Stadsverwarming: financiële donderwolk boven de Randstad

ANALYSE - In het Klimaatakkoord is een belangrijke rol weggelegd voor stadsverwarming. Afgelopen jaar zijn er echter verschillende berichten naar buiten gekomen die grote problemen laten zien bij warmtebedrijven. De Rekenkamer Nijmegen was begin dit jaar kritisch over de totstandkoming van het warmtenet in de wijk Nijmegen-Noord. In Rotterdam was de rekenkamer ook kritisch over de plannen voor een leiding naar Leiden en bericht de NRC al een paar weken over de oplopende tegenvallers bij het Warmtebedrijf Rotterdam, waarvoor de gemeente en provincie garant staan. Het Afval Energie Bedrijf (AEB) in Amsterdam, waar de tegenvaller voor de gemeente volgens de Telegraaf op kan lopen tot een half miljard Euro, is voorlopig gered met een kapitaalinjectie van 16 miljoen Euro door gemeente en een consortium van banken.

Verwarmen met restwarmte

Op papier klinkt het altijd mooi: waarom huizen en gebouwen verwarmen met aardgas, als het ook kan met restwarmte van de industrie, elektriciteitscentrales of afvalcentrales? In de praktijk lopen bewoners, bestuurders en gemeenteraadsleden met regelmaat tegen problemen op. Een van de standaardproblemen doet zich voor bij bewoners en heeft zijn achtergrond in de regelgeving. Op papier mogen de kosten voor stadsverwarming niet hoger zijn dan de kosten van verwarmen met aardgas, in de praktijk hebben er altijd behoorlijk wat gaten in de regelgeving gezeten.

De belangrijkste en makkelijkste weg om de afzet van warmte te verhogen en de kosten voor de bewoner op te schroeven is dat aansluiting aaneen warmtenet meetelt bij het bepalen van de energiezuinigheid van een huis. Daardoor is er minder isolatie nodig om op papier even energiezuinig te zijn als een woning die met aardgas wordt verwarmd. De warmtevraag van een woning met stadswarmte ligt dan wel hoger dan een woning met aardgas die op papier dezelfde energiezuinigheid heeft. Het verschil kan in de loop van de jaren behoorlijk in de papieren lopen ten nadele van de afnemer van stadswarmte.

Doordat de prijs van warmte gekoppeld is aan de prijs van aardgas en de energiebelasting op aardgas al een aantal jaren stapsgewijs oploopt loopt ook de energierekening stapsgewijs op. Vereniging Eigen Huis schat in dat huishoudens met blok- of stadsverwarming door deze koppeling in 2019 gemiddeld €164 meer dan in 2018 betalen voor de levering van warmte. Er liggen al jaren plannen om de koppeling tussen de gasprijs en stadswarmte te schrappen, tot op heden zijn die niet uitgevoerd. Warmteleveranciers mogen ook lagere tarieven rekenen dan de maximumtarieven die de Autoriteit Consument en Markt (ACM) stelt.

Nijmegen

In Nijmegen werd al in 1996 besloten dat de nieuwe wijk Waalsprong gasloos zou worden. Aanvankelijk werd gekozen voor een zogeheten hybride warmtenet om te komen tot een duurzame warmtevoorziening in de Waalsprong. Maar op onnavolgbare wijze werd in 2011 gekozen voor een traditioneel middentemperatuurnet. De raad is over dat besluit van het college pas achteraf geïnformeerd en is daardoor volgens de Rekenkamer Nijmegen onvoldoende in de gelegenheid gesteld zijn controlerende en kaderstellende rol te vervullen. De Rekenkamer Nijmegen noemde de totstandkoming van het warmtenet in de wijk Nijmegen-Noord eind vorig jaar:

Inconsistent, niet transparant, en daardoor onnavolgbaar en niet controleerbaar.

