Olieanalyse – Brazilië & Rusland

114 dollar per olievat, de arme landen worden de oliemarkt uitgedrukt. In de Nederlandse kranten lezen we hier alleen niks over. Nee, we moeten we het doen met (incomplete) berichtgeving over de daling in de Russische olieproductie en de mogelijk grote Braziliaanse olievondst. De oliecrises in ondermeer Gambia, Kameroen en Liberia zijn niet interessant. Daar heeft men dan wel grote rijen heeft voor de benzinepomp, en soms totaal geen autobrandstof, maar waarom zou ons dat in het westen interesseren. Minder dan 4% van het totaal aan buitenlandse investeringen in onze wereld stroomt immers naar Afrika. En daarvan gaat weer een fractie maar naar Gambia, Kameroen en Liberia. Dus… terug naar mijn tweeluik over de daling in de Russische olieproductie & het Braziliaanse Carioca olieveld, mogelijk de grootste olievondst sinds 1957.

braziliaanse_olieproductie.png

Braziliaanse olieproductieverloop inclusief productieschatting olieveld Carioca

 

In de grafiek hierboven is te zien hoe het verloop van de Braziliaanse olieproductie er ongeveer uit zal gaan zien in de periode tot aan 2020. Meerdere olievelden die in de laatste jaren ontdekt zijn worden in de periode 2008 tot en met 2017 in productie gebracht. Voor een overzichtlijstje kun je hier kijken op de website van Petrobras, de nationale oliemaatschappij van Brazilië. Die extra velden zullen leiden tot een productieniveau rond de 3 miljoen vaten per dag tegen 2015. Vervolgens zal de productie mede dankzij de recente ontdekkingen Tupi (+-5 miljard vaten) en Carioca doorstijgen naar 5 miljoen vaten per dag tegen 2020. Daarmee wordt Brazilië tegen die tijd de vierde of vijfde grootste olieproducent ter wereld, na Saoedi-Arabië, Rusland, de Verenigde Staten en wellicht Canada.

Of die productiehoogte van 5 miljoen vaten per dag lang zal blijven is onbekend. Het hangt af van de grootte van de huidige ontdekking Carioca en de ontdekkingen die nog gedaan zullen worden in de diepzeewateren rond Brazilië. Het Carioca veld zou 33 miljard vaten olie bevatten volgens de geruchten. Probleempje, het cijfer van 33 miljard is zo lek als een mandje. Er is pas 1 exploratieboring afgerond naar het veld in September vorig jaar en de tweede boring om het cijfer enigzins te bevestigen is nu pas gaande. Die tweede boring wordt pas over twee maanden afgerond dus nieuwe meetresultaten zullen minstens zo lang op zich laten wachten. Ook weten we niet onder wat voor classificatie de olie uit Carioca valt. Gaat het om voorkomens (oil initially in place)? om winbare olie? om mogelijk winbare olie? En wat is gezien de diepte de verhouding aardgas en olie in het veld? Het veld zou bet wel eens grotendeels aardgas kunnen bevatten in plaats van olie. Allemaal zeer onduidelijk. De man die het cijfer lanceerde, niemand minder dan het hoofd van het olieministerie van Brazilië, Harolda Lima, kletst dan ook uit zijn nek. Hij krijgt nu terecht een forse bak kritiek over zich heen van de Braziliaanse mededingingsautoriteit.

Rusland – de piek is voorbij

De Russische olieproductie daalt. Zelfs de Telegraaf kopte gisteren “Russische olieproductie daalt na jaren van groei”. Om de krant precies te citeren : “De Russische olievoorraden zijn in de eerste drie maanden voor de eerste maal dit decennium gedaald. Gemiddeld kwam de productie uit op 10 miljoen vaten per dag, een daling met 1% ten opzichte van dezelfde periode in 2007, aldus gegevens van het Internationale Energie Agentschap, de energiewaakhond van de geïndustrialiseerde wereld.” Pijnlijk, want Rusland was niet zomaar belangrijk voor de oliemarkt in de afgelopen jaren. Ze was de groeimotor van de wereldproductie, goed voor een stijging van 4 miljoen vaten per dag sinds 2000, wat zoveel is als de groei in de chinese olieconsumptie in die periode. Russische oliegroei die in 2006 en 2007 steeds verder afzwakte, en vanaf juli 2007 is gestagneerd (zie grafiek 1 hieronder). Weinig nieuws dus, alleen de recente poging IEA om maar eens aan de alarmbel te trekken doet de klokken van de Nederlandse pers luidden. Want het wordt langzamerhand wel overduidelijk dat 110 dollar per vat niet het laatste stadium is van de olieprijsstijging.

olieproductie_rusland_april_2008.png

Russische olieproductie van januari 2002 tot en met maart 2008

 

De recente daling in de Russische productie kan makkelijk verklaard worden door de combinatie van geologische en economische factoren die opspelen. Om mijn samenvatting van de Russische oliesituatie van februari dit jaar er eens bij te pakken:

