Jos van Dijk, auteur op Sargasso

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Klappen verboden

18 augustus 2011 , 15:00 , door Jos van Dijk

foto: Finlayfox Flickr.com

De oppositie in Wit-Rusland zet door. Na de demonstraties van afgelopen winter en ondanks de massale arrestaties die voor sommigen leidden tot zware gevangenisstraffen, waren er deze zomer in Minsk opnieuw demonstraties. Dit keer geen leuzen, geen spandoeken, maar eenvoudig klappende mensen. De repressie was er niet minder om. Meer dan 2000 mensen zijn gearresteerd. Het heeft de regering er toe gebracht de restricties op openbare manifestaties verder aan te scherpen. Als je nu met een aantal mensen op straat loopt te applaudisseren kun je gearresteerd worden onder dit laatste dictatoriale regime in Europa. Tot nu toe worden de protesten vooral gedragen door studenten en intellectuelen. Maar de economische situatie verslechtert snel. En dat zou op den duur ook tot protesten van de tot nu toe nog gehoorzame arbeidersklasse kunnen leiden. Wit-Rusland heeft een enorme inflatie. De prijzen zijn in het afgelopen jaar met 36, 2 % gestegen. Importproducten zijn onbetaalbaar geworden. Vorige week verhoogde de centrale bank de rente tot 22%, dat is bijna de hoogste rentestand ter wereld op dit moment.

Europa zou de Wit-Russen kunnen helpen door de duimschroeven nog wat aan te draaien. President Loekashenko is al niet meer welkom in het overleg tussen de EU en Oost-Europese partnerlanden. Zijn tegoeden in de EU zijn bevroren. Toch is Wit-Rusland nog steeds gedeeltelijk betrokken bij het “Oostelijk partnerschap” van de EU. Eind september is er weer een topoverleg. De Nederlandse regering schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat zij het “van belang (acht) dat de EU tijdens de Top
stevige en gelijkluidende boodschappen aan Wit-Rusland afgeeft.” Een voorzichtig standpunt vergeleken met dat tegenover vergelijkbare dictaturen zoals Zimbabwe en nu Libië. Mag het ietsje meer zijn voor onze Europese buren?

Waan van de dag

Cameron “inconsequent”

15 augustus 2011 , 11:45 , door Jos van Dijk

Cameron “inconsequent”

De belangenorganisatie voor internetgebruikers EFF vindt de Britse premier niet consequent omdat hij het gebruik van social media in zijn land wil beperken na de rellen van afgelopen week. Eerder toonde hij zich namelijk een groot voorstander van het gebruik van deze media toen het over de demonstraties in Arabische landen ging.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Een nieuwe grondwet als antwoord op de crisis

12 augustus 2011 , 13:01 , door Jos van Dijk

foto van de auteur

Op 1 augustus j.l. kreeg het IJslandse parlement (Althingi) het c0ncept voor een nieuwe grondwet. Dit concept is tot stand gekomen na een brede en open consultatie van de IJslandse bevolking. De commissie die het eindresultaat heeft aangeboden maakte gebruik van alle moderne media zoals Facebook en Twitter. Ze deed haar werk in alle openheid. Iedereen kon alle vergaderingen via de website volgen en er is ook in ruime mate gebruik gemaakt van de mogelijkheid om zelf voorstellen of tegenvoorstellen in te dienen. In media wordt dan ook wel gesproken van de eerste grondwet die via ‘crowdsourcing’ tot stand is gekomen. IJsland loopt wat betreft de inzet van nieuwe media toch al voorop. Een nieuwe mediawet die in behandeling is bij het parlement bevat vergaande garanties voor openbaarheid van bestuur, persvrijheid en uitingsvrijheid. Het land is niet voor niets door Wikileaks als uitvalsbasis gekozen. Het behoeft ook geen verbazing dat in de concept-grondwet netneutraliteit expliciet is opgenomen. IJsland was tot 1944 een kolonie van Denemarken. Bij de onafhankelijkheid is de bestaande Deense grondwet grotendeels overgenomen. De wens om een nieuwe, eigen IJslandse grondwet te schrijven bestond al heel lang. In het parlement kon men het er echter niet over eens worden. De financiële crisis waarin IJsland enkele jaren geleden terecht kwam bracht een massale beweging op gang die meer democratie en meer rechten voor het volk verlangde. Die druk vanuit de bevolking heeft nu geleid tot de nieuwe grondwet die na behandeling in het parlement voor een definitieve goedkeuring zal worden voorgelegd aan de bevolking in een referendum.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Pas op je woorden!