De gemeente Nijmegen is ook onvoldoende in staat geweest strategische belangen te borgen. Waardoor de gemeente sterk afhankelijk geworden van Nuon, ook voor de energietransitie in de bestaande stad.  Zo blijkt dat de raad in 2012 niet is gekend in de keuze in te zetten op ondertekening van een  contract met Nuon, waarin een aansluitplicht op het warmtenet in de Waalsprong en het Waalfront werd vastgelegd. Voor inwoners van de Waalsprong is het daardoor nauwelijks mogelijk voor een  andere oplossing te kiezen bij de bouw of verbouw (verduurzaming) van hun woning. Al heeft Nuon de afsluitboete voor bewoners inmiddels geschrapt, toch klaagden bewoners eerder dit jaar tegen Omroep Gelderland nog over de hoge stookkosten en de over het gebrek aan alternatieven:

Die warmtewisselaar van de Nuon is heel klein, die past in de meterkast. Een warmtepomp past daar niet in. Ook verwarming met bijvoorbeeld waterstof is volgens hem onmogelijk omdat er in Nijmegen Noord geen gasleidingen zijn aangelegd die (met aanpassingen) waterstof zouden kunnen aanvoeren naar de woningen

De Rekenkamer Nijmegen stelt ook dat er geen duidelijkheid is over hoe duurzaam het warmtenet in de praktijk is. Er zijn namelijk geen transparante berekeningen van de CO2-reductie die met het warmtenet gerealiseerd wordt. Ook is niet bekend in welke mate het warmtenet bijdraagt aan het doel Nijmegen energieneutraal in 2045. Voorafgaand aan de aanleg werd aangegeven dat die daar een belangrijke bijdrage aan zou leveren.

Rotterdam

De provincie Zuid-Holland heeft grootse plannen met warmte. Al jaren wordt gewerkt aan de warmterotonde. Aanvankelijk gebeurde dit onder regie van het programmabureau Warmte-Koude, inmiddels is de warmterotonde ondergebracht bij de Warmtealliantie Zuid-Holland. Hierin werken het Havenbedrijf Rotterdam, Gasunie, Provincie Zuid-Holland, Eneco en Warmtebedrijf Rotterdam samen aan de realisatie van de warmterotonde. Eerder waren er tegenvallers voor de warmterotonde doordat de kolencentrales na grote maatschappelijke druk niet aangesloten mochten worden op de warmterotonde, onder andere de raad van Den Haag en de Tweede Kamer keerde zich hier tegen. In een speciale uitgave over Energy Hub West werd de MPP3-kolencentrale van Uniper nog een belangrijke leverancier van restwarmte genoemd (zie pagina 20 van de betreffende uitgave).

Een ander kwakkelend onderdeel van de plannen om tot een warmterotonde te komen is het Warmtebedrijf Rotterdam. Waar al jaren geld bij moet vanuit de gemeente, NRC spreekt over 80 tot 200 miljoen euro sinds de oprichting in 2006. Eerder dit jaar toonde de Rekenkamer Rotterdam zich kritisch over de plannen van Warmtebedrijf Rotterdam voor een transportleiding naar Leiden om de levering van warmte aan Nuon over te nemen van de huidige warmteleverancier Uniper. De Rekenkamer Rotterdam vond dat het Rotterdams college eerlijk moest zijn zijn over de financiële risico’s die deze uitbreiding van het warmtenet met zich meebrengt. Die tekortkomingen staan niet duidelijk genoeg in de risicoanalyse, stelt de Rekenkamer Rotterdam. De risicoanalyse kreeg van de Rotterdamse Rekenkamer een onvoldoende. Ook twijfelde de Rekenkamer Rotterdam over de juistheid van de voorgespiegelde CO2 reductie. De gemeente gaat uit van 60-70 kiloton minder CO2 uitstoot. De Rekenkamer komt niet verder 45 kiloton. Ook constateerde de Rekenkamer Rotterdam dat het realiseren van meer aansluitingen op het warmtenet in Rotterdam in plaats van de leiding naar Leiden verhoudingsgewijs lokaal meer emissies van broeikasgassen en stikstofoxiden worden vermeden, tegen fors minder kosten en met minder risico’s.  Wat ook beter bijdraagt aan het publieke belang van de Rotterdamse deelneming in Warmtebedrijf Rotterdam.  WBR en de gemeente zijn echter juridisch gebonden aan uitbreiding naar Leiden.

