De vleeseter betaalt

De Partij van de Dieren wil een vleestax invoeren, maar goochelt met cijfers om haar pleidooi kracht bij te zetten, ontdekt freelance journalist Melvin Captein.

De Partij voor de Dieren wil een vleestaks invoeren. Momenteel overlegt kopvrouw Marianne Thieme met andere partijen om nog voor de zomervakantie een wetsvoorstel te kunnen indienen. Daarbij hoeft ze in ieder geval niet te rekenen op de steun van de PVV of de VVD, die in reacties ‘gehakt maakten’ van dit ‘onzalige plan’. Volgens Thieme hoeft dat echter geen probleem te zijn. Er is namelijk ‘voldoende draagvlak’ voor haar plannen.

Thieme wil de belasting invoeren omdat vlees volgens haar het meest vervuilende onderdeel van het voedselpakket is. Op het eigen digitale huis laat de PvdD weten dat de westerse vleesconsumptie verband houdt met – houd u vast – klimaatsverandering, ontbossing, dierziektencrises, biodiversiteitcrisis, gezondheidsproblemen, zoetwatercrisis en voedselschaarste. Eerder al wilde Thieme om die reden vleesloze dagen in restaurants van minsteries invoeren. Door de BTW te verhogen van 6 procent naar 19 procent wil Thieme nu ‘de vervuiler laten betalen’. De opbrengsten worden in biologische landbouw geïnvesteerd.

Het voorstel zou veel Nederlanders direct in de portemonnee treffen. Een karbonaadje of speklap bij het avondeten is veelal nog gemeengoed. Daarom is het belangrijk te onderzoeken of de beweringen van Thieme op waarheid berusten. Hoeveel draagvlak is er daadwerkelijk voor haar voorstel? En is het consumeren van vlees echt zo slecht voor het milieu?

Deze vraagstukken zijn nog niet zo gemakkelijk beantwoord. De vleestaks is een uniek voorstel van een unieke partij. Nergens anders ter wereld zetelt een beweging die zich puur bekommert om dierenrechten en een extra belasting op vlees komt in geen ander werelddeel voor. Hongarije en Denemarken voerden onlangs weliswaar een aanvullende heffing op vet voedsel in, maar deze was niet specifiek op vlees gericht. Een internationale vergelijking gaat dus niet op.

Gelukkig zijn er altijd nog de platte cijfers. Thieme baseert het draagvlak waar ze over rept op een onderzoek van Natuur & Milieu. Hieruit komt naar voren dat 13% van de Nederlanders dagelijks vlees eet en tweederde van hen vlees als luxeproduct ziet. Dat lijken overtuigende cijfers maar in hoeverre kloppen ze? We vragen het Dr. Hans Dagevos, consumptiesocioloog gespecialiseerd in vlees. “Het zijn triviale cijfers”, aldus Dagevos. “Uit mijn eigen onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat ruim een kwart van de mensen dagelijks vlees eet. Bij een ander onderzoek is dit 39 procent. Er zijn verschillende onderzoeken gedaan met ieder een eigen populatie en vragen.” Een korte google sessie bevestigt dit. Van alle recente onderzoeken blijkt het percentage dagelijkse vleeseters dat Thieme gebruikt het laagst.

Er lijkt dus sprake van een selectieve vorm van feitenpresentatie. Een ongelukkige keuze, volgens Dagevos. “Het vervelende aan dit onderzoek is dat het niet publiek toegankelijk is. We moeten het met berichten in de pers doen zonder dat we uit de primaire bron kunnen tappen. Desondanks gaan dergelijke getallen een leven leiden in de media en in het politieke discours. Ik zie liever dat deze discussies gevoerd worden op basis van wetenschappelijk onderzoek dat transparant en toegankelijk is. Dat maakt de argumentatie van politici ook sterker. Jammer, want Thieme is altijd uitstekend geïnformeerd.”

