Homorechten in veel landen nog niet vanzelfsprekend

ELDERS - Gelijke behandeling voor homoseksuelen is in veel Europese landen nog lang niet gerealiseerd. De reactie roert zich stevig.

Het Britse Lagerhuis stemde deze week voor de invoering van het “homohuwelijk”. Beter gezegd: voor gelijkheid in de huwelijkswetgeving zodat ook paren van hetzelfde geslacht officieel kunnen trouwen. Het was voor premier Cameron geen onverdeeld genoegen. Een deel van zijn conservatieve partij stemde tegen en dat is bij alle ontevredenheid in die kringen over de regeringscoalitie een extra tegenslag. En het is nog maar de vraag of de wetswijziging het gaat redden in het Hogerhuis. De Anglicaanse Kerk is fel tegen en daar kunnen de wetgevers in Groot-Brittanië niet omheen. De Church of England is nog steeds een staatskerk en de kerkelijke canons die deel uitmaken van de Britse wetgeving bepalen dat een huwelijk alleen tussen een man en een vrouw gesloten kan worden. Daarom is de kerk expliciet uitgesloten van de nieuwe wetgeving. Ook de katholieke kerk ziet af van medewerking aan een huwelijk van mensen van hetzelfde geslacht. Het homohuwelijk geldt voorlopig alleen voor Engeland en Wales. De Schotten werken aan een eigen wet en het Noord-Ierse parlement heeft het onlangs afgewezen.

Frankrijk heeft de wetgeving over het homohuwelijk deze week afgerond met de handtekening van president Hollande. De maandenlange felle en massale oppositie tegen de wet kreeg dezelfde dag nog een morbide en bizar einde in de zelfmoord van de extreem-rechtse schrijver Dominique Venner voor het altaar van de Notre Dame.

Het homohuwelijk is na Nederland (2001) inmiddels in nog acht andere Europese landen erkend. Het zijn belangrijke stappen vooruit in de acceptatie van homoseksuelen.  Maar de homofobie is nog steeds overal voelbaar in Europa. Dat blijkt uit een grootscheeps onderzoek van het Europese mensenrechteninstituut FRA. Het instituut heeft meer dan 90.000 homo-, bi- en transseksuelen in de EU ondervraagd over de ervaringen die zij hebben met de acceptatie van hun seksuele geaardheid. Ongeveer de helft van alle respondenten gaf aan dat zij zich in het jaar voorafgaand aan de enquête persoonlijk gediscrimineerd of geïntimideerd hadden gevoeld. Een kwart gaf aan in de afgelopen vijf jaar te zijn aangevallen of bedreigd met geweld. Tachtig procent meldt een negatieve sfeer rond homoseksualiteit op de middelbare school. Zestig procent gelooft niet dat aangifte van (bedreiging met) geweld of  haatzaaien iets helpt. Een groot deel van de ondervraagden houdt zich gedijsd en laat zelfs aan familie en vrienden niets merken over hun seksuele voorkeur.

Openlijk uitkomen voor je homoseksualiteit is in veel landen nog steeds een gedurfde stap. Des te belangrijker zijn de Gay Prides, manifestaties waarin homoseksuelen gezamenlijk tonen dat ze er zijn en hun rechten claimen. Acties die dus een doorn in het oog zijn van de homofobische reactie die alles wat met homoseksualiteit te maken heeft uit de publiciteit wil houden. De vrijheid om te demonstreren moet elk jaar weer bevochten worden in sommige landen. Moskou verbiedt dit jaar de Gay Pride die morgen zou worden gehouden. Onder aanvoering van orthodoxe priesters werd een manifestatie van homoseksuelen in Georgië op gewelddadige manier beëindigd. Ondanks een steeds heviger oppositie van homohaters willen de organisatoren van de Gay Pride in Oekraïne, waar het evenement vorig jaar op het laatste moment werd afgelast, dit jaar toch doorzetten. De kaart met bedreigde en verboden Gay Prides laat zien dat gelijke rechten voor homoseksuelen in Oost-Europa nog ver weg zijn.

Het Nederlandse Europarlementslid Marije Cornelissen (GroenLinks), een fervente activist voor homorechten, ging dit jaar al voor de vierde keer naar Moldavië. Vorige jaren was dat tevergeefs omdat de geplande Gay Pride steeds op het laatste moment werd afgelast. Dit jaar beleefde ook Chisinau dan eindelijk zijn eerste openbare manifestatie voor homorechten.

  1. 1

    Vergeet Finland niet:

    In Finland, homosexuality has been legal since 1971 and declassified as an illness in 1981.[1] Discrimination based on sexual orientation was criminalized in 1995 and discrimination based on gender identity in 2005. Transvestism was declassified as an illness in 2011.