De raad van Rotterdam stemde begin februari in met de uitbreiding naar Leiden die 118 miljoen Euro moest kosten, ondanks deze waarschuwing van de Rotterdamse Rekenkamer. Daarbij speelde mee dat het Warmtebedrijf Rotterdam zich heeft verplicht om vanaf 1 januari 2020 warmte te leveren aan Nuon in Leiden en dat later beslissen er toe zou leiden dat de leiding niet meer dit jaar aangelegd zou kunnen worden. Inmiddels is duidelijk dat de aanleg van de warmteleiding vertraagd is en dat de aandeelhouders van het Warmtebedrijf Rotterdam, in casus de Provincie Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam, volledig verantwoordelijk zijn voor de schade die dit Nuon oplevert.

Het Warmtebedrijf Rotterdam is in 2006 opgericht door het Havenbedrijf Rotterdam en de gemeente Rotterdam. Curieus daarbij is dat de gemeente voor 30% aandeelhouder is in Eneco, de grootste regionale concurrent van het Warmtebedrijf Rotterdam. Eneco legde een aantal jaren geleden zelf een leiding over noord aan, waardoor het Warmtebedrijf Rotterdam een belangrijk deel van de lokale markt kwijt raakte aan een ander gemeentelijk bedrijf.

Het Warmtebedrijf Rotterdam heeft lokaal nooit voldoende afnemers gevonden voor de warmte die het verplicht inkoopt bij afvalverbrander AVR – een deal die de gemeente voor het Warmtebedrijf sloot. Regelmatig is gesuggereerd door wethouders en bedrijfsleiding dat een rendabele toekomst voor het Warmtebedrijf dichtbij was, terwijl het van crisis naar crisis zwalkte. In 2016 en 2017 ontwikkelen de gemeente Rotterdam en de Provincie Zuid-Holalnd samen een reddingsplan. De oplossing voor de financiële nood van het Warmtebedrijf, zo denkt wethouder Adriaan Visser (D66), ligt in Leiden. Nuon levert daar warm water aan zo’n 13.000 Leidse huizen en 200 bedrijven. Het contract van Nuon met warmteleverancier Uniper loopt in 2020 af. Als het Warmtebedrijf (WBR) de positie van Uniper kan innemen, heeft het eindelijk afnemers voor de overtollige warmte die het al jaren verplicht inkoopt bij AVR.

Om het water in Leiden te krijgen, is naar schatting maximaal 140 miljoen euro nodig. Het probleem van het Warmtebedrijf ziet er voor de Zuid-Hollandse gedeputeerde Han Weber uit als een oplossing: restwarmte van de Rotterdamse industrie gebruiken om het gasverbruik bij huishoudens en bedrijven te verlagen. In het coalitieakkoord van 2015 heeft D66 100 miljoen euro binnengehaald voor de ontwikkeling van duurzame energie. Een prachtig resultaat, waar de leiding naar Leiden prima in past als onderdeel van de warmterotonde.

Inmiddels is de aanleg minimaal twee jaar vertraagd en mag de gemeenteraad van Rotterdam zich na het reces buigen over het zoveelste reddingsplan voor het Warmtebedrijf Rotterdam.