“De dalende productie wordt veroorzaakt doordat de grote makkelijke velden uitontwikkelt zijn en een aantal olieprojecten tegenvallende resultaten opleveren. Zo is het Sakhalin-1 olieveld van ExxonMobil over haar piek heen en daalt de productie veel scherper dan gedacht. In 2008 zal de productie 25% lager uitkomen, waardoor de productie van dit veld zal dalen van 225.000 naar 155.000 vaten per dag. Er zijn nog veel olievelden in Rusland waar extra productie vandaan kan komen maar deze worden niet ontwikkelt vanwege slechte economische voorwaarden. De Russische overheid heft belastingen op de productie en de export van olie en geraffineerde producten. Meer dan de helft van de olie-inkomsten van oliemaatschappijen wordt zodoende afgeroomd voor de Russische staatskas. Het Russische export tarief op Urals olie steeg begin februari naar 45 dollar per vat. “

Geen wonder dus dat Leonid Fedun, de CEO van de Russische oliemaatschappij Lukoil, niet veel goeds te melden had tegen journalisten van de financial times over de toekomst van de Russische olieproductie. 2007 zal volgens Fedun te boek gaan als het jaar zijn waarin het hoogtepunt van de Russische productie behaald werd.russia_oil_production_2015.png Althans, het hoogste productieniveau die Fedun zelf nog mee gaat maken. Met de huidige 52 jaren van Fedun kan dat citaat alleen maar geïnterpreteerd worden als de piekproductie van Rusland is bereikt. Gevolgtrekking: scenario’s die uitgaan van een stabiele Russische productie die stijgt naar 11 miljoen vaten per dag tegen 2030, zoals die van het internationaal energie agentschap, moeten op de schop. Een verwachting uit Januari 2008 zoals die links is weergegeven lijkt een stuk gepaster. Deze komt uit een prachtrapport van Deutsche Bank, die de data gebruikt van olieconsultancy Wood Mackenzie. Helaas lijkt de verwachting van de piekproductie in 2012 van Wood Mackenzie alweer achterhaald. Zo snel gaan de ontwikkelingen nou eenmaal in de oliemarkt, of kunnen we niet beter zeggen, zo slecht zijn de inzichten in de toekomst van de olieproductie?

  1. 2

    peak oil is here to stay! Zelfs voor de grote reserves in de noordpool gebieden duurt het tientallen jaren voordat die bijdragen aan de wereldproductie. Makkelijk ontginbare velden behoren tot het verleden.

  2. 5

    Van wat ik van de geologie van Rusland en de Barentsz zee heb gezien zitten er potentiële enorme olie velden aan de Russische kant (over de precieze ‘zee’ grens wordt nog onderhandeld (bv Stokhman). Waarschijnlijk zitten er nog een aantal grote velden meer naar het noorden waar (nu nog) het hele jaar door ijs is.

  3. 6

    Prudhoe Bay is het grootste veld van de VS, het is online gekomen na de productiepiek en het overtrof alle verwachtingen qua grootte. Desalniettemin kwam de VS nooit boven de 1971 piek uit.

  4. 7

    Wat ik me nou eigenlijk afvraag in zo’n discussie is hoeveel we van deze aarde al hebben onderzocht op de aanwezigheid van olie. Dat op het land al het meeste is gevonden, daar twijfel ik niet over, maar als je gaat kijken waar de overige oliewinning plaatsvindt, is dat toch dicht aan de kust. Dan wordt vergeten dat tweederde van de aarde uit oceanen bestaat en dat er, zou ik zeggen, nog een hele potentie is.

    Ik weet dat deep sea drilling moeilijk is, maar het wordt wel steeds aantrekkelijker en de techniek staat ook niet stil.

    Maar zijn er kaarten die inzichtelijk maken waar er allemaal al is gezocht naar olie?

  5. 8

    @7: Voor een groot deel van de oceaan is dat zoeken onnodig, omdat de bodem daar te jong is voor olievorming. Over het algemeen zijn (huidige) landbodems en de zeebodems in de kustwateren het oudst (en hebben dus veel meer tijd gehad om oliereservoirs op te bouwen).

    Verder worden de reservoirs waar de olie gevangen kan raken veelal gevormd door tectonische verschijnselen als breuken en plooien, die ook zorgen voor het ontstaan van eilanden en gebergtes. De kans op het vinden van olie in de buurt van (of op) land is dus veel groter dan midden in de occeaan.

  6. 9

    Gokje,15% van potentiële olie gebieden zijn grondig onderzocht.

    Overigens hebben we het nu wel over makkelijk winbare olie.
    Volgens mij halen ze zo’n 25% van de aanwezige olie uit de grond, de rest is te dik en taai om op te pompen.

    Dus er blijft nog heel wat in de grond zitten (gelukkig maar, voor de kids)
    Maar het wordt en blijft duur.

