van Lize Glas, Jasper Krommendijk en Annick Pijnenburg Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) beschermt ons al meer dan 70 jaar tegen bijvoorbeeld foltering en discriminatie en beschermt onder andere het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. Toch dreigen deze mensenrechten op een Europese top op 15 mei 2026 ten onrechte deels overboord gegooid te worden. Hieraan liggen twee motieven ten grondslag. Allereerst zou het EVRM, zoals Tweede Kamerlid Boomsma (JA21) eind maart bij Nieuwsuur zei, ‘steeds verderstrekkend geïnterpreteerd’ worden ‘op een manier die nooit door politici zo bedoeld is’ dan toen zij het verdrag opstelden in 1950. Boomsma wees ter illustratie op de klimaatrechtspraak van het Europese Mensenrechtenhof die Zwitserland zou verplichten om miljarden aan klimaat uit te geven. In een motie uit juni 2025 wees onder anderen Boomsma ook met de vinger naar de migratierechtspraak van hetzelfde Hof dat “de ruimte voor het asielbeleid in verregaande mate” zou beperken. Het EVRM interpreteren zoals in 1950 de bedoeling was, is duidelijk onwenselijk. De opstellers van het verdrag hadden ideeën die de meesten van ons als gedateerd of zelfs racistisch zouden zien. Zo verklaarde Nederland het verdrag niet van toepassing op Nieuw-Guinea omdat de bevolking onvoldoende ontwikkeld zou zijn en hadden de opstellers van het verdrag niet direct vrouwen voor ogen wanneer zij dachten aan mensenrechten. Bovendien voorzagen de opstellers niet in welke context het EVRM nu moet worden toegepast. Zo is het recht op privéleven van toepassing op ‘correspondentie’: brieven in de context van de jaren 50. Als het Mensenrechtenhof dit recht niet van toepassing had verklaard op mails en appjes, zou dit recht nu irrelevant zijn. Het tweede motief dat wordt aangevoerd om mensenrechten terzijde te plaatsen, is dat mensenrechten de democratie zouden ondermijnen aangezien de rechter met bijvoorbeeld het EVRM in de hand op de stoel van de politiek gaat zitten. Deze tegenstelling tussen democratie en mensenrechten is vals, zoals Van Eijken onlangs ook in de Volkskrant betoogde. Democratie en mensenrechten gaan juist hand in hand. Zonder mensenrechten geldt enkel het recht van de meerderheid en zijn belangrijke voorwaarden voor een democratie niet gewaarborgd, zoals de vrijheid van meningsuiting en het stemrecht. De stellingname van Boomsma staat niet op zichzelf. Onder leiding van Italië en Denemarken is de aanval op het Hof geopend. Deze aanval ving aan met een open brief van negen landen uit mei 2025. Dankzij verzet van NSC tekende Nederland die brief niet. Na de dubbele val van het kabinet voegde het vorige kabinet zich wel bij een groep van inmiddels 27 landen die het Hof ertoe aanzetten om de rechten van migranten te beperken door het folterverbod (artikel 3 EVRM) en het recht op gezinsleven (artikel 8 EVRM) te ‘herinterpreteren’. Op 15 mei 2026 hoopt men met alle 46 lidstaten van de Raad van Europa – de internationale organisatie waartoe het Hof behoort – een politieke verklaring met die strekking aan te nemen. Wij hopen dat het kabinet-Jetten in de onderhandelingen over die verklaring een genuanceerde(re) positie inneemt zonder mee te gaan in de valse tegenstelling tussen democratie en mensenrechten of terug te willen naar de jaren 50. Het kabinet moet zich inzetten voor respect voor de onafhankelijkheid van het Hof. Terwijl politici rechters verwijten dat ze op hun stoel gaan zitten, dreigen ze nu zelf op de stoel van de rechter te gaan zitten. Ook moet het kabinet zich baseren op een correcte weergave van de rechtspraak van het Hof. Juist omdat er reële zorgen zijn bij burgers over asiel en migratie, moeten politici deze niet onnodig versterken met een verkeerde voorstelling