In hechtenis

Hoe lynchpartijen ooit konden ontstaan, werd deze week weer fraai geïllustreerd door de omgang van de vaderlandse pers met het nieuwtje dat vijf jeugdige Utrechtse vandalen na enkele dagen hechtenis weer naar huis mochten in afwachting van eventuele rechtsvervolging.

Afgelopen zondag werd een vijftal jongens in de Utrechtse wijk Terwijde in de kraag gegrepen door twee dienders, die vanuit de struiken het huis van twee samenwonende heren in de gaten hielden. Het desbetreffende huis was in de maanden daarvoor het doelwit geweest van een reeks vernielingen. Ruiten waren aan diggelen gegooid en er was een gat in de deur getrapt. Met de druk van de berichtgeving over weggepeste gezinnen en homo’s in diverse wijken van Utrecht, is de druk begrijpelijkerwijs hoog om de daders in de kraag te vatten.

Na weken posten was het dan nu eindelijk zover. Volgens de hermandad hebben ze de jongens, allen in de leeftijd van 13 tot 16 jaar, op heterdaad betrapt bij verdere vernielingen van het huis aan de Lloyd Webberhof. Ze zouden daar een ruit hebben ingegooid.

De jongens werden naar het politiebureau overgebracht om te worden verhoord, verbleven drie nachten in de cel, en werden woensdag weer aan het ouderlijk toezicht toevertrouwd. Er zijn processen-verbaal opgemaakt, verklaringen opgenomen en tegen elkaar afgezet, de rechter-commissaris heeft besloten dat er geen rechtsgrond of noodzaak meer is om de jongens verder vast te houden; en verder is het aan het OM of er voldoende grond is voor een rechtszaak en wat dan de aanklacht wordt.

Zo gaat dat in een rechtsstaat. Maar als je de kranten er afgelopen woensdag op nasloeg, was het net alsof de jongens, na een gezellig praatje met een vaderlijke agent, met een lolly en een aai over de bol naar huis waren gestuurd.

Media

– “Opgepakte Utrechtse treiteraars al weer vrij” (Algemeen Dagblad);
– “Pestjongens Terwijde allemaal vrij” (Nu.nl / Telegraaf / Powned);
– “Pestkoppen Terwijde weer vrij” (Novum);
– “Opgepakte jongens Terwijde weer vrij” (RTV-Utrecht);
– en De Nieuwe Utrechter vermeldde nog even fijntjes dat het Marokkanen betrof. (Henk en Ingrid weten daarmee genoeg…)

‘Schande’, roept de Nederlandse meute massaal in koor. ‘Laat ze maar lekker wekenlang zitten in de cel! Daar worden ze hard van!’ Alsof inverzekeringstelling bedoeld is als strafmaatregel en alsof iedereen die wordt aangehouden per definitie schuldig is aan het misdrijf waarvan hij wordt verdacht.

Dat mensen dat massaal denken is ook niet zo vreemd, aangezien de media de vijf tieners afgelopen week zonder reserve betitelden als de ‘treiteraars’, ‘pestjongens’ en ‘pestkoppen’, en er dus klakkeloos vanuit gingen dat dezelfde jongens wekenlang de bewoners van het bewuste pand getreiterd hebben. Louter op grond van het feit dat twee politiemannen beweren dat ze een vernieling hebben waargenomen.

Daar komt dan nog het misleidende “(al) weer vrij” bij, dat de associatie oproept met iemand die zijn straf heeft uitgezeten of juist van strafvervolging is vrijgesproken. Dat is hier ook niet aan de orde, want er hangt drie van de vijf jongens nog een eventuele vervolging boven het hoofd. Ze zijn dus bepaald niet ‘vrij’, in de zin dat ze van de haak zijn.

Het Algemeen Dagblad maakt het verhaal het meest bont, door een waardeoordeel (“al”) in de kop te leggen. Ze probeert nog wel aan wederhoor te doen door de moeder van ‘Rachid’ aan het woord te laten, maar wie de commentaren onder dat stuk leest, weet dat de moeder geen schijn van kans heeft tegen de overweldigende kracht van de collectieve onderbuik. De politie zegt dat het zo is, dus is het zo. En bovendien hebben de jongens hun kleur tegen, al zullen weinigen dat hardop uitspreken.

