Het einde van de zachtmoedigheid

De zachtmoedigen waren niet langer te handhaven. Hoezeer de neoconservatieven, de marktwerkinggoeroes, de nieuw-spirituelen en de financieel toezichthouders ook probeerden – de zachtmoedigen kónden niet kijken met de sociaal-econcomische bril die hen met kracht op de neus werd gedrukt. De zachtmoedigen waren blind voor de waarheid: dat alles, werkelijk alles, in financiële waarde kon worden uitgedrukt. Het was de grootste prestatie van de mens: een systeem ontwerpen waarop alles wat bedacht kon worden – nee sterker nog, de gedachten zelf – op waarde beoordeeld konden worden.

Alles had immers sociaal-economische waarde, uitgedrukt in euro’s. Op die schaal kon alles worden gewogen, bekeken en geanalyseerd. Beleidsmakers werd aangemoedigd vooral strikt te budgetteren en te streven naar kosten-efficiëntie. Wat het beleid moest doen, was zo slank en elegant mogelijk zo min mogelijk kosten, en zo veel mogelijk opleveren. Dit was niet nieuw. In alle tijden was er sprake geweest van een economische afweging, maar dat het door iedereen werd omarmd als als wereldlijke kenwijze was wel nieuw. Het oversteeg de vroegere scheidslijnen in het maatschappelijk debat want iedereen deed mee: confessionelen, liberalen, zelfs socialisten en sociaal-democraten. Iedereen had het over geld, en bij elk interessant plan of leuk voorstel stelde men in de vraag: ‘Leuk, maar wat kost dat?’

Het had al snel zijn weerslag op de maatschappij. Nutsbedrijven verdwenen. Banken moesten zich niet meer bezighouden met zinnig vermogensbeheer, maar werden zelf een marktspeler. De zorg werd in praktische zin geprivatiseerd: zieke mensen beter maken werd een een product en wie keelkanker had kon zorgshoppen. Kwaliteit van leven werd gefiscaliseerd, want voor niets ging de zon op.
Onderwijs werd weg bezuinigd, wetenschappelijk onderzoek moest nog voor de ontdekking in drievoud kunnen aangeven wat de nog niet ontdekte vondst op de lange termijn voor de maatschappij opleverde. Uitgedrukt in euro’s.

Dit systeem werkte uitstekend en alleen de zachtmoedigen lagen dwars. De zachtmoedigen waren altijd al een lastige groep mensen geweest – in de geschiedenis was dat al gebleken. De zachtmoedigen wilden niet vechten en doodgaan in een oorlog, en nu wilden de zachtmoedigen niet overal geld voor vragen. Hoe vaak je een zachtmoedige ook vertelde dat er sprake was van een diensteneconomie, en dat dat betekende dat de economische spin-off onmeetbaar veel groter was dan de financiële transactie an sich, dus dat geld vragen voor een dienst de maatschappij een dienst bewees die veel groter was dan de kleine geleverde dienst op zichzelf, en dat geld vragen voor zelfs de kleinste moeite een daad was van oneindige goedheid en barmhartigheid, hoe vaak dat ook werd uitgelegd: de zachtmoedigen bleven eigenwijs en ‘zomaar dingen voor niets doen’. De zachtmoedigen waren krankzinnig en waren niet langer te handhaven.

Omdat het economisch niet uitkon om alle zachtmoedigen te vergassen – hoe de haviken ook redetwistten, de cijfers van de CPB logen er niet om: de zachtmoedigen zetten gewoon consumptieartikelen om en waren een marktspeler waar geld aan viel te verdienen, zij het iets minder dan aan Henk en Ingrid – werden de zachtmoedigen bijeengedreven in Sint-Michielsgestel. Onder hen waren idealisten, huismoeders, barmhartigen, mensen die ongevoelig waren voor hoe groot de auto van de buren was, er waren kritische geesten en mensen die het simpelweg echt niet begrepen.