van zaken. Uit voorbereidend werk van het Steering Committee for Human Rights van de Raad van Europa (CDDH) en recent onderzoek blijkt dat het Hof in zijn migratierechtspraak juist terughoudend is. Ngo’s en academici bekritiseren het Hof zelfs omdat het migranten onvoldoende zou beschermen. Bovendien bepaalt het Hof niet ons asielbeleid. De EU-landen hebben in de afgelopen 25 jaar op vrijwillige basis de door het Hof bepaalde ondergrens verder uitgebreid en in democratisch tot stand gekomen EU-wetgeving opgenomen. Het recht op asiel en bescherming bij uitzetting zijn zelfs neergelegd in het Handvest van de Grondrechten van de EU dat dezelfde juridische status heeft als de EU-Verdragen zelf. Ten slotte moeten Europa en Nederland vooral niet het kind met het badwater weggooien, zeker omdat het EVRM ons in 75 jaar veel heeft gebracht. Het Verdrag garandeert bijvoorbeeld de aanwezigheid van een advocaat bij politieverhoor, beschermt ons tegen geluidsoverlast, verbiedt privacyschendende fraudesystemen en maakt het mogelijk Rusland verantwoordelijk te houden voor het neerhalen van MH-17. Minder bescherming voor een bepaalde groep gaat in tegen de essentie van mensenrechten, die voor alle mensen gelden. Als nu over de rug van migranten de deur wordt opengezet naar minder mensenrechtenbescherming, is de vraag welke groep volgt. Vrouwen? Lhbti+-personen? Religieuze minderheden? Het gevaar dat daarin schuilt verwoordde Martin Niemöller treffend: Toen de nazi's de communisten arresteerden, heb ik gezwegen; ik was immers geen communist. Toen ze de sociaaldemocraten gevangenzetten, heb ik gezwegen; ik was immers geen sociaaldemocraat. Toen ze de vakbondsleden kwamen halen, heb ik niet geprotesteerd; ik was immers geen vakbondslid. Toen ze de Joden opsloten, heb ik niet geprotesteerd; ik was immers geen Jood. Toen ze mij kwamen halen was er niemand meer, die nog protesteren kon. Het coalitieakkoord stelt onomwonden: “We blijven pal staan voor onze Westerse vrije waarden en komen op voor mensenrechten.” Wij hopen dat het kabinet de daad bij het woord voegt en het EVRM en het Hof uit de vuurlinie haalt. Dit artikel verscheen eerder bij het Montesquieu Instituut. Lize R. Glas, universitair hoofddocent internationaal en Europees recht Jasper Krommendijk, hoogleraar rechten van de mens Annick Pijnenburg, universitair docent internationaal en Europees recht Allen verbonden aan de Radboud Universiteit
Zoals gisteren bleek: we hebben hier nog nooit een nummertje Nightwish gedaan. Nou ja! Bij deze dan, met Tarja die we gisteren ook al hoorde. En omdat het gezellige fijne tijden van vrolijkheid en jolijt zijn, doen we The End of All Hope. Maar ze hebben zat leuke nummers, check vooral andere dingen uit. Het meer recentere werk is van Neerlands trots Floor Jansen.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
Volgens de commissie-Lenferink heeft de NPO te veel kapiteins, te veel deelbelangen en een te complexe structuur. Omroepen werken langs elkaar heen, bestuurders trekken aan hun eigen belang, sociale onveiligheid wordt onvoldoende aangepakt en de werkwijze van Ongehoord Nederland tast volgens de commissie de betrouwbaarheid van de publieke omroep aan.
En daar zit een interessante spanning. Want vrijwel alles wat het rapport beschrijft als bestuurlijk probleem, was ooit juist onderdeel van het ontwerp. De Nederlandse publieke omroep is historisch gebouwd als een gecontroleerde chaos van botsende belangen, stromingen, ideologieën en maatschappelijke zuilen. Katholieken, protestanten, socialisten, liberalen, jongerenomroepen, religieuze clubs, regionale geluiden en experimentele makers moesten allemaal een plek krijgen binnen hetzelfde publieke bestel. Juist omdat men wist dat media nooit neutraal zijn.
