Zomerquote | ‘Hitlers zelfbeeld: artistiek genie’

zomerquotes3 “In my opinion, people have underestimated the notion that Hitler considered himself an artist, in fact, an artistic genius, and that much can be deduced from this self-image, this overheated artist’s ego.” (Kunsthistorica Birgit Schwarz)

Er zijn bibliotheken vol geschreven over de man. Maar toch slagen steeds weer mensen om met een nieuwe interpretatie te komen. Kunsthistorica Birgit Schwarz stelt, in tegenstelling tot de heersende mening, dat Hitler zichzelf in de eerste plaats zag als artistiek genie, en dan pas als politicus en strateeg.

In de heersende opvatting was Hitler tot zijn dertigste weinig succesvol. Hij werd twee keer afgewezen voor de kunstacademie en had een beperkt schildertalent. Na zijn dertigste bleek hij een begaafd redenaar en wist hij steeds grotere groepen mensen op te zwepen. De politicus en machthebber Hitler gebruikte kunst voornamelijk als propaganda-instrument om de grootheid van het nazidom te onderstrepen, en trof bijvoorbeeld zijn vijanden via boekverbrandingen.

Schwarz stelt dat het meer was dan dat. Volgens haar stond zijn idee dat hij een artistiek genie was centraal in zijn volledige wereldbeeld. Het hele Führer-concept kwam voort uit zijn zelfbeeld van artistiek genie. Als hij tot zijn dertigste weinig succesvol was waar kwam dan dat zelfvertrouwen en die innerlijke zekerheid vandaan dat hij was voorbestemd tot iets groots?

Het begrip genie definiëren we tegenwoordig op basis van talent. Maar Hitler werd beïnvloed door negentiende-eeuwse ideeën dat genie vooral gebaseerd is op een uitzonderlijk krachtige persoonlijkheid. Een genie had in die visie per definitie uitmuntende ideeën die tot elke prijs uitgevoerd mochten worden. Ook al waren ze compleet amoreel. Hitler vond dat hij het vanzelfsprekende recht had om te doen wat hij deed omdat hij zichzelf allereerst zag als een artistiek genie.

Als je kijkt naar Hitlers favoriete schilders dan kun je ze qua stijl niet samen ergens op vastpinnen. Wel hadden ze één ding gemeen: naar zijn idee waren het allemaal onbegrepen genieën. Maar kunst opende nooit zijn ogen, hij zag alleen maar wat hij wilde zien. Aldus Birgit Schwarz.

  1. 5

    @ hij is in die zin een stuk verder gekomen dan Joep van Lieshout met zijn hele slave city bij elkaar, dat is tot nog toe alleen concept.
    Stelling: Is Auschwitz kunst?

  2. 6

    En trouwens heb Hitler 1x ontmoet. Samen met een vriend in Polen liepen we dronken door een stad. Plotseling hoor ik mijn kameraad AH zeggen, ik denk, doe niet zo raar, schrok ik me ook een hoedje, hadden ze een waarheidsgetrouw beeld van deze man in regenjas op een binnenhofje staan. Alsof hij daar op ons wachtte. Dat was Kunst met een hoofdletter.