het Saillant | Prestatiemaatschappij maakt geen slachtoffers

SaillantLOGO Een prestatiemaatschappij maakt geen slachtoffers.

Zij die solidair trachten te zijn met de minderbedeelden in de samenleving stellen deze mensen graag als slachtoffers voor: slachtoffers van uitbuiting; slachtsoffers van “het systeem”; of, in de woorden van Agnes Kant, “slachtoffers van onze prestatiemaatschappij.”

De voorvrouw van de Socialistische Partij was verbijsterd over het gebrek aan bijval waarop Marcel van Dam en zijn De Onrendabelen konden rekenen. Van Dam was er volgens haar juist uitstekend in geslaagd om, “zonder hun tekortkomingen te verbloemen, […] de onzichtbare kaste van onrendabelen zichtbaar” te maken. Dat hij wat met de cijfers en feiten draaide deed daar niets aan af.

Het lot van deze “onzichtbare kaste”, die Kant op een aanzienlijke vijftien tot twintig procent van de bevolking beraamt, is de schuld van de “afbraak van de sociale zekerheid” die zich sinds de jaren tachtig heeft ingezet. “Sluipenderwijs hebben politici ons laten wennen aan het idee dat rijen bij de voedselbank acceptabel zijn” maar dat is dus niet zo. We leven hier niet in een socialistische heilstaat!

Met die afbraak van de sociale zekerheid valt het in werkelijkheid wel mee. De groei van de “warme verzorgingsstaat” waarnaar Kant terugverlangt is inderdaad afgeremd maar volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau is tussen 1997 en 2007 zowel het aantal kinderen als het aantal ouderen dat in armoede leeft in ons land sterk afgenomen en de algehele inkomensongelijkheid verminderd. Tot op de dag van vandaag worden miljarden besteed aan uitkeringen, toeslagen, het subsidieren van banen, sociale werkplaatsen, en het reïntegreren van voormalige werklozen—en zeker niet altijd met het gewenste resultaat. Toch stelt Kant dat we ons hebben overgeleverd aan een “kille, zakelijke prestatiemaatschappij.” Was het maar zo!

In de woorden van de socialiste veronderstelt een prestatiemaatschappij “onterecht gelijke mogelijkheden voor iedereen” terwijl het in principe weinig meer betekent dan een systeem waarin mensen voornamelijk beoordeeld worden op grond van de door hen geleverde prestaties. Dat in een liberale, kapitalistische maatschappij dikwijls uitgegaan wordt van gelijke kansen en gelijke mogelijkheden is waar. Tot op een zekere hoogte hebben mensen in zo een maatschappij die gelijke kansen en mogelijkheden ook. In Nederland worden zij die dat niet hebben ruimschoots gecompenseerd van overheidswege. Zij zijn niet langer “slachtoffers” van enig systeem. In tegendeel, zij zijn degenen die het meest mogen profiteren van onze zogenaamde “prestatiemaatschappij” terwijl burgers die wel degelijk zelf presteren met een verhoging van hun belastingtarief en een verlies van toeslagen en belastingvoordeel worden afgestraft.

  1. 3

    Heel veel mensen hebben baat bij onze verzorgingsstaat (zo ook ondergetekende, voor een maandje of drie, een paar jaar geleden). Maar een perfect systeem bestaat niet, en de moral hazard van gegarandeerd inkomen ook als je niks doet, is wel degelijk reeel. Ik zou bijvoorbeeld niet willen dat er ook maar een enkel kind in dit land onder de armoedegrens zit, zelfs als dat betekent dat je, als je maar even je benen wijd doet en je ogen dicht, je financieel en huisvestingswijs geramd zit, zeg maar.

    Laten we het erop houden dat op dit moment, de hoeveelheid onrechtvaardigheid in dit land, zowel aan de te veel en de te weinig krijgende kant van de uitkeringsgerechtigden, heel klein is.

  2. 4

    Die “onrendabelen”?. ’s ochtends lekker in je nest blijve liggen, rustig wakker worden met een kopje oploskoffie ( !!) en dan een beetje zwart bijklussen.

    s’Middags eerst je huursubsidie en bijzondere bijstand gaan hale en dan een kaartje leggen in café de vergulde vos.

    ’s avonds lekker goulasch-soep, patat en een halve kip. In het weekend lekker naar de voetbal met aansluitend de derde helft. Je bent een “onrendabele” dus je hoeft niet mee te betalen aan de rondjes bier..