In plaats van de aarde, beërfden de zachtmoedigen Sint-Michielsgestel en eenmaal in de vier jaar ging de stabiele rechtste regering direct na het bezoek aan de geschoffeerde Majesteit naar Sint-Michielsgestel om hen in het gezicht te spugen.

  1. 2

    Zie ook Aldous Huxley – A Brave New World (1932).

    Maar verder mijn complimenten voor de frase “In plaats van de aarde beërfden de zachtmoedigen Sint-Michielsgestel

    (in het origineel op #0 met een “de” en een “l” teveel trouwens)

  2. 3

    St Michielsgestel was toch de plek waar de mof de zachtmoedige prominenten van Nederland onderbracht ? Of krijg ik nu een ‘whooosh’, ‘that’sthejoke.jpg’ om mijn oren ?

  3. 5

    Mwoh het stukje gooit de sociaal bewogen mens wel heel erg het ‘wij zijn zo zielig hoek’ maar KJ, hetzelfde gebeurt op keiharde wijze ook bij de buren. Geenstijl e.d. doen precies hetzelfde, beiden kampen blinken uit in overdreven beelden schetsen van hun ‘kerk’ en anti-christ.

  4. 6

    Hmmm… een linkse wederopstanding bereik je niet door wat verouderde slogans van zolder te halen. Dit is een Oud Groot Verhaal. Een Nieuw Groot Verhaal is gewenst.

  5. 7

    @Niels; O dat ben ik helemaal met je eens. Als je de blogs moet geloven, dan worden we allemaal zwaar onderdrukt, en staat het fascisme door de andere partij om de hoek.

    @Daniel; Mijn opa had er altijd spannende verhalen over. Hij zat er zelf niet, maar hij was bevriend met een aantal.

  6. 8

    Als er iets naar ‘kerk’ riekt dan is het wel denken dat je een (al dan niet slecht geschreven) stukje met tientallen bezwaren met 1 zin kan afdoen zonder argumenten te berde te brengen.

  7. 11

    @KJ lol!

    @Inverted: Ik schaar me toch echt wel onder de zachtmoedigen, maar dit stukje is wel heel erg doordweept van zielig zijn. Ik deel het idee erachter, maar ik begrijp de reactie van KJ ook wel.

    De links of sociaal bewogen mens moet niet zielig doen maar een alternatief brengen. Waarom is links of links midden met een liberaal randje beter? Waarom praat rechts poep, altijd maar met geld en budgetten schermen terwijl ze al 40 jaar regerings verantwoordelijkheid dragen. Links moet flink worden en ze helder en duidelijk voor het blok zetten en met alternatieven komen. De verdeeldheid, ‘wij zijn zielig’ en ‘pas op voor het rechtse gevaar’, gaat echt niet werken.

    Kortom dan heeft KJ gelijk, daarbij, je moet ook blijven lachen anders wordt het wel een hele zure bedoening de komende paar jaar.

  8. 12

    Toegegeven, ik heb het stukje niet eens uitgelezen wegens acute desinteresse. Mijn probleem is echter dat het hier bot ton geworden is comments van 1 zin te plempen en vervolgens op hoge toon gelijk te claimen dmv de treurigste clichés die intussen van toepassing zijn op beide polen van ons intens verpoverde politieke en intellectuele landschap. Ik geef dat wellicht weer wat onhandig weer en maak me er ongetwijfeld ook zelf schuldig aan, but there you have it.

  9. 15

    Meestal reageer ik niet op stompzinnigheid, maar voordat mijn naam in het heilloze en hopeloos achterhaalde links-vs-rechts debat wordt geduwd toch even inhoudelijk op de wending die dit draadje neemt.
    Er wordt slecht gelezen. Het staat er nochtans vrij duidelijk (al dan niet slecht geschreven, zelf heb ik wel eens beroerdere stukjes gezien.)

