KRAS | Ombutsman

Eigenlijk begon ik aan dit stukje in de gedachte dat ik een geinige woordspeling zou maken met ‘gebutst’ en ‘ombudsman’, maar na een halve zin was de lol daar wel van af. Het is natuurlijk te triest voor woorden dat het instituut dat bedacht is om het vertrouwen van burgers in de overheid te versterken, nu zelf in diskrediet geraakt is.

Op zich was natuurlijk duidelijk dat, na het parlementaire gehannes rond de mislukte benoeming van de vorige, niet de grootste lichten zich voor het ambt zouden melden. Maar – sorry hoor – Reinier van Zutphen heeft wel heel weinig gevoel voor intermenselijke en politieke verhoudingen. Dat lijkt me een ontzettende pre voor een rechter, maar de ombudsman is iets anders dan de Hoge Raad.

  1. 1

    Zo’n ombudsman moet eigenlijk een ex-vakbondsleider oid zijn. Helaas wordt dan heel snel politieke benoeming geroepen. Nu is het dat toch al, maar het gevaar is dat er dan naar gelang de politieke kleur van de Kamer al snel een ex-directeur (al dan niet van een semi-overheidsinstelling) op terecht komt, terwijl dit nou typisch een beroep is waar zo’n achtergrond funest voor het functioneren is.

  2. 2

    het instituut dat bedacht is om het vertrouwen van burgers in de overheid te versterken

    Dat kan ik nergens vinden.
    Mijns inziens is het instituut opgericht om de burger bij te staan tegen de oppermachtige overheid.

  3. 4

    Volgens mij doet Van Zutphen het niet slecht. Hij wil (en mag) zijn eigen team samenstellen. Dat hij desondanks de kinderombudsman de gelegenheid biedt zijn internationale taken af te ronden zonder meteen weer voor zes jaar aan hem vast te zitten lijkt mij niet onredelijk. Dat daarvoor geen wettelijke mogelijkheid bestaat kun je hem niet kwalijk nemen. Dat hij het voorkomen heeft van een VVD-kandidaat geeft de complotdenkers nog geen gelijk.

  4. 5

    @4
    Ik ga er zover in mee dat hij zijn eigen team mag en kan samenstellen, zoals hij dat wil. Hoewel hij dat wel autoritair doet, snap ik ook wel dat er aan het eind van de dag wel rust in de tent moet zijn, ook al betekent dat dat er soms op de strepen gestaan moet worden.

    Wat er echter een stuk bedenkelijker is, is hoe hij tot nu toe met zijn wettelijke mogelijkheden en imago is omgegaan. Van iemand als ombudsman, een ‘onafhankelijke bemiddelaar’, verwacht je wel openheid. Of je daar nou als burger of als overheid, of als Tweede Kamerlid naar kijkt. Geheime contracten zijn per definitie niet transparant. De Tweede Kamer lange tijd niet voorlichten over je reorganisatieplannen is niet transparant.

    Zoals bericht, had van Zutphen ook een ander optie:

    Ik heb gezegd: leg de situatie uit aan de Kamercommissie en laat die erover oordelen of ik één jaar langer mag blijven

    zegt de Kinderombudsman tegenover de Volkskrant.

    In een vervolgvergadering, op 3 februari, ging Van Zutphen voorbij aan het verzoek van Kamerleden om de Tweede Kamer plenair te laten stemmen over verlenging van de termijn van Dullaert met één jaar, in plaats van de gebruikelijke zes.

    bron

    Daaruit mag blijken dat van Zutphen eerder handelt tegen de idee van de Ombudsman, dan ermee. En ook blijkt uit de suggestie van Dullaert dat juist hij dat beter in de smiezen heeft.

    De Nationale ombudsman verricht op verzoek of uit eigen beweging onderzoek naar gedragingen van bestuursorganen van het Rijk en van andere bij of krachtens de wet aangewezen bestuursorganen.

    bron
    Voor echte wetsovertredingen is er de rechter. Vanwaar de ombudsman dan? Omdat niet als wat letterlijk ‘wettelijk’ is, door de beugel kan. Zoals geheime contracten…

  5. 6

    @5: Van Zutphen heeft gelijk. Niet de Kamer maar bij gaat over de benoeming van substituten. Er was dan ook geen reden de positie van Dullaert voor te leggen en al helemaal niet om deze in stemming te laten brengen.
    De buitenwettelijke mogelijkheid Dullaert nog een jaar te laten blijven zie ik als een gebaar van goede wil jegens Dullaert. Ik zie geen reden hem dat nu te verwijten.

  6. 7

    @6

    Van Zutphen heeft gelijk. Niet de Kamer maar hij gaat over de benoeming van substituten.

    Daar geef ik je zo gelijk in.

    De buitenwettelijke mogelijkheid Dullaert nog een jaar te laten blijven zie ik als een gebaar van goede wil jegens Dullaert. Ik zie geen reden hem dat nu te verwijten.

    Zelfs daarin geef ik je geen ongelijk. Ik zie het ook als goede wil, of hij het nou achter open of gesloten deuren deed. Het gaat om het hoe, en de suggestie die dat opwekte. Bleker deed Mauro een kaartje voor een voetbalwedstrijd cadeau op de tv. Niet handig. Van Zutphen bood een deal aan aan Dullaert, achter gesloten deuren. Niet handig. Ministers mogen lijken in de kast van hun ministerie hebben. Ombudsmannen, als onafhankelijke bemiddelaars, niet.