  7. 10

    @8
    Dank voor de informatie, maar dat Braziliaanse olieveld is dacht ik niet heel dicht bij de kust.

    @9
    Ik ben er ook heel blij om dat we niet alle olie zomaar op kunnen maken, want het is veel te nuttig spul om alleen maar te verbranden.

  8. 11

    Is het eigenlijk niet heel gunstig voor Rusland om het productieniveau niet op te schroeven? Zo doen ze immers langer met hun voorraden en hebben ze ook langer een stabiel inkomen.

  9. 12

    @11 Ippekrites

    Als ik de baas was van een niet zo democratisch olie exporterend land dan zou ik denk ik op de volgende manier redeneren:

    * ik moet ervoor zorgen dan mijn machtsbasis over 10/20/.. jaar blijft bestaan.

    * daarom moet ik zorgen dat ik een redelijke constante cashflow (in) op lange termijn

    * verder moet ik wat olie achterhouden

    * maar ik wil nu wel vriendjes blijven met mijn goedbetalende olieklanten, die willen dat ik nog meer olie lever

    * maar na de oliepiek kan ik de olie duurder verkopen

    * ik heb het! ik doe de peakoil-schwalbe

    * “vriendjes! luister eens, ik kan er echt niks aan doen hoor! er komt gewoon niet zoveel meer uit de grond. Hubbert had dus toch gelijk!”

    Mijn vraag (aan iedereen inclusief Rembrandt) is: zijn er aanwijzingen dat er landen zijn die doen aan SchwalbePeaking?

  10. 13

    @Bismarck: Is dat nou wel zo (niet nodig te zoeken in grote delen van de oceaan omdat de bodem te jong is)?

    De grootste olievelden (Ghawar, Greater Burgan etc) lijken gevormd te zijn tussen de 160 en 80 miljoen jaar geleden. Dat komt overeen met de lichtblauwe en donkergroene zones in het kaartje hieronder. De Braziliaanse veldjes waar we het nu over hebben komen uit de donkergroene zone. Ik zie nog best veel donkergroen in het kaartje.

    http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/image/crustageposter.gif

  11. 15

    @10: Ligt eraan wat je dichtbij noemt. In de Noordzee wordt even ver van de kust af geboord.

    @13: Ja dat kaartje had ik ook bekeken. De hoeveelheid donkergroen en blauw is toch wel minder dan de helft van de zee. Vergeet ook niet dat het een tijdje na de vorming van de bodem pas mogelijk is om olie te vormen (dus in een bodem van 80 miljoen jaar oud vind je nog geen olie van 80 miljoen jaar geleden). Bovendien wordt er in veel van die gebieden al naar olie geboord (Golf van Mexico, Afrikaanse kust & de gebieden die jij noemt).

    Daarnaast is donkergroen zijn op zich nog onvoldoende, er moet ook sprake zijn van een geologie die olie kan vangen in een reservoir. Dat laat aanmerkelijk minder potentiele vindplaatsen over onder de zeebodem.

  12. 16

    @palestrina#13

    wtf?!

    Burgan en Ghawar liggen volgens wiki op het land en de kaart gaat in uw link gaat over de oceaan bodem … dus burgan is grijs en niet gekleurd. De meeste stukken land zijn veel ouder dan 180 miljoen (de oudste sedimenten zijn dacht ik 3.5 miljard jaar oud)

    De meeste olievelden bevinden zich op continentale platen zoals de noordzee, de carabische zee en delen van de noordpoolzee. En volgens mij niet op de oceaan bodem.

  13. 17

    @16 Het kaartje is inderdaad alleen bruikbaar voor zeebodem. Voor de ouderdom van de grootste olievelden gebruik ik de publicatie van “Fredrik Robelius – Giant Oil Fields – The Highway to Oil”. Hij citeert daarin Halbouty (2003) die geschreven heeft dat Ghawar, Greater Burgan, Safaniya en Berri allemaal uit “Late Jurassic” of “Early Cretaceous” gevormd zijn. Via wikipedia kom ik dan op uit op tussen de 160 en 80 miljoen jaar geleden.

  14. 18

    @17: Dat klopt zover ik weet idd voor de olie zelf. Alleen de bodem waarin die velden ontwikkeld zijn ligt er vaak al veel langer. Zo is het reservoir van Ghawar 320 miljoen jaar geleden gevormd. Dat is ouder dan vrijwel alle oceaanbodems.

  15. 19

    Ik zei net:
    “De Braziliaanse veldjes waar we het nu over hebben komen uit de donkergroene zone”

    Echter, het zou best kunnen dat de veldjes tussen het donkergroen en het vasteland liggen.

    Als dat zo is, dan zou het inderdaad wel eens zo kunnen zijn dat er, de blauwe stukken misschien uitgezonderd, niet zo veel te halen valt in de oceaan.

    Ga vanavond nog even proberen verschillende kaartjes over de crustageposter heen te leggen.