    >>Dit was niet nieuw. In alle tijden was er sprake geweest van een economische afweging, maar dat het door iedereen werd omarmd als als wereldlijke kenwijze was wel nieuw. Het oversteeg de vroegere scheidslijnen in het maatschappelijk debat want iedereen deed mee: confessionelen, liberalen, zelfs socialisten en sociaal-democraten. Iedereen had het over geld, en bij elk interessant plan of leuk voorstel stelde men in de vraag: ‘Leuk, maar wat kost dat?’<< Dit stukje heeft helemaal niets te maken met links of rechts, en ik beschouw mezelf als 'niet op die schaal'. Dit is niet anti-rechts, dit is niet pro-links: dit is anti-geld-gelul, en pro-beleid-moet-er-zijn-voor-de-mensen. Die bijna dertig jaar neoconservatief beleid heeft het begrip Broederschap geen goed gedaan. Daar moet niet links een alternatief voor bieden, daar moet iedereen die zelfstandig kan nadenken een alternatief voor bieden. Alle KJ's en JsK's en Nielsen moeten eens gaan lezen wat er staat in plaats van zelf gaan zitten interpreteren wat ik hier beweer.

  10. 16

    @ Daniel: Volgens mij hebben we dat gedaan en geef ik aan ook bij de zachtmoedigen te horen, ik deel je bezorgdheid, alleen vond(en) ik (we) het wel doorspekt van een ‘zielig’ gevoel. Om ons nou gelijk te betichten van ‘niet lezen’ vind ik wel wat ver gaan.

    *edit: moet misschien alleen voor mezelf spreken ;-)

  11. 19

    “daar moet iedereen die zelfstandig kan nadenken een alternatief voor bieden.”

    Of natuurlijk met goede argumenten komen waarom dit niet erg of zelfs wenselijk is.

    Maar goed, als je aangeeft dat dit stukje niets met links of rechts te maken heeft in jou ogen dan raad ik aan om dat ook te uiten in de keuze van toegepaste beeldspraak. Ik denk dat je veilig kan stellen dat het lezend publiek namelijk wel alles in die context plaatst. Je kan dus vrede hebben met links/rechts gezever vanaf comment 1, je reagerend publiek gaan selecteren/censureren OF heel nauwkeurig op je woorden letten als je een stukje schrijft om dit allemaal te voorkomen.

  12. 20

    @Niels: ik reageer op je comment in #11.

    >>
    De links of sociaal bewogen mens moet niet zielig doen maar een alternatief brengen. Waarom is links of links midden met een liberaal randje beter? Waarom praat rechts poep, altijd maar met geld en budgetten schermen terwijl ze al 40 jaar regerings verantwoordelijkheid dragen. Links moet flink worden en ze helder en duidelijk voor het blok zetten en met alternatieven komen. De verdeeldheid, ‘wij zijn zielig’ en ‘pas op voor het rechtse gevaar’, gaat echt niet werken.
    << Dat is nadrukkelijk niet wat deze column doet. Deze column waarschuwt niet tegen rechts, of tegen links. Deze column waarschuwt tegen de socio-economische blik die maatgevend is geworden en roept op tot een menselijke maat.

  13. 21

    @ InvertedPantsMan #18 >>Ik denk dat je veilig kan stellen dat het lezend publiek namelijk wel alles in die context plaatst.< < True, zo in en in gepolemiseerd en >> intens verpoverd < < is ons >>politieke en intellectuele landschap << geworden. Ik was dan ook wel blij met die constatering in #12. Misschien moet daarom deze discussie maar eens gevoerd worden. Pure verelendung imo. Ik ben met je eens dat de schrijver dezes een grote verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van de manier waarop de boodschap wordt verpakt - maar ik weiger mee te doen aan de tergende kaalslag die de huidige media verweert. Van hype naar hype, en alles mag in hetzelfde bipolaire wereldbeeld worden geframed. Tegen die tendens wil ik me verzetten. Daarom spreek ik me op dit moment zo streng uit tegen de onzin die hierboven door oa KJ en JsK in mijn tekst gelegd wordt. Het staat ze vrij om te vinden wat ze vinden, maar nu slepen deze clichémannetjes hun stokpaardje er wel heel erg met de haren bij. De hel, dat zijn de anderen.