De manier waarop Thieme haar draagvlak beargumenteerd is dus discutabel. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat er geen draagvlak ís. Bureau Veldkamp deed in 2007 onderzoek naar de mate van acceptatie bij een (hypothetische) vleesheffing om milieuproblemen te verhelpen. Hieruit blijkt dat 32% van de respondenten met een belasting op vlees kan leven (p.27). Ter vergelijking: bij zuivel is dit slechts 17%. Thieme lijkt dus een punt te hebben als ze zegt dat mensen bereid zijn meer voor vlees te gaan betalen om het milieu te ontzien. Ze maakt dat alleen op een geboetseerde manier duidelijk.

Dan door naar waar de maatregel uiteindelijk allemaal om te doen is: het effect van vleesproductie op het milieu. Op vleestax.nl, een site opgezet door de jongerenafdeling van de PvdD, staan deze invloeden gespecificeerd. Het voornaamste punt dat wordt aangestipt is dat de bio-industrie met 18% de grootste uitstoter van broeikasgassen is. Dit argument is rechtstreeks afkomstig uit de documentaire ‘Meat the Truth’ uit 2007. Volgens Dé van de Riet van Stichting Vlees is dit getal echter niet representatief voor Nederland. “Dit is een zwaar overtrokken voorstelling van zaken”, aldus van de Riet. “Nederland ligt ver onder dit wereldwijde gemiddelde. Wij zijn juist heel vooruitstrevend en actief bezig deze uitstoot te beperken. We zouden eerder een bonus moeten krijgen dan een extra heffing.”

Van de Riet weet zich gestaafd door de cijfers. Wageningse wetenschappers rekenden uit dat het percentage in Nederland niet op 18 maar op 9 procent ligt (p. 11). Dat wil natuurlijk niet zeggen dat vleesproductie, en dus –consumptie, geen schade aan het milieu aanbrengt. “Het Instituut voor Milieuvraagstukken heeft de gegevens zoals gepresenteerd in Meat the Truth nagerekend, en stuitte daarbij niet op grote afwijkingen,” laat Dagevos ons weten. Dat vleesproductie niet goed voor het milieu is lijkt dus vast te staan. Maar de situatie lijkt in  Nederland iets genuanceerder te liggen dan hij door de PvdD wordt gepresenteerd. De vraag laait op of wij dan het land zijn dat deze maatregel moet initiëren. Maar dat is weer een hele andere discussie.

Concluderend kunnen we stellen dat Thieme haar voorstel baseert op gefundeerde bevindingen. De negatieve invloed van vleesproductie op het milieu is onomstotelijk en er lijkt ook een zeker draagvlak te bestaan voor een vleesbelasting. De voorstelling van zaken is echter, zoals natuurlijk wel vaker in de politiek, overdreven. Hoe dan ook, we weten nu in ieder geval wat voor vlees we in de kuip hebben.

  1. 2

    Mordicus Tegen. Lapmiddel a la kwartje van Kok. Vleestax vloeit eerst in de staatskas en gaat vervolgens een duur apparaat aan adviesbonzen zich buigen over hoe de subsidies worden verdeeld. Maatregel die alleen de lagere inkomens zal treffen: helemaal niks meer op het bord.

    Consument nog meer bewust maken hoe en waar ons vlees vandaan komt. Mag best wat harder m.b.t. de bio- industrie op tv. Gevolgd door een Postbus 51 spotje dat 3 x vlees p.wk ruim voldoende is en deze praktijken zal doen verminderen.

    Dan de bron duurzamer maken: Water Use Practices, Plant and Transportation Energy Use, Recycling/Waste Reduction etc.:

    http://meatami.com/ht/a/GetDocumentAction/i/54290

  2. 5

    Subsidie eraf, inderdaad, en heel hoge minimumeisen stellen aan dierenwelzijn in de bedrijven. Intensieve veehouderij moet véél minder intensief, de prijs zal dan ook wel oplopen. Geen extra belasting meer nodig.

