NAVO als energiewaakhond

De rol van NAVO moet zich uitbreiden naar energievoorzieningszekerheid. Dat werd afgelopen november besproken op een NAVO conferentie in Litouwen. navo.pngDat NAVO een rol gaat spelen in de energiewereld is vrij zeker, maar hoe die rol eruit moet zien? Volgens de Amerikaanse Senator Richard Luger (republikein) moet NAVO in de toekomst haar verantwoordelijkheid uitbreiden naar het verdedigen van lidstaten waarvan de brandstoflevering onderbroken wordt. Mocht Rusland, Iran of Venezuela dan plotseling de kraan dichtdraaien dan geeft NAVO dat het recht om de orde en stabiliteit in de wereld terug te brengen met militaire macht. Lugar wil hiervoor artikel 5 van de North Atlantic Treaty aanpassen. Tot nog toe worden de suggesties van Lugar met gemengde ogen ontvangen. De gedachte dat olie- en gasproducerende landen gevaarlijke vijanden zijn is zinloze bangmakerij, schreven Wilbur Perlot en Pieter van Os recent in Volkskrant Forum.

Op internationaal blogvlak horen we ook dergelijke geluiden tegen “viscious scaremongering”. Afgelopen dagen gebeurde er tijdens de ‘gascrisis’ tussen Wit-Rusland en Rusland, zoals te verwachten was, niets: het gas bleef rijkelijk stromen alleen wel tegen een iets hogere prijs. Geen sprake van een onderbreking van de toevoer naar Europa door Wit-Rusland waar de Europese media wel op zinspeelden. De problemen liggen dan ook niet in het gebruik van energie als wapen als het gaat om Russisch aardgas. Volgens UBS, de grootste bank van Zwitersland treedt er waarschijnlijk een gascrisis op in de komende tien jaar. Gazprom, het Russische staatsbedrijf, kan namelijk niet voldoende oppompen om aan de binnenlandse en buitenlandse vraag te voldoen. Het probleem? Gebrek aan investeringen om moeilijk bereikbare en dus dure aardgasbronnen aan te boren die de daling in productie van de makkelijk bereikbare en dus goedkope aardgasbronnen moet compenseren. De kwestie Rusland-Aardgas is er dus vooral een van een gebrek van marktfunctie, waardoor niet voldoende investeringen worden losgemaakt.

En als het gaat om zorgenkindje nummer 2, Iran en de olieleveranties, dan hebben we NAVO niet nodig om “orde en stabiliteit” terug te brengen. Wanneer in Iran de oliekraan wordt dichtgedraaid dan zitten de Amerikanen er sowieso bovenop, met een mogelijke full scale war in het Midden-Oosten tot gevolg. NAVO als energiewaakhond is daarmee een concept wat de prullenbak in kan.

  1. 1

    Het zal niemand verbazen dat de VS (Het republikeinse gedeelte iig) elke aangelegenheid zal aangrijpen om hun vieze energie oorlogen zo veel mogelijk te legaliseren in de ogen van de wereld. Dat ze via artikel 5 VN lidstaten willen verplichten mee te vechten in hun imperialistische veroveringsoorlogen is weer een nieuw dieptepunt wat mij betreft.

  2. 7

    Energie waakhond? Zoals Luger het schets, is de vergelijking met een soort mafia-knokploeg die er “zorg” voor draagt dat de winkeliers in de buurt hun afdracht wel betalen, meer gerechtigd.

    Goede analyse van Rusland, maar ik denk dat ze dat zelf ook wel doorhebben: kijk maar naar Sachalin2: als ze het echt zelf hadden gekund, was Shell er helemaal uitgetrapt.

    Irak blijft de komende jaren zo’n puinhoop dat de VS toch niks met Iran aandurven. En misschien is het alleen maar goed voor ons als Iran zn olie in euro’s gaat verkopen. Daar was laatst spaken van, meen ik. Veel landen zijn in ieder geval hun voorraden dollars aan het terugbrengen en andere munteenheden aan het “inslaan”.

