Thema Cultuur

Het Oera Linda Boek

ACHTERGROND - Omdat de goede Hans Overduin, die u elke week trakteert op een verhaal over volkscultuur, op vakantie is, neem ik het vandaag over. En omdat ik een pseudo-Hans ben, doe ik een stukje pseudo-geschiedenis: het Oera Linda Boek.

Ons verhaal begint in 1867, toen een onderwijzer uit Harlingen, Jan Frederik Jansen, de Friese archivaris Eelco Verwijs attendeerde op de familiestukken van Cornelis over de Linden, een timmerman uit Den Helder. Verwijs reisde de Zuiderzee over om Over de Linden te spreken en was enthousiast, want deze tekst beschreef de alleroudste geschiedenis van de Friezen. De Grieken hadden een Ilias, de Indiërs een Mahabharata, de Ieren de gedichten van Ossian en de Duitsers een Nibelungenlied – en de Friezen hadden nu het Oera Linda Boek. Je zou verwachten dat Verwijs door roeien en ruiten zou gaan om het uit te geven, maar hij deed niets en droeg het over aan Johan Winkler (een later beroemd geworden dialectoloog). Die vond het maar verdacht en zijn oordeel is verrassend actueel: een oudheidkundige vondst zonder geldige provenance kan een vervalsing zijn en verdient geen aandacht. Hierbij had het kunnen blijven. Helaas bleef het er niet bij. Er zou nog een dode vallen door het Oera Linda Boek.

Closing Time | Fury of the furries

Even wat game-muziek, voor de afwisseling. Anders blijft het zo’n herrie, nietwaar? Fury of the Furries is een prachtige hybride game, half platform- half puzzelspel uit 1993. Het lijkt qua opzet wel een beetje op het bekendere Lost Vikings, waarbij je kan kiezen tussen een aantal poppetjes die elk wat anders kunnen, en waarbij je het juiste poppetje nodig hebt, naast de nodige vaardigheid, om een level succesvol af te sluiten.

Het is ook een behoorlijk sadistische game. Heb je na tientallen, zo niet honderden uren eindelijk de eindbaas verslagen en de koning bevrijd, dan reist er op eens een tot dan toe verborgen en schier onmogelijk állerlaatste level op vanuit de zee. Bastards.

En, voor Closing Time het belangrijkst, het is een game met een best lekkere soundtrack (voor zijn tijd dan, hé?). Hij is gecomponeerd door Frederic “Elmobo” Motte, en hier kun je hem volledig luisteren, en kopen zo je wilt. Vooral “Mountain” (11) en “Machine” (17) zijn erg sfeervol.

 

Kunst op Zondag | Op verjaardagsbezoek

KoZ 500 maakt ons niet de enige jubilerende kunstvoorziening. Om te voorkomen dat iedereen nu alleen bij onze Kunst op Zondag blijft hangen, nodigen we u uit de komende maanden bij andere jarige kunstprojecten op bezoek te gaan.
Hier onze tips.

Tot en met 4 november: Groninger Museum – Avant-garde in Groningen. De Ploeg 1918-1928, 100 jaar De Ploeg.  De Groninger Kunstkring De Ploeg is 100 jaar geworden. In het Groninger Museum is werk van de eerste Ploegleden te zien, waaronder Jan Wiegers en Jan Altink.

Jan Wiegers – Interieur Bohemien, 1925.
© Groninger Museum Jan Wiegers, Interieur Bohemien

Jan Altink – De rode boerderij. 1924.
© Groninger Museum 7. Jan Altink, De rode boerderij

Closing Time | Iced Earth

Aansluitend op de Closing Time van gister: soms wordt er nog gratis muziek weggegeven van (relatief) grote en bekende bands. Ten Thousand Strong van Iced Earth is een voorbeeld hiervan: voor nop op de cd “No Sleep ‘til September’, die bezoekers van Wacken Open Air 2008 cadeau kregen.

Voor de liefhebbers van aggressieve power metal.

 

Closing Time | Carcass

Deze serie begon met de inleiding dat op gratis cd’tjes die worden weggegeven door platenlabels en tijdschriften soms pareltjes te vinden zijn, die je elders vrijwel niet tegen komt. Bandjes maken één geweldig nummer, dat wordt op zo’n schijfje gezet, en de argeloze koper koopt vervolgens een langspeler, om er dan achter te komen dat het ook het énige goede nummer was.

Dat is echter niet het hele verhaal. Soms staan op dat soort schijfjes ook een paar grote namen. Omdat ze een nieuwe cd uit hebben die gepromoot moet worden, of wellicht om de luisteraar over te halen zo’n gratis cd-tje überhaupt in de cd-speler te duwen.

