Israël is zélf antisemitisch

Ierland moet binnenkort twee keer voetballen tegen Israël. Bondscoach Heimir Hallgrímsson heeft daar begrijpelijk weinig trek in. "We spelen niet mét genocide, we spelen tégen genocide", zei hij. De Israëlische voetbalbond reageerde verontwaardigd, met een merkwaardig verweer: "We hebben op talloze gebieden bijgedragen aan de wereld en mensheid en daarbij een indrukwekkend aantal Nobelprijzen in de wacht gesleept." Vervolgens kreeg Hallgrímsson het verwijt dom, onwetend en hypocriet te zijn. Vooral dat woordje "we" verdient aandacht. Israël zelf heeft namelijk veertien Nobelprijswinnaars voortgebracht. Dat is natuurlijk niet niets, maar ook niet per se iets om jezelf zo over op de borst te kloppen. Het aantal Joodse Nobelprijswinnaars wereldwijd daarentegen ligt boven de tweehonderd, en dat is inderdaad opmerkelijk. Wanneer de Israëlische voetbalbond in reactie op kritiek op Israël begint over het "indrukwekkende aantal Nobelprijzen" dat "we" hebben gewonnen, wordt dus op zijn minst de suggestie gewekt dat de prestaties van Joden wereldwijd onderdeel zijn van een Israëlisch collectief. Dat past bij de manier waarop Israël zichzelf officieel definieert. Israël heeft geen formele grondwet. De Basiswetten hebben er constitutionele status en vormen samen het constitutionele raamwerk van de staat. Een van die wetten bepaalt sinds 2018 expliciet dat Israël de natiestaat van het Joodse volk is. Diezelfde Basiswet draagt de Israëlische staat op de banden met "leden van het Joodse volk" in de diaspora te versterken en hun culturele, historische en religieuze erfgoed te helpen bewaren. De politieke koppeling tussen Israël en Joden buiten Israël is dus formeel in de staatsinrichting vastgelegd. Daar zit ook een antisemitisch mechanisme in. Antisemitisme behandelt Joden immers als één collectief waaraan eigenschappen, belangen en verantwoordelijkheid kunnen worden toegeschreven. Israël versterkt precies dat denkbeeld wanneer het Joden buiten Israël in zijn eigen "wij" trekt. Als Joodse wetenschappers in de Verenigde Staten, Groot-Brittannië of Duitsland ineens onderdeel zijn van dat Israëlische "wij" zodra hun Nobelprijzen goed uitkomen, worden zij tegelijk verbonden aan een politieke staat waarvan zij helemaal geen deel hoeven uit te maken. Daarmee worden niet alleen positieve eigenschappen gekoppeld aan alle Joden, zoals wetenschappelijke prestaties en Nobelprijzen. Via hetzelfde "wij" ontstaat ook een verbinding met de daden van de Israëlische staat. Inclusief de genocide in Gaza. Zo bezien kun je zelfs stellen dat Israël zélf antisemitisch handelt. Omdat Israël zelf een van de basale antisemitische denkbeelden reproduceert: dat Joden overal ter wereld één collectief vormen. Een Jood in Amsterdam, New York of Londen heeft natuurlijk niets te maken met besluiten van Netanyahu, het Israëlische kabinet of het Israëlische leger. Toch maakt de Israëlische staatsopvatting hem of haar voortdurend onderdeel van hetzelfde wereldwijde "Joodse volk" waarvan Israël zegt de natiestaat te zijn. De Israëlische voetbalbond laat zien waar dat toe leidt. Bij Nobelprijzen zijn de prestaties van Joden wereldwijd plotseling onderdeel van "ons". Zodra iemand vervolgens Joden aankijkt op wat Israël doet, wordt dezelfde vereenzelviging terecht als antisemitisch herkend. Het politieke nut van die vervaging is moeilijk te missen. Wie Israël presenteert als politieke vertegenwoordiger van alle Joden, kan kritiek op Israël vervolgens gemakkelijker voorstellen als een aanval op Joden en dus als antisemitisme. Dat gebeurt in de praktijk ook: mensenrechtenorganisaties hebben herhaaldelijk gewaarschuwd dat beschuldigingen van antisemitisme worden gebruikt om kritiek op Israël en steun voor Palestijnse rechten te delegitimeren of zelfs te onderdrukken. Zo werkt de vereenzelviging twee kanten op. Bij Nobelprijzen levert ze Israël prestige op, bij kritiek een schild.