    Als ik dit soort dingen lees moet ik toch altijd denken aan de aantijgingen die moslims ten deel vallen, met hun zogenaamd middeleeuwse religie. Zo verlicht zijn wij ook niet, hè.

    PS het homohuwelijk is nog altijd niet mogelijk in Finland.

  2. 2

    @1: Zo verlicht zijn wij ook niet, hè.

    Wij zijn alleen verlicht in het verzet tegen anderen en passen daarom de wetten aan. Kijk nu idd naar het verzet tegen moslims: we moeten gauw de wetten aanpassen om te laten zien dat de moslimwereld achterlijk is. Wel eens gekeken naar het verzet in Frankrijk tegen het homohuwelijk en de bijbehorende zelfmoord voor het altaar in de Notre Dame de Paris? Frankrijk is net zo achterlijk en nog steeds over-katholiek.

    Maar in de strijd tegen het communisme was vrijheid ook groter en meer vastgelegd. En kijk eens wat er gebeurt na de val van het communisme! Zo vrij als nu zijn we nog nooit geweest zeker, met de banken, camera’s, de ontmanteling van de rechtsstaat en meer van die dingen.

    Het is de structurele hypocrisie van het westen.
    In wetsgeschiedenis vervat.

    Pff…

  3. 3

    @2: “Frankrijk is net zo achterlijk en nog steeds over-katholiek.” Inderdaad. Inclusief priesters die zich opeens vrijheidsstrijders wanen. Maar Frankrijk, in dit geval het katholieke en het UMP-gedeelte, is vooral ook heel cynisch-opportunistisch. Algemene onvrede kanaliseren via latente homofobie om zelf weer enig publiek gezag te verwerven en de eigen schandalen te laten vergeten. Le Pen lacht in haar eigen opportunistische vuistje.

  4. 4

    @1:

    Jij ziet jezelf als een Fin? Of zie je jezelf als een Europeaan en toon je hiermee aan dat dat eigenlijk niet bestaat?

  5. 6

    @5:

    Je komt zelf met een voorbeeld over Finland, en vervolgens ga je zelf over op een verwijt aan jezelf/eigen groep (Zo verlicht zijn wij ook niet, he.). Dan ben ik benieuwd hoe je die stap maakt. Je hebt wel degelijk wat uit te leggen.

  6. 8

    @HansR: nee eigenlijk niet.
    @6: dat klinkt al wat genuanceerder, maar nog altijd erg confronterend. Heb ik je iets aangedaan? Ik noem Finland omdat het niet in het artikel voorkomt en blijkens mijn quote (#1) toch ook niet misstaat in het rijtje landen met een bedenkelijke staat van dienst op gebeid van homorechten. En het “we” in mijn zin moet je opvatten als wij westerlingen. Finland en Nederland staan vaak hand in hand in de top van lijstjes van o.a. OECD, Eurostat en Amnesty. Inderdaad een verwijt aan onszelf.

    Ik begrijp nog altijd de sneer niet, dus heb jij ook wat uit te leggen.

  7. 9

    @6: lijkt mij een legitieme vraag. Wie zijn “we” ? Maw namens wie denken majava en hansr te spreken? Namens de finnen? Namens de katholieken? Of waarschijnlijker; namens de blanken?

    Edit; lees net de reactie van mjava. Hij spreekt blijkbaar namens de westerling. Altijd grappig bij lieden die in andere gevallen om het hardst roepen dat “de moslim” niet bestaat ;-)

  8. 10

    Ehh… Sik, probeer zo’n uitspraak over de moslims maar eens op te zoeken uit mijn mond. Gaat je niet lukken. Maar je hebt mij dus duidelijk al wel in een hokje zitten (bij de andere ‘lieden’). Dat is pas grappig.

  9. 12

    @majava: heeft Finland werkelijk zo’n bedenkelijke staat van dienst als het aankomt op de behandeling van homo’s? Okee, het homohuwelijk is niet mogelijk, maar homofoob kun je “de finnen” niet noemen.

  10. 13

    @sik: aanvaard. Ik ben niet beledigd, dat zal niet snel gebeuren, maar vroeg me af waar de scherpe reactie vandaan kwam bij Mister Pink.

