Trump’s politieke chantage als regeringsmodel

Stem op ons, of we breken je stad - Donald Trump gebruikt geen klassieke campagnepolitiek meer. Hij bouwt aan een systeem van afpersing, een strategie waarin de boodschap glashelder is: als je op Democraten stemt, dan wordt jouw stad of staat gestraft. Geen hulp, geen geld, geen bescherming. In plaats daarvan: pesterijen door federale instanties, het blokkeren van fondsen en het inzetten van nationale troepen om een voorbeeld te stellen. Het presidentschap wordt zo geen nationaal ambt, maar een wapen. Tijdens zijn eerste termijn dreigde Trump meermaals federale hulp aan Democratische staten in te trekken, zelfs bij rampen. Gouverneurs die niet loyaal genoeg waren, werden publiekelijk bespot of genegeerd. De boodschap sijpelde toen al door: stemmen op de verkeerde partij kost je letterlijk levens en infrastructuur. Nu, in zijn hernieuwde campagne, is dit geen impliciete ondertoon meer, maar een expliciet programma. Hij belooft “orde”, maar alleen voor wie zich onderwerpt. De Hongaarse blauwdruk Het model komt niet uit de lucht vallen. Kijk naar Hongarije onder Orbán, de politieke idool van de MAGA-beweging. Ook daar werd macht gecentraliseerd en geldstromen herverdeeld. Gemeenten die oppositie stemden, verloren financiering. Media werden onder druk gezet. De nationale politie en troepen werden instrumenten van het regime. Het effect was eenvoudig: kiezers begonnen op Fidesz te stemmen. Niet uit overtuiging, maar uit zelfbescherming. Trump ziet dat en kopieert het schaamteloos. Hij zegt het zelfs hardop: Democratische steden zijn “hellholes” die “opgeruimd” moeten worden. En met het idee van een landelijke inzet van de National Guard zonder toestemming van gouverneurs, creëert hij het ultieme machtsmiddel. Federale troepen als politieke knuppel, en eigenlijk precies waar het second amendment tegen bedoeld was. De psychologie van intimidatie Dit is geen klassieke ideologische strijd, maar pure gedragsbeïnvloeding. Mensen stemmen niet langer op Republikeinen omdat ze denken dat die beter beleid voeren, maar omdat ze bang zijn voor wat er gebeurt als ze het niet doen. “We willen geen federale straf, dus laten we maar gehoorzamen.” Het is dezelfde logica die je in autoritaire staten ziet: verkiezingen bestaan nog, maar de uitslag is gestuurd door angst. De glijdende schaal naar openlijke repressie Zodra de inzet van de National Guard en federale instanties als justitie, belastingdienst of immigratiediensten wordt genormaliseerd als politiek instrument, valt de façade van democratie weg. Dan wordt het simpel: oppositiegebieden worden vijandig gebied. Burgemeesters worden bedreigd. Gouverneurs worden buitenspel gezet. En kiezers begrijpen de boodschap: wie tegen de leider stemt, betaalt. Het is een beproefd recept uit de autoritaire handleiding: Creëer vijanden (“blauwe steden”, “liberale staten”), straf die vijanden zichtbaar, beloon loyaliteit en laat de bevolking de conclusie trekken: voor veiligheid moet je stemmen op de machthebber. Trump presenteert zichzelf als de enige bron van bescherming, tegen problemen die hij zelf veroorzaakt. De klassieke protection racket: "Nice city you've got there. It'd be a shame if anything were to happen to it". Democratie functioneert alleen wanneer burgers geloven dat hun stem telt en dat de overheid boven de partijen staat. Trump maakt van die overheid een partijdige pestkop, of erger. Dan wordt de stembusgang geen moment van democratie, maar een test van gehoorzaamheid.

Foto: Fabrizio Lussu (cc)

Overwinning Orbán niet meer zeker

ACHTERGROND - Over een week gaat Hongarije naar de stembus. Tactisch stemmen kan het nog spannend maken volgens onze correspondent uit Boedapest Henk Hirs.

Zelfs een luttele twee maanden geleden was premier Viktor Orbán van Hongarije nog de gedoodverfde winnaar van de verkiezingen van zondag 8 april a.s. Maar nu  is het opeens zelfs niet meer helemaal uitgesloten dat zijn Fidesz-partij verliest. Als tenminste de Hongaarse kiezers verstandiger blijken dan de oppositiepartijen en ze massaal tactisch gaan stemmen: linkse liberalen op rechtse nationalisten, conservatieven op socialisten, alles om Orbán ten val te brengen.