Amsterdam

In Amsterdam is een van de warmtebronnen voor stadswarmte het Afval Energie Bedrijf (AEB). Het AEB verwerkt en verbrand niet alleen afval, maar levert ook warmte aan zo’n 35.000 huishoudens en is met Nuon eigenaar van Westpoort Warmte. Westpoort Warmte bezit het warmtenet in Amsterdam Noord en Nieuw-West. Vorig jaar concludeerde de Amsterdamse Rekenkamer dat de gemeente financiële en juridische risico’s loopt door de rommelige wijze waarop Westpoort Warmte gegroeid is. De uitbreiding van stadsverwarming naar nieuwe buurten onderhands gegund aan Westpoort Warmte. De Rekenkamer vraagt zich af of dat wel strookt met Europese staatssteun- en aanbestedingsregels. Als concurrenten van Nuon en AEB zich daardoor gedupeerd voelen, loopt de gemeente juridische risico’s. De gemeente Amsterdam heeft afvalenergiebedrijf AEB in de tussentijd verzelfstandigd. Als enige aandeelhouder van AEB heeft de gemeente geen directe zeggenschap meer over Westpoort Warmte. Maar zonder dat de gemeente beschikt over afvalovens of andere warmtebronnen staat de gemeente nog wel garant voor de levering van warmte voor tienduizenden huishoudens door Westpoort Warmte. Dat kan de gemeente in verlegenheid brengen als de afvalverbrandingsovens van AEB stukgaan.

En laat dat nou net gebeurd zijn. Momenteel liggen 4 van de 6 verbrandingsovens op last van de Omgevingsdienst Noorzeekanaalgebied stil. De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied vond dat de installaties van AEB een groot risico opleverden voor medewerkers en omgeving. Het kan negen maanden duren voor alle ovens weer werken, zegt AEB.

Eerder dit jaar maakte Vattenfall/Nuon en AEB bekend dat ze 400 miljoen Euro wilde investeren om hun warmtenetten in Amsterdam onderling te verbinden. De bedoeling was om overtollige warmte van AEB te kunnen leveren aan het verzorgingsgebied van Nuon. Voorlopig heeft AEB door het stilleggen van 4 van de 6 verbrandingslijnen een te kort aan warmte. Volgens Het Parool wordt al gewerkt aan het bijplaatsen van dieselaggregaten om het te kort aan warmte vanaf september op te kunnen vangen. Bij besluitvorming over het warmtebedrijf heeft de gemeenteraad volgens de Amsterdamse Rekenkamer helemaal het nakijken. Bij besluiten over nieuwe investeringen in uitbreiding van het warmtenet wordt de gemeenteraad wel betrokken, maar belangrijke risico’s zijn volgens de Rekenkamer niet met de raad gedeeld.

De Telegraaf berichtte enige weken geleden dat het AEB op omvallen zou staan. De technische staat van de verbrandingsovens en stoomturbines is om te huilen en levensgevaarlijk om mee te werken. Daarnaast gaat iedere minuut minstens tien keer het alarm in de fabriek af wegens storingen en een groot deel van de werknemers is onbekwaam.

Over de gehele linie zijn de systemen niet robuust genoeg en het controlesysteem bevat vele componenten die verouderd zijn en niet meer kunnen worden vervangen. Ook is er een overload aan alarmen die het systeem genereert en die medewerkers niet meer kunnen overzien. Het aantal alarmen per uur is een veelvoud van waar menselijkerwijs op kan worden geacteerd”,

schreef de nieuwe directie van AEB in een brandbrief aan de gemeente.

De Vereniging Afvalbedrijven heeft ook een brandbrief aan de gemeente Amsterdam, de eigenaar van AEB, geschreven over de risico’s voor de inzameling van afval in Nederland door de problemen bij de Amsterdamse afvalverwerker AEB. Andere afvalbedrijven kunnen de problemen wel tijdelijk oplossen, maar dan moet AEB de extra kosten betalen. Het gaat dan om de kosten voor het transport van het afval naar andere afvalverbrandingsinstallaties en voor de kosten om importcontracten voor buitenlands afval af te kopen. En omdat AEB zelf geen geld heeft, moet de gemeente, als eigenaar, de portemonnee trekken. De totale kosten voor de gemeente Amsterdam lopen daarmee nog hoger op.

De AEB verwerkt enkel nog huisvuil uit de gemeente Amsterdam en omliggende gemeenten. Andere klanten die hun vuil in het Westelijk Havengebied laten verbranden, kunnen er voorlopig niet terecht. Zij moeten uitwijken naar elders. AEB heeft op zich genomen de financiële gevolgen te dragen. Alleen heeft AEB geen geld meer. Bovendien raken de opslagbuffers voor afval elders in Nederland vol, waardoor het opgehaalde afval nergens meer heen kan. Wanneer de buffers vol zijn kan ook het ophalen van afval in andere plaatsen in Nederland gaan stagneren.