    Maar de conclusie is dus nogmaals: alternatieven ontwikkelen.

  3. 8

    Als energiedragers door de producenten als wapen worden ingezet, veelal in samenwerkingsverband ook nog, moet het niet verbazen dat de consument dat als een aanval ervaart toch?

  4. 12

    Mensonterende puinhopen? Daar hebben ze in Irak de VS helemaal niet voor nodig. Zometeen lekker terugtrekken uit Irak onder demokratisch bewind en dan als nog eens 4 jaar later de energie broekriem echt strakker moet en Irak al lang vergeten is door het volk wordt er een sterke man gekozen uit het republikeinse kamp en kunnen ze weer lekker in Iran of Venezuela gaan knallen. Bij wijze van grap roep ik dan Schwarzenegger maar dat lijkt me bij nader inzien toch niet zo’n waarschijnlijke keuze.

  5. 13

    Ach, de VS mag Venezuela toch al binnenvallen komen bevrijden met het Carlos-mandaat. Is een veel makkelijker target: Dicht bij huis en een bovenlaag die al geheel aan het kapitalisme is verslaafd. Makkelijk een VS-puppet te vinden die het land wel wil besturen zodra de amerikanen Chavez weggejaagd hebben en je bent lang verzekerd van goede oliedeals.

    De NAVO heeft de VS daarbij niet nodig, alleen maar welwillend de andere kant opkijken van Nederland ivm. gebruik van de bases op de antillen en dat kan best buiten de NAVO om (bv. met een goedkope olie voor nederland clausule, of steun voor een internationaal commissariaatje).

  6. 14

    @13 Chavez zal de VS nooit helemaal afvallen: de Venezuelaanse olie is erg zwavelrijk en in de VS staan de enige raffinaderijen die dat aankunnen… Bush en Chavez zijn elkaar wel hard aan het bashen, maar wat olie betreft kunnen ze niet zonder elkaar :-)

  7. 19

    Ter verduidelijking..ik denk dat het EU bestaansrecht is verankerd in het voorkomen van alweer een militaire confrontatie tussen Duitsland en Frankrijk.

    Deze as is wel aan het verbleken momenteel aangezien de UK en Duitsland wel erg tegen elkaar aan het aanschuren zijn met het Iberisch schiereiland al meedansend in deze polonaise.

    La France..the losers van deze eeuw.

  8. 20

    Hoho Bismarck… “Carlos-mandaat…” een postje waarin ik de clown Chavez op de hak neem maakt nog niet dat ik een Amerikaanse invasie in Venezuela goedkeur?! Chavez is een machthebber die door zichzelf of wellicht wel door ‘onzichtbare krachten’ (zoals ooit met Castro gebeurde) de dictatoriale kant op wordt geduwd, maar ik keur een invasie onder de huidige omstandigheden volledig af. Bovendien denk ik samen met prometeus dat Venezuela en de VS te veel aan elkaar verknocht zijn om een oorlog te beginnen.

  9. 23

    @22: Ligt eraan in hoeverre je andere NAVO-leden die niet in de EU zitten wil marginaliseren (en omgekeerd) en in hoeverre je een militair bondgenootschap en een economische unie gelijk stelt. Daarnaast heeft de EU nog een duidelijk doel na de val van de muur, terwijl de ontstaansreden van de NAVO toen instortte.

  10. 24

    Maar @Bismarck, de topic is toch een ietwat te hechte verbinding tussen economische belangen en militaire druk?

    Ik marginaliseer Frankrijk niet hoor, Nederland is fijn om te leven maar nietsbetekenend qua wereldformaat. Wij verschillen niet zoveel in visie maar slechts in benadering, denk ik wel eens.

    Mooie avond van mij naar U..

  11. 27

    @24: PS. Er zijn een stuk of 4-5 landen wel EU en niet NAVO en omgekeerd dito (waaronder niet-Europese landen), maar dat weet jij ook wel.

  12. 29

    @28: Ik bedoel “u” niet als persoon, maar als (afstandscheppend) taalgebruik. Met hoofdletter is het zelfs wel heel vreemd (ik voel me niet prettig met goddelijke verering). Ik heb geen enkel bezwaar tegen tutoyeren, dat geeft me het gevoel nog niet bejaard te zijn.