Brief

Dat wat de politie zegt te hebben waargenomen echter lang niet altijd samen hoeft te vallen met wat er werkelijk is voorgevallen, maakt de advocate van de jongens duidelijk. Volgens mr. Malou Hoekzema hebben twee politieagenten op 125 meter afstand “iets” zien bewegen bij een ruit die reeds kapot was. Niks “heterdaad” dus, maar twee overijverige agenten die al dagen in spanning zaten om een groep Marokkaanse jongens rond dat huis te betrappen, en nu dan eindelijk hun prooi meenden te hebben gevonden.

Een brief van een familielid van een van de jongens aan RTV-Utrecht bevestigt dit beeld. De man stelt zich voor als een “vrij rechts” ingestelde autochtoon, die desalniettemin met een allochtone vrouw is getrouwd en zo de andere kant van de medaille heeft leren onderkennen van wat er in de samenleving speelt. Het homostel in de Lloyd Webberhof is geen homostel, vertelt hij, maar bestaat uit twee hetero’s met een vriendin, die de woonlasten delen. De ouders van de knul die nu verdacht wordt van buurtterreur, weten dat ook. Hun zoon wist eveneens dat er politie in de struiken postte. Hij had een paar weken eerder nog gezwaaid naar de twee bosjesmannen met hun verrekijkers.

Afgelopen zondag nodigde hij zijn vrienden uit een andere wijk uit, om zijn nieuwe huis te komen bekijken. Als ze dat hebben gedaan, en weer bij de tramhalte staan worden ze ingesloten door vier politieauto’s. ‘Homohaters! Nu hebben we jullie!’, is daarbij de houding van de agenten.

“Wat is er gebeurd? Hebben de jongens wellicht even getreuzeld bij het kapotte raam van de buurman? Het is een bekend gegeven dat als een agent denkt dat er iets aan de hand is, hij een waas voor de ogen krijgt en in actie komt. (…)

Hoe het ook zij, de jongens worden afgevoerd naar Houten. (…) Tijdens de verhoren ontkennen de jongens iets gedaan te hebben. Er is ook niets vernield, de schade aan het huis van de mannen was immers al enige weken oud.

De politie voelt nattigheid, maar de burgemeester besluit dat er streng moet worden opgetreden. Zijn positie staat op het spel. De jongens moeten en zullen vast blijven zitten.

In Houten worden de jongens streng onder handen genomen. Schone kleren die door de ouders worden gebracht, komen niet bij de jongens aan, het half uur contact met de moeders wordt ingekort tot 5 minuten en de medicatie van een van de jongens (die een darmziekte heeft en onder behandeling is) wordt niet adequaat gegeven (‘Wij hebben hier zelf ook een apotheek, hoor!’).

Als klap op de vuurpijl worden de jongens fysiek lastig gevallen. In de arrestantenlift wordt een van de jongens op de grond gedrukt door twee agenten (bekend truukje), een ander krijgt gedoseerd klappen (rooie plekken zijn toelaatbaar, blauwe plekken moeten worden voorkomen). Bravo blonde stekelkoppen!

Wat ik nog het meest zorgwekkende vind, is dat dit voorval niet op zichzelf staat. Met enige regelmaat komen mij zaken ter ore, waarbij het meer lijkt te gaan om blinde haat da[n] om het arresteren van criminelen en waarheidsvinding. Is er iets aan de hand, dan worden de jongetjes weer opgejaagd. En de gene die blijft staan is de gene die blijft staan wordt opgepakt. En dat is nu juist die ene die er niets mee te maken heeft.”

Tendentieus

Dit familielid is duidelijk goed geïnformeerd en zijn beschrijvingen zijn to the point, treffend en overtuigend.

Hebben de jongens een steen gegooid naar een reeds gebroken ruit? Misschien is dat het geval en misschien ook niet; maar zelfs als dat het geval was, wil dat niet zeggen dat zij dezelfde treiterkoppen zijn die weken eerder het huis vandaliseerden. Ook staat allerminst vast dat het hun bedoeling was een homostel te terroriseren. Misschien was het enkel balorigheid en een gelegenheidsdaad, vergelijkbaar met een tekeningetje zetten op een toch al volgekliederde deur. Om dan meteen aansprakelijk gesteld te worden voor alle reeds aanwezige graffiti, gaat wel wat ver.