  14. 22

    @Daniel; Goed. Die handschoen pak ik wel op.

    “Het was alleen een beetje jammer dat de principes van de Zachtmoedigen hun eigen vrijlating verhinderde. Ook wanneer van tijd tot tijd iemand opriep daartoe. Hun Christelijk geinspireerde waarden vereisten namelijk dat zij, in plaats van hun rechtmatige plaats op te eisen, hun beul de andere wang toekeerden. Nee, de Tokkies, zoals de Zachtmoedigen hen in hun oneindige medelijden noemden, moesten eerst uit eigen beweging meedogen tonen, en pas daarna konden zij genade vinden in hun ogen. Een situatie die zich natuurlijk nooit, of nooit voldoende, manifesteerde. En die nog verergerd werd door een kleine ongemakkelijkheid:

    “Want ongelukkigerwijs hadden de Tokkies wel degelijk reden om de Zachtmoedigen in de gaten te houden: het kwam namelijk regelmatig voor dat iemand uit hun midden opstond, die meende dat Zachtmoedigheid afgedwongen moest worden. Zonodig met geweld, of in ieder geval incarceratie. Waar de Tokkies alles in geld uitdrukten en nog nut zagen in de Zachtmoedigen, die toch ook consumeerden, zagen zulke volksmenners geen enkel heil in het voortbestaan van de andere partij: wat de meer vooraanstaande en mondige Zachtmoedigen betreft, kon men de Tokkies gevoeglijk opruimen.

    “Weliswaar was het de Tokkies bekend dat vrijwel alle Zachtmoedigen er niet zo over dachten, maar men wist toch vrij zeker dat een enkeling geen enkel been zou zien in het gebruik van geweld. Maar hoe haalde je zo iemand eruit ? Simpelweg meningen filteren op internet message boards bracht niet genoeg op: een tijdje lang had men het geprobeerd, maar het bleek toch altijd weer dat mensen daar grotere blaaskaken waren dan in het echte leven. Nee, de ware gevaarlijke Zachtmoedige, zo een die meende dat het paradijs alleen teruggebracht kon worden op Aarde als iedereen, gedwongen of niet, Zachtmoedig was of anders dood, zo eentje haalde je er niet 1-2-3 uit. Zo iemand was meestal slim, gewiekst, en bovenal: hield zich goed verborgen. Zo iemand kon gerust tien jaar lang met een pistool onder zijn kussen slapen, om dan, op een goede dag, zo maar een prominent op een parkeerplaats om zeep te helpen. Je wist het gewoon nooit.

    “En dus hielden ze daar maar. Er zat nu eenmaal niks anders op. Ze loslaten was te gevaarlijk. Ze doden was niet winstgevend. En ach, ze hadden best wel lol onder elkaar hoor, die Zachtmoedigen. Het waren net kinderen. Beetje elkaar dingen doorverkopen zonder winst te maken. Beetje televisie-programma’s maken die niemand meer bekeek. Beetje protesteren. En vooral: veel vieziken. Want dat konden ze als de beste. Daar waren de Tokkies soms best een beetje jaloers op. Bovendien gaf het maar kinderen.

    “Maar ook daar hadden de Tokkies iets op gevonden – ze namen de meer extraverte, gewelddadige en ADHD-kindertjes van de Zachtmoedigen af. Voor de rest hadden ze een sterilisatie-programma dat op den duur, de Zachtmoedigen zou ‘uit-faseren’, en geheel zou vervangen door Tokkies. Iets met drinkwater en zo. Ze begrepen het zelf ook niet helemaal. Dat laatste begon trouwens zowiezo meer en meer een probleem te worden: de universiteiten waren leeg. Maar ja, je kunt niet alles hebben.