Voorlopig lijkt het AEB gered door een kapitaalinjectie van 16 miljoen Euro door een consortium van banken, waarvan 6 miljoen gegarandeerd door de gemeente. Het bankenconsortium betreft banken die al leningen bij AEB hebben uitstaan. Dat verkleint voorlopig het risico dat banken waar AEB leningen van ruim 200 miljoen heeft uitstaan, waaronder ING, ABN Amro, Deutsche Bank en BNG Bank, zich terugtrekken. In dat geval zal er in totaal 350 miljoen euro van de gemeente nodig zijn. Accountantsorganisatie KPMG berekende bovendien dat de gemeente als eigenaar van de fabriek het eigen vermogen van AEB (145 miljoen euro) en een lening (108 miljoen euro) volledig moet afschrijven. De totale strop voor Amsterdam zou daarmee uitkomen op ruim een half miljard euro. Hoewel het

De gemeente Amsterdam heeft ook een crisisteam ingesteld dat plannen uitwerkt om het ophalen en de verwerking van Amsterdams huishoudelijk afval en de warmtelevering van 35.000 huishoudens in Amsterdam op korte én lange termijn te garanderen. De gemeente laat daarnaast een extern onderzoek uitvoeren naar de oorzaken en achtergronden van de ontstane situatie bij AEB.

Buiten dat is de Rekenkamer Amsterdam kritisch op de informatievoorziening aan de raad en over de nagestreefde duurzaamheidsdoelen. Deze zijn naar mening van de Rekenkamer Amsterdam niet scherp gedefinieerd. Zo is onduidelijk hoe de gemeente de doelstellingen voor bv. CO2 reductie wil meten. Hetzelfde geldt voor doelstellingen als betaalbaarheid van de warmtevoorziening.

Conclusie

Ondanks de mooie plannen kan geconstateerd worden dat stadsverwarming in de praktijk weerbarstig is. Zowel de kosten voor bewoners kunnen tegenvallen, als de risico’s die gemeenten lopen bij hun plannen om een warmtebedrijf op te richten. Met name Rotterdam en Amsterdam lopen grote financiële risico’s, terwijl dit ook steden zijn met grootse plannen om hun warmtenetten verder uit te breiden. Dat roept de vraag op hoeveel politiek wensdenken er in de kostencalculatie en het CO2 effect van het klimaatakkoord zit voor het op warmtenetten aansluiten van bestaande woonwijken. Daarbij is democratische controle op de besluitvorming lastig, omdat veel informatie het stempel bedrijfsgeheim of vertrouwelijk krijgen. De Rekenkamers van Nijmegen, Rotterdam en Amsterdam constateren alle drie dat de raad door deze gebrekkige informatievoorziening haar controlerende en kaderstellende rol onvoldoende kan vervullen. Inmiddels denkt de gemeente Nijmegen ook over het oprichten van een eigen warmtebedrijf. Het is te hopen dat ze daarbij niet dezelfde vergissingen maken als Amsterdam en Rotterdam. Hetzelfde geldt voor de vele andere gemeenten die overwegen om een warmtebedrijf op te starten als middel om een aardgasvrije gebouwde omgeving te bereiken.

Update 11 september: rol Programmabureau Warmte-Koude en Warmtealliantie Zuid-Holland bij de warmterotonde verduidelijkt. Oorspronkelijk stond er dat het programmabureau verantwoordelijk is voor de warmterotonde, dat is niet het geval. Deze voerde slechts ‘de regie’.

  1. 1

    Tsja Amsterdamse puinhoop. Net als de noord zuid (5x boven budget), station zuid en de huisvesting. Hoe doen andere gemeenten het? Dit klinkt eerlijk gezegd als een typisch “amsterdam probleem”.

