Europa en de Amerikaanse spionnen

ELDERS - De Amerikaanse National Security Agency (NSA) bespioneert de hele wereld. Enkele recente reacties uit verschillende Europese landen.

Het Duitse blad Der Spiegel onthulde deze week op basis van documenten van klokkenluider Edward Snowden dat de NSA -anders dan president Obama beweert- veel verder gaat in zijn spionage dan de bestrijding van het terrorisme. Amerikaanse spionnen zijn actief in de Verenigde Naties, de Europese Unie, het Internationaal Atoomagentschap in Wenen en vele bevriende landen. Het doel is eenvoudig en klassiek: een informatievoorsprong opbouwen op iedereen.  Op politiek, economisch en veiligheidsgebied. Sommigen reageren laconiek: dit is van alle tijden en elk land probeert dat. Het is weliswaar in strijd met diplomatieke codes en internationale verdragen, maar het gebeurt nu eenmaal en is moeilijk tegen te houden. De “fout” van de NSA is alleen dat ze ontdekt zijn. Maar niet iedereen legt zich er zo gemakkelijk bij neer.

In Duitsland gebruikte Peer Steinbrück, leider van de sociaaldemocratische SPD, de onthullingen over de NSA om zijn rivaal bij de aanstaande Bondsdagverkiezingen Angela Merkel (CDU) uit te dagen. Hij wil de onderhandelingen over een nieuw vrijhandelsverdrag tussen de EU en de VS onderbreken totdat volledigheid klaarheid is verschaft over de activiteiten van Amerikaanse spionnen in zijn land. “Wie weet zitten ze ook wel onder mijn bureau”, riep hij uit. Eerder had de Duitse regering verzekerd dat er geen Duitse wetten zijn geschonden, maar dat gelooft niet iedereen.  Net zo min als in de onschuld van de sociaaldemocraten. Merkel had eerder al verwezen naar de betrokkenheid van SPD-kopstuk Steinmeier bij de inlichtingendiensten toen deze partij in 2002 nog in de regering zat. Met de Stasi nog vers in het geheugen zal deze affaire de komende weken nog wel een rol blijven spelen in de Duitse verkiezingsstrijd.

In Engeland, de trouwste Europese bondgenoot van de VS, wordt anders gereageerd op Snowden’s onthullingen. De Britse autoriteiten leveren met alle liefde een bijdrage aan de vervolging van klokkenluiders, journalisten en hun verwanten.  Ze probeerden Glenn Greenwald, die het verhaal van Snowden voor de Guardian  schreef, te intimideren door de arrestatie van zijn partner David Miranda en de inbeslagname van al zijn elektronische apparatuur. De krant zelf werd eerder al  onder druk gezet met het in deze tijd tamelijk onzinnige bevel om alle digitale documenten van Snowden af te geven. Voor het voormalige hoofd van de Londense politie Lord Blair is het allemaal nog niet genoeg. We hebben strengere wetten nodig, vindt hij,  om te voorkomen dat members of the public uit principe staatsgeheimen gaan openbaren. Anders dan de Duitsers vertrouwen de Britten blind op hun geheime diensten, schrijft Christoph Scheuermann in Der SpiegelEn de vriendschappelijke relatie tussen de Amerikaanse en de Britse geheime diensten is nauwelijks een punt van discussie. Dat is dan ook waarschijnlijk de reden dat filmmaker Laura Poitras, die een hoofdrol speelde en nog speelt in de onthullingen van Snowden, in Berlijn aan haar documentaire over deze zaak werkt.

Uit Scandinavië komen andere geluiden. In een unieke samenwerking tussen Aftenposten (Noorwegen), Dagens Nyheter (Zweden), Helsingin Sanomat (Finland) en Politiken (Denemarken) beschuldigen de directeuren van deze kranten de Britse regering naar aanleiding van de actie bij hun collega The Guardian van het in gevaar brengen van de vrijheid van meningsuiting. Dit is een westers, democratisch land onwaardig, schrijven ze. De Britten voegen zich hiermee onder het mom van verdediging van de democratie bij autoritaire landen als China en Iran die iedereen in het westen veroordeelt om hun houdingen tegenover de media.

Laura Poitras is in haar column in Der Spiegel minder verbaasd over het optreden van westerse regeringen. “Our governments do not want citizens to be informed when it comes to the topic of surveillance. The governments of the United States, Britain, Germany, and others would like this debate to go away. It won’t.”

Zou de Scandinavische samenwerking uitgebreid kunnen worden tot een Europees verbond tegen al te vrijpostige Amerikanen en hun helpers? Het Europees Parlement besloot voor de vakantie een onderzoek in te stellen naar aanleiding van Snowden’s onthullingen, maar parlementslid Amelia Andersdotter van de Zweedse Piratenpartij heeft zo haar twijfels. Om te beginnen is er volgens de Amerikaanse mediadeskundige Jay Rosen een verandering nodig in de journalistiek: “Only a more activist press, working together, stands a chance of resisting [the surveillance state].” Een oproep die aansluit bij recente discussies op dit blog.

 

 

 

  1. 1

    Er is steeds meer een verschuiving gaande van “de overheid is er voor haar burgers” naar “de burgers zijn er voor de overheid”. Een zeer kwalijke ontwikkeling en al helemaal in een democratie.