  7. 8

    @7: Welke andere mogelijkheid om Dullaert zijn internationale taak te laten afmaken had Van Zutphen volgens jou? Had hij hem de mogelijkheid in een open brief in alle landelijke dagbladen moeten schetsen?
    Voor de oplossing van een conflict tussen twee ego’s is vaak discretie nodig om wederzijdse beschadiging te voorkomen. Kennelijk is beschadiging van Van Zutphen en van het instituut ombudsman nu nog de enige drijfveer van Dullaert. Jammer. Ik had hem hoog zitten.
    Handigheid is wat mij betreft geen benoemingsvereise voor een ombudsman. Integriteit is dat wel. Dullaert voldoet daar niet (meer) aan.

  8. 10

    @2 “Mijns inziens is het instituut opgericht om de burger bij te staan tegen de oppermachtige overheid.”

    De ombudsman is onderdeel van de overheid. Zijn mogelijkheid om andere overheden op de vingers te tikken vergroot het vertrouwen van burgers in de overheid als geheel, omdat ze weten dat er binnen de overheid een onafhankelijke scheidsrechter bestaat die hun klacht altijd serieus neemt.

  9. 11

    @4 t/m @9 Juridisch heeft Van Zutphen ongetwijfeld gelijk. Maar dat is niet het punt. De ombudsman is geen puur juridisch instituut. Voorbeeld: hij is niet wettelijk verplicht het jeugdjournaal te woord te staan, maar met zijn weigering heeft hij het ambt fors beschadigd, omdat open staan voor verontruste burgers essentieel is om vertrouwen te winnen. Een goede manager laat een ontslagprocedure met een medewerker ook niet zo gierend uit de hand lopen.

  10. 12

    Zijn mogelijkheid om andere overheden op de vingers te tikken vergroot het vertrouwen van burgers in de overheid als geheel,

    Dat grotere vertrouwen zou eventueel mogelijk een effect kunnen zijn, maar het lijkt me eerder dat de overheid zo erkent dat burgers bescherming verdienen tegen onwillige, oppermachtige of overijverige ambtenaren e.d.

    Nogmaals, ik heb gezocht bij o.a. Wikipedia en de site van de ombudsman zelf om te vinden dat “het instituut is bedacht om het vertrouwen van burgers in de overheid te versterken”. Nada.
    Kun jij mij aanwijzen waar ik jouw uitleg kan vinden?

  11. 13

    @11: dat is wel het punt. Hij moet ervoor waken niet de bal te worden in een politiek spel. Daarom moet hij de juridische grenzen helder op het netvlies houden. Met de ongefundeerde beschuldiging dat hij een VVD-agenda zou hebben wordt het instituut schade toegebracht. Laten we hem over een jaar beoordelen op zijn werk als ombudsman en niet nu meegaan in een georkestreerde mediahype.

  12. 14

    @Frank789, @Christian
    Wat jullie zoeken is een memorie van toelichting op de wet Nationale Ombudsman, waarin wordt aangegeven waarom dat hoge college van staat wordt ingesteld. Dat kun je hier vinden.

    Reeds geruime tijd vraagt men zich af of in ons staatsbestel behoefte bestaat aan een overeenkomstig instituut als dat wat in Zweden wordt aangeduid met de naam ombudsman. De aanleiding tot deze vraag is, naar het ons voorkomt, gelegen in het met de uitbreiding der overheidsactiviteiten toegenomen risico dat de individuele bestuurde zich meent te moeten beklagen over de wijze waarop een overheidsorgaan zich jegens hem heeft gedragen.

    @8 Hij had de mogelijkheid om dat buiten gesloten deuren te doen. Om Dullaerts voorstel op te volgen. Misschien moet je het Volkskrantartikel nog eens lezen. Wat raar dat je het Dullaert verwijt dat hij nu iets zegt over geheime afspraken, terwijl het in de eerste plaats niet geheim had moeten zijn. Mag ik er ook op wijzen dat als je integriteit zo hoog hebt, van Zutphen dan al he-le-maal niet geschikt is, als hij ook dingen achterhoudt voor de Tweede Kamer. Van Zutphen beschadigt zélf het instituut Ombudsman door zijn gedrag, niet Dullaert. Een beetje de klikspaan verwijten dat hij ‘onrust op het plein’ veroorzaakt, als hij iets zegt over de pestkop op het plein. Je moet maar durven.

    Handigheid is wat mij betreft geen benoemingsvereiste voor een ombudsman.

    En

    [Dat van Zutphen juridisch gelijk heeft,] dat is wel het punt.

    Leuk voor je:

    Ook in gevallen waarin geen beschikking is genomen, kan de commissaris onderzoeken of de overheid zich jegens de betrokkene behoorlijk heeft gedragen. Bovendien gaat het hierbij niet om een toetsing aan beginselen van behoorlijk bestuur, maar voorziet het wetsontwerp in een andere benadering, te weten een toetsing aan normen van fatsoen in zoverre de commissaris mag en ook moet beoordelen of de centrale overheid in de onderzochte aangelegenheid zich behoorlijk jegens de bestuurde heeft gedragen.

    Wat denk je nou zelf? Als zijn hele vak er om draait dat het hem juist niet moet gaan over de vraag is of er sprake is van behoorlijk bestuur, maar over behoorlijk gedrag, dan zou het er juist wel om gaan dat hij ‘juridisch gelijk heeft’. En denk je nou ook dat iemand die niet inziet dat hij zich onbehoorlijk gedraagt, wél ziet dat een ander zich onbehoorlijk gedraagt? Hooligan tegen molotovcocktailgooiende ‘bezorgde burger’: “Ik zie geen probleem!”

  13. 17

    Ik zie dat toch anders. Je hoeft de Kamer niet te informeren over een kwestie die de Kamer niet aangaat. Ook niet op gronden van fatsoen. De Kamer moet na diens benoeming geen invloed willen hebben op hoe de ombudsman zijn werk doet. De kamer bemoeit zich ook niet met de arbeidsrechtelijke positie van de griffier van de Hoge Raad.