Hulspas weet het | Zoek de onzichtbare moskee!

COLUMN - En weer heeft het terrorisme de wetenschap verslagen. De daders van de aanslagen in Catalonië waren géén orthodoxe salafisten of hoe je dat ook wilt aanduiden; ze hadden allemaal een prima opleiding en prima banen. Ze waren volgens iedereen uitstekend geïntegreerd in de Catalaanse samenleving. Ze kwamen eigenlijk nooit in een moskee. Kortom, volgens alle wetenschappelijke inzichten hadden ze geen enkele reden om een diepe haat te gaan koesteren jegens ongelovigen of de discriminerende westerse samenleving, en het jihadistische pad op te gaan.

En toch transformeerden ze in een paar weken tijd tot terroristen. Gelukkig is er dit keer een ‘verklaring’, een zondebok: imam Abdelbaki es-Satty. Die wordt nu alom beschouwd als het ‘brein’ achter de operatie. Makkelijk, want die is dood. De vraag wat een geradicaliseerde imam kan beginnen als de verdere psychologische springstof ontbreekt, zal voorlopig wel buiten beeld blijven. In plaats daarvan klinkt: is het dan toch het geloof? Kan een imam van een vriendengroepje een verzameling monster maken?

De Belgische autoriteiten hebben al laten weten dat ze de gangen van imams voortaan nauwgezet gaat volgen. Naarmate er straks meer bekend zal worden over de toedracht (en de naam van Es-Satty vaker valt) is een toename van de moskee-fobie onvermijdelijk.

Moskeebezoekers, wat zijn dat voor mensen? Slaan ze hun vrouwen en vinden ze Bin Laden een held? Twee Britse sociaal wetenschappers uit respectievelijk Bristol en Manchester, Siobian McAndrew en Maria Sobolewska, trokken er recent met de vragenlijst op uit om een vergelijking te maken tussen moslims die wél en die niet naar de moskee gaan. De laatste groep associëren buitenstaanders graag met ‘progressief’, ‘verlicht’, dan wel ‘beter geïntegreerd’ (en de moskeebezoekers met traditioneel en in zichzelf gekeerd), maar volgens McAndrew en Sobolewska is het precies andersom. Hun conclusie luidt als volgt:

We find no evidence that more frequent mosque attendance hinders the political integration of British Muslims, and some that it promotes it. To the extent that mosque attendance encourages or at least does not prevent social contact with other ethnic groups and a sense belonging, lower attendance correlates with a sense of disengagement, perceived Islamophobia, and a sense of social distance.

De onderzoekers beschouwen hun conclusie als een mooi wapen in de strijd tegen de regelmatig oplaaiende angst dat er in moskeeën allemaal enge dingen gezegd en gedaan worden:

In sum, our results support an optimistic interpretation of Muslim civic and political integration in Britain, and the pro-social benefits of religious involvement.

Moskeebezoek maakt je tot een betere burger!

Maar is hier echt sprake van een causale relatie? Een probleem is wellicht dat moskeebezoekers gemiddeld ouder zijn dan niet-bezoekers, en daardoor meer tijd hebben gehad om sociale contacten op te bouwen (in de goeie ouwe tijd dat dat nog kon). En daarnaast is het algemeen bekend dat kerkgangers vooral voortkomen uit het actieve deel der gelovigen. Kortom, moskeebezoek voorspelt wellicht socialer gedrag, maar het is daarmee nog niet de óórzaak van sociaal gedrag.

Merk op dat de onderzoekers moskeebezoek omschrijven als (gelijkstellen aan) ‘religious involvement’. Alsof daarnaast geen involvement bestaat. Maar het probleem met het jihadisme is nu juist dat de daders heel vaak wel degelijk ‘religious involved’ zijn, maar dan niet bij de moskee daar-op-de-hoek. De imams waar zij graag naar luisteren, zijn in die gewone moskeeën nu juist niet welkom.