  2. 2

    Een voordeel heeft deze onwelriekende affaire wel,het toont zonneklaar aan dat het Vrije Westen een illusie blijkt,een zorgvuldig opgebouwde facade.
    En dat wordt nu steeds meer mensen duidelijk.

  3. 3

    @0: “Only a more activist press, working together, stands a chance of resisting [the surveillance state].”

    Dat klinkt goed, ware het niet dat in sommige (vele) gevallen de pers het verlengstuk is van de “surveillance state”. En dat al sinds de jaren ’50.

    Wie bepaalt de selectie van het nieuws? Waarom hoeft Obama maar met zijn dochter te gaan fietsen om het NRC te halen? Waarom halen ander zaken amper het nieuws? Hoe de NSA te werk gaat is bijvoorbeeld al heel lang een publiek geheim: zie bijvoorbeeld “Enemy of the State”, met Will Smith.

    “details of Operation Mockingbird were revealed as a result of the Senator Frank Church investigations (…) in 1975. According to the Congress report published in 1976:

    The CIA currently maintains a network of several hundred foreign individuals around the world who provide intelligence for the CIA and at times attempt to influence opinion through the use of covert propaganda. These individuals provide the CIA with direct access to a large number of newspapers and periodicals, scores of press services and news agencies, radio and television stations, commercial book publishers, and other foreign media outlets.”
    http://en.wikipedia.org/wiki/Operation_Mockingbird

    Als je bijvoorbeeld de nieuwsselectie bekijkt van Reuters of van het ANP, gelooft dat iemand nog in alle ernst dat die neutraal zijn?

    How stupid can you be?

  4. 4

    Van mij mogen ze alle politici afluisteren, maar met 1 voorwaarde, alles wordt gepubliceerd aangezien de politici altijd roepen dat als je niks verkeerds doet je ook niks te vrezen hebt.

    Eens kijken hoe snel ze bij zullen draaien.

  5. 6

    Nog een update over de rol van de Britse geheime diensten:

    “De Britse geheime dienst onderschept informatie uit Duitsland”, beweert Süddeutsche Zeitung. Volgens de krant blijkt dit uit nieuwe documenten die openbaar zijn gemaakt door klokkenluider Edward Snowden. Hierin zou staan dat de Government Communications Headquarters (GCHQ) berichten onderschept die via de trans-Atlantische glasvezelkabels van Deutsche Telekom worden verzonden.

    http://www.presseurop.eu/nl/content/news-brief/4097791-britse-geheime-dienst-bespioneert-duitsland

  6. 8

    @6: NSA betaalt bedrijven voor leveren informatie

    Uit de documenten die The Washington Post in bezit heeft, een begroting van de NSA, zou ook blijken dat de NSA internetbedrijven betaalt om toegang te verlenen tot hun communicatienetwerk. Er worden geen individuele bedrijven genoemd. Dit jaar zal er naar verwachting 278 miljoen dollar worden uitgegeven aan programma’s om gegevens te kunnen aftappen; in 2011 was dit 394 miljoen dollar. Volgens de krant krijgen de bedrijven ook geld om winst te maken, zonder tussenkomst van een rechter.

    Eerder onthulde The Guardian al dat bedrijven als Google en Yahoo geld ontvingen voor hun medewerking aan het afluisterprogramma PRISM. Sommige bedrijven, zoals Apple, Facebook en Google, ontkennen dit echter. Andere bedrijven zeggen in sommige omstandigheden betalingen aan te nemen.

    http://www.nrc.nl/nieuws/2013/08/30/rapport-nsa-spreekt-van-vierduizend-mogelijke-interne-lekken-in-2012/

  7. 9

    ‘Wie bepaalt de selectie van het nieuws? Waarom hoeft Obama maar met zijn dochter te gaan fietsen om het NRC te halen? Waarom halen ander zaken amper het nieuws?’

    Dit wordt mede door het publiek bepaalt. De kranteigenaren kijken ook naar wat een krant verkoopt. Dat is waarom steeds meer kranten ook aan Story achtige berichtgeving doen.

  8. 11

    @8: In dit artikel lees ik ook over eerdere vermoedens van lekken uit de NSA die onderzoek deed naar: …….”afwijkend gedrag” van medewerkers die toegang hadden tot top secret-informatie. De NSA was bezorgd om het gedrag van “betrouwbare insiders, die met hun toegang tot vertrouwelijke informatie de Verenigde Staten schade willen toebrengen.”

    Dat sluit mooi aan bij “afwijkend gedrag” van journalisten die niet mee willen doen met de “main stream media”.

    Overigens laten ook de MSM niet zomaar over zich lopen, getuige de brief van de World Association of Newspapers and News Publishers aan Cameron: http://www.theguardian.com/media/2013/aug/26/nsa-leaks-david-cameron-newspapers/print

  9. 12

    @9: Ik reageerde op de opmerking die ik citeerde. Dat artikel zal ik later lezen te lang om op mijn werk te lezen.

    Maar ik ontken trouwens niet dat regeringen en geheime diensten hun invloed op de pers uitoefenen. Iik wilde aleen even kwijt dat de consument ook invloed heeft op wat er in de krant staat.

  10. 14

    Binnenkort komt NSA baas Keith Alexander naar Nederland. Kunnen we hem niet vastzetten voor spionage, zoals met Snowden had moeten gebeuren?