Even zorgwekkend als de mishandelingen op het politiebureau waarvan het familielid melding maakt, is de tendentieuze berichtgeving door de media. Persberichten van de politie worden klakkeloos overgenomen als waarheid, en daar worden in allerijl een serie smeuïg berichtjes van gekookt. Tijd om een en ander uit te zoeken is er nauwelijks, en Henk en Ingrid krijgen aldus wederom voorgespiegeld dat er vijf allochtonen op heterdaad zijn betrapt en binnen een paar dagen weer vrij zijn om hun buurtterreur naar alle hartelust voort te zetten.

Dat dit stereotypen bevestigt en het wantrouwen jegens de zogenaamde ‘softe’ rechtsstaat verder ondermijnt, is schijnbaar een geringe prijs. Eentje die door redacties kennelijk gaarne betaald wordt voor een verhaal dat zo lekker verkoopt.

  1. 1

    Onder de tussenkop “Tendentieus” beschuldig je de media (wellicht terecht) van tendentieuze berichtgeving, en het klakkeloos overnemen van bijv. politiepersberichten.

    Je schrijft echter ook (nav de brief van een familielid van een van de vermeende daders): “Dit familielid is duidelijk goed geïnformeerd en zijn beschrijvingen zijn to the point, treffend en overtuigend.”

    Wablief?
    Heb je nog droge ogen?

  2. 3

    ’t Is meer een vaststelling van Avanaa, dat je zelf ook nogal eens een behoorlijk tendentieuze schrijfstijl hanteert. Daar is niets op tegen, maar ga het een ander dan ook niet verwijten.

  3. 4

    Ik schrijf polemische opiniestukken. Die moeten tendentieus zijn. Anders leest het niet lekker. Maar een nieuwsbericht vereist juist dat het zakelijk en objectief is.

    Zie je ’t verschil?

  4. 6

    @ Prediker Ik zou het stuk sterker vinden als je juist tot de feiten beperkt. De berichtgeving is tendentieus, dat toon je overtuigend aan. Door daarna de advocate en en de moeder, zonder enige aanleiding wel te geloven en de agenten zwart te maken, ontkracht je je eigen punt. Mijn conclusie zou zijn dat de media voorbarig conclusies trekken. Jij schijnt wel zeker te weten hoe de vork in de steel zit. Vreemd.

  5. 7

    Och, als je nou zo’n stukje van Greenwald leest, dan is dat ook alles behalve neutraal van toon. Op zichzelf lijkt me daar weinig bezwaar tegen, zolang het niet de bedoeling is om een gewone (en dus tamelijk weerloze) burger te beschadigen, maar, in tegendeel, om deze in bescherming te nemen tegen al te overhaastte conclusies en sensationele berichtgeving.

  6. 10

    Ik zie wel het verschil dat er volgens jouw mening zou moeten zijn. Maar bij die mening kan ik me toch niet volledig aansluiten.

    Ook in opiniestukken kan je er immers best naar streven zakelijk te blijven en beweringen goed te onderbouwen. Een zakelijk geschreven opiniestuk waaruit alle cruft is weggelaten maakt mogelijk ook meer indruk dan één dat bol staat van emotionele adjectieven en andere passief-agressieve stijlmiddelen.

    Tenzij je alléén maar wil polemiseren natuurlijk. Als je niet bent geïnteresseerd in overtuigen maar slechts in een potje verbaal matten, ga dan vooral je goddelijke gang.

    Iets anders: kan jij ervoor zorgen dat de blockquote-tag hier het ook gaat doen? Daarvoor zal waarschijnlijk iemand ergens een regeltje CSS moeten maken. Alvast bedankt.

  7. 12

    Als je het stukje van Greenwald The “very scary” Iranian Terror plot bedoelt: dat is geweldig goed geschreven en er zitten echte literaire briljantjes in. Zoals de eerste zin die meteen de toon zet: “The most difficult challenge in writing about the Iranian Terror Plot unveiled yesterday is to take it seriously enough to analyze it.”

    Wat Greenwald vervolgens doet (en waarom hij zich die confronterende stijl kan permitteren) is dat hij die analyse wel degelijk bloedserieus ter hand neemt en zijn feiten en argumenten heel goed uitwerkt en onderbouwt. Het artikel kan daarom niet meer zomaar afgeschoten worden als slechts zijn woord tegen dat van een ander, want dan zou je alle feiten moeten gaan tegenspreken. Ongetwijfeld is er aan het artikel dagenlang gewerkt.

  8. 13

    Het midden schuift op als je aan een van beide uiteinden het uiteinde verder opschuift. Het “midden” is dus geen vaststaand gegeven, en kan niet objectief worden vastgesteld door middel van zomaar wat extreme standpunten.

