De erfenis: de populairste subsidie van Nederland

Het merkwaardige aan erfbelasting is hoe snel het debat verandert in een soort natuurrechtelijke paniek. Alsof de staat plotseling je tandenborstel komt opeisen zodra oma overlijdt. “Er is al belasting over betaald”, klinkt het dan verontwaardigd. Een argument dat meestal wordt uitgesproken terwijl dezelfde persoon zonder morren btw betaalt op een broodje, accijns op benzine en loonbelasting over salaris waarmee vervolgens opnieuw van alles wordt gekocht waar alweer belasting op zit. Geld beweegt door de economie en wordt voortdurend opnieuw belast. Dat is geen uitzonderlijke communistische terreurdaad speciaal gericht tegen nalatenschappen. Dat is gewoon hoe belasting werkt. De bijzondere emotionele status van erfenissen verraadt iets anders: veel mensen ervaren dat geld eigenlijk al als van henzelf voordat ze het hebben gekregen. Alsof de spaarrekening van hun ouders een soort extensie is van die van henzelf. Een toekomstig bezit waar de overheid vanaf moet blijven. Alleen is dat juridisch, economisch en moreel nogal een vreemde redenering. Dat geld was van degene die het verdiende. Daarna sterft die persoon. Vervolgens krijgt iemand anders plotseling een enorme som geld puur door geboorte, familiebanden en ander toeval. Maar een erfenis is geen prestatie. Geen beloning voor arbeid, risico of ondernemerschap. Het is in essentie een gelukje. Sommige mensen erven een huis in Amsterdam. Anderen erven schulden, trauma’s of een verzameling vergeelde Donald Ducks. De samenleving accepteert inmiddels vrij breed dat extreme ongelijkheid op basis van afkomst problematisch kan zijn, behalve wanneer die ongelijkheid letterlijk via afkomst wordt overgedragen. Dan heet het ineens “van de familie afblijven”. Nog vreemder wordt het wanneer erfbelasting wordt neergezet als diefstal van “familiegeld”. Alsof rijkdom een soort bloedlijn-eigenschap is die beschermd moet blijven. Daarmee verschuift bezit van individueel naar erfelijk privilege. Wie rijke ouders heeft, krijgt sowieso al een vliegende start zonder daar iets voor te hoeven doen, daar is die erfenis niet voor nodig. Wie arme ouders heeft, begint vaak vanaf nul. Vervolgens vertellen we elkaar graag dat we in een meritocratie leven waarin hard werken centraal staat. De obsessie met erfbelasting laat ook zien hoe diep het idee zit dat vermogen eigenlijk onaantastbaar hoort te zijn zodra het eenmaal is opgebouwd. Zelfs als dat vermogen generaties lang blijft accumuleren. Terwijl belasting juist één van de weinige mechanismen is waarmee een samenleving voorkomt dat economische macht permanent erfelijk wordt. Zonder erfbelasting ontstaat vanzelf een aristocratie met aandelenportfolio’s in plaats van landgoederen. Natuurlijk zijn er discussies mogelijk over percentages, vrijstellingen of familiebedrijven. Een kleine erfenis voelt anders dan honderden miljoenen aan vastgoed en beleggingen. Alleen de morele verontwaardiging over het principe zelf blijft vreemd. Waarom zou iemand automatisch recht hebben op enorme belastingvrije vermogensoverdracht puur omdat een familielid is overleden?

Door: Foto: klimkin on Pixabay

Closing Time | Annabelle Chairlegs

, door

(Bewerk) Nog wat vrolijke gekte, maar dan van het ongecompliceerde type. Deze Annabelle, die eigenlijk Lindsey blijkt te heten, zal niet de geschiedenis ingaan als grote muzikale vernieuwer. Waarom zou je dat ook willen, als je ook gewoon zo’n beetje raar, maar gruwelijk aanstekelijk rock’n’roll liedje kunt maken? Mijn humeur vindt het meer dan genoeg. Dat schakelt vanzelf een standje omhoog, als dit voorbijkomt. Ook dankzij die ontzettend lekker getimede roffeltjes waarmee de drummer de refreintjes aanvliegt.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: NASA on Unsplash

“Maar wat als we voor het verkeerde alternatief kiezen?”

