Kunst op Zondag | Wetenschappelijke illustraties

Een tijdje geleden ging een bericht “viral” dat iemand een bril in een museum had laten liggen en dat die prompt was aangezien voor een kunstwerk. Eerlijk gezegd leek het me in scène gezet, maar de anekdote brengt een simpele waarheid tot uitdrukking: kunst is niet kunst omdat het van zichzelf kunst is, kunst is kunst omdat wij dat erin herkennen.  Neem deze foto:

saturnus_rhea

Dit had, als het een schilderij was in een museum van eigentijdse kunst, makkelijk kunnen doorgaan voor een abstracte compositie, maar het is een NASA-foto van Saturnus en het maantje Rhea. Wetenschappelijke illustraties kunnen wel vaker doorgaan voor kunstwerken – hier zijn nog zeven voorbeelden.

kuroshio_current

Opnieuw beeldmateriaal van de NASA: de golfstromen in het noordelijk deel van de Stille Zuidzee.

solar_spectrum

Een zonnespectrum.

tokamak

Een dwarsdoorsnede van een fusie-reactor.

elastic_fibers

Een foto van superdunne plastic draden uit een elektronenmicroscoop.

petersburg

Een overzicht van de verschillende verkeersstromen op een verkeersknooppunt – in dit geval bij Petersburg (meer voorbeelden hier).

algeria

De trillingen van een aardschok in Algerije, geregistreerd door een seismograaf in Genua, maar het had ook een balpentekening van Fabre kunnen zijn.

crop_marks

En tot slot: nee, dit is geen “landscape art”, maar het zijn zogenaamde “crop marks”. De heldere gele baan staan op zuurstofrijkere grond en een archeoloog kan, zonder een spa in de grond te hebben gezet, zien waar ooit een sloot heeft gelopen.

Dat waren acht afbeeldingen die, net als de bril in het museum, nooit bedoeld zijn geweest als kunst, maar die in een boek over moderne kunst niet zouden misstaan. Meer voorbeelden vindt u op de webpagina van de expositie die Museum Boijmans-Van Beuningen in 2011 aan dit thema wijdde: “Schoonheid in de wetenschap“.

  1. 3

    Die foto van ‘this-is-not-landscape-art’, trekt me dan toch het meest. Hoe iets onbedoeld zo’n effect oplevert. Ik heb een tijdje op een boerderij gewerkt, en daar viel het mij ook op dat er zoveel van die onbedoelde assemblages zijn van rollen prikkeldraad, erfpaaltjes, kratjes, verwrongen, roestige stukken metaal, kapotte troep etc. de het beeld oproepen: moderne kunst. Zet het in een museum, en het is geloofwaardig, het wordt geaccepteerd. Die foto’s (van verkeersstromen, aardschokken, zonnespectrum etc) vind ik dan weer te gladjes, maar da’s een kwestie van smaak.

  2. 6

    Het is onmogelijk om zonder context te bepalen of een afbeelding kunst is. Kunst is context. Kunst is hetgeen een kunstenaar voortbrengt met de intentie kunst te maken. Dus dat daar soms dingen op lijken lijkt me logisch.
    Zo las een dichter tijdens een door mij georganiseerde avond ooit uit de lokale gemeentegids voor, zonder dat opgemerkt werd dat wat hij voorlas geen poëzie was. Sterker nog, doordat hij het voorlas werd het poëzie. Net zoals het boeket zonnebloemen kunst werd doordat Van Gogh het schilderde en de pindakaas kunst werd doordat Schippers er de vloer van het Stedelijk Museum mee insmeerde.
    “Het beste is, het raadsel te vergroten” (Mulisch)