    Heerlijk zorgeloos leven, alles GRATIES, lekker luieren. De belastingbetaler betaalt.

    Laat die “rendabelen” dus maar sloven

  3. 6

    “volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau is tussen 1997 en 2007 … de algehele inkomensongelijkheid verminderd.”

    Daar zou ik graag wat onderbouwing van zien. Het CBS stelt namelijk het tegenovergestelde vast.

  4. 7

    “Tot op een zekere hoogte hebben mensen in zo een maatschappij die gelijke kansen en mogelijkheden ook. In Nederland worden zij die dat niet hebben ruimschoots gecompenseerd van overheidswege”

    Nick: Hoogopgeleiden hebben doorgaans hoogopgeleide ouders. Laagopgeleiden hebben laag opgeleide ouders. Dat heeft niets te maken met IQ, maar alles met sociale omgeving Niemand krijgt in NL dezelfde kansen. Niemand! Het stimuleren, cq ‘verheffen’ van de onderklasse is uit de mode, maar daarom is de kloof nog niet weg.

    Twee kanttekeningen: 1. behalve goed onderwijs heb ik ook geen oplossing paraat. 2. De docu van grootverdiener van Dam legde de vinger net naast de zere plek.

  5. 10

    @7: “dat heeft niks te maken met iq, maar alles met sociale omgeving”

    Zou het?

    The bell curve wel es gelezen? heel kort door de bocht zegt dat boekkie: slimme mensen verdienen veel geld, domme mensen verdienen weinig geld..

  6. 11

    @Nick Ottens: gezien #1,2&8 heb je de stellingen weer diep in vijandig gebied gelegd!

    Maar [email protected] legt wel een vinger (onbewust?) op de zere plek:
    “Het stimuleren, cq ‘verheffen’ van de onderklasse is uit de mode”
    Ook bij links, blijkbaar, gezien de reacties hierboven.

    Verder eens met #3

  7. 13

    Stelling? Dit is helemaal geen stelling, en als die het wel is, is het er een waarover het niet de moeite waard is om meningen over te wisselen. Tenzij je ergens op een website over de goede kanten van het beleid van Thatcher wilt hebben (gaap), hetgeen alleen mogelijk is als je je kennis over haar beleid alleen van andere websites hebt die haar toejuichen. Deze schrijver stelt voor dat we het gaan hebben over de voordelen van een ultrakapitalistisch stelsel (” toch stelt Kant dat we ons hebben overgeleverd aan een “kille, zakelijke prestatiemaatschappij.” Was het maar zo!”) dat is zinloos, en met anderen vraag ik me af wat dat op sargasso moet, daar zijn toch al genoeg andere websites voor?

  8. 14

    @prometeus; ik zou willen zeggen dat het ‘stimuleren cq verheffen van de onderklasse’ niet zozeer uit de mode is, maar dat het af is; dat er niet meer van hoeft te komen. We hebben tenslotte bijna gratis onderwijs en ziekenzorg, dus we staan eigenlijk al heel ver af van het totaal-libertarische ideaal. Ten overvloede: we doen al heel veel aan het stimuleren cq verheffen – laat het maar effe zo. Het is niet uit de mode op een manier dat we het gaan afschaffen, het is uit de mode op een manier dat we er gewoon niet zo veel woorden aan vuil hoeven te maken.

  9. 16

    @12: hal; waar is de logica? volgens jouw amerikaanse onderzoek zouden we nog allemaal in dezelfde lompen lopen als onze voorvaderen in de middeleeuwen.. slimme ouders baren slimme kinderen.. ken je ook zeggen toch?

  10. 17

    @14 Ik durf het voorzichtig te beamen, maar de vraag blijft dan wel waar voedselbanken voor nodig zijn. Wordt, zoals Kant stelt, er in Nederland te slecht betaald/uitgekeerd? Kunnen mensen steeds minder goed met geld omgaan (en is dat dan een kernmerk van de ‘nieuwe armen’), of is het te moeilijk om de juiste wegen in de hulpverlening te vinden?

    Kant stelt “onrendabelen niet afschrijven” (niet afschrijven impliceert ook verheffen) maar dat ze helemaal niets zegt over welke investering er dan nodig is en wat we daarvoor nodig hebben (bv meer laagbetaalde arbeid, meer scholing, meer… zeg het maar: ik lees het niet).

  11. 18

    @12: De helft van onze leeftijdsgroep heeft een college education daar. Als ik kijk naar de meest marginale studenten die ik ken verwacht ik niet dat zij evenveel gaan verdienen als ik.

    On topic: het is voor de zoveelste keer niet een zo’n goed stukje van Nick zn hand. Misschien ligt het aan mij, maar ik hou meer van cijfermatige onderbouwing dan cliche’s en karikaturen. Zelfde geldt voor KJ #14: 1200 euro voor je basispakket en 1500 euro collegegeld per jaar is niet “vrijwel gratis ziekenzorg en onderwijs”.

  12. 19

    @15/18
    Het punt was dat de meritocratie niet eenduidig meritocratisch is. (Ter verduidelijking: Uit dat onderzoek kwam naar voren dat kinders mét rijke ouders zonder college education gemiddeld meer verdienden dan kinderen zonder rijke ouders maar met een opleiding. Dus ja, slimme ouders baren slimme kinderen, maar ook als ze domme baren dan zijn zij nog ‘succesvol’.)

  13. 20

    @18 “On topic: het is voor de zoveelste keer niet een zo’n goed stukje van Nick zn hand. Misschien ligt het aan mij, maar ik hou meer van cijfermatige onderbouwing dan cliche’s en karikaturen.”

    Als ik het goed begrijp, is daar nu juist wel deze rubriek voor.

    “1200 euro voor je basispakket en 1500 euro collegegeld per jaar is niet “vrijwel gratis ziekenzorg en onderwijs”.”

    Het is wel veel als je het moet ophoesten, maar het staat niet in verhouding tot de totale kosten en er is ook nog zoiets als zorgtoeslag. Tot slot: in échte neo-liberaal georienteerde landen kun je er gerust een nulletje achter plakken.

    Ik zeg niet dat het niet duur is, maar als je met cijfers wilt gaan schermen, geef dan wel een volledig plaatje.

  14. 22

    @ hal # 19: mja.. mijn punt is ook niet dat alles eenduidig is.. We praten natuurlijk over gemiddelden ( slim /dom/ rijk/ arm)

    De eerste vraag die je kunt stellen of slimme mensen gemiddeld slimme kinderen krijgen en domme mensen domme kinderen? Als je die vraag bevestigend beantwoordt kan de rest van je onderzoek de prullenbak in. Want er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen die er met behulp van pappie ook komen

  15. 23

    In Nederland zijn is de uitkeringen prima geregeld, met een normale uitkering + bijbehorende toeslagen en kortingen kan je goed leven en hoef je echt niet naar de voedselbank. Ik heb zat minima in mijn buurt en ik wil niet zeggen dat het een vetpot is, maar die komen prima rond. De meeste hebben zelfs genoeg geld over voor een mobieltje, auto, vakantie, eigelijk alles wat een modaal gezin ook heeft, maar dan van net iets mindere kwaliteit.

    De “armoede” gevallen, zijn geen slachtoffer van de prestatiemaatschappij, maar meer van zichzelf of van derde omstandigheden als relatie problemen, drugs/drankmisbruik, etc. dat los je niet op door die mensen een grote zak met geld te geven, maar door hun probleem aan te pakken.

    De zogenaamde de “prestatie maatschappij” gaat de financiele onderkant van samenleving zowiezo volledig voorbij. De schoonmaakster en de vuilnisman zijn geen gestresste carriere jagers, die doen gewoon hun werk en vinden het wel prima zo. Wat Kant en co ze ook voor minderwaardigheids complex probeert aan te praten of niet.

  16. 24

    @prometeus: Ja dat besef ik allemaal. Mijn kritiek was niet op de feitelijke situatie in NL (= goed geregeld) maar over de cliche-matige manier waarop dit soort discussies worden gevoerd. Of je bent een KJ/Nick-achtig figuur dat zonder echt na te denken Nederland een luilekkerland noemt voor de minder bedeelden, of je bent Marcel van Dam die in enige strengheid voor uitkeringsontvangers meteen het neoliberale spookbeeld ziet opdoemen.

    Geen van beide is echt waar. Het is nog altijd aanzienlijker moeilijker leven in NL als je 10k verdient ipv 30k. Maar in de V.S. kan je met 10k geen fatsoenlijk onderwijs of gezondheidszorg verwachten, en *dat* is in mijn optiek het verschil.

