Staatshoofd of popster?

OPINIE - Aanhangers van het dezer dagen weer zo bejubelde Nederlandse koningshuis zijn er misschien wel niet blij mee, maar het verbod op majesteitsschennis is eindelijk verleden tijd. Vorig jaar was er al een meerderheid voor in de Tweede Kamer, een jaar later is nu ook de Eerste Kamer akkoord gegaan met de initiatiefwet van Kees Verhoeven (D66) om de artikelen 118 en 119 uit het Wetboek van Strafrecht te verwijderen. CDA, ChristenUnie en SGP stemden tegen. Na het verlies van het verbod op ‘smalende godslastering’ moeten de christelijke politici opnieuw buigen voor een meerderheid die eindelijk afrekent met totaal verouderde bepalingen die de vrijheid van meningsuiting in de weg zaten. En dit keer was er geen opportunistische VVD die hen te hulp kwam.

Verhoevens voorstellen voor de wetswijzigingen werden ook door de regering bij monde van minister Grapperhaus van Justitie als ‘modernisering’ ondersteund. Maar niet nadat men zich er van verzekerd had dat de mogelijkheid voor het bestraffen van belediging van het koningshuis langs andere weg toch nog in stand blijft. Belediging van het koningshuis is nu gelijkgetrokken met de verzwaarde strafbaarheid van de belediging van een ‘ambtenaar in functie’. Om de koning niet in verlegenheid te brengen is bepaald dat het in zijn geval niet nodig is dat hij zelf een klacht indient. Tegelijk met het schrappen van de majesteitsschennis is ook het verbod op de belediging van een bevriend staatshoofd als apart strafwetartikel uit de wet gehaald.

Anders dan in het geval van het volledig obsoleet geraakte artikel over smalende godslastering is het verbod op majesteitsschennis nog tot zeer recent toegepast. Ook de belediging van het bevriende staatshoofd was vorig jaar nog aan de orde toen een man vervolgd werd voor het sturen van ‘aanstootgevende teksten’ zoals ‘Fuck Erdogan’ naar de Turkse ambassade. Pikant genoeg was het juist dit ‘bevriende’ staatshoofd dat de Nederlandse regering een paar jaar geleden indirect heeft overgehaald de wet op dit punt aan te passen.

Geregisseerde geschiedschrijving

Met de recente wetswijziging is nu in elk geval één anachronisme in de verhouding tussen burger en staatshoofd deels uit de weg geruimd. Helaas blijven er nog genoeg belemmeringen in de communicatie rond het koningshuis over. Bijvoorbeeld bij de geschiedschrijving. Gerard Aalders,  die zelf nooit een blad voor de mond nam als het over het koningshuis ging, schreef na zijn afscheid bij het NIOD een boek over het instituut waar hij zeventien jaar als onderzoeker werkte. Hij vertelt daarin onder andere hoe Loe de Jong onder druk is gezet om ‘ter bescherming van het koningshuis’ bepaalde passages uit zijn magnum opus over de Tweede Wereldoorlog weg te laten of aan te passen. De Jong weerstond de druk volgens Aalders, die zelf ook de wind van voren heeft gekregen toen hij over Bernard schreef.

Veel bronnen voor de geschiedenis van het koningshuis der Nederlanden bevinden zich nog steeds in het Koninklijk Huisarchief en zijn niet toegankelijk voor onderzoekers. Alleen Cees Fasseur mocht er van Beatrix een keer naar kijken, maar hij mocht er niets van laten zien aan anderen. De Tweede Kamer heeft er lang geleden bij motie op aangedrongen het archief over de crisis in het koningshuis rond Greet Hofmans in de jaren vijftig over te dragen naar het Nationaal Archief. Beatrix negeerde dat verzoek en de regering voerde de motie niet uit. Over het koningshuis kan in Nederland alleen onder regie van de koning zelf gepubliceerd worden. Wat dat betreft is het net de geheime dienst.

Amalia kan ook praten

Ook over actuele aangelegenheden houdt de koning liefst zelf de regie. Dat lukt niet altijd. Maar met hulp van de RVD weet hij de persvrijheid in de meeste gevallen wel te beteugelen. Twee fotomomenten per jaar, meer kan er niet af. Dat ook toekomstig kroonprinses Amalia een stem heeft en dat ze die zaterdag j.l. op de verjaardag van haar vader ook even mocht gebruiken leidde bij sommigen tot verbazing en opwinding.