, door

COLUMN - Eind vorige eeuw ging ik informatica studeren aan de HTS. Ik vond het magisch hoe je met weinig middelen hele toffe nieuwe dingen kunt maken. Tijdens mijn middelbare schooltijd liep ik al het programmeervirus op door leuke en handige programma’s te schrijven, toen nog onder MS DOS. Het gaf me een enorm bevrijdend gevoel, en ik kon er veel creativiteit in kwijt. Daar ga ik goed op.

En hoewel je anno 2026 met veel minder kennis, met nog goedkopere techniek, en minder tijd, nog veel meer gaafs zou kunnen maken, krijgen steeds minder mensen (waaronder ik) bij ICT nog dat bevrijdende gevoel. Ik voel me steeds vaker een organische slaaf van een log en shitty digitale gevangenis. Of het nou de Outlook e-mail is van de gemeente Nijmegen, of het delen van bestanden via Teams met sommige partners op de Radboud Universiteit: gebruikers worden gedwongen trage en nodeloos onhandige programma’s te gebruiken waarvoor al decennia veel betere alternatieven zijn. Daar ga ik heel slecht op.

Zoals @bert_hubert laatst catchy formuleerde hebben veel grote organisaties hun tech-afdelingen de afgelopen decennia getransformeerd naar big-tech-afdelingen. En dat is zonde. Want de belangen van big tech zijn niet de onze.

Foto: Manuel Torres Garcia on Unsplash

Het Pentagon als testosteronkliniek

, door

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth wil alle militairen van dertig jaar en ouder jaarlijks laten testen op een tekort aan testosteron. Ook vrouwen vallen onder het programma. Militairen met lage waarden kunnen vrijwillig testosterontherapie krijgen. Hegseth noemt het zelf de opmaat naar een “High-T Department of War”.

Daarmee is meteen duidelijk dat dit niet uitsluitend gezondheidsbeleid is. Testosteron fungeert hier als politiek symbool: meer hormoon, meer kracht, betere soldaat. Een ingewikkeld medisch onderwerp wordt teruggebracht tot de beeldtaal van sportscholen, podcasts en de manosphere, want wetenschappelijk bewijs ontbreekt.

Een testosterontekort kan serieuze klachten veroorzaken. Maar bevolkingsbrede screening onder gezonde militairen is iets anders dan gerichte diagnostiek bij mensen met symptomen. Testosteronwaarden variëren door tijdstip, slaap, stress, ziekte, voeding en fysieke belasting. Een lage uitslag is niet automatisch een aandoening. Bij massale jaarlijkse tests zullen onvermijdelijk grote aantallen militairen in vervolgonderzoek en behandeling terechtkomen, ook wanneer hun lage waarde tijdelijk of klinisch nauwelijks relevant is.

Daarmee dreigt normale vermoeidheid te worden gemedicaliseerd. Militairen slapen slecht, werken onregelmatig en staan onder stress. Dat kan hormoonwaarden beïnvloeden. Testosteron voorschrijven is dan aantrekkelijker dan werkroosters aanpassen, rust organiseren of langdurige overbelasting aanpakken. Het lichaam van de militair wordt “gerepareerd”, terwijl de omstandigheden die het probleem veroorzaken intact blijven.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Angine de Poitrine

, door

(Bewerk) Ik weet niet hoe goed de lezers van Sargasso op de hoogte zijn van Youtube-hypes. Ik ben dat zeker niet. Ik kwam dit duo uit een stadje in Quebec op het spoor via mijn favoriete radiozender. Pas later zag ik dat hun sessie op het (aanbevelenswaardige) Youtube-kanaal van KEXP in korte tijd meer dan een miljoenen keren was bekeken. Ik kwam er toen ook pas achter dat ze er wat, ehhh, onconventioneel uitzien. Het was dus echt de muziek die me het eerst greep. Terwijl die eigenlijk helemaal niet in mijn straatje zou moeten passen. Ik heb niet zoveel met complexiteit, virtuositeit en microtonaliteit. Maar in combinatie met geweldige grooves en een gepaste dosis vrolijke gekte is het onweerstaanbaar.

