WW: Vasten tegen de bijwerking van chemo

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Ziekenhuis voedsel kan je zowiezo beter overslaan (Foto: Flickr/toyfoto)

Eten is schadelijk. Het is bekend dat inname van weinig calorieën de levensduur verlengt van een flink aantal organismen, van gist tot muizen. Er zijn daarom ook mensen die erbij zweren, hoewel het bij mensen nog niet bewezen is dat het werkt en het überhaupt maar de vraag is of die paar extra jaren al die inspanning en ontzegging van genot waard zijn. Het precieze mechanisme achter de levensverlenging door weinig eten is ook nog onderwerp van debat, maar wel duidelijk is dat cellen die weinig voedingsstoffen opnemen beschermd zijn tegen allerlei vormen van schade.

Nu is een kenmerk van kankercellen juist dat ze ongeremd groeien en delen. Bij bestrijding van kanker wordt hier gebruik van gemaakt; veel anti-kankermiddelen ontlenen hun specificiteit aan het simpele feit dat de sneller groeiende kankercellen er meer van opnemen. Maar normale cellen delen nog wel en nemen dus ook medicijn op, wat één van de reden van de zware bijwerkingen van chemotherapie is.

Valter Longo van de University of Southern California vroeg zich af of vasten die bijwerkingen zou kunnen verminderen. Kankercellen reageren namelijk niet meer op het signaal om in standby te gaan en blijven delen.

In muizen lijkt dat hypothese te kloppen. Van muizen die 80 mg/kg van het chemotherapiemedicijn etoposide kregen – dat is drie maal de maximale dosis die bij mensen wordt gebruikt – stierf 43%. Van een groep muizen die de eerste 48 uur na behandeling gevast had, stierf er maar één van de zeventien (6%).

Een probleem is wel dat het vasten toch ook nog wel de kankercellen helpt te overleven. Muizen met kanker die de hoge dosis etoposide overleefden zonder vasten, leefden daarna langer door dan degenen die ook gevast hadden. Meerdere rondjes etoposide en vasten zouden dit misschien kunnen oplossen, maar experimenten om dit te onderzoeken moesten gestaakt worden, omdat de muizen te veel schade aan hun staarten hadden gekregen door de talloze injecties.

De volgende stap is om te kijken of mensen baat hebben bij vasten na chemotherapie. De onderzoekers waarschuwen kankerpatiënten daarbij wel om niet zelf te gaan experimenteren. De periode van vasten luistert nauw, want wie te lang vast verzwakt en dat is niet bevorderlijk voor de overlevingskansen. Omdat het onderzoek ook inzicht heeft opgeleverd in de moleculaire basis is er bovendien de hoop dat een speciaal dieet of een medicijn hetzelfde effect kan hebben als vasten.

Ook in de wetenschap is flitsende presentatie tegenwoordig erg belangrijk, dus heeft de USC een filmpje over dit onderzoek op YouTube gezet: