door Bart Ossendrijver Talloze keren heeft het water in Nederland hoog gestaan. Meestal hielden de dijken stand. Soms niet, met alle gevolgen van dien: verdronken vee, verwoeste huizen, hoog water in de straten. Pas nádat de ramp zich voltrok, werden de dijken verhoogd en de noodplannen herschreven. Tegelijk is het een kwestie van tijd voordat de volgende ramp zich voordoet. Je zult het nog wel weten uit de lessen op de basis- en middelbare school. Zo'n zeventig jaar geleden moesten de Zeeuwen dagenlang op hun daken schuilen vanwege de doorgebroken dijken. Een enorme ramp, maar niet geheel onverwacht. Nederland ligt in een delta, een kwetsbare plek waar het water een continue dreiging vormt. De rivier rukt op vanuit het binnenland, de zee vanuit de kust. Ertussenin ligt een laaggelegen strook grond, blootgesteld aan overstromingsrisico. Toch wonen we hier graag vanwege de vruchtbare grond en economische voordelen. Wereldwijd wonen er 500 miljoen mensen in delta’s, bijv. in steden als Rotterdam, New Orleans, Dhaka & Guangzhou. Als je op Europese schaal kijkt is heel Nederland een delta. We liggen tussen de bergen, waar vanuit grote rivieren ons land doorstromen richting de Noordzee. Grootschalig menselijk leven op deze plek is alleen mogelijk door hoge dijken, diepe geulen en sterke pompen. Zijn die nog wel opgewassen tegen de effecten van de klimaatcrisis in de vorm van oprukkend water? In een delta moet je de verdediging op orde hebben Om ons tegen de zee te beschermen hebben we een uitgebreid verdedigingssysteem gebouwd: de Deltawerken. Maar de zeespiegel stijgt en deze reusachtige constructies zijn niet genoeg. Wanneer de aarde, volgens het waarschijnlijke scenario, tot twee graden opwarmt in 2050, zal de zeespiegel vijftig centimeter stijgen in de komende vijftig jaar. In eerste instantie klinkt een halve meter niet problematisch. Maar de limiet van de Deltawerken is al bereikt vanaf een zeespiegelstijging van veertig centimeter. Het is dus een kwestie van tijd voordat de Deltawerken, een project wat decennialang duurde en miljarden kostte om te voltooien, niet voldoende zijn om ons te beschermen. Kortom, als we Nederland willen blijven beschermen tegen het water, moet er nú geïnvesteerd worden in adaptatie. Hoe kunnen we ons land in de toekomst beschermen? Om te voorkomen dat de zeespiegelstijging grote schade veroorzaakt zijn er talloze strategieën en technieken beschikbaar, zo vertelt Marjolein Haasnoot, hoogleraar klimaatadaptatie bij de Universiteit Utrecht. Een van de meest sprekende voorbeelden is de ‘terugtrekkingsstrategie’. Dit houdt in dat menselijke activiteiten verplaatst worden naar hoger gelegen gebieden om te voorkomen dat onze steden onder water komen te staan. Als we deze lijn volgen, kunnen we steden als Amsterdam en Rotterdam vergeten. Ergens in het hoger gelegen oosten zal een nieuw economisch centrum ontstaan. Maar voordat alle Amsterdammers massaal naar Salland verhuizen… er zijn ook andere opties. Haasnoot: “We kunnen ook zeewaarts in de aanval. Dan moeten we wel drie nieuwe Texels voor de Hollandse kust aanleggen.” Ook een immense ingreep. Als onderzoeker denkt Haasnoot hier veel over na en voor klinkt het voor de hand liggend. Maar als ‘gewone burger’ begint het je een beetje te duizelen als je beseft dat deze kunstgrepen nodig zijn. Hoe dan? En wie beslist erover? [caption id="attachment_368345" align="alignnone" width="399"] "Deltawerken - Osterschelde - Zeeland" by Martin Terber is licensed under CC BY 2.0[/caption] Het 'adaptatiegat' Het is duidelijk dat Nederland bescherming nodig heeft. We hebben de technische kennis om dat voor elkaar te krijgen. Maar Haasnoot spreekt niet zonder reden van een adaptatiegat. En dat gat ligt tussen de kennis en de uitvoering. Momenteel wordt alleen het minimale gedaan om ons op de korte termijn te beschermen. In de Tweede Kamer en onder de Nederlandse bevolking ontbreekt het aan urgentie om onze delta op de lange termijn te verdedigen tegen het stijgende water. We weten wat er moet gebeuren, we weten hoe het moet, maar we doen het niet. Wat is er nodig om Nederlanders wakker te schudden en