Tekenfilms schadelijk voor tere kinderziel

OPINIE - Uw kinderen met de Kerst gezellig naar een tekenfilm als Bambi of The Lion King laten kijken? Britse en Canadese wetenschappers raden het u ten zeerste af. Tekenfilms zijn een poel van verderf en bevatten vaak meer moord en doodslag dan een thriller of griezelfilm voor volwassenen.

Neem nou het aaibare clownsvisje Nemo uit Finding Nemo. Na een lieflijk begin verdwijnt zijn moeder in de nietsontziende scherpgetande bek van een barracuda. Traumatisch en minstens net zo heftig als de beroemde douchescène uit Psycho schrijven de onderzoekers in het British Medical Journal.

Voor het onderzoek werden 45 beroemde tekenfilms bekeken, van Sneeuwwitje uit 1937 tot Frozen uit 2013. En vergeleken met kaskrakers voor volwassenen uit hetzelfde jaar. Wat bleek? In de tekenfilms haalden de hoofdfiguren veel vaker het einde niet. Dit gold vooral voor de (stief)ouders van de hoofdrolspeler, die vijf keer zo vaak als in een gewone film door geweld om het leven kwamen. Verpletterd door een rotsblok of afgeknald als een ordinair stuk wild. Veel te gewelddadig voor de tere kinderziel.

Voordat u nu uw hele Disney-verzameling de deur uit flikkert, besef dat er ook wetenschappers zijn die het tegendeel beweren. Zo vinden Jack Zipes, gepensioneerd hoogleraar Duits, en gedragswetenschapper Irene Hubner dat ouders hun kinderen best wel wat minder mogen pamperen en dom houden. Een eng sprookje op zijn tijd kan helemaal geen kwaad. Sterker nog, een beetje griezelen is vaak spannend, leuk en leerzaam.

De meeste kinderen kunnen zelf wel onderscheiden wat echt is en wat niet. Volgens Zipes zijn de sprookjes van de gebroeders Grimm metaforen voor het echte leven. Soms wordt moed beloond, maar niet altijd. Roekeloosheid wordt meestal afgestraft, maar soms ook niet. Volgens Hubner mag de jeugd van tegenwoordig nergens meer bang voor zijn. Het slaat een beetje door.

Als klap op de vuurpijl toont het Brits-Canadese onderzoek aan dat jonge kinderen de dood niet helemaal begrijpen. Pas als ze een jaar of tien zijn beseffen ze dat de dood onomkeerbaar is en dat opa niet alleen maar ‘even weg’ is. Jonge kinderen zijn net gelovigen, die ook denken dat je na de dood gewoon weer opstaat en verder leeft. Helaas, wederopstanding bestaat alleen in tekenfilms en sprookjes. Dat weet toch elk kind.

  1. 2

    Disney heeft op mij diepe invloed op me gehad toen ik jong was – overigens voor mij niet zozeer het geweld, maar de verlating: het achterlaten van het poesje Dina in Alice in Wonderland, het overlijden van de moeder van Bambi (Bambi zelf haalt het einde wel). En, nou ja, Simba alleen in de kloof naast zijn vader is toch wel een enorm aangrijpend moment waar ik nog steeds tranen van in mijn ogen krijg. (En toen ik dat de eerste keer zag was ik niet eens echt een kind meer.)

    En ik denk dat ik een paar van die dingen nog niet kon relativeren op echt jonge leeftijd. (Dat heeft niks met het onderscheid echt en niet echt te maken, want de film is niet echt maar de emoties zijn dat wel.)

  2. 4

    Voorlaatste Alinea: …. “Gebroeders Grimm” enz.

    Gelukkig:
    Persoonlijk vond en vind ik het verplichte voorleesstof.
    Griezelen en onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid hoort bij de opvoeding :-)

    En wat is er nu leuker dan kerstkonijn eten na de film Watership Down?
    Geef daarna wel het boek cadeau, dat natturlijk veel beer is dan de film:
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Waterschapsheuvel
    eventueel met
    https://www.youtube.com/watch?v=_HQoFMp89Yc&index=7&list=PLzwxG25sbsDF74ZL0oQk5hpijWpcZn_fX
    om een projectie naar de “werkelijke wereld” te maken.
    :-)