11 augustus 2011 , 14:44 , door Jos van Dijk

foto: janinsanfran Flickr.com

De gruwelijke slachting die Anders Breivik op 22 juli heeft aangericht in Noorwegen heeft een reeks reacties (zoals deze en deze en deze) op gang gebracht waarin ook de toon van het politieke debat over immigratie, de multiculturele samenleving en de islam –wederom- in het geding wordt gebracht. Rechtse populisten zoals Wilders kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor de misdaden van een doorgedraaide terrorist. Maar hun ophitsende woorden, hun oproep tot strijd, hun doemscenario’s over het einde van de Europese cultuur zijn wel te karakteriseren als de smeerolie voor het doordraaien van vereenzaamde, in een extremistische ideologie gelovende gekken. Dus: pas op uw woorden, mijnheer Wilders en verwanten! De rechtbank heeft u weliswaar toegestaan vrijuit te spreken, maar zie eens wat er van komt….Zo kunnen Wilders’ critici die teleurgesteld zijn in de afloop van de rechtszaak de politicus alsnog op z’n plaats zetten.

Het is een begrijpelijke redenering. Maar het matigen van de toon is hooguit een oplossing voor degenen die zich ergeren aan bepaalde woorden, uitdrukkingen, aan niet politiek-correct taalgebruik. Het onderliggende politieke probleem, het rechtsextremisme, de xenofobie, het verzet tegen de bestaande en niet zo maar “af te schaffen” multiculturele samenleving zal er niet door verdwijnen. Integendeel. Onderdrukking van de uitingsvrijheid is de beste garantie voor het voortbestaan van ideeën en gevoelens. Een moreel appèl is onvoldoende in het geval van hardnekkige overtuigingen. De voedingsbodem voor geweld zit niet in woorden en uitdrukkingen van politici of ideologen. De voedingsbodem zit in angstgevoelens, tekort aan begrip van en grip op een veranderende, globaliserende omgeving en de frustratie over het niet gehoord worden. Daar komt dan nog als versterkende factor bij de eindeloze herhaling van xenofobe probleemdefinities in de media die als bevestiging van die gevoelens gaan werken, “frames” waar ook de tegenstanders van de PVV en aanverwanten zich vaak niet aan weten te onttrekken.

Waan van de dag

Why the euro is not worth saving

13 juli 2011 , 21:39 , door Jos van Dijk

Why the euro is not worth saving

Mark Weisbrot betoogt dat de muntunie een rechts project is dat sociale doelen van de Europese Unie in de weg zit. Dit artikel in The Guardian is in het Nederlands vertaald voor PressEurope: De euro – een rechtse droom in duigen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De mantra van de eurosceptici