Door: Foto: Een van de Nobelprijs-penningen voor Medicijnen, in 1950 uitgereikt aan onderzoekers van het De Mayo Clinic in Rochester (Minnesota). Foto Wikimedia Commons.
Foto: حثل on Unsplash

De politie-iftar: etnisch profileren met dadels

Vanaf 1 januari organiseert de politie geen religieuze bijeenkomsten meer voor buitenstaanders. Geen kerstvieringen, geen Chanoeka en vooral, want daar ging de politieke ophef over, geen iftars meer.

Ik rouw er niet om.

Want laten we vooral niet doen alsof de politie zulke bijeenkomsten organiseerde uit louter warme belangstelling voor andermans geloof en de ‘band met de buurt’. De politie zegt het zelf: contact met religieuze gemeenschappen is ook nuttig om “signalen uit die gemeenschap op te halen”. De minister noemde eerder eveneens het “preventief signalen oppikken” als onderdeel van dit soort professioneel politiewerk. Vertrouwen winnen, contacten opbouwen, informatie krijgen. Ogen en oren in de gemeenschap dus, en daarmee ook een vorm van surveillance.

Daar zit sowieso iets bedenkelijk aan. Zeker wanneer juist islamitische gemeenschappen al jarenlang als veiligheidsrisico worden benaderd, en dit soort evenementen vooral op die groepen worden gericht, want het werkt repressie in de hand. Tien gemeenten kregen dit jaar nog boetes wegens het illegaal verwerken van informatie over islamitische mensen, na jarenlang heimelijk onderzoek naar moslimgemeenschappen. Profilering langs religieuze en daarmee vaak ook etnische lijnen heeft in Nederland bepaald geen theoretisch karakter.

Het ironische is dat juist de anti-islamhoek dit kennelijk niet zag. FVD maakte dit voorjaar een punt van politie-iftars en de azan, en in het verleden noemde Wilders het ’theedrinken’ met extremisten. En dat terwijl je, als je moslims toch voortdurend als potentiële bron van problemen beschouwt, nauwelijks een handiger constructie kunt bedenken dan ze zelf uitnodigen, eten voorschotelen, vertrouwen winnen en ondertussen “signalen ophalen”.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Ana Lua Caiano – Um Mais Um

Multi-instrumentalist en video-artiest Ana Lua Caiano mengt traditionele Portugese muziek met elektronische klanken en hiphop. Haar videoclips zijn, net als haar teksten, verhaaltjes op zich.

‘Um Mais Um’ (Portugees voor ‘één plus één’, lijkt een kinderspelletje (hinkelen?), maar gaat over de onvermijdelijkheid van de dood. Alsof ze wil zeggen: door te leven, graven we vanzelf ons eigen graf.

Um mais um, passou mais um dia
E o pé que anda no chão cava cova
Cada passo afunda um pouco o nosso corpo
E tira o pó da campa

Foto: Bürger innen Begegnungs Zentrum, ChickSR - Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Genderinclusieve bewoners in Utrecht

Hoe zorg je dat je als je praat over mensen niet stiekem alleen over mannen praat? Dat je als je beweert dat elk zijn uil een valk meent te zijn, niet lijkt te beweren dat alleen mannen zich druk maken over hun uilen, ondanks dat zijn? Een van de wonderlijke kenmerken van de discussie over dat soort taalgebruik is dat het minstens voor een deel cultureel bepaald lijkt te zijn over welke woorden men discussieert. Een heftig gebied van discussie op dit vlak in Nederland en menig ander Noord-Europees taalgebied gaat over voornaamwoorden, zoals zijn en hij. In het Spaans en het Italiaans, die toch waarlijk ook voornaamwoorden hebben, wordt die discussie nauwelijks gevoerd. Daar gaat het eerder over uitgangen van naamwoorden: bell@ ragazz@, als het er niet toe doet of je het over een jongen (bello ragazzo) of een meisje (bella ragazza) hebt.

Bovendien komen verschillende talen soms ook op verschillende oplossingen uit. Terwijl men in het Duits alweer geruime tijd vormen gebruikt als Professor*Innen om aan te geven dat men het over mannelijke én vrouwelijke hoogleraren heeft, wordt in het Nederlands meestal de voorkeur gegeven aan professoren – de vorm die ook wel als mannelijk geldt, wordt als vrouwelijk gebruikt.

