De terugkeer van de verzuiling

Trevor Philips, voorzitter van de Britse Commission of Racial Equality, betoogde in een lezing bij een nieuw instituut voor islamstudies het volgende: ‘We denken aan Nederland als seculier en liberaal; we zouden er niet verder naast kunnen zitten. Deze maatschappij is zowel religieus verdeeld als volstrekt repressief, waar de meeste mensen worden samengebracht in scholen, wijken en verenigingen die gedefinieerd worden door hun religieuze erfenis. Nederlandse politici hebben geprobeerd dit beleid van segregatie toe te passen op moslims en het is in hun gezicht ontploft’ (te lezen in NRC op 17 november).

In Van Dale is de volgende definitie over verzuiling te vinden: het verschijnsel dat een maatschappij uiteenvalt in scherp gescheiden kerkelijk-politieke belangengroepen, welke scheiding zich in alle facetten van het maatschappelijk leven (sociaal, politiek, godsdienstig, wetenschappelijk) doet gelden

Wanneer de uitspraak van Philips en de definitie naast elkaar worden gelegd komt het er in feite op neer dat de verzuiling in Nederland nooit weg is geweest. Maar waren wij niet in de overtuiging dat deze juist uit Nederland was verdwenen?

Dit zou dan gebeurd moeten zijn in de jaren zeventig, het decennium dat Nederland bevangen werd door een geest van verlichting waarin het libertaire gedachtegoed hoog in het vaandel stond. Althans, bij een deel van het volk. In de prachtige Vpro documentaire Wonderland ging de maker op zoek naar de verloren idealen uit de jaren ’70 door zijn inspirators in die tijd op te zoeken. De conclusie van het drieluik bleek echter eensluidend; er was slechts een draagvlak bij een kleine minderheid die het anders wilde.

In de jaren tachtig van Reagan en de hedonistische jaren negentig van het internet was er een teruggang te bespeuren in religieuze activiteit. In het nieuwe millenium kunnen we echter constateren dat een door de technologie voortgedreven mens, spiritualiteit ontbeert of met andere woorden dat de logos en de mythe in disbalans zijn. In Tegenlicht van 7 november betoogde de Tsjetsjeense vrijheidsstrijder Noukhaev dat zijn samenleving op basis van de dreiging van de ratio uit het westen moest worden beschermd. Zijn samenleving zou een gesloten moeten zijn, gebaseerd op de mythen die uit de religie voortleven. Als het ware vormt dit een tegengestelde disbalans ten opzichte van de onze. Een tegengestelde disbalans Bij een gebrek aan houvast grijpt de mens vaak terug naar oude waarden. In Nederland heeft men het geprobeerd met andere vormen zoals new age e.d., maar nu is de tendens weer duidelijk richting christendom. De laatste verkiezingen hebben dat maar al te goed duidelijk gemaakt. Eigenlijk kan daarmee gezegd worden dat de verzuiling altijd op de achtergrond heeft doorgesluimerd.

Het niet incorporeren van de nieuwe islamitische zuil is het grootste gebrek van de Nederlandse politiek van de laatste jaren en daarmee is de integratie mislukt te noemen. Zoals onlangs nog bleek tijdens de immigratietest voor autochtonen in Paradiso die met hoongelach maar ook met schaamte werd ontvangen door de deelnemers vanwege de ridicule vragen die zij zelfs niet konden beantwoorden. Dergelijke soorten tests geven aan dat immigranten in dit land niet serieus worden genomen, maar betutteld tot in de huiskamer. De repressie waar Philips het over heeft vinden we terug in de retorieken van Wilders, van Aertsen en Remkes die het wij/zij gevoel versterken en dus geen ruimte laten voor de incorporatie. Hiermee maken ze twintig jaar na titulair dato, 1984 van Orwell ongemerkt actueel. ‘We zijn in oorlog, geven misleidende informatie en houden toezicht op alle burgers.’

We zijn weer terug bij af. Het wordt tijd voor bezinning.

Lezing Philips
Tegenlicht

  1. 1

    Repressieve tolerantie heet dat dan. Dat staat volstrekt los van de ontzuiling overigens.