  15. 23

    Toch zie ik Marx doorschemeren in het stukje van Daniel. Hoezeer de zachtmoedigen ook in een hoek worden geduwd, uiteindelijk zullen ze zegevieren omdat een mens/het leven nu eenmaal niet bestaat uit euro’s, budgetten, fiscale maatregelen en dergelijken. Daar is het te complex voor. De illusie dat een monetair systeem alles op waarde kan beoordelen wordt keer op keer doorgeprikt. Als ik op die manier denk, is een volgende ‘revolutie’ (figuurlijk) onherroepelijk.
    Aan de andere kant zijn hardhoofdigen nodig om de inefficiëntie van zachtmoedigen te beperken. Het ‘zomaar dingen voor niets doen’ kent immers zijn grenzen, want er is uiteindelijk een wederdienst nodig.

  16. 24

    @ Daniel: Had deze keer niet goed gelezen, vind het wel erg jammer dat je in je reactie begint met: ‘Meestal reageer ik niet op stompzinnigheid’

    Misschien had ik toen wel moeten stoppen met lezen, aangezien de zachtmoedigheid er blijkbaar met geweld in moet worden gestompt? Jammer voor de discussie..

    @ KJ: Mooi opgepakt.

  17. 25

    Het zou allemaal een beetje meer bezonnen mogen. Dit is toch niet erg een confrontatie van rationele argumenten.
    Het thema is mooi en duidelijk, vind ik: zoals Arjo Klamer ooit zei: ‘vraag en aanbodcurven zijn geëtst op onze brillenglazen’. Alles wordt bezien vanuit een simplistische economische visie. Is dat fout? Ja, tamelijk. Je rekent niet af, als je voor je zieke moeder een boodschap doet en ook niet als je je kind naar het voetbalveld hebt gereden. Je doet van alles in de derde sfeer van het leven.
    Dat is niet links en niet rechts, dat vereist alleen een wat doordachter manier om naar de wereld te kijken.
    Een mooi mens was Jane Jacobs: in haar werk schrijft ze over kooplieden en wachters, ruw te vertalen als “markt” en “overheid”.
    Het is een fundamenteel onderscheid, maar er zit een hoop tussen in. Soms maken we ons ergens druk om en interesseert het ons niet wat het kost of oplevert: de wereldvrede, het klimaat,het Palestijns-Israelisch conflict, het lot van mensen in gevangenissen van griezelregimes, de mogelijkheden van onze kinderen om een goede start te maken in deze wereld.
    Ik zou niet schrijven over zachtmoedigen, maar ik begrijp de bedoelingen wel. Laten we daar iets constructiever mee omgaan.

  18. 26

    @23 Niels: Point taken. Excuus voor de uitdrukking, je merkt: het gaat me aan het hart. Ik wens gewoon niet geframed te worden. Die intellectuele armoede is de mijne niet. Het was niet mijn bedoeling om je te kwetsen.

    Je vraag >>aangezien de zachtmoedigheid er blijkbaar met geweld in moet worden gestompt?<< onderschrijf ik uiteraard niet. Ik zeg ook niet dat iedereen er hetzelfde over moet denken als ik.