het draagvlak voor grootschalige klimaatadaptatie te creëren? Een kleine geschiedenis van grote Nederlandse adaptatie Vanwege de kwetsbare ligging heeft Nederland zich altijd al aan het dreigende water moeten aanpassen. Vaak gebeurde er pas wat, nadat een ramp had plaatsgevonden. Zo ontstonden in 1667 de eerste plannen om een groot stuk water af te sluiten met een dijk. Hendrik Steven wilde de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer) indammen om overstromingen bij Amsterdam te voorkomen. Het was lang onhaalbaar om dit idee tot uiting te brengen. Tot er in 1916 een grote overstroming plaatsvond waarbij 51 mensen om het leven kwamen en veel huizen werden verwoest. Dankzij de grote schade kwam het politieke besef dat er iets moest gebeuren, waarna de financiële middelen die nodig waren om de Afsluitdijk te realiseren snel volgden. We zien hetzelfde terugkomen bij de Deltawerken. Die kenden hun eigen klokkenluider met Johan van Veen. Al in de jaren 30 ontdekte Van Veen, werkend bij Rijkswaterstaat, dat de dijken in Zeeland te laag waren om een goede storm te doorstaan. Hij waarschuwde hiervoor, maar er leken altijd andere zaken belangrijker te zijn voor de politieke leiding. Pas toen in 1953 die nu befaamde Watersnoodramp 1.836 mensen doodde en enorme materiële schade aanrichtte, was er genoeg draagvlak om de plannen te realiseren. “Geef ons heden ons dagelijks brood, en af een toe een watersnood.” Zo luidt een bekend en cynisch grapje in de waterwereld. Want een watersnood leidt tot actie. Wat kunnen we hier van leren? Telkens dwongen catastrofes ons om de kustlijn te beschermen. Vaak terwijl onze voeten al nat waren. Er zijn namelijk altijd andere urgente politieke thema’s. In de jaren 40 waren dat de Duitse bezetting en de daaropvolgende wederopbouwing. Tegenwoordig zijn het oplopende geopolitieke spanningen en migratie. Ook nu lijken we ons niet te beseffen dat het zo weer mis kan gaan. Ook nu lijken we weer een watersnood nodig te hebben. De overstromingen in Enschede en Limburg hebben niet genoeg urgentie gebracht. Misschien is het goed als de duinen bij Den Haag het de volgende keer begeven. Dat het water dwars door Scheveningen naar het Parlement stroomt en de sokken van onze Kamerleden soppen in hun schoenen. En dat onze nieuwe premier vanuit het Torentje in een rubberbootje naar huis moet. Misschien beginnen we dan aan die nieuwe deltawerken? Wil je meer weten over hoe we onze kustlijn kunnen versterken? En over welke strategieën en adaptatieplannen we kunnen gebruiken? Kijk dan hieronder naar de lezing van Marjolijn Haasnoot. https://www.youtube.com/watch?v=Y0WVSuJE74M Dit artikel verscheen eerder bij Studium Generale Utrecht.
_
St Paul & The Broken Bones is een soulband uit Alabama die sinds 2012 aan de weg timmert. Ze hebben vijf albums en twee elpees op hun naam staan, en traden op in tal van internationale tv-shows.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
In het verlengde van de ongemakkelijke conclusie rond Israël en het World Happiness Report, dringt zich een tweede vraag op. Minder comfortabel, omdat die dichter bij huis komt. Het blijft ook voor ons namelijk verleidelijk om naar internationale ranglijsten te kijken en onszelf een schouderklopje te geven: Nederland hoog in het World Happiness Report, opnieuw.
Alleen komt dat comfort nergens uit het niets.
Welvaart heeft een geschiedenis, en die geschiedenis is zelden neutraal. De Nederlandse positie in de wereld is mede gevormd door eeuwen van handel die zelden gelijkwaardig was, door koloniale extractie waarbij grondstoffen en arbeid elders werden onttrokken en hier werden verzilverd. Dat verleden is geen afgesloten hoofdstuk, maar werkt door in hedendaagse verhoudingen.
Ook in het heden is geluk geen gesloten systeem. De mondiale economie waar Nederland in opereert, is gebaseerd op ketens waarin kosten structureel worden verschoven. Productie vindt plaats waar arbeid goedkoper is, waar milieuregels minder streng zijn, waar de prijs van grondstoffen lager kan worden gehouden. Het resultaat is een vorm van welvaart die lokaal zichtbaar is, en elders wordt gedragen.
