Wat doet een ‘busy drone’ in Kunst op Zondag, juist in een tijd waarin drones akelige beelden veroorzaken? Nou, achter het woordje ‘drone’ schuilt meer dan ellende alleen.
De ingebruikneming van bijna alle nieuwe technologie heeft, bijna altijd, positieve en negatieve kanten. (…)Drones kunnen ook een uitbreiding zijn van het creatieve gereedschap van beeldend kunstenaars, toneelmakers, choreografen, filmers en fotografen.
Sargasso, Kunst op Zondag, 8 maart 2015
In 2019 attaqueerde een vlucht drones een olie-installatie in Saudi-Arabië, waarop Trump een zwerm soldaten op pad te stuurde. Houthi-rebellen uit Jemen claimden de aanval maar de VS en Saudi-Arabië stelden dat Iran erachter zat. In Kunst op Zondag verzuchtten we:
Maar jongens toch, jullie kunnen zoveel leukere dingen doen met drones….
Sargasso, Kunst op Zondag, 22 september 2019
Bijvoorbeeld dansen met drones (choreografie ‘Airman”, onderdeel van ‘Flirt with reality’ van David Middendorp). Of laat de vele ‘kunstenaars/uitvinders’ oplossingen bedenken voor de levensbelangrijke issues van vandaag. Zoals bio-drones die het mogelijk kunnen maken in onvruchtbare gebieden planten te laten groeien.
Maar het gaat vandaag niet om moordtuig. Het gaat om het draaiorgel. ‘The Busy Drone’.
Geert Lubberhuizen (1916 – 1984), directeur van uitgeverij ‘De Bezige Bij’, kocht in 1965 het draaiorgel, afkomstig uit een Belgisch café, waar het als dansorgel stond. Het was een ideetje van bij ‘De Bezige Bij’ werkzame grafisch vormgevers Alexander Verberne (die er ook de draaiorgelboeken voor maakte) en Karel Beunis. Het draaiorgel werd onder andere ingezet bij jaarlijkse boekenbeurs en omgedoopt tot ‘The Busy Drone” (Engelse vertaling voor De Bezige Bij).
“The Busy Drone (1973)” by Rob Mieremet / Anefo, CC CC0 1.0
In 1973 stond ‘The Busy Drone’ in het Stedelijk Museum Amsterdam, waar het werd ingezet bij de concertreeks ‘Muziek van Nu’. Bij de restauratie van het Stedelijk Museum werd het orgel verhuisd naar het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement (tegenwoordig Museum Speelklok geheten).
Hier ‘The Busy Drone’ aan het werk tijdens een concertavond in het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement in april 2008 (het orgel speelt Bach Goes to Town, Tulpen uit Amsterdam, Dance of an Ostracized Imp en Schubert – Militärmarsch Op.51 No. 1).
In 2009 nam het Orgelpark (concertpodium voor organisten, componisten en andere kunstenaars, opgericht in 2007) ‘The Busy Drone’ over en werd de traditie om nieuwe muziek voor het orgel te laten componeren voortgezet.
En hoe klinken die composities dan? Laten we beginnen met een dansbaar stukje. ‘The Busy Drone’ was immers van oorsprong een dansorgel: een draaiorgels die in de danszalen van cafés en kermissen stonden opgesteld.
De Nijmeegse saxofonist en componist Bo van de Graaf moet daar aan hebben gedacht bij zijn ‘400, klaar’ (1994) voor draaiorgel en twee tangodansers.
BAC (1968-1970), van de Haagse componist Gilius van Bergeijk is gebaseerd op het dubbelconcert voor viool en hobo (BWV 1060R ) van Johann Sebastian Bach. Van Bergeijk liet van elke maat is de vierde tel weg. Aan het eind werden alle weggelaten noten gemonteerd.
In 2014 werd ‘The Busy Drone’ voorzien van een MIDI-interface zodat het draaiorgel ook via computers aangestuurd kan worden. De Tilburgse gitarist en improvisator Bram Stadhouders maakte daar dankbaar gebruik van.
Tot slot: de gemeenteraadsverkiezingen zijn bijna daar. De gemeenten hebben al hard gewerkt om u in de stemlokalen te kunnen ontvangen. En u bent natuurlijk ook voorbereid en gaat een goed geïnformeerde stem uitbrengen. Mocht dat niet zo zijn: luister naar ‘The Busy Drone’ met ‘Preperation to Voting’ (1981), een compositie van de veel te vroeg overleden jazzmusicus en componist Willem Breuker (1944 – 2010).
Meer muziek? Zie de agenda voor de concerten in het Orgelpark.