  3. 5

    Niks heerlijker voor de tere kinderziel dan een scene waarin het kwaad (Tom) door het goede (Jerry) met een aambeeld (of rotsblok, auto, …) wordt verpletterd. Als kind al vonden we de latere series waarin ze vrede hadden gesloten niet te pruimen. Al het geweld bood troost: zie je wel, ook als kleintje kon je de pestkop overwinnen!
    Hetzelfde effect geldt voor griezelfilms die uiteindelijk goed aflopen. Een film met een onbestemd einde zoals de Blair Witch Project zou ik dan ook niet snel aan mijn kinderen willen laten zien. Wellicht dat zij ‘m juist niet eng vinden omdat ze de suggestie minder invullen, maar ik ga het experiment toch maar niet aan.

  4. 6

    Finding Nemo kan ik beamen. Ik dacht dat dat wel leuk zou zijn voor een peuter, al was het maar om de mooie beelden. Na een paar minuten maar uitgezet omdat er iets teveel negatieve emoties boven kwamen (verlies moeder, verlies vader etc.).

  5. 8

    Zul je net zien, dat op het moment dat je een goed voorbeeld zoekt, vindt je niets.

    OK deze dan https://www.youtube.com/watch?v=nWCGQA96NwA

    Googelen op “Foghorn Leghorn” levert ook ultra “gewelddadige” scenes op.
    Het bevattingsvermogen van kinderen wordt IMHO nogal onderschat, kinderen weten donders goed dat Bugs Bunny en andere tekenfilm typetjes, nou ja gewoon tekenfilm typetjes zijn.

  6. 9

    Dan kennen de onderzoekers deze zeker nog niet:

    The Plague Dogs:
    https://www.youtube.com/watch?v=Tp5mcc47xD8
    https://www.youtube.com/watch?v=K_lMZtLWJOs

    Watership Down:
    https://www.youtube.com/watch?v=kf43IZJiY-c

    En ook een favoriet van mij, The Animals of Farthing Wood, had zo zeker zijn shockerende momenten. Britten weten op één of andere manier altijd de meest depressieve kinderverhalen te maken.. Maar gelukkig heeft de realiteit mijn ziel harder kunnen afstompen.

  7. 10

    Ik lees in dat onderzoek in het British Medical Journal vooral een heleboel theoretische algemeenheden, die vervolgens worden gekoppeld aan ordinair turven hoe snel en hoe vaak er een belangrijk personage sneuvelt in een kinderfilm.

    Daaruit worden vervolgens allerlei verstrekkende conclusies getrokken; maar wat de onderzoekers hebben nagelaten is het nagaan wat de effecten hiervan waren op kinderen die de film bekeken.

    Had men dit onderzoek deugdelijk willen opzetten, dan had men honderden kinderen uit diverse leeftijdscategorieën naar het lab moeten halen en dan moeten vragen of men deze-en-deze film had gezien, wat daarvan bijgebleven was, en hoe men dat had beleefd; en een geanimeerde en niet-geanimeerde film moeten laten zien waarin hoofdpersonages doodgaan, en dan die kinderen daarover bevragen, wat dit met ze deed en hoe ze dit verbonden aan hun eigen leven.

    En dan een jaar of wat daarna een follow-up doen.

    Wat ze nu doen is niet meer dan eenvoudig turven hoe vaak een hoofdpersonage (evt naaste familielid van het hoofdpersonage) sneuvelt in tekenfilms gericht op kinderen in vergelijking met dramafilms voor volwassenen, en op grond van algemene theorie daar dan door middel van een hoop blabla ongefundeerde conclusies aan verbinden.

  8. 14

    Stel dan je kinderen maar bloot aan films van studio Gibli. Panda Kopanda lijkt echt iets voor kinderen, maar is iets minder. Maar dan Totoro, niet meer bijgehouden hoe vaak gezien. Blijft mooi. Al maakt het zeker indruk, ook verlating en zoeken, maar op de een of andere manier blijft de sfeer / het gevoel, ‘warm’ en menselijk.
    Later Howl’s Moving Castle, een keer beetje eng, verder zelfde als bovenstaande.
    Kiki’s Delivery Service, nergens eng, wel over uitvliegen en groot worden. Letterlijk. Maar ook al leuk voor kleuters.

    Grappig genoeg, valt bv Corps Bride ook erg goed, maar die is ook helemaal niet eng, alleen heel vreemd. En sommige kinderen (screen hem maar eerst) vinden dat best ok.