Foto: Omslag rapport The Elimination Project - mensenrechtenorganisatie B’Tselem

De Westoever: Smotrich’s Eliminatie Project

De Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem is deze maandag gekomen met een nieuw rapport over de Westoever. Het “Eliminatie Project” heet het en het is gebaseerd op interviews met ongeveer 2.000 Palestijnen die zeggen dat een normaal leven niet meer mogelijk is op de Westoever.

We hadden dat natuurlijk ook wel kunnen gaan begrijpen als we het nieuws regelmatig zouden volgen. Als we zouden weten dat er al maandenlang iedere dag gemiddeld zeker zes aanvallen van settlers plaatsvinden waarbij meestal mensen gewond raken of gewoon gedood worden zonder dat er iemand wordt gepakt, verantwoordelijk wordt gehouden en gestraft. Waarbij het leger altijd achteraf paraat staat om tussenbeide te komen en de aangevallen Palestijnen ofwel in hechtenis te nemen, dan wel af te ranselen, of gewoon naar gelang neer te schieten.

Waarbij huizen worden ingepikt, schapen of geiten worden gestolen, olijfbomen worden omgehakt, stukken land worden afgepakt en omheind, nieuwe “wilde” nederzettingen worden gesticht, wegen worden aangelegd dwars door landerijen, auto’s of andere bezittingen als schuren of huizen in brand worden gestoken, soms met de bewoners er nog in, en verder iedereen steeds moet oppassen voor onverwachte nachtelijke bezoeken van de wakkere soldaten van het IDF, het zogenaamde Israëlische defensieleger, dat nog wat mensen kwam arresteren – of soms ook om ze dood te schieten, want daar zitten blijkbaar weinig verschillen tussen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Monsters of Folk

Een supergroep. Wordt dat woord eigenlijk nog wel eens gebruikt? Ik kan me niet herinneren dat ik het de laatste jaren nog eens heb gehoord of gelezen. Mogelijk was dat anders geweest als ik vaker naar programma’s van of met Leo Blokhuis zou kijken of luisteren. Maar ik dwaal af. Toen de plaat van Monsters of Folk uitkwam was het woord zeker nog wel in gebruik én op zijn plaats. De band bestaat uit singer-songwriter M. Ward, Jim James van My Morning Jacket, en Conor Oberst en Mike Mogis van Bright Eyes. Drie karakteristieke stemmen die heel goed samen blijken te klinken en een multi-instrumentalist. Wat zou je dan verder nog nodig hebben?

Foto: Ana Bórquez on Unsplash

Extreemrechts kan ook verliezen

Een nipte meerderheid van de kiezers in Zweden voorkomt regeringsdeelname van de extreemrechtse Zweden Democraten (SD). Met alle stemmen geteld staat het linkse blok van Sociaaldemocraten, Links, Groenen en Centrumpartij nu op 176 zetels. Het rechtse blok blijft steken op 173 zetels. Premier Ulf Kristersson (Moderaten) van de zittende rechtse minderheidsregering had aangekondigd dat hij wel met de SD wilde praten over regeringsdeelname. Hij wordt nu waarschijnlijk vervangen door Magdalena Andersson, leider van de Sociaaldemocraten. Daarvoor zullen nog lastige coalitiebesprekingen gevoerd moeten worden. Een linkse minderheidsregering, zoals eerder vertoond, kan ook de uitkomst worden als Links en de Centrumpartij het de andere partijen te moeilijk gaan maken om een meerderheidscoalitie te vormen.

Vier jaar geleden was het verkiezingsresultaat precies omgekeerd. Het centrumrechtse blok won nipt van het linkse blok met 176 tegen 173 zetels. Hoewel de Sociaaldemocraten ook toen de grootste partij werden met 30% van de stemmen, passeerde de SD met meer dan 20% de Moderaten (19%) en werd extreemrechts zo de tweede partij; dit zorgde voor een herschikking van rechts en maakte de weg vrij voor de regering-Kristersson met gedoogsteun van de SD. Nu blijven de Moderaten ongeveer gelijk. De SD gaat terug van 20,5% naar 16,9%.