  13. 32

    Er is genoeg mis met de NAVO en vooral hoe die functioneert sinds de val van de USSR maar hier wordt nogal eenzijdig geroepen dat de NAVO een soort bron van al het kwaad is. Dat juist uit de Amerikaanse hoek dit idee wordt geopperd maak mij bij voorbaat ook wantrouwig. Roepen dat het ‘onnodige bangmakerij is’ is echter struisvogelpolitiek. Energie kan duidelijk als wapen worden ingezet, het wordt al succesvol gebruikt als pressiemiddel door de Russen. Stel dat de verhoudingen tussen bijvoorbeeld Europa en Rusland verslechteren, wat niet ondenkbaar is met het huidige regime in Rusland wat duidelijk dictatoriale trekjes heeft. Kijk bovendien naar de geschiedenis van allerlei conflicten en concludeer dat vriendschappelijke betrekkingen tussen staten binnen een paar jaar in oorlog kunnen veranderen. Wanneer Rusland de gaskraan naar Europa dicht draait dan zal door gebrek aan voorraden en capaciteit van eigen bronnen dit vrij snel tot problemen leiden. Het elektriciteitsnet zal over grote delen van europa door stijgend verbruik en teruglopende capaciteit langdurige periodes uitvallen. Snel omschakelen naar ander energiebronnen is niet mogelijk omdat daar de infrastructuur voor ontbreekt. Nieuwe energiebronnen als kernfusie kunnen het probleem in de toekomst achterhaald maken, het lijkt dan ook nuttig om daar meer geld, tijd en energie in te steken om daar een werkende technologie van proberen te maken maar van de toekomst kan de kachel niet branden. De economische schade zal enorm zijn. Daarmee heeft de leverancier van energie een enorme en nog steeds groeiende macht over de afnemer waar formeel geen macht tegenover staat. Mocht het tijdens een koude perioden gebeuren dan zullen er mensen aan kou gaan overlijden mogelijk duizenden en mogelijk nog veel meer als het conflict voorduurt. Dat maakt energie een effectief massavernietigingswapen. Boomknuffelaars raken uitgeknuffeld omdat in rap tempo alle bomen worden opgestookt. Overheden zullen dit alles niet accepteren, de spanningen lopen op, legers worden gemobiliseerd, schermutselingen escaleren en iemand bij de NAVO roept: “Waarom zijn we hier niet op voorbereidt?”

  14. 35

    @33/34 Als iemand beter in dit onderwerp is ingevoerd dan verzoek ik je me te corrigeren waar nodig maar voor zover ik me kan herinneren gaat het om een samenwerkingverband en wordt Rusland geen lid van de NAVO. Die samenwerking rust voornamelijk op het feit dat Rusland niet gecharmeerd was van NAVO optreden buiten de lidstaten (Joegoslavië) later is daar terrorisme bestrijding aan toe gevoegd zodat de NAVO in Afghanistan aan de gang kon en rusland niet over Tsjetsjenië werd lastig gevallen maar toen is er ook gesproken over de stabiliteit van en eventueel gezamenlijk optreden in landen rondom rusland die transportcapaciteit leveren voor energie. Dus eigenlijk is de NAVO al op beperkte schaal via dit verdrag met rusland in staat op te treden in energie conflicten. Verder is bezetting van een kernmacht nooit een optie, als dat eenmaal moet gebeuren dan is energie toevoer waarschijnlijk slechts één van de kleine probleempjes waarmee je te maken krijgt. Maar het principe dat het acuut staken van de energie toevoer als oorlogsdaad kan worden aangemerkt door de NAVO maakt meteen duidelijk aan iedereen die overweegt om dat wapen in te zetten dat zoiets gevaarlijk en geen goed idee is. Vooral voor landen die zeer beperkte macht hebben maar wel afhankelijk zijn van externe energie lijkt mij dit een nuttige aanvulling van veiligheid.