    Dat is dus iets waarin ik het met de PvdD eens ben: schaf de bio-industrie af. Maar als dat gebeurt dan moeten ze ook niet meer zeuren over ritueel slachten, of verantwoorde dierproeven, of andere onzin waar ze soms mee bezig zijn.

  3. 7

    Inderdaad, dan zal de prijs oplopen. En dat is een groot voordeel, want daardoor ontstaat er een eerlijker concurrentieverhouding ten opzichte van wel duurzame alternatieven.

  4. 10

    raar en flinterdun stukje dit… Thieme dikt twee cijfertjes aan, so what?
    Minder en beter vlees eten is een win-win-win optie, met enkel boeren als verliezers. Ik zou zeggen: de opbrengst van de tax (of minder subsidie) kan naar hun omscholing…

  5. 11

    Het artikel ruikt naar vleeslobby.

    Vlak voor de klimaattop in Kopenhagen doken er van alle kanten publicaties op die het doel hadden verwarring te wekken rond de betrouwbaarheid van de cijfers waarop beleidsmakers zich baseerden. In dit stukje gebeurt hetzelfde.

    Waarom het precieze cijfer hoeveel mensen dagelijks vlees eten zo relevant is maakt de schrijver van het stukje niet duidelijk. Wel stelt hij dat de partij voor de dieren hun cijfers hebben ‘geboetseerd’ door aan de lage kant te zitten.

    Na het frame te hebben geplaatst dat de partij niet integer met ‘de cijfers’ omgaat, komt de auteur op zijn hoofdpunt.

    Mondiaal veroorzaakt de vleesproductie 18% van alle uitstoot aan broeikasgassen maar dit is niet representatief voor Nederland. In Nederland stoot de sector namelijk maar 9% van de totale vervuiling uit.
    De cijfers zijn ‘dus’ zwaar overtrokken, de Nederlandse vleesindustrie is druk bezig de uitstoot te verminderen en verdiend eigenlijk een bonus.

    De schrijver poneert vervolgens de retorische vraag of Nederland dan wel de beste plaats is om de vleesproductie te reguleren en concludeert dat de PvdD ‘natuurlijk’ een overdreven voorstelling van zaken geeft.

    Uit eerder posts op deze site is gebleken dat Nederland op milieugebied een van de vuilste jongetjes van de Europese klas is. Het zou zomaar kunnen zijn dat de vleesindustrie minstens zo vervuilend is als in het buitenland maar dat het cijfer hier op ‘slechts’ 9% uitkomt omdat de rest van de industrie verhoudingsgewijs nog veel meer uitstoot dan in het buitenland. Nederland importeert veel diervoer. Worden milieukosten hiervan in de cijfers meegenomen? Het rapportje van de wur geeft hier geen uitsluitsel over en gaat vooral in op melkvee en zuivelproducten, niet erg relevant in de discussie over slachtvee en vleesconsumptie.

    Nogmaals dit stukje presenteert losjes wat cijfers, stelt de geloofwaardigheid van een partij ter discussie en poneert vrijblijvend wat stellingen en vragen om een aanstaande discussie over voorgesteld beleid in een bepaalde richting te sturen.

  6. 12

    Dat is wel een hele doorzichtige stropop, @Cracken. In het hele artikel wordt niet gerept van zielige dieren als reden voor de voorgestelde vleestax. Nee, het gaat om accijnsverhoging naar hetzelfde niveau als wat geldt voor alle andere luxegoederen omdat de productie van vlees zo veel nadelige gevolgen heeft voor het milieu.

  7. 13

    “Melvin Captein is een dartele taalfröbelaar, die een multimediale journalistieke opleiding heeft genoten. Hij probeert nu zijn studieschuld (MA Communicatiewetenschap, MA Journalistiek & Nieuwe Media) af te betalen door zich te laten inhuren als journalist, copywriter, columnist, marketeer, camjo, videoproducent, (radio)reporter, koekhapbegeleider op bejaardenfeestjes of waar men ook maar bereid voor is te betalen.”
    (Melvin Captain over zichzelf)

  8. 15

    Uit eerder posts op deze site is gebleken dat Nederland op milieugebied een van de vuilste jongetjes van de Europese klas is.