Hoe het ook zij, mijn voorraad verborgen pareltjes begint op te raken, en zo kom ik bij de niet zo verborgen pareltjes. Minder verrassend voor de metal-liefhebbers, maar voor de mensen die het prettig vinden om eens aan een voor hen onbekender genre te snuffelen zit er nog genoeg moois bij.

Carcass, bijvoorbeeld. De Britten begonnen in 1985 met grindcore, en schoven met de jaren op richting melodieuze death metal. Keep on Rotting in the Free World (met knipoog) is meer van dat laatste. Het staat op het verzamelschijfje Earplugged 2, van Earache Records, dat verkondigt een “Low Price CD” te zijn (maar ik weet toch bijna zeker dat die prijs 0 euro was – nou ja, dat is ook laag natuurlijk).

Anyways, prachtige muziek, sociaalkritische teksten, gemaakt door een band met een grote voorliefde voor bloederig artwork (maar ondertussen wel bestaat uit verstokte vegetariërs). Enjoy.

Closing Time | Just A Closer Walk With Thee

Zoals we gisteren al opmerkten: Het is uitstekend straatmuziekweer. Nu vind ik het altijd een beetje jammer als straatmuzikanten versterkt spelen. Liever zie ik ze volledig draad- en stekkerloos, zoals Tuba Skinny dat gisteren deed.

Toch kunnen we aan deze niet voorbij gaan: Doreen’s Jazz New Orleans met Just A Closer Walk With Thee, oorspronkelijk een traditioneel gospelnummertje.

De kern van Doreen’s Jazz New Orleans bestaat uit klarinettiste Doreen Ketchens en haar man Lawrence, die in bovenstaand filmpje de drums beroert en bij andere gelegenheden sousafoon, trombone of piano speelt.

Closing Time | Blijf bij elkaar

Het gerucht gaat dat er niet meer dan vijf verbindingen zitten tussen jou en een ander. Anders gezegd: je bent zes stappen verwijderd van een ander.

Wij zijn in zes stappen terug bij af. Dat wil zeggen: we begonnen hier met Ry Cooder aan een rondje covers. En na Taj Mahal (2), Mägo de Oz (3), Murray Head (4) en Melanie (5) zijn we nu bij de zesde stap weer via Bryan Ferry weer terug bij Ry Cooder.

Wilbert Harrison is verantwoordelijk voor het origineel van Let’s stick together, dat als Let’s work together in 1962 ter wereld kwam en ook bekend raakte van de uitvoering door Canned Heat.

We sluiten deze covers kringloop af met de versie van Ry Cooder. Dat u maar weet; hoeveel stappen u ook van een ander bent verwijderd: werk samen…

Closing Time | Hou je morgen nog van mij?

In de kringloop der covers van de gisteren hier optredende Melanie die zich afvraagt of u morgen ook nog van haar houdt.

De originele uitvoering van Will You Love Me Tomorrow is van The Shirelles. Tot de vele uitvoeringen die volgden, hoort ook die van Carole King, de singer-songwriter die samen met tekstschrijver Gerry Goffin het nummer heeft geschreven.

Maar wij gaan vandaag voor de cover door Bryan Ferry, hier optredend in het BBC programma Later with Jools Holland.

Goed volk | Het volk leert lezen

ACHTERGROND - De Middeleeuwen zijn op velerlei gebied een tijd van overgang geweest. Eén van die overgangen is die van orale naar schriftcultuur, althans bij het volk, want het schrift zelf is uiteraard al duizenden jaren oud.

Wat West-Europa betreft: in de Vroege Middeleeuwen werd in bijna alle gebieden bijna uitsluitend in het Latijn geschreven. En aangezien de geestelijkheid de enige stand was die Latijn beheerste, was tot ver in de Middeleeuwen de West-Europese schriftcultuur een clericale aangelegenheid. Of, omdat de simpele tegenstelling elitecultuur versus volkscultuur te hanteren, een elitaire aangelegenheid.

De eerste verzamelingen teksten in de volkstalen kwamen pas rond 1250 op gang, maar dat wil niet zeggen dat het hele volk er ook kennis van kon nemen. Analfabetisme was in die tijd nog wijdverspreid en vóór de boekdrukkunst waren handgeschreven of blokboeken uiteraard duur, al werden boeken wel vaak uitgeleend. Bovendien waren geschreven teksten niet direct nodig voor het maatschappelijk verkeer; de orale (mondelinge) traditie voldeed nog prima. Pas in de Late Middeleeuwen trad een duidelijke verschuiving op, om maar niet te zeggen: het begon te gisten. En daar was ‘de elite’ (lees: de kerk van Rome) niet blij mee.