De koning en zijn familie gedragen zich als filmsterren, celebrities die hun communicatie hebben afgestemd op de verhoging van hun populariteit. Daarvoor krijgen ze alle medewerking van de main stream media. Maar de koning is geen popster, maar staatshoofd in een parlementaire democratie. Burgers moeten in dit staatsbestel niet als dwepende fans behandeld worden, ook al gedragen ze zich aangevuurd door de royaltypers soms wel als zodanig. Burgers zijn geen onderdanen maar dragers van de democratie. Het staatshoofd kan zich daarom niet onttrekken aan de openheid die een democratie vereist, noch aan de persvrijheid die het burgers mogelijk maakt de nodige informatie over zijn handel en wandel te vergaren en al helemaal niet aan de vrijheid van meningsuiting om daar kritiek op uit te oefenen.

[Overgenomen van Free Flow of Information]

  1. 1

    @laatste alinea: “kan (niet)…” Alles kan, koffiekan, theekan, melkkan.

    De premier kan gewoon de hele RVD afschaffen als hij wilt, toch? Die filmsterstatus daar heb je geen wetsvoorstellen voor nodig, gewoon een minister van algemene zaken met principes die de rijksvoorlichtingsdienst niet met de PR van het koningshuis belast.

    Laat de paparazzi maar in de bosjes liggen, dat hoort bij zo’n levensstijl, lusten lasten verhaal.

  2. 3

    Ook journalisten die te ver doorvragen over de vergoedingen krijgen ineens een breedgeschouderd oortje met dreigende taal voor zich.
    En zijn we de kroning alweer vergeten? Hoe daar de vrijheid van meningsuiting vooraf krankzinnig sterk aan banden werd gelegd en die twee republikeinen alsnog om niks van de Dam werden afgevoerd omdat een of andere functionaris pro-actief op een lintje geilde.

    @1: Die liggen genoeg in de bosjes, maar niet voor Nederlandse klanten. Mijn vader zaliger beklaagde zich er ooit (Trix was net begonnen) over dat hij ‘nieuws’ over het koningshuis uit de Duitse bladen moest vernemen. En onlangs stond ik in een Duitse supermarkt voor het tijdschriftenschap en ontwaarde daar zeker 6 (zes!) titels die zich met royalty&adel profileerden. En nog wel op een voor kinderen bereikbare hoogte!

    @2: Terzijde: dat eerste gebod is wel zo interessant. Impliciet erkent die god daarmee het bestaan van concurrentie, waar hij blijkbaar beducht voor is. Dus hup, meteen maar even een gehoorzaamheidshalsbandje

  3. 8

    “En dit keer was er geen opportunistische VVD die hen te hulp kwam.”

    De wet was in de praktijk een dode wet voor en kon dus makkelijk voor andere steun uitgeruild worden, vergeleken met de compromissen die met de PvdA en nu met CU en D66 gemaakt moesten worden stelde dat niets voor. Waar de VVD soms compromissen sluit met de Christenen doet de linkse kerk dat trouwens net zo goed met Islamitische partijen en instellingen. En daar worden ook regelmatig, zo niet vaker progressieve normen en waarden overschreden dan liberale door de Christenen.

    In principe is het goed voor de vrijheid van meningsuiting dat deze wetten nu afgeschaft zijn, maar de partijen partijen die nu het hards staan te juichen om het afschaffen van deze wetten zijn de PVV en het FvD. die kunnen nu nog harder op het orgel tegen de Islam en die hebben ook de kiezers die het felst anti koningshuis zijn:

    https://nos.nl/artikel/2282246-pvv-en-fvd-aanhang-minst-positief-over-monarchie-vvd-en-cda-aanhang-positiefst.html

    “Maar de koning is geen popster, maar staatshoofd in een parlementaire democratie.”

    De parlementaire functie van het staatshoofd is alleen nog maar een formaliteit, hij heeft vooral een verbindende functie in een polariserend land, met Koningsdag zijn we tegenwoordig eensgezinder dan met Sinterklaas. Daarnaast is het koningshuis en geweldige PR machine voor Nederland, juist door het celebritie gehalte. Daarvoor moet je wel sympathie bij het volk hebben, dat lukt allemaal niet als je je als een impopulaire technocratisch staatshoofd gedraagt.

  4. 9

    Jezus Jos wat ben je toch een énorme querelant. Verdiep je liever in de ideologische nazaten van Stalin en Mao. Ze zitten echt overal.