En dus vindt er in zolderkamertjes, garageboxen en loodsen achterop industrieterreinen een onzichtbare vorm van religious involvement plaats, zonder die ‘pro-social benefits’. En dat alternatieve circuit zal de komende jaren waarschijnlijk alleen maar groeien. Omdat de moskee vergrijst, en omdat (zo blijkt uit onderzoek na onderzoek) de jongere generaties moslims een stuk pessimistischer én conservatiever is dan hun ouders. In het Midden-Oosten én hier. Zij voelen zich vaak méér moslim dan hun ouders.

De grote vraag is hoe zij dat geloof zullen invullen. Wordt het de stoffige moskee, of toch iets anders? Zullen er alternatieven verrijzen? Nieuwe vormen van moslim zijn? En natuurlijk: hoeveel zullen er, wellicht uit louter nieuwsgierigheid, hun licht opsteken in de onzichtbare moskee?

  1. 1

    Tja, wat is een religie? De boeken? De tempels? De clerus? De riten? De mensen die het geloof aanhangen? De mensen die zeggen dat ze het geloof aanhangen? De verschillende ‘scheuringen’? Waar leg je het touwtje omheen wat je ‘religie’ noemt?

  2. 2

    Even goed als er geen causale relatie is tussen moskeebezoek en ‘pro-social benefits’ is er natuurlijk ook geen causale relatie tussen religie en terrorisme. Toch is die laatste misvatting bij grote groepen nog steeds dominant in de beoordeling van de islam. Hulspas houdt met al zijn vragen bij dit onderzoek die valse gedachte helaas overeind.

  3. 3

    @1: Het touwtje is door links al lang geleden gelegd om de nek van het christendom en het jodendom. Door rechts is de socialistische dictatuur omver gehaald door Reagan. Er bleef weinig voor links over om te aanbidden. Vandaar het geflirt van links met de islam. De islam is een substituut voor Bhagwan in pink en Stalin. En zo is het en niet anders.

  4. 5

    @2:

    is er natuurlijk ook geen causale relatie tussen religie en terrorisme

    Die natuurlijkheid ontgaat me. Vooral ook omdat zo ongeveer alle terroristen anno nu mohammedanen zijn, die als bonus bij hun daden soms nog koranverzen roepen ook.

    Denk ook nog even aan de massamoord op “Charlie”. Die club had al menig katholiek beschimpt, maar werd gestraft vanwege hun beledigingen aan het adres van Mohammed. Toeval? Natuurlijk niet. Het is het verschil tussen de manier waarop Jezus met zijn tegenstanders omging en hoe Mohammed dat deed. Het voorbeeld wordt gevolgd.

  5. 6

    @3: Dat was in het westen min of meer de natuurlijke uitkomst van de verlichting. Het probleem met de Islam (of any achterlijke cultuur for that matter) is dat ze die stap niet gezet hebben. En dat het onduidelijk is, dat ze die stap ooit gaan zetten. En zelfs dat bleef on-problematisch en beperkt tot buiten-gebieden totdat een dodelijke cocktail van oliegeld en goedkope vliegtickets voorbij kwam. Wat ook min of meer onvermijdelijk was.

    Volgens mij heeft e.e.a. minder te maken met een stel hippies die ageren tegen meneer pastoor dan je zou willen (want dat is wat ik opmaak uit jouw postje, correct me if I’m wrong).

  6. 7

    @2:

    …is er natuurlijk ook geen causale relatie tussen religie en terrorisme.

    Nou, afgezien van het problematische karakter van de definitie van ‘een religie’ (zie @1) lijkt me dat, als je bereid bent om een pragmatische definitie daarvan te hanteren (‘all of the above’), niet een vol te houden standpunt op dit moment.