    @A. de Man: nou, toch wel hoor. Zelfs tussen m’n vrienden en kennissen zitten er zogenaamde ‘grappenmakers’. Mensen die niet expliciet homofoob zijn, maar wel grapjes erover maken die op het randje zijn. Dat zijn ook de mensen die op politiek vlak gelijke rechten zullen blokkeren, dus echt niet zo onschuldig. Maar erger dan dat vind ik die paar homoseksuele vrienden die er niet voor kunnen uitkomen dat ze een partner van dezelfde sekse hebben omdat ze vrezen voor hun baan, carrière of een verpeste werksfeer. Ook in 2013.

    Homofobie wordt niet alleen geuit via geweld en intimidatie, het kan ook subtieler.

  11. 14

    Zo zie je hoe een verhaaltje, wat toevallig in een boek verzeilde, ellende kan aanrichten.
    In het heidense Griekenland maakten ze er geen enkel probleem van, bij de Romeinen, voor die christen werden, was het, voor zo ver ik weet, ook al geen enkel probleem.

  12. 15

    @13: Helaas realiseren te veel mensen zich nog steeds niet wat het betekent als je er bang voor moet zijn om voor je eigen aard uit te komen. Het is iets te eenvoudig om te wijzen naar verschillen tussen landen. Je hebt overal tolerante en intolerante mensen. Religie lijkt me wel een factor.

  13. 16

    @13:
    “Mensen die niet expliciet homofoob zijn, maar wel grapjes erover maken die op het randje zijn. Dat zijn ook de mensen die op politiek vlak gelijke rechten zullen blokkeren”

    Die aanname is voor jouw rekening en is imo onterecht.

    “Maar erger dan dat vind ik die paar homoseksuele vrienden die er niet voor kunnen uitkomen dat ze een partner van dezelfde sekse hebben omdat ze vrezen voor hun baan, carrière of een verpeste werksfeer.”

    Ik realiseer me heel goed wat het betekent om niet voor je aard te kunnen uitkomen. D’r is echter zeker wel een verschil tussen bang zijn dat je een verpeste werksfeer krijgt en bang zijn dat je in elkaar wordt geslagen (of erger).
    Persoonlijk vind ik de Finse cultuur erg lijken op die van Nederland in de jaren zestig. Bijv. ten aanzien van immigranten. Ook vwb omgang met homosexualiteit. Dat kan beter, maar is toch niet verschrikkelijk?

  14. 17

    @16: ik woon al een poos in Finland, ik heb op één na geen buitenlandse vrienden (dus laat staan dat ik een gezellige *kuch* expat gemeenschap om me heen heb gecreëerd. Gruwel.) en ik heb ook vrienden die homoseksueel zijn en waar ik mee praat over deze problemen. En jij vindt dat mijn aanname (die dus geen aanname is, maar ervaring) onterecht is. Man man. Oh juist ja, vandaar die naam…

  15. 18

    @17: ik doel op je aanname dat mensen die homofobe grapjes maken ook mensen zijn die wetgeving zullen tegenhouden. Heb jij daar ervaring mee?

    Waarom haal je “de” expatgemeenschap er trouwens bij? Als zelfrechtvaardiging? Waarvan dan?
    Overigens lijkt “de” expatgemeenschap mij ook een gruwel. Toen ik in Finland woonde zat ik dan ook niet in “die” kringen. NB: ik heb oa. in Meilahti, Kannelmaki en Eira gewoond, dus toch wel een doorsnee van de Finse bevolking (excl. de mensen buiten de “susiraja”).

  16. 19

    @18: Ja, ik weet uit ervaring dat mensen hun politieke invloed direct (als politicus of lobbyist) of indirect (via stemgedrag) in “traditionele waarden” omzetten als het hier over gaat.

    De expat referentie doe ik om aan te geven dat ik niet in een bubble leef, maar met m’n poten in de Finse klei sta. Ik ken vooral uit m’n eerste jaren hier genoeg andere buitenlanders herinneren die echt nauwelijks weet hadden wat er om hun heen gebeurde en dat had niets te maken met de taal die ze vaak perfect beheersten, maar alles met de mensen om hun heen. Altijd een internationaal gezelschap.

    Mijn route: Eerst Lahti, toen een gemeente in de buurt en nu dan in een dorp in het zuidwesten. Helsinki is vergeleken met de plaatsen waar ik zat en zit een eiland van vooruitstrevendheid in opvattingen.

  17. 20

    @19: je hebt helemaal gelijk – Finland is niet alleen Helsinki. Ik denk overigens dat het Nederlandse platteland wel enigszins vergelijkbaar is met het Finse platteland.

    Ik werkte voor Finnet en kwam (dus) regelmatig ook in de kleinere woonkernen. Ook prive trouwens, er zijn weinig plekken die ik niet ken (vnl. de (zuid)westkant niet eigenlijk).
    De taal is mij (helaas) niet zo goed gelukt.