Dat er een meerderheid tegen Orbán is, staat eigenlijk wel buiten kijf. Opiniepeilingen wijzen er al een tijd op dat zeker 60% van de bevolking ontevreden is met de stand en de koers van het land. Er wordt steeds meer en steeds openlijker gekankerd en gefoeterd en het is, in tegenstelling tot een paar jaar terug, niet eenvoudig om in Boedapest burgers te vinden die er openlijk voor uit willen komen dat ze Fidesz stemmen. En er was natuurlijk eind februari de tussentijdse burgermeestersverkiezing in Hódmezővásárhely, een stadje dat algemeen als een Fidesz bastion werd beschouwd, maar waar de tegenkandidaat van de gezamenlijke oppositie, Márki-Zay, toch zeer overtuigend won.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: habeebee (cc)

Werken aan een wonder in Hongarije

In Hongarije lijkt regeringspartij Fidesz van premier Orbán nog altijd all kaarten in handen te hebben. Toch gloren er tekenen van verandering, meent Henk Hirs.

In de eerste weken van januari was het opeens overal; op Facebook, Twitter, oppositionele TV-stations en krantenpagina’s: Momentum, een nieuwe beweging van jonge Hongaren. Momentum wil een referendum op touw zetten tegen het organiseren van de Olympische Spelen in Boedapest in 2024 (nolimpia.com), maar wil ook meedoen aan de verkiezingen van 2018 met als expliciete doel een eind te maken aan “het Orbán systeem.”

Dat eerste doel, geen Olympische Spelen in Boedapest in 2024 (een prestigeproject van de Hongaarse regering), is niet geheel kansloos. In de hoofdstad is zeker de helft van de bevolking tegen de Spelen omdat die vele miljarden gaan kosten die beter elders besteed kunnen worden. Bovendien hebben Hongaren de laatste zeven jaar de nodige ervaring opgedaan met bouwprojecten van de Orbán-regering.

De aanleg van één metrolijn bijvoorbeeld kostte uiteindelijk niet alleen vele malen meer dan oorspronkelijk begroot, maar van de 1,5 miljard euro die werd uitgegeven is volgens een recent rapport van het bureau dat namens de EU de besteding van EU subsidies controleert, OLAF, voor ruim een half miljard euro (30%) gefraudeerd.

Foto: copyright ok. Gecheckt 09-11-2022

‘EU moet Victor Orban niet isoleren’

De Hongaarse premier Victor Orban is weinig geliefd in Europa. Hij zou ondemocratisch zijn. Toch moet de EU ervoor waken hem en zijn partij teveel te isoleren, betoogt Balázs Jarábik, directeur van het Kiev office of Pact, Inc., een NGO voor de ontwikkeling van media en civil society in Oost-Europa.

Viktor Orban`s FIDESZ party won a constitutional majority in the Hungarian parliament two years ago on a promise of purging the country’s politics of the remnants of communism. The prime minister had a point: unlike neighbouring Central European states, Hungary had moved from communism through compromise, not revolution, so many of the old system’s worst traits including rampant tax evasion and addiction to debt have been preserved or worsened. When Orban promised to “complete regime change”, he had the backing of most Hungarians, even if many suspected the prime minister’s political instincts, and worried that he lacked a clear programme and a team with the expertise to reform the country.

Two years later, Orban is in open conflict with his country’s opposition and much of the West. Critics hold him responsible for a series of confusing, counterproductive and sometimes contradictory economic measures, such as the de facto nationalisation of the private pension system. They also suspect him of trying to build a one-party state. The EU, too, is alarmed, and the European Commission initiated court proceedings against Hungary, chiefly over measures that curb the powers of the country’s central bank. But the West should resist the urge to isolate Viktor Orban, as it does with Belarus’ Alexander Lukashenko. Orban has genuine support from the majority of Hungarians, who believe that the country is on the wrong track and needs deep reforms. While many of the prime minister’s steps have been undemocratic, Orban has proven to be a pragmatist, capable of adjusting course. The EU’s goal in Hungary should be to steer his government away from damaging undemocratic ideas towards needed reforms.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.