    Dat heb je echt verkeerd gelezen, geloof ik. Haal dus eerst de balk uit je eigen oog.

  9. 17

    +1

    Overigens moet met betrekking tot suiker (snoepgoed) een soortgelijke maatregel getroffen worden. Dit soort producten hoort thuis in de hoogste BTW-klasse, omdat het misschien wel om “voedingsmiddelen” gaat in de juridische zin van het woord, maar om producten die schadelijk zijn voor de volksgezondheid en/of het milieu in meer algemene zin.

    Kortom, er bestaan geen overwegende argumenten om ze niet tot onderdeel te maken van de hoogste belastingklasse.

  10. 18

    Fijn dat de Nederlandse veehouerij zo goed bezig is met het beperken van uitstoot. Echter, dat is voor dit vraagstuk helemaal niet relevant. Kijk in de supermarkt maar eens waar ons vlees vandaan komt, of vraag het na bij mcdonalds. Latijns-Amerika, Frankrijk, Ierland….

    De PvdD hanteert in dit geval dus de juiste aantallen – het voorstel heeft nl betrekking op de vleesconsumptie en niet de -productie.

  11. 20

    Dit is een tendentieus en slecht onderbouwd artikel. Wil de jonge ‘journalist’ Captein zichzelf hier mee in de picture werken of krijgt hij direct betaald door Stichting Vlees?

    De cijfers van Meat the Truth zijn gebaseerd op VN-onderzoek. Het Wageningse verweer rapportje wijst verantwoordelijkheid van de vleessector voor zaken als Indirect Land Use Change en zuivelproductie van de hand. Maar het inzicht dat de vleessector verantwoordelijk is voor grootschalige landconversie wordt door veel wetenschappers gedeeld. Ik werk zelf aan een EU studie waarin deze impact nauwgezet wordt gekwantificeerd, de voorlopige resultaten hebben mij geschokt: de impact van vlees op ontbossing is nog groter dan ik dacht.

    Het argument dat een vleestax in geen enkel ander werelddeel wordt toegepast en daarom dus ook niet hier hoeft te worden ingevoerd is lachwekkend reactionair. Captein zou 150 jaar geleden een goede verdediger van de slavernij geweest.

  12. 21

    Plakje worst? Want, ‘Je weniger die Leute wissen, wie Würste und Gesetze gemacht werden, desto besser schlafen sie’.

    Mijn worst is speciaal gekeurd. Door mij. Het is vlees noch vis.

    Of u worst lust.

  13. 23

    Dank voor alle reacties.

    @Joost: Mijn bedoeling was om de uitspraken van de PvdD in een breder perspectief te zetten, niet om hun ideeën aan te vallen. In de conclusie wordt juist gesteld dat het voorstel van Thieme gebaseerd is op gefundeerde beweringen. Het kan echter geen kwaad de feiten achter deze beweringen te achterhalen. Dit stuk is dan ook informatief, met als doel de lezer beter te informeren over- en bewust te maken van de achtergronden. Er is dus zeker geen sprake van een vleeslobby.

    @Carlos: In mijn stuk vel ik geen waardeoordeel over het al dan niet initiëren van een vleestaks in Nederland, ik leg simpelweg de stelling neer zodat de lezer hier over na kan denken. Zoals ik al zeg, dat is een discussie op zich. Fijn dat je die aangaat, maar van een ‘argument’ mijnerzijds is geen sprake.

    Wat betreft je punt over de schade die de bio-industrie doet aan het milieu, dat wordt nergens in het stuk ontkent. Zoals gezegd, het stuk is puur bedoeld om een breder perspectief te scheppen en te informeren zodat de lezer zelf aan het denken wordt gezet: “Dat vleesproductie niet goed voor het milieu is lijkt dus vast te staan. Maar de situatie lijkt in Nederland iets genuanceerder te liggen dan hij door de PvdD wordt gepresenteerd.”