  19. 27

    “Dit systeem werkte uitstekend en alleen de zachtmoedigen lagen dwars.” Integendeel: het systeem werkte helemaal niet uitstekend. En helaas, hun zachtmoedigheid weerhield vele mensen ervan om tijdig in te grijpen. Het ging overal mis. Door de monomane aandacht voor rendement zijn uitgaven voor de administratieve en boekhoudkundige afdelingen van alle instellingen ten dienste van het openbaar nut steeds maar gestegen en is er vrijwel geen geld meer over voor het realiseren van hun doelstellingen. Die doelstellingen worden dan ook steeds omlaag bijgesteld. Er is een dweperig vertrouwen in ondernemers ontstaan, waardoor de bevolking wordt opgelicht met te hoge prijzen en de overheid te maken krijgt met ondeugdelijk, te duur en te langzaam werk omdat controle ontbreekt. De deskundige staf is namelijk wegbezuinigd en wordt niet meer in Nederland opgeleid.
    Op een gegeven moment kwamen politici, bestuurders en ondernemers erachter dat zij er eigenlijk allemaal hetzelfde over dachten. Nederlandse gemeenten en overheden werden toen te huur aangeboden aan bedrijven. Politieke partijen werden vanaf dat moment besloten vennootschappen, waar je geen lid van kon worden.

  20. 28

    Zachtmoedig zijn is een basiseigenschap van de meeste mensen.. Is men tegenwoordig minder zachtmoedig? Denk het niet.. We leven nog steeds in een luxe landje. Nog steeds zijn de meeste mensen vriendelijk en slooft bijna iedereen zich uit voor liefdadigheid..

    Mijn conclusie: Daniel is gewoon een beetje aan het schmieren..

  21. 29

    maar misschien bedoelt daniel dat zijn favoriete politieke voetbalteam de samenleving niet zachtmoediger mag inrichten?

    haha! gelukkig is dat niet het geval..

  22. 30

    Het is al twintig jaar richting Amerika aan het gaan: het feit dat er geld aan verdiend wordt is niet alleen een leuk bijverschijnsel, maar zelfs de enige rechtvaardiging van welke activiteit dan ook.

  23. 31

    Wat we nodig hebben zijn zachtmoedige artsen en zorgverleners die hun werk voor niks doen. Ze kunnen dan gevoed en gehuisvest worden door andere zachtmoedigen.

    De zachtmoedigen kunnen gewoon hun gang gaan en de rechtse regering kan daar volgens mij weinig tegen inbrengen.

  24. 33

    De zedenmeester

    ‘Het doel van de zedenmeester is de gedragingen van de mens te verbeteren. Dit is een prijzenswaardig streven, gezien de gedragingen van de mens, die voor het grootste deel betreurenswaardig zijn. Maar ik kan de zedenmeester niet loven voor de verbeteringen die hij wenst, of voor de methode die hij gebruikt om ze te verkrijgen. Ogenschijnlijk is zijn methode zedelijke aansporing; zijn werkelijke methode (als hij rechtzinnig is) is een stelsel van economische beloningen en straffen.’

    Bertrand Russel, ‘What I believe’, in: Waarom ik geen christen ben en andere essays over religie en verwante onderwerpen, 1980.

  25. 35

    Valt zachtmoedigheid vast te stellen en te definiëren zonder een contrasterende hardheid vast te stellen en te definiëren ?
    Als er zachtmoedigheid is geweest, is er tegelijkertijd een even duidelijk vast te stellen hardheid geweest. Niets nieuws onder de zon. Ook niet wanneer je haar stralen filtert.

  26. 36

    @Daniel: Aanvaard en ik ken de passie, ik moet me ook regelmatig inhouden om niet in de passie van het moment datgene te zeggen wat de discussie juist monddood kan maken.

    Mijn opmerking over het stompen is eigenlijk een zelfde steek terug, dus niet waardig, excuses daarvoor :)

  27. 37

    1. Ik vind dat je vanaf ********* (zie bijlage) uit de bocht vliegt. Doorgeflipt kapitalistisch denken (Von Hayek, Ayn Rand, Alan Greenspan) is nog geen fascisme. Sterker nog; het is ten diepste a-politiek denken.

    (bijlage)

    Uitgedrukt in euro’s.
    *********
    Dit systeem werkte uitstekend en alleen de zachtmoedigen lagen dwars.