  2. 3

    Macht, mismanagement, geheimhouding met een volgzame gemeenteraad kenmerken de ontsporing van deze megaprojecten. Uitzonderingen of is het de regel? Pikant dat de betrokken Nijmeegse wethouder, daarna het metropool warmtenet in Amsterdam mocht bestieren en nu als wethouder in Eindhoven. Leren van eerdere ervaring is teveel gevraagd.

    Opvallend dat de betrokken gebruikers buiten beeld blijven. Stadswarmte is meestal benut in nieuwbouw wijken, waar de gemeente aansluiting verplicht en de aanleg van een gasnet blokkeert, zodat de burger weinig / geen keuze heeft. Voor de bouwers is het voordeel dat met minder isolatie kan worden volstaan, edoch de hogere warmtevraag staat haakt op het klimaatbeleid maar maakt het voor de warmtenet uitbater aantrekkelijk. Zuinig warmtegebruik is onaantrekkelijk, de kosten zijn vooral vastrecht kosten en veel minder verbruikskosten en voor de uitbater betekent minder afzet meer transportverlies.

    Het woning gasverbruik is vervangen door het gasverbruik van de restwarmtebron. Bij het standaard gebruik van hoge temperaturen is het transport verlies aanzienlijk. Overigens met de huidige rijkelijke subsidie wordt steeds meer restwarmte vervangen door biomassa warmte, waarbij de elektriciteit elders opgewekt moet worden. Hoezo duurzaam?

    @: “ … het bijplaatsen van dieselaggregaten om het te kort aan warmte vanaf september op te kunnen vangen.”
    – Tekort? Bij Westwarmte (van AEB + NUON) ligt de Hemweg Nuongascentrale die de restwarmte onbenut loost.

    @: “Ondanks de mooie plannen kan geconstateerd worden dat stadsverwarming in de praktijk weerbarstig is … daarbij is democratische controle op de besluitvorming lastig, omdat veel informatie het stempel bedrijfsgeheim of vertrouwelijk krijgen.”
    – Geheimhouding daar kiest de gemeenteraad zelf voor, die bepaalt wat vertrouwelijk moet zijn. Hoezo mooie plannen?

  3. 4

    Waarom laat Nijmegen eigenlijk Nuon het warmtenet beheren? Er wordt al betoogd dat er van marktwerking geen sprake kan zijn en een for profit partij monopolist maken is vragen om oplopende prijzen.

  4. 5

    @4: en Amsterdam ook, deels samen met het gemeentelijke AEB in een warrige samenwerkingsvorm – zie Rekenkamer.
    Blijkbaar is een warmtenet zelf belangrijker dan een deugdelijke vorm, waar de gebruikersbelangen geborgd zijn.
    Als er bij de gebruikers al geen afkeer van het warmtenet is, zorgt de (gemeentelijke) overheid wel dat die er komt

  5. 6

    @3 betrokken bewoners buiten beeld? Daar begin ik toch juist mee? Niet zo heel uitgebreid, maar de truc om minder te isoleren staat gewoon genoemd in het artikel. Er zijn nog veel meer manieren om de kosten op te drijven, bv door verplichte afname van koude (ongereguleerd tarief) of dure afleversets.

    Hoeveel kost het om de warmte van Hemweg aan te sluiten op het warmtenet? En verdient dat zich terug (financieel en milieutechnisch) in de paar jaar dat het nog duurt voordat Hemweg dicht gaat?

    Geheimhouding is geen keuze van de raad, daar kiest het college voor. De raad kan dat wel doorbreken, maar dan moet tenminste 1 coalitiepartij meegaan met de eis om openbaarmaking van de oppositie. Hoe groot acht je die kans?

  6. 7

    Complimenten aan Krispijn Beek
    U neemt daar het virtuele bestuurstrafstokje met verve over van Steeph die dat jarenlang heeft geroerd.