    Dan heb ik “liever” het oprechte egocentrisme van Sikbock: fuck de dommen.

  17. 26

    @22: Ook als je voor intelligentie corrigeert, vind je nog altijd een effect van rijkdom ouders op rijkdom kind. Het is ook maar de vraag wat een meer doorslaggevende factor is: De intelligentie die slimme ouders (genetisch) doorgeven aan het kind, of de betere kansen/economische voorsprong die rijke ouders doorgeven aan hun kind.

  18. 27

    @23: Ook de laagstbetaalden, misschien zelfs vooral, worden door de prestatiemaatschappij onder druk gezet. Neem bijvoorbeeld de stakingsacties onder schoonmakers van dit jaar. Daar gaat het vooral over werkdruk en te weinig uren kunnen maken om in je onderhoud te voorzien.

  19. 28

    @26: de afgelopen eeuwen is de groep “rijken” heel veel groter geworden.. en dat zijn in de verste verte niet allemaal kindertjes uit rijke families geweest die het “gemaakt” hebben. Je kunt dus op je vingers natellen wat de doorslaggevende factor is..

    @24: ik zeg nergens “fuck de dommen” .. ik zeg dat eea minder maakbaar is dan dat sommigen hier blijkbaar denken. Niet iedereen is “rendabel” in onze maatschappij. Sommigen zullen dat ook nooit worden. fact.

  20. 29

    Daar gaat het vooral over werkdruk en te weinig uren kunnen maken om in je onderhoud te voorzien.

    Goed, maar dat de laagbetaalden te weinig uren kunnen maken ligt vooral aan de relatief hoge belastingdruk in Nederland.

  21. 30

    @28: Nee, maar je geklets is wel op die manier samen te vatten. Veel meer diepgang zit er echt niet in. Ik waardeer je duidelijkheid, dat wel.

  22. 32

    @29: Het is vergelijkbaar met de VS waar de belastingdruk aanzienlijk lager ligt. Laagstbetaalde werk wordt netzomin ontzien bij het maximaliseren van de winst.

  23. 33

    Ik denk dat Sargasso hier een goed punt aanroert wat door velen gemist wordt.

    Als Marcel van Dam moet draaien met feiten en cijfers, wat is zijn documentaire dan nog waard? Wat ook gelijk het probleem van links is. Hoe sterk is je verhaal en boodschap nog als je moet draaien met feiten en cijfers.
    Anders gezegd, als de waarheid je zaak schade aandoet, dan verdraai je de waarheid toch gewoon? Kijk naar GreenPeace, Marcel van Dam, Michael Moore.

  24. 34

    @32: Als je het over uren maken hebt: meeste banen (in de V.S.) in de lagere diensten zijn fulltime. Toegegeven, de lonen liggen lager en meestal zit er geen ziektenkostenverzekering in. Maar het fenomeen van “niet genoeg uren kunnen maken” is meer continentaal Europees dan Anglo-Saksisch dwz heeft waarschijnlijk te maken met het corporatisme/overlegeconomie/verzorgingsstaat dan met de arbeidsrelaties onder het kapitalisme.

    Punt is het volgende. Je *kan* hoge lonen per decreet afdwingen – zoals we dat hier doen met de CAO – maar het resultaat is dat de laagproductieven minder uren krijgen.

  25. 35

    @33: De cijfers van Marcel van Dam worden in het bovenstaande stukje op geen enkele manier ontkracht. Vergis je niet, het is een en al platitude, heel weinig substantie.

  26. 36

    @35: Ik ontvang andere signalen vanuit de VS. Vooral corporate ketens zoals Starbucks en WalMart spelen nogal een spelletje met werknemers’ uren, waarbij het ontzeggen van genoeg uren voor een redelijk inkomen gekoppeld aan beloftes van verzekeringen aan voltijdwerkers schering en inslag is. Aan de voorkant kan er dan een corporate responsibility blurb worden gepubliceerd (‘al onze voltijdwerkers zijn verzekerd’), terwijl in de praktijk alleen de managementlaag profiteert.

  27. 38

    True, het stelsel van zorgverzekeringen is echt een ramp daar. Ik zeg niet dat de onderste 20% het daar beter heeft dan hier, in tegendeel, maar het voorbeeld wat je noemde – schoonmakers die te weinig uren maken – is niet een probleem dat de markt veroorzaakt.