11 juli 2011 , 10:30 , door Jos van Dijk

EU-commissaris voor de digitale agenda Neelie Kroes doet in De Telegraaf een goed woordje voor Europa. Ze vindt dat de regering wel eens wat positiever mag oordelen over de EU. We hebben er tenslotte veel aan te danken. Minister Leers voor Immigratie en Asiel vindt dat Kroes een punt heeft. In TROS-Kamerbreed zei Leers dat het kabinet onlangs heeft afgesproken de boodschap over Europa mooier en beter te verpakken. De vraag is of de eurosceptici zich door de verpakking zullen laten bekeren. Zo langzamerhand wordt het verhaal waarmee rechts Nederland afstand neemt van de EU een mantra die de eurosceptici niet meer uit hun kop kunnen krijgen. Vrome praatjes à la Kroes helpen waarschijnlijk ook weinig. Al bekritiseert zij terecht het feit dat VVD, CDA en ook de PvdA te gemakkelijk meegaan met de populistische trend om de EU als zodanig negatief af te schilderen omdat het Nederlandse belang zou worden geschaad, er te veel geld wordt verspild en “Brussel” te veel macht heeft ten koste van de nationale beslissingsruimte. De angst om kiezers te verliezen aan extremisten ter linker of ter rechterzijde verlamt de middenpartijen in hun opstelling tegenover de EU. Een serieuze discussie over standpunten of besluiten van de Europese Raad of de Commissie is nauwelijks meer mogelijk. Het gaat er alleen nog maar om hoe je met een beetje of heel veel euroscepsis, als politicus in Nederland overeind kunt blijven.

Waan van de dag

Amerikaanse terugtrekking uit Afghanistan overdreven

8 juli 2011 , 14:08 , door Jos van Dijk

Amerikaanse terugtrekking uit Afghanistan overdreven

Berichten over de terugtrekking van Amerikanen uit Afghanistan zijn sterk overdreven meldt de Kunduz monitor.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Welke zesjescultuur?

30 juni 2011 , 16:55 , door Jos van Dijk

Als docent HBO ben ik deze weken druk met correctiewerk. Dan valt zo’n bericht wel op: Halbe Zijlstra wil af van de zesjescultuur. Ik word direct een beetje strenger. Zijlstra openbaart morgen zijn plannen met het hoger onderwijs en volgens de berichten stuurt de staatssecretaris aan op een strengere selectie van de student met minder hertentamens (Ha! Minder werk voor docenten!). Zijlstra krijgt de steun van Sijbolt Noorda van de vereniging van universiteiten die ervoor pleit om eindexamencijfers mee te laten tellen bij de studieselectie. Verder denkt hij aan een verplicht intakegesprek om de motivatie van de student te testen. Vertegenwoordigers van studentenorganisaties zijn er niet direct blij mee. Nu is Halbe Zijlstra niet de enige die zesjes verfoeit. Vier jaar geleden ging Balkenende hem voor met dezelfde kreet. Het punt dat de politici hiermee willen maken is dat beter onderwijs allereerst een zaak is van de student. Waarmee ze dan ook meteen hun eigen bijdrage aan het onderwijs op de achtergrond schuiven. En daar zit wat mij betreft wel een probleem.

Op zich heb ik er als docent geen bezwaar tegen dat de eerste verantwoordelijkheid voor goed onderwijs gelegd wordt bij de student. De kwaliteit van de gediplomeerde is in hoge mate afhankelijk van de inspanningen van de student en zijn of haar motivatie om er het beste uit te slepen. Weg met de minimumlijders, helemaal mee eens. Maar de zesjescultuur is natuurlijk ook een product van de omgeving waarin de student wordt ontvangen, aangesproken en begeleid. Daarom ben ik erg benieuwd wat de staatssecretaris in petto heeft op het gebied van financiering en regelgeving van het onderwijs.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Pas op voor de kredietbeoordelaars

26 juni 2011 , 11:00 , door Jos van Dijk

[qvdd] We staan voor grote problemen als we bedenken hoe het democratisch bestuur van Europa kan worden ondermijnd door de steeds zwaarder wegende rol van financiële instellingen en kredietbeoordelaars, die hun macht nu vrijelijk kunnen uitoefenen over delen van het Europese politieke landschap.