  7. 8

    @6: De restwarmte van de Hemweg is maximaal 45 graden ( evenals de ‘rest’-warmte van AEB ).
    Restwarmte is de grootste leugen uit stadsverwarmingsland…. We noemen alles boven de grofweg 45-50 graden gewoon fossiele aftapwarmte. Heeft niets met rest te maken daar na warmteaftap de echte restwarmte alsnog vaak geloosd wordt op oppervlaktewater voor de laatste trap van de stoomturbine.

    Het zou goed zijn als we niet meer in die marketing trappen van de warmtesector en dat we 95% van de NL warmtenetten gewoon moeten bestempelen als milieudelict daar er 30-55% van de warmte verloren gaat en het bij nieuwbouw zorgt voor minder geïsoleerde huizen.
    Ik zou willen pleiten voor een verbod op het uitbreiden of aanleggen van warmtenetten met een transport of levertemperatuur boven 50 graden. In deze warmtenetten gooi je alleen voor het tapwater al 550KWH per huis weg om je tapwaterwisselaar op temperatuur te houden, met een warmtepompboiler dek je hiermee 80-90% van de totale tapwatervraag af….
    Stadsverwarming ? Bezint eer ge begint…

  8. 9

    @6: De Hemweg kolencentrale wordt snel gesloten, niet de Hemweg gascentrale, vergelijkbaar met de wel op stadswarmte aangesloten gascentrale in Diemen.

    Toegegeven de raadsmeerderheid is vaak erg volgzaam, maar kritische media help daarbij zeker. Bij dreigend lekken is die geheimhouding weinig effectief of werkt zelfs averechts.

  9. 10

    Warmtenetten zijn achterhaald, dat blijkt ook wel uit de wettelijk verplichte deelname.
    Gelukkig is er een goedkopere manier om duurzaam warm te wonen.
    Geef elk huishouden de kans een kavel windpark voor eigen gebruik te kopen, en ook dat ze de stroom daarvan kunnen salderen.
    Dat huishouden heeft zijn stroom voor de kostprijs, ca 4 cent per kWh
    Dan is een elektrische CV ketel genoeg om van het gas af te gaan.
    En een elektrische boiler.
    Een dure verbouwing is geen voorwaarde, en kan ook op een natuurlijk moment, en als de kosten het woon comfort opleveren waar de gebruikers voor willen betalen.
    De meeste wijken hebben een voldoende sterk lokaal net. Maar de elektrische CV’s kunnen in de winter ook timesharen. Daar is dan wel enige coordinatie voor nodig, die de netbeheerders natuurlijk niet kunnen leveren, want innovatie interesseert ze geen barst.

    Stel een huishouden verstookt nu 1800 m3
    Dan hebben ze 18.000 kWh nodig.
    Daarvoor kopen ze een kavel windpark van ca 6000 EUR
    En een elektrische CV ketel van ca 1000 EUR

    Huizen die al goed geisoleerd zijn en met een warmtepomp ook warm gehouden kunnen worden, kunnen natuurlijk een kleiner kavel windpark kopen
    Uiteindelijk komt er een handel in kavels windpark, als huizen later beter geisoleerd worden, is er stroom over.
    En wie zijn elektrische auto goedkoop thuis wil opladen, en wat bijverdienen aan het balanceren van het net, met die auto accu, die kan daarvoor ook een kavel windpark bijkopen.

    Salderen betekent dat de stroom voor de kostprijs beschikbaar is, geen BTW en energiebelasting.
    En dat de Staat een deel van de huidige 2 miljard gaat missen
    Die kunnen ze compenseren met een vliegtax van 35 EUR

    Het salderen mag nu nog niet, daarvoor is deze petitie
    https://salderenvanstroom.petities.nl/

  10. 11

    Compleet onbekend met de materie en constateer geweldig veel kennis en inzicht in artikel en de reacties.
    De oplossing zie ik straks vertaald in een peperduur ‘afval-contract’ met de consument.
    Opvallend dat als Groen Links de burgemeester levert van Amsterdam, in juli 2018, 1 jaar later de [email protected]#ris uitbreekt met 2 van haar politieke stokpaardjes, schone energie en schone econome. Maar dat is ‘toeval’.