Foto: APB 2026 scherm afbeelding Debat direct Tweede Kamer

Algemene Politieke Beschouwingen zonder traditionele aftrap van wantrouwen

Na de rijtoer, de hoedjes, troonrede en balkonscene toog de Tweede Kamer gisteren aan het serieuze werk: de Algemene Politieke Beschouwingen (APB).

Daarmee waren we nog niet van de gebruikelijke tradities af. Zo was daar de traditie dat de grootste oppositiepartij de aftrap mocht verrichten. Dat werd deze keer niet heer Wilders, die tot zijn chagrijn de beurt aan heer Klaver moest laten. Wilders kwam pas als derde aan de beurt.

Daarmee verviel ook de door Wilders in 2007 opgetuigde traditie van de motie van wantrouwen jegens het kabinet. We halen het verslag er even bij en zien dat Klaver een hand uitsteekt naar het kabinet:

Als ik op alle punten zou zeggen “daar valt niet over te praten”, dan moet ik een motie van wantrouwen indienen. Dat ga ik niet doen. Ik zou het een schande vinden als dit kabinet valt.

Als tweede kwam heer Paternotte aan de beurt, die het natuurlijk was opgevallen dat de traditie van een motie van wantrouwen bij het begin van de APB tot zijn genoegen is komen te vrvallen:

De heer Paternotte (D66):
Voorzitter, dank u wel. Het is natuurlijk jarenlang zo geweest dat de Algemene Beschouwingen begonnen met de heer Wilders, die hier dan een uurtje stond te tieren en soms zelfs meteen een motie van wantrouwen op tafel legde. Nu begon het met anderhalf uur Klaver, die letterlijk zei: ik ga géén motie van wantrouwen indienen. Het was ook nog eens een stuk vrolijker dan we eerder hebben gezien, dus volgens mij is dit al een veel positievere start van de Algemene Beschouwingen.

Closing Time | Twisted Teens

Twisted Teens uit New Orleans heeft wel iets van de vroege Kings of Leon. Eenvoudige maar pakkende rocksongs, gitaren met een bescheiden dosis overdrive, met een aangename southern feel. Allemaal volgens het oude recept van  de Creedence Clearwater Revival. De steelgitaar is wel een bijzondere toevoeging, al sluit ik niet uit de Creedence er ook wel eens ergens eentje heeft gebruikt. De opname komt uit de podcast Office Hours Live van komiek Tim Heidecker.

Closing Time | Maruja

Weer een saxofoon! Deze is van Joe Caroll van Maruja uit Manchester. Het duurt wel even tot hij los mag. Maruja omschrijft hun muziek als “post-punk meets free jazz, with lyrics, rooted in rap, that are all about the message”. Wikipedia vermeldt ook invloeden van post-rock en daar kan ik me wel in vinden. Hoe ze vanuit bijna-stilte langzaamaan de spanning opbouwen tot ergens een eruptie uitbarst doet denken aan het legendarische Slint.

Closing Time | Schuifsax

Nog een keertje Artvark. Met een instrument waarvan ik niet wist dat het bestond: de schuifsax. Maar het lijkt best logisch: als je op een trombone kunt schuiven, waarom dan niet op een saxofoon? Misschien omdat ze moeilijk te bespelen zijn. Dat was waarschijnlijk waarom Samuel Bowley Barnes (1872-1932), bouwer van deze Swanee schuifsax, er in de jaren twintig van de vorige eeuw snel weer mee ophield. Het is dus, net als de saxofoons in de Closing Time van gisteren, een historisch instrument. En voor een onbespeelbaar ding klinkt het toch best goed. Goede muzikanten kunnen ook overweg met weerbarstige instrumenten, dat blijkt maar weer.

Closing Time | Saxen van Sax

Ik heb niet zoveel met saxofoons. Niet met hoe die meestal worden gebruikt in de rock- en popmuziek, tenminste. Want daar zijn er meestal maar twee opties: scheurende solo’s of zwoel gedoe met veel valse lucht. Maar het kan ook anders. Dat bewijst saxofoonkwartet Artvark hier. Ze spelen een eigen compositie op vier door Adolphe Sax zelf gebouwde saxofoons uit de periode 1861 – 1866. De instrumenten komen uit de collectie van saxofonist en saxofoonverzamelaar Leo van Oostrom.

Volgende