Dit schrijft econoom en Nobelprijswinnaar Amartya Sen in The Guardian onder de titel “It isn’t just the euro. Europe’s democracy itself is at stake.”(vertaling PressEurope) . Hij waarschuwt voor de rol van de kredietbeoordelaars:

De diagnose van de economische problemen door de kredietbeoordelaars is niet de stem van de waarheid die zij pretenderen te vertegenwoordigen. Het is de moeite waard in herinnering te brengen dat de staat van dienst van de kredietbeoordelaars bij het analyseren van financiële instellingen en bedrijven voorafgaand aan de kredietcrisis van 2008 zó slecht was, dat het Amerikaanse Congres serieus heeft overwogen ze te vervolgen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dilemma’s rond een aardappelveldje

21 juni 2011 , 14:31 , door Jos van Dijk

Het ontslag van de Leuvense onderzoekster Barbara van Dyck wegens deelname aan een actie tegen genetisch gemodificeerde aardappelteelt levert een interessante case op. De actievoerders claimen het recht om genetische modificatie te bestrijden. Het ontslag van een van hen zien ze als belemmering van de vrijheid om actie te voeren, een soort ‘berufsverbot’. En tevens als een inperking van de vrijheid van meningsuiting. Ook de universiteit haalt dit grondrecht aan. Het ontslag wordt gemotiveerd met verwijzing naar de academische vrijheid. Onderzoek moet in vrijheid zonder inmenging van anderen kunnen plaatsvinden. Je vernielt niet het werk van je collega’s. En er was in dit geval wel sprake van bewuste vernieling. Ook al trok Van Dyck zelf geen aardappels uit de grond, ze trad op als woordvoerder van de actiegroep Field Liberation Movement en nam achteraf ook geen afstand van de gebruikte methoden.

Mark Waer, de rector van de KU Leuven:

“De vernieling van het proefveld getuigt van het gewelddadig verhinderen van de wetenschappelijk ondersteunde mening van de tegenpartij en van het moedwillig beschadigen van een door de wetgever goedgekeurd vrij onderzoek. Het schaadt daarmee twee fundamentele universitaire waarden: met name de vrije meningsuiting en de vrijheid van onderzoek. Dit laatste houdt in dat een wetenschapper met het grootste respect omgaat met het onderzoekswerk van collega’s, ook al vindt dit plaats binnen een andere universiteit of is men het oneens over de inhoud en impact ervan”

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Omkopers en afpersers

20 juni 2011 , 13:00 , door Jos van Dijk

[qvdd] Vanuit de kredietverleners bezien gaat het bij de miljardenleningen tegen een gunstige rente om een soort omkoopbedrag. Het is de prijs die de EU betaalt om Franse en Duitse banken te ontzien. Vanuit de kredietnemers bezien handelen de Grieken als afpersers, die steeds gunstiger condities eisen voor hun leningen, om de schuldeisende landen en hun banken niet om te laten vallen. Oprechte Europeanen zijn zo uitgegroeid tot een stelletje omkopers en afpersers.

Aldus Rainer Hank in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeiting (vertaling van PressEurope, origineel artikel vind je hier). Het is een weinig opwekkende typering van de huidige Europese crisis. Een paar jaar geleden was Europa nog in staat de financiële crisis op te lossen. De banken floreren weer als vanouds. Kennelijk is de opgave heel wat moeilijker als ook de onderlinge verhouding tussen de landen op het spel staat.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Nederland laagste aantal werkuren in de EU

13 juni 2011 , 10:00 , door Jos van Dijk

[qvdd] The average amount of hours worked per year is the lowest in the EU, as confirmed by the latest available data. The low number of hours worked results from the very large share of people working part-time, particularly women, reflecting personal preferences but also the existence of financial disincentives for either entering the labour market or for extending the hours worked.

Dit is een citaat uit de aanbevelingen die de Europese Commissie doet aan de Nederlandse regering om de economie conform de doelen van het “Europe 2020” programma op koers te houden. Rutte, die onlangs met Merkel de Grieken opriep wat harder te gaan werken, krijgt het advies om nog bestaande belemmeringen voor participatie op de arbeidsmarkt weg te nemen.