  14. 24

    Als je zo begaan bent met ontbossing, doe dan iets met keurlabels voor ingevoerde soja ofzo. Nu klinkt het echt alsof jij en je ideologische metgezellen bij de partij voor de beesten formele, “wetenschappige” redenen zoeken om het klootjesvolk een bepaalde levensstijl door de strot te duwen.

    Overigens ging het in het artikel hierboven over de CO2-uitstoot van de intensieve veeteelt. Wederom, als je zo begaan bent met de CO2-uitstoot zijn er meer doeltreffende, minder ingrijpende dus voor de hand liggende (zou ik denken) maatregelen te verzinnen (zoals een belasting op vliegen, een hogere belasting op diesel, etc).

    Misschien had de auteur van het stukje de titel “Vleeseten is niet het meest milieuvervuilende wat men doet” moeten gebruiken, zodat het duidelijk is dat dit geen propaganda maar een terechte relativering van de grote bek van de PvdD is.

  15. 27

    Welja, van dik hout zaagt men planken.

    Nederland is wel degelijk een van de smerigste jongetjes van de klas.

    Op basis van bevindingen van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Energieonderzoek Centrum Nederland kan NRC in een artikel op 15 oktober niets anders concluderen dan dat “Nederland behoort tot de vuilste landen van Europa”.

    Het artikel van de NRC heeft inderdaad geen aandacht gekregen op Sargasso. Sterk punt hoor! Ik meende het hier gelezen te hebben omdat de het stuk goed aansluit bij het motto van deze site: “verlicht en verlegd”.

  16. 28

    Deels waar, maar dat is het punt niet… een vleesbelasting in Nederland is een vrij omslachtige manier om ontbossing in Brazilie aan te pakken. Zo omslachtig dat het erop lijkt dat je een dubbele agenda hebt. :p

  17. 29

    Ik heb ook dat artikel gezien: na het lezen ervan kom je er achter dat de titel nergens op slaat: Belgie, wat volgens mij ook in Europa ligt, is veel vuiler. En heeft toevallig ook een vergelijkbare bevolkingsdichtheid.

    Verder doet de publicatie van het stichting “Milieu en Natuur” waarop het artikel is gebaseerd wel wat apples-to-oranges vergelijkingen, zoals het percentage duurzame energie meenemen als maat van hoe “vuil” nederland is. Verbaast me nog dat het percentage vegetarieers niet is meegenomen als reinheidsmaatstaf.

  18. 30

    Het is goed om te horen dat je het stuk informatief hebt bedoeld. Ik ben dan wel benieuwd waarom het juiste cijfer over dagelijkse vleesconsumptie zo relevant is bij het voorstel om schadelijke gevolgen van de vleesindustrie proberen te beperken.

    Ik zou ook best wat meer willen weten over de relevantie en oorzaak van de verschillen tussen mondiale (18%) en nationale (9%) bijdragen van de vleesproductie aan de uitstoot van broeikasgassen en gebruik van grondstoffen.

    Nogmaals, het stuk bevat elementen van de opzet die lobbyisten gebruiken om publieke opinie via opiniërende blogs te beïnvloeden:
    – Zaai twijfel over betrouwbaarheid van de cijfers.
    – Verzwak de betrouwbaarheid en geloofwaardigheid van de opponent.
    – Breng enkele pakkende citaten van “onafhankelijke” deskundigen om je eigen belang naar voren te brengen.

    De PvdD is niet heilig en maakt zich wellicht ook schuldig aan dergelijke praktijken. Het is me echter een lief ding dat Sargasso uit de tentakels blijft van de commerciële lobbygroepen.

  19. 31

    – Zaai twijfel over betrouwbaarheid van de cijfers.