Dat systeem levert vanzelf frictie op. Omroepen concurreren met elkaar. Bestuurders trekken aan hun eigen belangen. Journalisten botsen over normen, toon en inhoud. Sommige clubs gedragen zich irritant, opportunistisch of activistisch. Dat hoort bijna onvermijdelijk bij een bestel dat pluriformiteit serieus neemt.
Het probleem is alleen dat pluriformiteit slecht past binnen modern rendementsdenken. De afgelopen jaren werd de NPO steeds sterker afgerekend op efficiency, bereik, bestuurbaarheid en meetbare “publieke waarde”. En precies daardoor leest het rapport ook minder als een neutrale analyse, en meer als de bestuurlijke opmaat voor een volgende centralisatieslag en bezuinigingsronde. Eerst wordt vastgesteld dat het bestel versnipperd, inefficiënt en vol conflicten is. Daarna volgt vanzelf de conclusie dat er meer centrale regie nodig is.
RECENSIE - De taal is geen supermarkt. Je kunt erdoorheen lopen en ieder fijn woord dat je tegenkomt in je mandje gooien en dan nog mag je bij de uitgang doorlopen zonder te betalen en zonder je bonuskaart te laten zien. Maar omgekeerd is de supermarkt wél van taal gemaakt. Ja, er staan wel tastbare goederen, maar die zitten in verpakkingen en als er op die verpakkingen geen namen zouden staan zouden we geen melk van havermoutdrank kunnen onderscheiden en stortte de supermarkteconomie in.
JP Pellemans schreef een boek over die taal van de supermarkt, Het ABC van JP2 (de 2 staat er omdat Pellemans eerder al een succesvol boek schreef over andere kanten van de taal). Het blijkt een briljant gekozen onderwerp, niet alleen doordat het Pellemans de gelegenheid geeft om het verhaal achter allerlei merknamen te vertellen, maar ook omdat hij kan vertellen hoe de supermarkt in elkaar zit, en over zijn eigen leven, én omdat hij ook nog een paar fotostrips kan laten zien van en met de bekende fotostripmaker Ype Driessen.
Het boek geeft daardoor de overladen indruk van een supermarkt, en maakt even hebberig: dit feitje wil ik óók nog hebben, en dat óók nog!
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
In Israël voeren religieuze zionisten een campagne om de ethische code van het leger te onderwerpen aan de halacha, de joodse religieuze wet, schrijft oud-journalist Salomon Bouman in het online magazine De Vrijdagavond. Hij citeert een van de voorstanders, Simcha Rothman, voorzitter van een parlementaire juridische commissie:
Waarom? De huidige code ziet oorlog volgens Rothman als een noodzakelijk kwaad, dat soldaten morele beperkingen oplegt en bang maakt. In het boek ‘Herstel van de spirit’ leggen twee gezaghebbende rabbijnen uit dat een nieuwe ethische code zich moet baseren op de Tenach. ‘Oorlog is een gebod, het is een goddelijke missie, het is onze weg naar Tikkun olam, het repareren van de wereld.’
De nieuwe ethische code, die de oude uit 1994 moet vervangen, zal volgens de rabbijnen iedere soldaat ervan doordringen dat hij de weg van koning David en van de Makkabeeën voortzet en dat hij strijdt in de naam van God en in naam van het Volk van Israël.
In de nog geldende ethische code voor de IDF staat niet dat een oorlog moet worden gewonnen. De initiatiefnemers voor een nieuwe code zijn van mening dat het van het allergrootste belang is het begrip ‘overwinning’ juist als hoogste ideaal in de nieuw te formuleren code op te nemen. Israëls militaire zege is volgens hen een absolute voorwaarde om het instorten van het land te voorkomen.
Aan het begin van de vierde eeuw v.Chr. begon Rome een regionale grootmacht te worden. Het beslissende moment was de inname van de Etruskische stad Veii in 393/392 v.Chr. ofwel 396 volgens de onjuiste traditionele chronologie. De gebeurtenis kreeg in de Romeinse geschiedschrijving legendarische trekken: de belegering zou à la Trojaanse Oorlog tien jaar hebben geduurd en pas succes hebben gehad nadat de Romeinse generaal Marcus Furius Camillus het ritueel had voltrokken dat bekendstaat als evocatio.