Foto: Mr MdR (cc)

Het geweldsmonopolie vraagt om meer dan collegiale loyaliteit

, door

Een zwangere vrouw die in mei tijdens een politieoptreden in een asielzoekerscentrum in Zeist hard tegen de grond werd getrokken, doet aangifte tegen de betrokken agenten. Volgens haar advocaat gaat het om mishandeling of poging tot zware mishandeling en schending van de geweldsinstructie. De vrouw stelt dat zij na het incident vroegtijdige weeën kreeg en psychisch letsel opliep.

Die aangifte is belangrijk, los van de vraag hoe een rechter uiteindelijk over deze zaak zal oordelen. Ze legt namelijk een fundamenteler probleem bloot: de manier waarop de politie reageert wanneer er serieuze vragen worden gesteld over het eigen geweldsgebruik.

Vrijwel direct na het incident volgde de boodschap dat het geweld “noodzakelijk” was. Later bleek dat een interne geweldscommissie tot dezelfde conclusie was gekomen. Op de vraag of het geweld ook proportioneel en volgens de regels was toegepast, gaf de politie geen inhoudelijk antwoord. Dat zou onderdeel zijn van een interne procedure die niet openbaar wordt gemaakt.

En dat is gek. De politie beschikt als enige organisatie over het wettelijke geweldsmonopolie. Dat is een uitzonderlijke positie, gebaseerd op vertrouwen. Burgers accepteren dat agenten geweld mogen gebruiken omdat zij ervan uit mogen gaan dat elk gebruik van geweld onafhankelijk, kritisch en transparant wordt beoordeeld.

Foto: Y M on Unsplash

De flamingo’s blijven – de regering ook?

, door

De Albanese premier Edi Rama heeft beloofd de omstreden wet op beschermde gebieden aan te passen aan de EU-normen – een verklaring die door demonstranten in eigen land werd geprezen als een “morele overwinning”. Albanezen protesteren al 45 dagen, aanvankelijk tegen een luxe resort dat gepland staat in een beschermd gebied van de Vjosa-Narta-lagune, een project van Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump.  Ze beschuldigen de Albanese regering van corruptie en eisen het aftreden van Rama. De premier deed zijn belofte op een conferentie van de EU in aanwezigheid van Marta Kos, de Commissaris voor Uitbreiding. Na de waarschuwing van EU-zijde dat het project wellicht problemen zou gaan opleveren in de onderhandelingen over de toetreding van Albanië tot de EU heeft de minister van Milieu Sofjan Jaupaj het project al opgeschort in afwachting van een milieueffectrapportage. Kushner zou zich nu willen terugtrekken uit het project, zoals hij dat eerder deed toen zijn vastgoedproject in Belgrado massale protesten uitlokte. 

Het is een eerste resultaat van de ‘flamingo revolutie‘ die honderdduizenden Albanezen de straat op bracht, meer dan ooit sinds de val van het communistische regime. Eerst ging het vooral om de beschermde vogelkolonies aan de kust, maar in de afgelopen weken was er eigenlijk nog maar één doel: het vertrek van Rama. Of het ooit zover komt is de vraag. De demonstranten zijn eensgezind en vastberaden. Maar een organisatie die een alternatief kan bieden voor het corrupte Albanese politieke systeem is er niet. Kunnen demonstranten een regering dwingen af te treden?

Closing Time | Wandtegeltjesmuziek

, door

Over muziek gesproken:

Van het concert des levens heeft niemand een program

Het waarheidsgehalte van in Delfts blauw geschilderde wandtegeltjeswijsheden is dermate groot dat een enorm breed publiek zich in die clichés kan vinden. En dus heeft menig artiest wel een of meerdere popi-filosofi liedjes op het repertoire staan.

Fraai voorbeeld is A Satisfied Mind, een 50-er jaren countrysong, opgenomen door Porter Wagoner. Ontelbare keren gecoverd. Ook door de grootsten onder folk- (Joan Baez, Bob Dylan zelfs 2x) en gospelvertolkers (Mahalia Jackson, Blind Boys of Alabama). En zij zongen:

Foto: CC BY-SA 4.0 Stephan Okhuijsen 2023

De echte erfenis

, door

OPINIE - Er is weer eens een politiek zwaar beladen discussie over belasten van erfenissen gaande. Voor mij is het eenvoudig: schaf alle erfbelasting gewoon af. Maar…. Laten we het dan wel even hebben over wat er precies onder “erfenis” valt.