    De ontzuiling heeft wel degelijk plaats gevonden, dat deze meneer dat ontkent past misschien wel in zijn betoog maar is volstrekt ridicuul, misschien kan ie zich dan ook beter beperken tot Islam studies. De ontzuiling hangt samen met een verregaande en globale individualisering, iedereen die dat niet ziet moet per direct ontslagen worden uit elke door de overheid gefinancierde functie. Een verschijnsel als de zwevende kiezer, de achterban van de LPF/Wilders neo-fascisten is er een typisch verschijnsel van. De mislukte ontzuiling van de Moslims wordt nu de Nederlandse samenleving in de schoenen geschoven en lijkt me typerend voor het hele afschermen van de zielige, onzelfstandige allochtoon door de gristelijke en geitenwollen-sokken beweging. Wanneer dringt er nu eindelijk eens het besef door bij de Nederlander dat wat de situatie van de allochtoon ook moge zijn, met of zonder miljarden overheidsprogramma’s , het alleen maar de verantwoordelijkheid van de allochtoon zelf is om te integreren. Dat hele achterlijke idee dat de overheid, de collectieve Nederlandse samenleving, de macro-infrastructuur in de eerste plaats verantwoordelijk is voor de situatie van de goudzoekende immigrant en zijn nazaten is een sterk staaltje Stalinistisch gedachtengoed dat een bepaald kader graag blijft aanhangen. Morgen om 6.00 am dient die hele hap zich bij de Holland Schouwburg te melden, dat soort ideeen zijn we beter kwijt dan rijk.

  2. 2

    @Caprio: Integratie is niet uitsluitend een zaak van allochtonen. De stelligheid waarmee beweert van wel toont een gebrek aan kennis. Er zijn zat marokkanen, jonge en goed opgeleide jongens, die structureel worden tegengewerkt door een deel van de samenleving, en die ondanks dat ze de taal goed spreken en qua kennis en gedrag gelijk zijn aan nederlanders, geen discotheek binnenkomen, structureel af worden gewezen bij sollicitaties en als eerste door de politie worden gepakt als er iets is, ook al hebben ze niets gedaan. Die gasten hebben het gewoon zwaar, en alleen de echte doorbijters komen er.
    Ik zou niet weten of ik zelf in staat zou zijn om mijn hele leven te vechten voor een plekje in een maatschappij die haar mening over mij al klaar heeft en waarin ik dagelijks merk dat men mij ‘niet mot’

    Natuurlijk is er zoiets als eigen verantwoordelijkheid, maar gastvrijheid is ook gewenst.

    Je opmerking over de Hollandse Schouwburg vind ik overigens een beetje ranzig. Integreren of vergast worden?

  3. 3

    Is ontzuiling niet gewoon een synoniem voor ontkerkelijking? In groepen waarin die ontkerkeling niet plaatsvindt is er dan ook geen sprake van ontzuiling (kijk naar streng-gereformeerden)

    Ik vind zowiezo dat de ontzuiling nooit echt heeft plaatsgevonden, de zuilen zijn verplaatst naar rassen. Kijk om je heen. Nederlanders trouwen met Nederlanders, Joden met Joden, Turken met Turken enzovoort. Kruisbestuiving komt voor, maar blijft een uitzondering. Het wordt gek gevonden als dat niet gebeurd en ikzelf doe daar vrolijk aan mee.

    Net als met de vorige verzuiling is het de maatschappij die zichzelf hier de verboden en taboes oplegt. Iedereen wil graag anders zijn en om dat gevoel te verkrijgen maakt iedereen een onbewust “wij en zij” gevoel aan. Vroeger moest dat met de zuilen, nu kan het makkelijker met rassen.

  4. 6

    Kan Sargasso geen Fark-achtig filter installeren dat de woorden ‘ras’ en ‘rassen’ consequent vervangt door de woorden ‘gevoel’ en ‘gevoelens’?

  5. 7

    Het ministerie van Justitie distantieert zich van de vragen die zaterdag zijn gesteld tijdens het eerste nationale inburgeringsexamen dat zaterdag werd gehouden in Paradiso in Amsterdam. (…) De toetsvragen die daar werden gesteld aan honderd deelnemers, komen niet uit het nieuwe en evenmin uit het huidige inburgeringsexamen. Dat werd wel gesuggereerd.

    bron

  6. 8

    Sargasso kan dat wel maar wil dat niet. Wij bepalen de intentie niet van de woorden die men spreekt.

    In dit soort discussies is het in mijn ogen sowieso onzinnig om op wetenschappelijk niveau zaken te definieren omdat dit soort termen in maatschappelijk opzicht nogal door elkaar wordt gebruikt en staan op wetenschappelijk correcte termen de angel uit de discussie haalt.