En zo werd Rome een machtige stad. Gevaarlijk machtig, naar de zin van de alleenheerser van Syracuse, Dionysios I. Daarom verzocht hij de Gallische huurlingen die hij in die tijd in dienst nam, om even langs Rome te gaan, als ze toch op weg waren naar het zuiden. Op 18 juli 387 versloegen zij een Romeins leger en daarna sloegen ze het beleg op voor het Capitool. De Romeinen kochten de belegeraars af en we vinden de Galliërs vervolgens in de “teen” van Italië. Dionysios stuurde later nog eens een vloot, die overigens weinig te plunderen vond.
We zijn er zeker van dat de Romeinen in deze crisis een dictator aanstelden, een tijdelijke magistraat met absolute bevoegdheden, verheven boven elke andere vorm van gezag. Dat was de zojuist genoemde Marcus Furius Camillus. (Ik heb het altijd een interessante man gevonden. Ter voorbereiding van mijn gymnasiumexamen vertaalde ik het zesde boek van Titus Livius; ik heb als puber een roman over hem geschreven; ik heb meegewerkt aan de latere Nederlandse Liviusvertaling.) Camillus’ optreden is met legenden omgeven, maar dát hij dictator was, is boven elke twijfel verheven. Livius schrijft over de wederopbouw:
Eerder deze week schreven we al over het besluit van het OM om Geert Wilders niet te vervolgen vanwege een racistische campagneafbeelding. De kern daarvan was simpel: racisme lijkt in Nederland steeds minder strafbaar zodra het een politiek nut dient. Politieke context fungeert steeds vaker als beschermlaag waarachter uitspraken verdwijnen die buiten de Haagse arena grote problemen zouden opleveren.
De aangifte tegen PVV-Kamerlid Gidi Markuszower legt daar nu een veel ernstiger vraag naast. Markuszower stelde dat Palestijnen “misschien met nog meer geweld dan waar ze vandaan komen” tegengehouden moeten worden, en wat hem betreft in Gaza mogen “verpieteren”. Dat is geen abstract frame meer, geen “kritiek op immigratie”, geen debat over integratie of grenzen. Hier komt expliciet geweld in beeld. Niet als verspreking, maar als politiek taalgebruik richting een compleet volk.
En precies daarom zou niet-vervolgen hier een fundamenteel kantelpunt zijn.
Het Nederlandse recht kent bewust hoge drempels rond politieke uitingen. Alleen bestaat die bescherming uiteindelijk bij de gratie van één impliciete grens: dat politici geen vrijbrief krijgen om groepen structureel te ontmenselijken of geweld tegen hen te legitimeren. Als zelfs dit juridisch irrelevant blijkt zodra een Kamerlid het zegt, blijft er inhoudelijk nauwelijks nog een grens over.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
Crossovers zijn vaak leuk. Zo ook Tarja Turunen, de originele zanger van Nightwish*, die een nummertje heeft opgenomen met Dani van Cradle of Filth.
*ik wou hier een linkje plaatsen naar nummers van Nightwish in de Closing Time, maar die hebben we blijkbaar nog niet.
De Indiase premier Modi komt op bezoek in Nederland. Morgen luncht hij met de koning in Paleis Huis ten Bosch. Behalve de minister van buitenlandse Zaken zitten daarbij ook topmensen van bedrijven en vertegenwoordigers uit de cultuursector en wetenschap aan tafel. Vervolgens heeft Modi elders in Den Haag een gesprek met premier Jetten over economische samenwerking. Daar is minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel, D66) ook bij, net als Nederlandse bedrijfsbazen. Twee niet nader genoemde bedrijven ondertekenen een samenwerkingsovereenkomst. Aansluitend nemen beide premiers deel aan een rondetafelgesprek met CEO’s van Nederlandse bedrijven, over de economische samenwerking tussen Nederland en India. Over Tata Steel rept het bericht van de Rijksvoorlichtingsdienst niet.
