De dood van Renee Good, 37 jaar, door kogels van een ICE-agent is op zichzelf al een schokkende tragedie. Een vrouw doodgeschoten door gemaskerde 'handhavers' van de staat, vastgelegd door omstanders, verspreid via nieuwsmedia en sociale netwerken. Er is geweld, er zijn beelden, er is publieke woede, en er is een officiële lezing die meer dan schuurt met wat zichtbaar is. Tegelijk, het is iets waar we de afgelopen jaren bijna gewend aan zijn geraakt. Maar de tijden veranderen: het geweld niet, maar de vraag hoe lang beelden nog tellen wordt steeds meer relevant.
Want we bewegen ons richting een moment waarop de reactie van Donald Trump niet langer hoeft te zijn dat beelden uit context zijn gehaald, of dat journalisten liegen, of dat demonstranten opruiers zijn. De volgende stap is tegelijk eenvoudiger én radicaler: hij zal gaan roepen dat de beelden niet echt zijn. Dat het AI is, of erger nog, dat er alternatieve beelden worden gefabriceerd die beter passen bij het gewenste verhaal.
Tot nu toe functioneerden beelden als laatste anker van de werkelijkheid. Je kon discussiëren over intentie, framing en context, maar wat er te zien was, stond min of meer vast. Dat anker begint los te raken, omdat de mogelijkheid om ze te ontkennen steeds geloofwaardiger wordt gemaakt. AI biedt niet alleen de techniek om te vervalsen, maar ook het excuus om alles wat ongemakkelijk is als vervalsing weg te zetten.
In de zaak rond Renee Good is die dynamiek al zichtbaar. De federale autoriteiten spreken over een bedreigende situatie, over zelfverdediging, over een auto die mogelijk als wapen werd ingezet. De beelden die circuleren laten iets anders zien. Dat verschil is politiek explosief. En precies daar ligt de verleiding om de discussie te verplaatsen van wat er gebeurde naar of het überhaupt gebeurd is zoals we denken.
Het is niet moeilijk voor te stellen hoe dit eruitziet. Een president die zegt dat “linkse activisten” met AI video’s hebben gemanipuleerd. Een woordvoerder die beweert dat experts twijfels hebben over de authenticiteit. Een alternatieve reconstructie, gegenereerd met dezelfde technologie, waarin de agent duidelijk in gevaar is. Niet als bewijs, maar als tegenbeeld. Niet om te overtuigen, maar om te verwarren. En verwarring is alles wat nodig is.
Dat is de kern van het probleem. Autoritaire politiek heeft geen absolute waarheid nodig. Twijfel volstaat. Als alles betwistbaar is, is niets nog bindend. In zo’n wereld verliest verontwaardiging haar scherpte, omdat elk feit kan worden geneutraliseerd met een gefabriceerd 'tegenfeit'. De dood van een vrouw wordt dan niet ontkend, maar opgelost in ruis.
AI is op dit moment nog niet goed genoeg, maar met de huidige ontwikkelingen is het eerder maanden dan jaren ver weg. De vraag is dus niet of dit gaat gebeuren, maar wanneer het politiek rendabel wordt. Wanneer de kosten van ontkennen lager zijn dan de kosten van toegeven. Wanneer de achterban bereid is te accepteren dat zelfs video geen bewijs meer is, zolang het maar het eigen kamp beschermt. Trump heeft die grens al vaker verlegd. Van fake news naar alternatieve feiten naar openlijke minachting voor instituties. AI is geen breuk, maar een logisch vervolg.
Als beelden hun status als gedeelde werkelijkheid verliezen, blijft alleen macht over. Dan beslist niet langer wat zichtbaar is, maar wie het hardst kan beweren dat zichtbaarheid zelf onbetrouwbaar is. De moord op Renée Good is dan niet alleen een tragedie, maar een voorbode. Niet van technologische vooruitgang, maar van een politiek waarin zelfs de realiteit uiteindelijk volledig optioneel wordt.