    Al geef ik toe dat ras hier beter door etnische komaf of bevolkingsgroep gebruikt had kunnen worden.

  7. 10

    @all:
    Wat een gezeik over het woord ras. Iedereen weet wat ermee bedoeld wordt. Waarom dat dan vervangen b.v.door gevoel, of een ander “politiek correcter” woord? We bedenken alleen maar eufemismen die over een paar jaar weer vervangen moeten worden omdat ze synoniem zijn geworden met dat wat ze oorspronkelijk moesten versluieren.

    Ik citeer phonkee dan: “De meeste nederlanders, joden en turken zijn allemaal van hetzelfde gevoel…”. ;-) Een beetje suf, maar betekent de zin dan nog wat je ermee bedoeld hebt? Nee.

    Overigens… Er zijn wel degelijk verschillen tussen de rassen. Zo is uit verschillende onderzoeken gebleken dat Negro

  8. 13

    Er is een groot verschil tussen verwachtingen van het volk en de woorden die in het politieke kader gebruikt worden. Het parlement neemt het woord integratie in de mond, het volk verwacht assimilatie.
    Verschil: of het van

  9. 15

    Conclusie: het woord ras in de mond nemen heeft totaal geen zin, want je kunt naar het antwoord schrijven, de open deur intrappen. En dat is “hardly scientific”.

  10. 16

    @vancum: En de aziaten hebben weer de kleinste :-) Zijn wij dan niet de grote middelmaat? Misschien moeten wij maar uitsterven en laten we dan gaan voor intelligente mensen met een lange lul. Zijn we van al het gezeik af. (hoewel… :-)

    @phonkee: Ik ben op de hoogte van het verschil. Tevens ken ik het verschil tussen Darwin, Baldwin en Lamarck. Jij?

  11. 17

    “Misschien moeten wij maar uitsterven en laten we dan gaan voor intelligente mensen met een lange lul.”

    Prima suggestie.

    En Onno typt ware woorden. Probeer het maar eens voor te stellen, een leven lang niet voor vol aangezien worden, puur op basis van afkomst.

  12. 21

    Ik zou graag de stelling ‘Nederlanders trouwen met Nederlanders, Joden met Joden, Turken met Turken enzovoort.’ met cijfers uit de huidige Nederlandse samenleving onderbouwd zien. Vooral ‘joden-met-joden’ intrigeert me. In Israel en in New York – vast wel. Maar in Nederland? in Amsterdam? Streng gelovigen vast wel, maar hoeveel zijn dat er op het totaal in NL?

    Het lijkt me bijvoorbeeld interessant of er nu relatief meer Nederlanders met turken/marrokanen/’migranten’ trouwen, dan dat er in ~1930 protestanten met katholieken trouwden.

    Overigens kwam de ontzuiling pas na WO.II goed opgang, dus als je het zo bekijkt kan een beetje geweld en onrust louterend werken (ik prefeer zelf een andere weg natuurlijk).

  13. 22

    @phonkee: ehm.. googledegoogle. Ok, whatever :-) Ik heb andere “helden” (Daniel C. Dennett), maar dat kan komen door mijn achtergrond: AI.

    @dr. Banner: Helaas geen onderzoeken die eea staven met bewijzen. Maar als ik in mijn omgeving kijk en dan met name bij de Joden die ik ken zijn zij al eeuwen 100% joods. En hun vrienden ook. Allen zijn dat Joden die niks of weinig met hun geloof doen. Verder ken ik

  14. 26

    Omdat u in uw jeugdig enthousiasme nogal doordraaft.

    Ik reageerde overigens op Onno’s bijdrage, wat indirect weer te maken met caprio’s betoog. Wellicht had ik zijn naam erbij moeten vermelden, maar ik zat niet te wachten op een volgende (t

  15. 27

    Onno, je veronderstelt dat Marokkanen onoverkomelijke problemen ondervinden bij hun poging te integreren, uit je veronderstelling concludeer je dat ik geen kennis van zaken heb. Ik twijfel uitermate aan je veronderstelling. Je veronderstelt blijkbaar dat de grootste problemen door de Nederlandse maatschappij worden veroorzaakt, en het is die subsidie-land mentaliteit die de kern van het probleem is bij de integratie. Als immigrant weet je dat je harder moet lopen om hetzelfde te bereiken, daar heeft een witte immigrant in het buitenland ook last van. Dat is inherent aan het immigrant zijn. Jij ziet dat blijkbaar over het hoofd en ik beweer dan ook veeleerder dat jij geen inzicht hebt in de zaken die spelen bij migranten, behalve dan dat je blijkbaar het Nederlandse collectieve geweten wilt belasten en de arme immigrante wilt ontlasten van alle schuld.