    Prediker:
    Stick to the facts. Ik ben het met je punt van tendentieuze berichtgeving overigens eens. Veel media worden volgeschreven door onkundige journalisten, of erger door politiek/ideologisch/commercieel/wraakzuchtig/etc.-gemotiveerde journalisten.

    Je charge richting de politie zou waar kunnen zijn, maar wordt niet gesterkt door je eigen subjectiviteit/bijziendheid.

    Een vraag: hoe objectief denk je dat het familielid van een van de jongens is?

  9. 14

    Uit dit stuk komt anders wel de combi van racial profilng en machtsmisbruik door de politie naar voren. Dat is, als het waarheid is, denk nog veel erger dan de heigerigheid van de pers.

  10. 15

    [..]Het midden schuift op als je aan een van beide uiteinden het uiteinde verder opschuift. Het “midden” is dus geen vaststaand gegeven, en kan niet objectief worden vastgesteld door middel van zomaar wat extreme standpunten[…]
    Objectiviteit bestaat zo ie zo niet,misschien alleen in de exacte wetenschap en zelfs daar is discussie over.
    Parameters stel je als lezer of toeschouwer zelf in.

  11. 18

    Wat een flauwekul van Prediker.

    Wat een ambtenaar in functie verklaart, is ook zo. Kom op zeg, dit is Nederland.

    Hoe kan je nou zeggen dat het familielid wel goed geinformeerd is, en to the point. Daar koop ik niets voor.

    Gelukkig geloven de meeste Nederlanders gewoon de politie.

  12. 23

    Brusselman is erg dom. Bij wie klopt hij aan als erbij hem ingebroken wordt, zijn dochter verkracht wordt of als hij opgelicht wordt?

    Ik heb louter de schurft aan dit soort naieve praat.

    En Olav: je moet iedereen wantrouwen. Ook bankiers, leraren, telefoonverkopers en zwervers.

  13. 24

    A: Brusselman is erg dom. Bij wie klopt hij aan als erbij hem ingebroken wordt, zijn dochter verkracht wordt of als hij opgelicht wordt?

    Er zijn ook mensen die dat soort dingen zelf “oplossen”. Niet dat dat te prefereren valt, maar het is ook een manier.

    Veel mensen die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt hebben daarna ook nog lang geweigerd om aangifte van misdrijven te doen bij de politie. Ze hadden gezien hoe de smeris voor de nazi’s mensen uit hun huizen haalde en de trein in sloeg. Dat wens je zelfs een inbreker niet toe.

    A: En Olav: je moet iedereen wantrouwen. Ook bankiers, leraren, telefoonverkopers en zwervers.

    Zeker, hoewel zwervers maar weinig kwaad doen.

    Maar mensen met uniformen en knuppels (en pistolen) moet je toch wel het meest wantrouwen. Al helemaal als ze ook nog een snor hebben, dan wéét je dat het tuig is.

  14. 25

    Degene de je controleert,het recht op geweld heeft en een gesloten wereldje vormen knuffelen en zonder meer vertrouwen dat is pas echt dom.
    sorry Olav deze reactie was voor die appelflap bedoeld
    Want wat jij zegt klopt ,dat wantrouwen is bij veel mensen nooit meer verdwenen een gezonde instelling vind ik.

  15. 27

    Raar figuur ben je toch. Snap je eigenlijk zelf wel wat je schrijft?

    Maar jouw kritiek op de Nederlandse media is terecht: die zijn gemakzuchtig en proberen puntjes te scoren op de verkeerde manier. Een goede reden om je daar zelf niet aan te bezondigen?

  16. 28

    Ongetwijfeld is er aan het artikel dagenlang gewerkt?

    Nou, nou, nou, je moet de adoratie ook niet overdrijven. Of is het juist omgekeerd? Een broodschrijver moet zoiets toch in een paar uur op papier kunnen krijgen?

    Dat is niet laatdunkend bedoeld. Ik ben weliswaar geen Greenwald-kenner, maar die paar stukjes die ik van hem gelezen heb vond ik behoorlijk to the point.

  17. 29

    Het stukje kloppen in een paar uur: ja. Maar het is de research die er aan vooraf gaat die tijd kost.

    Of dat in het genoemde geval inderdaad dagen heeft gekost weet ik natuurlijk ook niet, dat is maar een inschatting van me.