  9. 15

    Tekenfilms van Walt Disney, zoals Donald Duck, bevatten vaak ook slechte emoties en fouten en meestal uit de maatschappij van Duckstad die vaak griezelige overeenkomsten met die van ons vertonen en schadelijk lijken voor de tere kinderziel. Daar kan ik een hele lijst van benoemen en vooral in de strips van Donald Duck waar zowel hij, zijn familie, vrienden, vijanden en vele anderen zich schuldig aan maken:

    -Hebzuchtigen en grootkapitalisten; Dagobert Duck, Govert Goudglans, Rockerduck
    -Zwarte Magie: Madam Mikmak, Zwarte Magica, Hortensia Heks, heks uit Sneeuwwitje
    -Dieven: Zware Jongens, Zwarte Magica, Booswichtenclub, Arend Akelig, Boris Boef, Stef Wolf, Zwarte Schim, Broer Konijn, Knabbel & Babbel
    -Oplichters en bedriegers: Venijn Mc Snekkie, Gluiperd Mc Schobbejak, Govert Goudglans, Zware Jongens, Booswichtenclub, (soms) Donald Duck, familie, vrienden en meerdere inwoners van Duckstad
    -Nietsnutten, veelvraten en klaplopers: Gijs Gans, Guus Geluk, Broer Konijn, Rein Vos, Bruin Beer, Midas Wolf, Knir, Knar, Joe Carioca, opperhoofd der Rondbuiken
    -Geweld, haat en nijd tussen familie en buren: Donald Duck vs. Bertus Bolderbast en Guus Geluk, Dagobert vs. Zware Jongens, Govert Goudglans, Zware Magica, Venijn Mc Snekkie, Rockerduck, talloze inwoners van Duckstad
    -Roddelaars: Duckstadse Damesclub
    -Sloddervossen: Goofy, Karel Paardepoot, Midas Wolf, Bolderbast, Zware Jongens, Kwik, Kwek en Kwak
    -Echtelijke ruziemakers: Karel Paardepoot en Clarabella Koe, Donald, Guus en Katrien
    -Spijbelaars en uithalers van kattenkwaad: Kwik, Kwek en Kwak, Lizzy, Juultje en Babetje, Puk en Max, Zware Schoffies, Pollo Wolf, Hiawatha, Zilverslang, Knabbel & Babbel, Tom en Pieter
    -Smeerpoetsen die een afkeer hebben van in bad gaan: Kwik, Kwek en Kwak, Zware Jongens, Rakker, Pluto, Dombo, Midas Wolf, Rein Vos, Hiawatha
    -Eigenwijze en ongehoorzame pubers: Kwik, Kwek en Kwak, Lizzy, Juultje en Babetje, Puk en Max, Zware Schoffies, Pollo Wolf, Wolfje, Knir, Knar, Hiawatha, Zilverslang, Pinokkio, Dombo, Rakker, Fifi, Mimi en Lili
    -Overspeligen: Katrien Duck, Minnie Mouse, Clarabella Koe, Joe Carioca, Panchito, Guus Geluk
    -Vrouwenjagers: Joe Carioca, Panchito, Guus Geluk
    -Ondergewaardeerde uitvinders, speurders en boeren: Willie Wortel, Newton Wortel, Lampje, Kareltje, Mickey Mouse, Commissaris O’Hara, Sul Dufneus, Oma Duck, Boer Bietstra
    -Overheersende werklustigen: Dagobert Duck, Govert Goudglans, Rockerduck, Oma Duck, Boer Bietstra, Knor
    -Rivaliserende padvinders; Jonge Woudlopers vs. Roodkapjes
    -Linksgezinde rechters die boeven zien als kansarmen en behandelen als draaideurcriminelen
    -Softe opvoedkundigen die anti-autoritair zijn en kinderen een losbandig leven willen laten lijden
    -Oververwende kinderen en ouders die verkeerde dingen van hen gedogen of hen gaan verwaarlozen
    -Slecht functionerende burgemeesters die constant ontslagen worden
    -Politieagenten die bekeuringen uitdelen belangrijker vinden dan op boeven jagen
    -Overdreven eigenliefde, agressie en lichtgeraakte inwoners van Duckstad
    -Verheerlijken van leugens, bedrog, oplichting en diefstal