Dat maakt de vraag naar geluk minder onschuldig dan ze lijkt. Want als geluk wordt gemeten binnen nationale grenzen, verdwijnen de externe effecten uit beeld. De uitstoot, de uitputting, de arbeidsomstandigheden elders die onze welvaart en daarmee geluk dragen: ze tellen niet mee in de tevredenheidsscore van de consument die profiteert.
Het World Happiness Report presenteert zich elk jaar als een soort morele thermometer van de wereld. Landen worden gerangschikt op basis van hoe gelukkig hun inwoners zich voelen. Nederland scoort hoog, we staan op de zevende plek. Geen verrassing. Functionerende instituties, relatief weinig onzekerheid, een verzorgingsstaat die nog soort van overeind staat.
En dan Israël, op plek 8. Ook hoog. Ook structureel.
Daar wringt het. En niet een beetje ook. Want het rapport doet alsof het hier om een neutrale vergelijking gaat, terwijl het een politieke keuze maakt die het zelf nergens benoemt: Israël blijft gewoon meedoen. Alsof er geen context is. Alsof er geen structureel systeem van ongelijkheid bestaat. Alsof dat er simpelweg niet toe doet.
Het Israël dat in deze lijst figureert, is geen neutraal afgebakende samenleving. Het is een staat die controle uitoefent over miljoenen mensen zonder gelijke rechten. Een systeem waarin rechten, bewegingsvrijheid en toegang tot middelen systematisch langs etnische lijnen worden verdeeld. Human Rights Watch en Amnesty International noemen dat expliciet: apartheid. De Israëlische geograaf Oren Yiftachel noemt het een etnocratie: een staat waar een bepaalde groep mensen van de bevolking, langs etnische lijnen, systematisch meer rechten heeft dan de anderen. Het staat zelfs zwart op wit in de grondwet.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Pixel Grip is een band uit Chicago die ergens zwerft tussen gothic synthpop en electronic body music.
Het meeste weet mij eerlijk gezegd niet te bekoren, maar dit nummer van de plaat ‘Heavy Handed’ uit 2019 is behoorlijk catchy.
De oproep tot “minder polarisatie” klinkt redelijk, bijna vanzelfsprekend. Wie kan er immers tegen zijn dat mensen elkaar weer wat beter begrijpen en in verbinding blijven. Echter, ze wordt opvallend vaak neergelegd bij links, alsof juist daar de bron van het probleem ligt.
Het idee van polarisatie veronderstelt symmetrie. Twee uitersten die verder uit elkaar drijven en een midden dat wordt uitgehold. In die lezing dragen beide kanten gelijke verantwoordelijkheid voor de verscherping van het debat. Die symmetrie is analytisch aantrekkelijk, maar ze schuurt met de werkelijkheid. Extreemrechts ontleent zijn politieke kracht namelijk juist aan conflict. Het denken in scherpe tegenstellingen, het construeren van een vijandbeeld, het benadrukken van culturele en etnische grenzen: het vormt de kern.
Tegen die achtergrond krijgt de oproep tot depolarisatie een merkwaardige lading. Ze richt zich vaak op progressieve stemmen die ongelijkheid, racisme of klimaatbeleid agenderen, en minder op de politieke stromingen die hun legitimiteit juist uit die tegenstellingen halen. De impliciete boodschap luidt dan dat het benoemen van structurele problemen al snel als “polariserend” geldt, terwijl het institutionaliseren van uitsluiting als een harde, maar begrijpelijke politieke positie wordt gepresenteerd.
Daar komt een tweede asymmetrie bij. Uitspraken of acties van een kleine, radicale minderheid aan de linkerkant worden door rechts routinematig uitvergroot en vervolgens als representatief gepresenteerd. Denk aan zogenaamde ‘woke’ en feministische excessen en acties van XR die geheel links worden aangewreven. Het frame schuift door: wat feitelijk vrij marginaal is, wordt behandeld als de norm en daarna als verwijt teruggelegd bij links als geheel. Aan de rechterkant lijkt een vergelijkbare dynamiek veel minder door te werken. Extreemrechtse posities lopen vaker naadloos over in wat als “gewoon” rechts wordt gepresenteerd, zonder dat die nabijheid dezelfde electorale of morele schade oplevert. Extreem rechtse demonstraties worden niet in dezelfde mate geïdentificeerd met rechts als geheel. De grens vervaagt, maar de consequenties blijven uit.