    Ja, want elk cijfer is boven elke mogelijke twijfel verheven zodra het gedrukt staat. Dat is de macht van cijfers. :P

  20. 32

    Wat Carlos zegt. Ik heb als overtuigd sarkotariër trouwens niet zoveel moeite met de opzet van het artikel, als wel met de afwikkeling daarvan.

    “De Partij van de Dieren wil een vleestax invoeren, maar goochelt met cijfers om haar pleidooi kracht bij te zetten, ontdekt freelance journalist Melvin Captein.”

    Oké, verbaast me niks van politici en al helemaal niet van die vegetarische zeloten.

    “De manier waarop Thieme haar draagvlak beargumenteerd is dus discutabel.”

    Helder. Grammaticaal onjuist, aangezien ‘beargumenteert’ hier onvoltooid tegenwoordige tijd is, maar helder.

    “Concluderend kunnen we stellen dat Thieme haar voorstel baseert op gefundeerde bevindingen.”

    Huh? Wat? Maar daarnet zei je nog… WTF?? Kreun..!

  21. 33

    @Carlos & Joost Laat ik voorop stellen dat het geen opiniestuk is en ik dus ook geen mening naar voren wil brengen. Ik heb puur uit nieuwsgierigheid de beweringen van Thieme op de weegschaal gelegd en geprobeerd deze zorgvuldig op waarheidsgehalte te onderzoeken. De eindconclusie is dat haar uitlatingen feitelijk gezien kloppen, maar dat een nuance op zijn plaats is. Waarom ik hier cijfers bij betrek? Dat is volgens mij dé manier om een situatie in perspectief te plaatsen.

  22. 35

    Dat is dan raar, want het artikel werkt toe naar de conclusie dat Thieme zwaar overdrijft om d’r punt te scoren. Dat is wat zowel de citaten van Hans Dagevos en Dé van de Riet suggereren. In combinatie met de vraagstelling en toonzetting van het stuk leidt dat tot de conclusie dat Thieme aan fact free politics doet.

    Vervolgens is dan de conclusie dat ze helemaal niet aan fact free politics doet, maar dat ze lichtelijk overdrijft om d’r puntje te scoren, terwijl dat helemaal niet nodig is, omdat ze d’r puntje toch wel zou kunnen scoren, ook met cijfers die gangbaarder zijn.

    Voor mij als lezer is dat in ieder geval verwarrend.

  23. 36

    “Hieruit blijkt dat 32% van de respondenten met een belasting op vlees kan leven”

    68% dus niet. Noemen we dat ‘draagvlak’ tegenwoordig?

    @Erik:
    “De grote aantallen vegetariers”

    Nederland telt ongeveer 750.000 mensen die vegetariër zijn (wiki). Zijn dat ‘grote aantallen’? Ik zou dat eerder een kleine minderheid noemen.

    Wishful thinking, in beide gevallen.

  24. 38

    “Belgie is nog viezer”
    Als jij dat zo stelt zitten België en Nederland kennelijk naast elkaar aan een heel smerig tafeltje.

    Twee van de acht indicatoren uit het rapport van Natuur en Milieu zijn direct aan landbouw gerelateerd: De bodemkwaliteit, aangetast door stikstof en fosfaat, afkomstig van de grote veestapel, en de waterkwaliteit. Overigens draagt de landbouw ook een steentje bij aan de veel te hoge fijnstof concentratie.

    De 8 indicatoren mogen in jou ogen wellicht niet voldoen om de algemene smerigheid van Nederland in vergelijking tot andere landen in Europa de maat te nemen, in het kader van vervuiling veroorzaakt door de landbouw zijn de bevindingen wel relevant. Een aantal indicatoren geeft aan dat Nederland door landbouwactiviteiten meer vervuild is dan de andere landen in Europa. Het lijkt niet meer dan logisch om dan te kijken welke maatregelen deze uitwassen kunnen beperken. Wellicht is verminderen van vleesconsumptie daar één van en is het verhoging van het BTW tarief de meest kosteneffectieve maatregel. Zo mogelijk afschaffen van directe subsidies is natuurlijk nog goedkoper.