  7. 9

    @5:

    Vooral ook omdat zo ongeveer alle terroristen anno nu mohammedanen zijn

    ja, Charlottesville, Utøya en de NSU-moordenaars waren alle mohammedanen. Wegkijken wordt enkel in het linkse politieke spectrum gedaan, zoveel is wel duidelijk

  8. 10

    “Omdat de moskee vergrijst, en omdat (ZO BLIJKT UIT ONDERZOEK NA ONDERZOEK) de jongere generaties moslims een stuk pessimistischer én conservatiever is dan hun ouders. In het Midden-Oosten én hier. Zij voelen zich vaak méér moslim dan hun ouders.”

    Welke onderzoeken???

    Uit recente onderzoeken kunnen we ook opmaken dat nieuwe generaties juist minder gelovig zijn dan hun ouders…..

    https://www.nrc.nl/nieuws/2016/09/17/moslimjongeren-uiten-het-geloof-minder-dan-hun-ouders-a1522002

  9. 11

    @5: Voordat het voorbeeld van Mohammed leidt tot een terroristische daad is er nog wel een en ander nodig. Alle Mohammedanen volgen in principe zijn voorbeeld. Alleen ontspoorde criminelen gebruiken het voor het plegen van een aanslag.
    @7: Terrorisme is het kwaad. Niet de religie die daarvoor wordt misbruikt. Zie @9. Wat de religieuze inspiratie betreft kan ook nog gewezen worden op Noord-Ierland.

  10. 12

    @5: mohammedanen plegen de meeste aanslagen?
    Charlotteville vergeten? Of Breivik? Of Alphen? Of Karst Tates? Of de schietpartijen op middelbare acholen in amerika?

  11. 14

    @13: En dat kwam dan ook, omdat in die gevallen geloof niet als rechtvaardiging door de daders is gebruikt. En dan kom je vanzelf terecht in het afvoerputje van motivaties: ‘doorgedraaid’.

    Kijk ‘es: je kunt proberen om iemands beweegredenen van buiten hemzelf te duiden (werkloosheid, geweigerd bij de disco) tot je een ons weegt (en daarmee de persoon en passent tot debiel verklaren, wat helpt in je redenering – hij is immers incapabel), maar als ze zelf met hun beweegredenen aan komen kakken, en die beweegredenen zijn over het algemeen mohammedaans, dan moet je gewoon niet al te veel willen toevoegen.

  12. 17

    @16: Wat je zegt in #14 is gewoon niet waar. Er zijn genoeg gedocumenteerde gevallen bekend waar de aangegeven motivatie niet strookt met de bewijzen. Kortzichtig te gaan zeggen “ja maar ze zeiden dat” is precies dat: kortzichtig.

    Bij veel van die bloedbaden op scholen verdenkt met dat de scholieren dat deden om een soort beroemdheid te verkrijgen. Zo is het niet ondenkbaar dat in Spanje (om iets te noemen) hetzelfde aan de hand is.

    Maar uitgaande dat je gelijk hebt, dan nog is mijn voorgaande antwoord #9 van toepassing op jouw #5. Er zijn net zo goed veel aanslagen die niets met mohammedanen van doen hebben die ook veel slachtoffers vergden. Ook deze bloedbaden zijn niet weg, zo was er nog in het Franse Grasse een poging daartoe in 2017.

  13. 18

    de jongere generaties moslims een stuk pessimistischer én conservatiever is dan hun ouders

    Interessant. Hun daden maken ons óók een stuk pessimistischer. Maar ja, van de islam word je nou eenmaal niet vrolijk. Laten we die arme jongens zo goed en zo kwaad als het gaat daar vanaf helpen.

  14. 21

    @6: Het zou een mooie discussie zijn. Zit het allemaal ingewikkelder inelkaar dan zoals ik het stel? Waar zit de kwade genius die de onschuldige en reine massa manipuleert. In het kapitaal, onszelf?

  15. 22

    @20: Grappig dat je afsluit om vervolgens #21 te schrijven. Overigens, zoals jij het stelde in #3 spreekt jouw eigen argument zich tegen.