Erven is natuurlijk sowieso een niet natuurlijke constructie. Normaal als een mens dood gaat blijft er hooguit een lichaam achter en wat herinneringen bij de overlevers. De rest is later bedacht. Zoals bijvoorbeeld titels als “koning” of “baron”.
En daarbij is dan vooral de kortste erfelijke (genetische) route meestal bepalend.
Dat laatste is evolutionair gezien nog wel een beetje te verklaren. Een mens is er op gericht voort te planten en voorkeur te geven aan de eigen genen. Dus geef je ook voor de overleving het stukje grond (erf) en de paar geiten door. Ook al hebben de geiten noch de aarde daar een stem in.

En vanuit dat evolutionaire perspectief gezien, is het ook begrijpelijk dat we het dan tegenwoordig liever over een zak met geld hebben in plaats van geiten. Hoewel je dan nog een stevige filosofische boom kan opzetten over wat meer helpt bij overleven, geld of geiten… Maar dan dwalen we af.

Als erfelijk erven mag bestaan vanuit het idee dat dit goed is voor de toekomst van jouw eigen nageslacht (of breder, iedereen die na je komt), dan moet in de erfenis alles meegenomen worden uit jouw leven dat nog lang na jouw dood effect heeft op de nabestaanden.
Net als dat het normaal is dat van je (geldelijk) bezit eerst de (geldelijke) schulden afgetrokken worden.

Kijktip: Tegenlicht met Varoufakis

, door

ANALYSE - We moeten nadenken over hoe onze economie werkt, maar ook over de termen die we gebruiken wanneer we over economie praten. Vinden er grote veranderingen plaats, dan moeten we op zoek naar taal die beter in staat is te beschrijven wat we zien gebeuren. Dat was een belangrijke reden om daar, onder de noemer Workshop Nieuw Kapitalisme, over na te denken.

Die zoektocht wordt ook door anderen ondernomen, zoals Yanis Varoufakis, econoom en voormalig minister van financiën van Griekenland. In Tegenlicht, vertelde hij naar aanleiding van zijn boek Technofeudalism, hoe hij de economie ziet veranderen en hoe we dat volgens hem onder woorden moeten brengen. Hij haalt daarbij een onderwerp aan waar ik eerder een artikel over schreef. We komen, zoals ik zal laten zien, echter niet tot dezelfde conclusies.

Eerst de aflevering van Tegenlicht:

Airbnb en Amazon

Waar we het over eens zijn is dat bedrijven als Airbnb en Amazon, geen gewone bedrijven zijn. Maar wat zijn het dan? Het antwoord dat ik in het artikel Wat is Airbnb? geef: Airbnb is een geprivatiseerde markt – één van de zuiverste voorbeelden van dit fenomeen – in het juridische lichaam van een bedrijf. Een belangrijke reden om Airbnb als voorbeeld aan te dragen, was ook die zuiverheid van het voorbeeld. Er zijn namelijk meer bedrijven die marktachtige kenmerken hebben, zoals bijvoorbeeld Deliveroo, maar doordat ze hybride zijn, is dat moeilijker te zien. Airbnb is evident een markt, waardoor het verschil met een gewoon bedrijf sneller duidelijk is.[1]

Waan van de dag

Hegseth bezorgd om testosterongehalte van zijn militairen

, door

Hegseth Plans to Screen All Troops, Including Women, for Low Testosterone
Minister van Defensie Pete Hegseth kondigde woensdag een nieuw verplicht screeningsprogramma aan waarbij alle militairen van 30 jaar en ouder, inclusief vrouwen, jaarlijks worden getest op testosterontekort.

Hormoonbehandeling voor militairen met een laag testosterongehalte zal vrijwillig zijn.”Ons meest doorslaggevende tactische voordeel zal altijd de individuele soldaat zijn”, zei Hegseth in een video vanuit zijn kantoor in het Pentagon. “Het is onze heilige plicht om dat voordeel te behouden.” Het doel, zo zei hij in een bericht op sociale media bij de video, was een “Ministerie van Oorlog met een hoog testosterongehalte”, de naam die Hegseth zelf aan het Ministerie van Defensie geeft.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Volgende