Indonesiërs gaan massaal de straat op om de regering te dwingen de noodtoestand af te kondigen vanwege de voortdurende bosbranden. Ze zien het als een falen van hun regering om branden in regenwouden te stoppen, die hun land in een misselijkmakende nevel hebben gehuld. Het is deze week twee jaar geleden dat Prabowo Subianto geïnstalleerd werd als president. Toen hij nog in de oppositie zat stelde hij dezelfde eisen aan zijn voorgangers. Nu is hij vooral druk met de onderwaardering van de economie van zijn land door de Amerikaanse financiële dienstverlener voor beleggers MSCI (Morgan Stanley Capital International).
„Ik heb het recht om te ademen”, stond er op een spandoek tijdens een demonstratie in de Indonesische hoofdstad Jakarta. „Blus de branden onmiddellijk!” De bosbranden zijn de ergste in jaren. Eerder dit jaar viel er minder regen tijdens de doorgaans natte maanden die aan april voorafgaan; volgens experts is dit te wijten aan zowel de opwarming van de aarde als het klimaatverschijnsel El Niño. Volgens het ministerie van Volksgezondheid hebben meer dan 306.309 inwoners van de zeven Indonesische provincies die het zwaarst door de rook zijn getroffen, de afgelopen twee maanden acute luchtwegaandoeningen opgelopen. Bijna de helft daarvan – 146.037 gevallen – betrof kinderen onder de 10 jaar. De smog veroorzaakt ook overlast in de buurlanden Singapore en Maleisië. Prabowo zegt dat het bluswerk een topprioriteit is voor zijn regering. Hij doet nog geen beroep op hulp van zijn buren. Uiteindelijk kan volgens hem alleen regen soelaas bieden. Het afzien van ingrijpender maatregelen onder het regime van de noodtoestand zou te maken hebben met de keuze van de regering om lastige vragen over de verantwoordelijkheid te vermijden.
De branden worden grotendeels toegeschreven aan het ‘branden en kappen’ van regenwoud ten behoeve van de landbouw, waarbij gewassen voor de commerciële markt – zoals oliepalmen – worden verbouwd of hout wordt gewonnen. Het vuur slaat vervolgens over naar nabijgelegen veengebieden: draslanden die bestaan uit vergaan plantaardig materiaal en diep onder de bosbodem doorlopen, maar inmiddels zijn uitgedroogd. Eenmaal in brand, kan het veen weken of zelfs maandenlang ongecontroleerd blijven smeulen.
Miljoenen mensen in West-Kalimantan (Borneo) leven inmiddels al maanden onder een verstikkende deken van smog, schreef de New York Times vorige maand. De luchtkwaliteit heeft herhaaldelijk gevaarlijke niveaus bereikt, waardoor de autoriteiten genoodzaakt waren de noodtoestand te verlengen. Honderden scholen hebben fysiek onderwijs opgeschort, terwijl het beperkte zicht — dat op sommige plekken is teruggelopen tot slechts enkele honderden meters — het regionale verkeer grotendeels heeft lamgelegd. Sommige inwoners dragen mondkapjes, maar velen geven aan dat ze er inmiddels helemaal klaar mee zijn. Bewoners van dit gebied wachten niet meer op maatregelen . Ze hebben bij de rechtbank in Pontianak de regering ter verantwoording geroepen in een collectieve rechtszaak. Experts schatten de kosten voor de economie en de zorg nu al op 6,9 miljard dollar.
De populariteit van Prabowo is in twee jaar gekelderd van rond de 81% naar circa 44%. Sinds zijn aantreden zijn de zorgen over de toenemende militarisering van de Indonesische samenleving toegenomen. De demonstrerende studenten in Jakarta presenteren nu een omvangrijk pakket van eisen: naast het het aanmerken van natuurbranden en overstromingen als nationale rampen en het bestraffen van bedrijven die verantwoordelijk zijn voor milieuschade eisen zij het herstel van het marktvertrouwen door middel van herzieningen van het economisch beleid, een einde maken aan beperkingen op de vrijheid van meningsuiting, het uitroeien van corruptie en vriendjespolitiek en het verlagen van de kosten voor onderwijs, gezondheidszorg en openbare diensten.
Prabowo maakte zich deze week vooral zorgen over buitenlandse beleggers. De belangrijkste graadmeter voor investeringen, de Jakarta Composite Index (JCI), kelderde vrijdag met meer dan 11 procent uit vrees voor een uitstroom van buitenlands kapitaal. Beleggersadviseur MSCI liet vorige week weten dat het “niet langer passend” is om Indonesië als opkomende markt te classificeren. Als reden noemde de organisatie zorgen van beleggers over de aandeelhoudersstructuren en het handelsgedrag op de beurs. Volgens Prabowo ” willen ze ons angst aanjagen “: “Ik wil slechts dit tegen MSCI zeggen: de Indonesische natie is voor niemand bang en laat zich niet intimideren.”