  16. 29

    @Caprio > Onno inline: Dat VERONDERSTELT Onno toch niet? Jij VERONDERSTELT wat Onno VERONDERSTELT, VERONDERSTEL ik.
    Er mag toch wel, vanuit Europese hoek, eens gewezen worden op het geschijt op een allochtone kop?
    In de VS heeft het (hoop ik) minder belang of je Pedro of Supershaft heet, maar het is wel degelijk zo, dat wanneer bij het sollicitatiegesprek aan de telefoon de naam Mohammed valt in Europa, er een keiharde hypocriete reactie volgt, waarbij het hele prentje van ‘ras’ meteen voor Mohammed cristalclear is. Keer en keer opnieuw.
    Empathie, mijn waarde, is waar het om draait.
    VERONDERSTEL ik.

  17. 30

    @Caprio > Onno inline.
    Dat VERONDERSTELT Onno toch niet? Ik VERONDERSTEL dat je Onno’s VERONDERSTELLING een beetje VERONDERSTELT, VERONDERSTEL ik.
    Misschien kan je in de VS als Pedro of Supershaft wel solliciteren, maar je zal maar Mohammed heten. Keer op keer die hypocriete klootzak aan de andere kant die de Europese hoorn neerlegt.
    Al zal het in de VS voor de wereldmens Mohammed ook al niet meer zo eenvoudig zijn.
    VERONDERSTEL ik.
    Wat je eigenlijk wil zeggen is dat Old Europe eindelijk maar eens z’n grenzen moet opengooien, aangezien het over 20 jaar in een arbeidskrachtcrisis verkeert waar het Waan Van De Dag Te-ro-ris-me in het niets bij vervalt.
    Denk ik.

  18. 31

    @Crachat: wat een onzin en zeker die boemerang truuk om al mijn argumenten af te doen als veronderstellingen, kinderachtige rhetoriek die het hele verschil in karakterbenadering makkelijk uit de weg gaat door het te negeren. Als ik iets onaanvaardbaar vind zijn het wel blanke, gepriviligeerde, bourgeois zonen die Marokkanen als kansloos, benadeeld, hulpeloos, achtergesteld, gediscrimineerd, en wat allemaal niet afschilderen. Zelf wanneer ze gediscrimineerd worden, zou ik willen zeggen: slikken, je eigen plan trekken en doorzetten, in plaats van in een hoekje te gaan zitten wegjammeren samen met je autochtone hulpverlener. De vraag is waarom is de ene Marokkaan uiterst succesvol en de andere niet. Ik trek mijn conclusie dat de hele Nederlandse samenleving daar geen ene zak mee te maken heeft, maar ik zou het graag van een succesvolle Marokkaan horen. Het klaag ik-ben-zo-zielig verhaal van de achtergestelde Marokkaan ken ik wel en er zit niet veel soeps in.

  19. 32

    caprio, dat jij discriminatie een maatschappelijk acceptabel fenomeen vindt verbaast me ten zeerste. Bovendien veronderstel je een heleboel zaken, maar het enige wat ik schreef was dat de verantwoordelijkheid niet uit-slui-tend bij de marokkanen ligt. En dan moet jij niet aankomen draven met allerlei ‘jammerende hulpverleners en zo’, ik ben toch verdomme Job Cohen niet? Als je het durft te hebben over de integratieproblematiek dan moet je wel alle kanten bekijken en niet alleen willen horen wat jou welgevallig is. De realiteit is dat discriminatie voor veel mensen helaas een dagelijks voorkomend verschijnsel is.

    En daarmee ‘veronderstel’ ik helemaal niets, dat is gewoon een feit. Een jongen die ik ken komt geen discotheek binnen, tenzij hij 50 euro aan de uitsmijter geeft natuurlijk, dan kan het wel. En als zijn broer en 3 vrienden worden geweigerd bij een discotheek in Zaandam (1x VWO scholier, 3x universitaire student) en om uitleg vragen worden ze hardhandig opgepakt en zit de VWO scholier later die avond op het politiebureau zonder voortanden. De details wil ik je ook wel vertellen hoor. Maar dat zijn geslaagde jongens met een prima opleiding, inkomen en sociaal leven. Maar zonder hulpverlener…

    Maar ja, dat hoort erbij he? Gewoon ff slikken en je eigen plan trekken nietwaar?