De autocratische hindoe-nationalist Narendra Modi heeft in eigen land steeds minder te duchten van de oppositie. De één-partij staat komt dichterbij, schrijft de New York Times. De Congress Party, de belangrijkste concurrent van Modi’s Bharatiya Janata Party (BJP), schrompelt ineen. Twee belangrijke regionale oppositieleiders, Mamata Banerjee, de premier van West-Bengalen sinds 2011, en M.K. Stalin, die sinds 2021 aan het hoofd stond van Tamil Nadu leden deze week beide een gevoelige verkiezingsnederlaag. Ook in Assam won de BJP. De partij heeft nu de macht in 20 van de 28 deelstaten. Een pluralistisch India, zoals ooit voorzien door Nehru, de eerste premier na de onafhankelijkheid, staat op de tocht. Evenals het seculiere karakter van de staat dat in de grondwet is vastgelegd.
De afgelopen maand wordt het een na het andere datalek bekend. Ikzelf ben er van minstens één medeslachtoffer: dat van Odido. Klanten ontvingen deze week een uitgebreide mail over de cyberaanval door ShinyHunters. De toon is warm, persoonlijk en ernstig. In de eerste paragraaf wordt gezegd dat ze me graag “persoonlijk willen meenemen in wat er is gebeurd, wat we hebben geleerd en wat we precies gaan doen (en al doen) om verder te gaan”. Maar er wordt uiteindelijk zo goed als niets in de mail en de video gezegd.
Het bericht bestaat grotendeels uit zinnen die tegelijk professioneel klinken en vrijwel niets betekenen. Odido “blijft investeren in beveiliging”. Odido “blijft open over wat we leren”. Odido “blijft extra ondersteuning bieden”. Alles blijft, ook al was dat wat blijft in het verleden duidelijk geen garantie. Dus wat wordt er precies geleerd? Hoe helpt die extra ondersteuning ons tegen het al gebeurde datalek? Wat er concreet misging blijft opmerkelijk vaag. Wat er precies gedaan wordt om het in de toekomst te voorkomen ontbreekt grotendeels of is zo vaag dat het alles kan betekenen.
Dat is ergens indrukwekkend. Een telecombedrijf weet een complete mail over een enorm beveiligingsincident te schrijven zonder daadwerkelijk uit te leggen welke beveiliging faalde, welke systemen kwetsbaar waren, welke keuzes verkeerd uitpakten of welke structurele maatregelen nu zijn genomen. Het woord “transparantie” valt meerdere keren, terwijl de tekst zelf vooral uit abstracte mist bestaat.
Endless Energy van Am I Blood is vrij typische jaren ’90 thrash. Ze zijn nooit doorgebroken, maar dit is toch wel een aardig nummer.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Nu ik erover blog, heb ik spijt dat ik destijds geen aantekeningen heb gemaakt en de bron heb genoteerd. U zult mij dus op mijn groene – volgens mijn oude paspoort – ogen moeten vertrouwen.
Het verhaal gaat over een monnik in de middeleeuwen die er maar niet in slaagde een goede reden te bedenken voor de verplichting van een christelijke man om zijn vrouw lief te hebben. De vrouw was immers een irrationeel wezen, dat niet alleen zelf geneigd was tot zondigheid, maar ook mannen ertoe verleidde te zondigen. Was het niet Eva die haar man Adam alzo in het verderf had gestort, en daarmee de gehele mensheid?
Tot op een gezegende dag de Geest vaardig werd over deze monnik en de beste man zich realiseerde dat Christus zelf ons geboden had onze vijanden lief te hebben. Probleem opgelost.
Alles in de redenering van deze monnik is van christelijke oorsprong, maar toch zal niemand er moeite mee hebben als de inhoud van ’s mans gedachten wordt beoordeeld als onchristelijk. De gedachtegang is niet christelijk en ook weer wel, het ligt er een beetje aan van welke kant af je het bekijkt. Preciezer: wat je bedoelt met het woord ‘christelijk’.