Er bestaat een genre op het internet dat je de onvertaalbare-woordenlijst zou kunnen noemen. Het werkt zo: iemand verzamelt een stuk of wat woorden uit diverse talen waar geen equivalent voor bestaat in de taal aller talen, het Engels, zet er een foto van een aquarel bij als illustratie. Het Japanse komorebi (zonlicht dat door bladeren valt), het Deense hygge (een soort gezelligheid, maar dan op zijn Deens), het Portugese saudade (een soort weemoed, maar dan op zijn Portugees). Het zijn als je genoeg van dit soort woordenlijsten leest altijd dezelfde woorden, en trouwens ook altijd dezelfde aquarellen.
Het Nederlands komt in zulke lijstjes weinig voor, en dat is een schandvlek voor de mensheid. Wij hebben namelijk ook een aardig arsenaal aan woorden waarmee vertalers worstelen. Hieronder een poging tot inventarisatie; met de kanttekening dat ‘onvertaalbaar’ natuurlijk flauwekul is. Mededelingen in iedere taal kunnen worden omgezet in iedere andere taal. Maar we moeten iets doen voor onze language marketing.
Hier zijn er alvast zeven, het lijstje valt natuurlijk uit te breiden. Deze zijn er op geselecteerd om mensen te laten denken dat sprekers van het Nederlands een bijna net zo unieke kijk op de wereld hebben als Japanners, Denen en Portugezen.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
Nog heel even over die electronicore van de afgelopen dagen (laatste keer, daarna val ik jullie er voorlopig niet meer mee lastig, beloofd!). Ik was die liedjes nog eens aan het luisteren, en toen bekroop me toch het gevoel dat dit wel heel erg lijkt qua stijl op wat de Finse experimentalisten van Waltari al in 1997 deden. Luister bijvoorbeeld maar naar Walking in the Neon. Misschien iets minder ‘core’ en iets meer metal, maar toch. Hoe dan ook: lang leven de eclectische muziek!
van Prof.Dr. Joop van den Berg
De Nederlandse politiek wordt sedert de eeuwwisseling gekenmerkt door drie verschijnselen die als schadelijk moeten worden beschouwd voor de democratie.[1] Ten eerste is de vluchtigheid van het kiesgedrag groter dan in andere Europese landen, groter zelfs dan in Italië. Daarnaast is er sprake van ernstige verbrokkeling van de meeste politieke partijen, voorop de grote oude volkspartijen. Ten slotte is er onmiskenbaar sprake van ernstige verharding van politieke tegenstellingen.
Deze drie verschijnselen zijn niet alleen te zien in de nationale politiek maar ook in de lokale democratie. Daarbij moet worden gezegd dat de sterke opkomst van lokale partijen geleidelijk de polarisatie in de gemeentelijke democratie eerder verzachtte dan versterkte. Er ontstonden op veel plekken betrekkelijk grote en redelijk stabiele lokale fracties, die weliswaar meestal lichtelijk naar rechts overhelden, maar de politieke verhoudingen vreedzaam en constructief hielden. De prijs daarvoor was een steeds lagere opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen.[2]
Gemeenten werden daarnaast, meer nog dan de landelijke politiek, geteisterd door verbrokkeling: grote partijen werden ‘middelgroot’ en daarnaast kwamen er reeksen kleine partijtjes. Ter linkerzijde is die fragmentatie wel wat verminderd door het samengaan van GroenLinks en de Partij van de Arbeid en de bijna-verdwijning van de SP. Daar staat verdere verbrokkeling aan de rechterzijde van het politieke spectrum tegenover. De volatiliteit van het kiesgedrag richt zich bovendien nog meer op nationale partijen dan op de grote lokale lijsten, die opmerkelijke stabiliteit tonen.
“Nog een liedje, nog een liedje!”. Na het overweldigende succes van The Browning van gisteren, doen we er gewoon nog een. Nou ja, ik vul ‘em gewoon voor u in, want als ik dit nummer klaarzet is die van gisteren nog helemaal niet gepubliceerd. Maar toch. Wegens de overweldigende bijval die er zou moeten zijn en wellicht inmiddels geweest is, doen we een toegift: Blue.
Ja, daar hadden we eerder een cover van gedaan, maar dat was death metal gemixt met klassiek, en dat is natuurlijk héél wat anders dan deze electronicore versie. Toch?
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