  20. 34

    Heren..de blikken vernauwd en vuisten gebald, daar kan niets goeds van komen. Even pauze voordat er weer “fuck het volk of wie dan ook ” wordt geroepen, nog zo’n dieptepunt.

  21. 35

    Ik vind de discussie tussen caprio en Onno wel degelijk inhoudelijk en interessant. Dat caprio doorgaans mensen makkelijk van racisme lijkt te beschuldigen (Bosboom en recent nog Van Gogh), zonder in beide gevallen overigens met bewijzen te komen, maakt het extra interessant. Ik kan me namelijk wel vinden in het afzetten tegen het afschilderen en behandelen van immigranten als zieligerds. Maar Onno heeft natuurijk gewoon gelijk als hij zegt dat er twee kanten aan het verhaal zitten.

    Enne, “Ik ben toch verdomme Job Cohen niet”, kan wat mij betreft een prachtige carnavalskraker worden….

    Vwb de pots vond ik het verhaal van Karen Armstrong in die afl. van Tegenlicht over logos en mythos beswel boeiend. Ook stof voor discussie genoeg.

    ”There were two ways of arriving at truth, which Plato called mythos and logos (reason). They complemented each other and were of equal stature; both were essential. Unlike myth, logos had to relate accurately to the external world: from the very earliest days, we used it to create effective weapons and to run our societies efficiently.

    But humans are also meaning-seeking creatures, who fall very easily into despair. When faced with tragedy, reason is silent and has nothing to say. It was mythology and its accompanying rituals that showed people how to acquire the strength to go on.

    As a result of our scientific revolution, however, logos achieved such spectacular results in the west that myth was discredited. By the 19th century, believers and sceptics alike began to read the biblical myths as though they were logoi.”
    http://www.guardian.co.uk/religion/Story/0,2763,1015350,00.html

  22. 36

    Wat een dooddoener: je hebt ongelijk want er zitten 2 kanten aan het verhaal. Duh! Ja inderdaad iedereen heeft zijn eigen perspectief, maar in abstractie lullen we toch simpelweg over de dominante trend en niet over elk detail van elk concreet geval dat mogelijkerwijs een klein beetje onder discussie te scharen valt zeker? Anders haak ik volgende keer bij voorbaat af.

    @Onno: een slecht argument om te discussieren, uit het bijzondere het algemene afleiden. Je meent mijn argumenten te ondermijnen door met enkele gevallen aan te komen, die in jouw opinie de algemeenheid van je gelijk bewijzen. Maar je houdt jezelf voor de gek. Als je geweigerd wordt bij een disco heb je in de eerste plaats geen flauw idee waarom, maar laten we aannemen dat het zo is, laten we ook aannemen dat het iedereen overkomt, en laten we dan ook nog eens aannemen om met je mee te denken, dat het bij elke disco gebeurt. Dan zeg ik inderdaad so what? Ik zou van mijn leven geen disco binnen willen waar ze me weigeren om wat voor reden dan ook. Bovendien, heb je weinig karakter als het ontzeggen van toelating tot een disco je maatschappelijk succes of je persoonlijke geluk bepaalt. Nog afgezien dat ik de meeste disco gangers altijd behoorlijke sukkels heb gevonden, hoewel ik in mijn sukkelerige periode in mijn leven ook wel eens een disco heb bezocht.

    Discriminatie is een sociaal verschijnsel dat samenhangt met de natuurlijke constellatie van een sociaal bestel. Dat heeft niets te maken met ras, ethniciteit of wat dan ook, maar gewoon met ouderwetse degelijke en goedwillende sociale samenhang. Dat je als ethnische groep als geheel onder 1 maatschappelijke klasse valt is geen kwaadwillend verschijnsel, maar een wet van sociale mobiliteit waar ik niets kwalijks in zie, behalve dan in principe. Maar de praktijk is onoverkomelijk en daar zitten bovendien positieve maatschappelijke kanten aan, die ik ook voor lief neem. Wat zeggen voetballers daar ook al weer over?