  28. 39

    @28: Begrijp ik dat je impliceert dat de proportie intelligente mensen de afgelopen eeuw is toegenomen? Anders kan ik namelijk niet op mijn vingers natellen wat de doorslaggevende factor is.

  29. 40

    @JSK/24: ik merk bij KJ ook niet echt een luilekkerland reactie. Ikzelf probeer hier ook alles omzichtig te formuleren om niet (onterecht) voor rotte vis uitgemaakt te worden.

    Maar ik denk wel dat een hoop armoede in Nederland voortkomt uit niet met geld om kunnen gaan en/of de weg naar de instanties niet vinden. Ook vind ik het raar dat uit SP hoek geen enkel voorstel komt over hoe het dan wel moet. Maar een prestatiemaatschappij maakt wel degelijk slachtoffers.

  30. 42

    @35, gezien het verleden van Marcel van Dam met Exota en zijn daaropvolgende weigering om jaren en jaren zijn ongelijk te bekennen ga ik af op wat in het stuk hier staat.

    In dezen is van Dam vanwege zijn verleden bij voorbaat al verdacht.

  31. 43

    @4: ja lachen hoor. Die huursubsidie haal je op in een loonzakje met een groot Euro-teken erop.

    Als er in NL niet zoveel betaalbare woningen gesloopt zouden worden om vervangen te worden door onbetaalbare -‘middelduur’, lees je nogal eens- dan zou er niet zoveel huursubsidie aangevraagd worden. Maar huisbazen en aannemers zijn er om geknuffeld te worden, nietwaar?

  32. 44

    ik merk bij KJ ook niet echt een luilekkerland reactie

    Ehm. de hoeveelheid onrechtvaardigheid in dit land, zowel aan de te veel en de te weinig krijgende kant van de uitkeringsgerechtigden, heel klein is.(…) bijna gratis onderwijs en ziekenzorg(…)we doen al heel veel aan het stimuleren cq verheffen

    Maar goed, ik weet dat veel mensen – waaronder ikzelf – vooral boekenkennis hebben, en in hun luiheid denken dat “alles goed geregeld” is hier. De armen, dommen en gehandicapten in Nederland behouden hun waardigheid, maar zoals al eerder gezegd: “het is geen vetpot”.

  33. 45

    Soit, ik raad iedereen het artikel “Gelijkheid is goed voor ieders gezondheid” aan van Paul Huybrechts & Hendrik Cammu, verschenen in De Morgen, 2009-10-17. Huybrechts is voorzitter van de Vlaamse Federatie van Beleggingsclubs en Beleggers vzw (klikmelink), Cammu is gynaecoloog en publicist. Daarin bevelen zij het boek “The Spirit Level (why more equal societies almost always do better)” van Richard Wilkinson en Kate Pickett aan: “Met het boek is onweerlegbaar aangetoond dat wie angst en haat zaait, wie grote ongelijkheid bewierookt, de gezondheid van arm én rijk ondermijnt. Dat extremisme is voor niemand goed. Antagonistisch ‘wij tegen zij’ leidt alleen tot stress, onbehagen en ziekte. We hebben er allemaal fysiek belang bij om voldoende – natuurlijk geen verlammende – gelijkheid na te streven. Ook de villabewoner in Schoten zal van een grotere gelijkheid gezonder worden. Misschien kan dat politici inspireren die niet meer weten van welk hout pijlen te maken.”

  34. 46

    @sikbock/28
    Lees nou eens goed wat ik schrijf boven. Daar staat dus dat ouders hebben in de top 20% een betere garantie is dan een opleiding. En dat terwijl de kinderen met ouders in die top 20% standaard gaan studeren en uit de onderste juist niet. Dus de eersten doen het wel maar kunnen het niet (lees: heel dom) en de tweeden kunnen het wel en lukt het ook (lees: slim en gemotiveerd). Toch gaan die heel dommmen gemiddeld meer verdienen later, rara hoe kan dat?

  35. 47

    @Nick/21
    Dus omdat iets in de Elsevier staat klopt het?

    (Lijkt me verstandig om cijfers in de Elservier in het vervolg zelf even te controleren. Nog verstandiger is natuurlijk om nooit meer de Elsevier te lezen, maar dat terzijde.)