  25. 39

    Ik geloof zeker dat vleesproductie milieubelastend is maar dat geld voor alle voedselproductie. Ook de voedelproductie van vegetariërs is milieubelastend (en dat lees ik hier niet terug). Plantaardig voedsel groeit maar op 2 manieren: 1. met hulp van dierlijke mest. 2. met hulp van kunstmest = olie.

    Er groeit namelijk niets van niets.

  26. 40

    @38: België en Nederland zijn veruit de meest dichtbevolkte landen van de unie. Daar geen rekening mee houden geeft sowieso al de schijn van propaganda. Anders gezegd: ik betwijfel dat Zweden bovenaan staat omdat Stockholm zo schoon zou zijn; Zweden staat bovenaan omdat *er per vierkante kilometer vrijwel niemand woont*.

    De 8 indicatoren mogen in jou ogen wellicht niet voldoen om de algemene smerigheid van Nederland in vergelijking tot andere landen in Europa de maat te nemen,

    Over verdraaien gesproken: percentage duurzame energie voegt niks toe aan de “reinheidsindex” als uitstoot en fijnstof er al in verwerkt is. Dat is niet “in mijn ogen”, dat is een feitelijke constatering. Het is een staaltje dubbeltellen, wederom om vermoedelijke propaganda doeleinden.

    Zo mogelijk afschaffen van directe subsidies is natuurlijk nog goedkoper.

    Waar heb je over? Volgens mij wordt de vleesproductie al een tijdje niet meer gesubsidieerd.

  27. 42

    @39

    Protein Conversion efficiencies:
    – The average conversion of vegetable to animal protein is 10 to 1. For chicken production, the protein conversion efficiency is about 18%, for pork about 9%, and for beef about 6% (Reijnders & Soret, 2003)
    – Smil (2000) gives similar rates, from 5% for beef to 20% for chicken on a protein basis.
    – Aiking & de Boer (2006) give feed conversion rates of between 3 kg and 10 kg of plantbased feed for 1kg of meat. Again, Smil (2000) gives similar rates, between 2,5 kg and 8 kg, per kilo meat

    Land Use:
    – Livestock is the largest user of land in the world, utilizing 3.9 billion hectares in total. This is about 78% of all agricultural areas and amounting to one third of all the land on our planet. (FAO, 2006)
    – Grazing area is 26% of the ice free area on earth, added to this is the area used for feed production (currently 78% of all agricultural land), making a total of one third of the area on earth used for livestock. (FAO, 2006)
    – Of all the deforested land in the Amazon, 70% is covered by pastures. Feed crops occupy the rest. (FAO, 2006)
    – Total worldwide agricultural use of land lies around 0,8 hectares per person. As 78% of this is used for livestock, every person uses 0,65 hectares just to be able to eat meat, cheese, milk and eggs. (MNP, 2007)
    – Compared with soybean production, land requirements are roughly a factor 6–17 larger for meat protein production. (Reijnders & Soret, 2003)

    The Protein Puzzle (PBL)
    http://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/Protein_Puzzle_web.pdf

    Livestock’s Long Shadow – Environmental Issues and Options (FAO)
    http://www.fao.org/docrep/010/a0701e/a0701e00.htm

    Sojabarometer (Sojacoalitie)
    http://www.solidaridad.nl/files/Sojabarometer%202009_0.pdf

    Sustainable Food Consumption at a Sub-national Level: An Ecological Footprint, Nutritional and Economic Analysis (Collins & Fairchild)
    http://www.scribd.com/doc/97599/Ecological-Footprints-of-Food

    Slaughtering the Amazon
    http://www.greenpeace.org/raw/content/international/press/reports/slaughtering-the-amazon.pdf

  28. 43

    Nu gaat *weer* over iets anders (eiwit-gebruik). De eiwit-efficientie van Carlos lijkt de nul te benaderen. Gaat veel in, komt niks van waarde uit. :P