  36. 50

    @ bismarck # 39: je mag kiezen: wat is meer bepalend voor de gemiddelde student om goede cijfers te halen? rijke ouders of intelligentie?.. als je het mis hebt verlies je een vinger ;-)

    @ Hal: # 46: het zal wel komen omdat ik uit die 20 % kom.. maar serieus.. rijkerikken die niet gestudeerd hebben kunnen meer verdienen dan arme slimmerikken die wel gestudeerd hebben. Ik heb het onderzoek niet gezien, maar vooruit. Voor een deel zal dat komen omdat je minder hoeft te leunen op je papiertjes als je rijke connecties hebt. Netwerken enzo.

    Mijn vraag is echter of in (absolute aantallen) de grootste aanwas van “rijken” uit die rijkste 20 % komt, of van mensen die slim (en eventueel goed opgeleid) zijn. Veel hangt ook samen met sociale mobiliteit maar ik denk dat je toch kunt zeggen dat intelligentie in onze samenleving meer bepalend is dan afkomst. Prestatiemaatschappij enzo ( hee on-topic!).

  37. 52

    @JSK; Het is weer zo eentje van: afbreken kun je als de beste, JSK, maar eh.. geef eens aan dan hoe men voor behoeftigen zorgen moet zodat het wel ‘een vetpot’ is, en waar dat geld vandaan moet komen, en hoe, in het geval van gewoon capabele mensen, de moral hazard omzeild kan worden ?

  38. 53

    Ik vind het huidige stelsel vrij goed. Maar om te zeggen dat het perfect of bijna perfect is… beetje onzinnig.

    In een discussie over de onderkant van de samenleving overtuig je niemand door te zeggen dat er geen armoedeprobleem (meer) bestaat. Wat we zouden moeten opofferen voor een gelijkere inkomensverdeling weegt mijn inziens niet op tegen wat er te winnen valt. Dus nee, we zijn het niet oneens maar ik zou graag meer realistischere argumenten willen horen. Niet van dat “het is hier al zo goed voor de armen”-blabla.

  39. 54

    tsja.. JSK vind alles en iedereen ruk. Zelf zit ie ondertussen vet gesubsidieerd aan de overkant van de plas.. is dat omdat je zo’n goede student bent jsk?

  40. 57

    @50: De gemiddelde student haalt geen goede cijfers (maar gemiddelde cijfers). Nu jouw vingers: Wat is meer bepalend voor een kind om een studie te doen: Intelligentie of rijke ouders? (hint: de gemiddelde student is niet erg slim).

  41. 58

    Kijk, dat werkt, 58 reacties! Niks preken voor eigen kerk, gewoon een stukje ‘hoge heren in den haag’ uit de metro vertalen naar fatsoenlijk Nederlands en je hebt een saillant stukje :)

  42. 60

    @59: Hoezo gaat het daarom? Als je een studie niet begint, maak je hem zeker niet af. Daarnaast heb ik gerede twijfels over intelligentie als belangrijkste factor voor de slaagkans na begin van de studie. Ik ben er vrij zeker van dat ik mensen met een IQ van onder de 100 universitaire diploma’s heb zien halen.

  43. 61

    @sikbock
    De absolute aanwas komt uit het tweede quintile voornamelijk. Ik denk dat je de sociale factoren onderschat.

    Overigens in jouw redenering zijn natuurlijk de dommerds wel de slachtoffers van de prestatiemaatschappij, want zij kunnen er niets aan doen ;).

  44. 62

    @ Bismarck hmm eeuwige discussie met jou vaak.. deze hebben we ook eerder al gevoerd.. de financiele drempels om een studie te beginnen in nl zijn verre van onoverkomelijk

  45. 64

    @62: Dat kan wel zijn (al betwijfel ik of je daar wel juist zit), maar desondanks kiezen kinderen van ouders met lage inkomens toch veel minder snel voor hoger onderwijs, dan die van ouders met hoge inkomens, terwijl die laatsten bovendien minder hinder ondervinden van eventuele studievertraging en dus een grotere kans hebben de studie af te maken.

  46. 65

    @64: laatste opmerking: dat kinderen van ouders met lage inkomens minder snel voor hoger onderwijs zouden kiezen is hun vrije keus.. wie ben jij om het beter te weten dan zijzelf?

    wereldvreemde gozer