IJsland staat weer voor de deur van de EU

Morgen mogen de IJslanders zich in een referendum uitspreken over een mogelijke hervatting van de onderhandelingen met Brussel over het EU-lidmaatschap. In 2015 waren de gesprekken afgebroken door de toenmalige eurosceptische regering. Sinds Trump Groenland bedreigt en de geopolitieke spanningen in het gebied rond de Noordpool sterk stijgen is de discussie over aansluiting bij de EU weer opgelaaid. De regering heeft bij het uitschrijven van het referendum nadrukkelijk aangegeven dat het alleen gaat over onderhandelingen en dat de uitkomst tezijnertijd in een nieuw referendum zal worden voorgelegd aan de bevolking. Maar de oppositie schreeuwt nu al moord en brand met de door Groenland geïnspireerde leus: 'Iceland is not for sale'. IJsland is al jaren verbonden met Europa. Het land maakt deel uit van de Schengenzone, de EER (Europese Economische Ruimte) en de EVA (Europese Handelsassociatie). Qua handel en reizen volgt het land Europese regels en wetgeving, echter zonder er over mee te mogen praten. Net als Noorwegen. Voor beide landen is het visserijbeleid tot nu toe de belangrijkste reden om geen lid te worden. De tegenstanders van aansluiting bij de EU verzetten zich er tegen omdat het land dan onderworpen zou worden aan visquota en visserijbeheerregels die door de EU worden vastgesteld, en het zou gedeelde toegang tot bepaalde wateren moeten accepteren. De visserijsector en de vissersgemeenschappen zouden aanzienlijke verliezen kunnen lijden. De EU Commissaris voor de Visserij Costas Kadis heeft al laten weten dat er ruimte is voor uitzonderingen. Een aanbeveling aan de IJslanders om voor hervatting van de onderhandelingen te stemmen. Maar het is de vraag hoever Costas Kadis van de huidige EU-leden mag gaan.  Volgens een opiniepeiling in juni zijn de voorstemmers voor hervatting van de onderhandelingen iets in de meerderheid. Als er nu direct voor het lidmaatschap gekozen zou moeten worden is nog altijd een meerderheid tegen. Belangrijke argumenten van de voorstanders voor aansluiting bij de EU zijn de verwachte economische stabiliteit, zeker als het land ook over gaat op de euro. De herinnering aan de instorting van de IJslandse banken in 2008 leeft nog altijd. IJsland is niet alleen een rijk, maar ook een duur land, met hoge rentetarieven. IJsland zit op een rente van 7,75 procent, tegenover bijvoorbeeld 2,25 procent in Nederland. Minister van Buitenlandse Zaken Katrín Gunnarsdóttir: „De inflatie is bij ons altijd al hoger, en door de hoge rente is het voor vooral jongeren nauwelijks te doen een huis of appartement te kopen. Ik denk heus niet dat wanneer we ook op de euro overgaan alle problemen meteen voorbij zijn, maar wel dat de koers voorspelbaarder wordt en we meer discipline zullen moeten opbrengen om inflatie tegen te gaan.” Trumps claim op Groenland was een belangrijk motief om nu toch maar weer serieus naar de EU te kijken. Anderen wijzen op de veranderde geopolitieke situatie. De VS was altijd de beschermengel van het land, maar sinds de oorlog in Oekraïne groeien de twijfels. IJsland is lid van de NAVO, maar aansluiting bij de EU kan een extra veiligheidsgarantie bieden. De invloed van een klein land als IJsland zal misschien niet groot zijn. Maar je zit wel aan tafel en op een aantal punten geldt in de EU-raad van regeringsleiders nog steeds een veto. Voor de rest van Europa zou aansluiting van IJsland bij de EU een kans kunnen bieden om duurzame doelen op zee dichterbij te brengen. IJsland, Noorwegen en Japan zijn de enige landen die een commerciële jacht op walvissen in stand houden. IJsland heeft nog onlangs een schip van de Britse dierenrechtenactivist Paul Watsom geënterd toen het een IJslandse walvisvaarder hinderde. De bemanning is uitgewezen en zal niet meer in het land worden toegelaten. De roep om de walvisvaart af te schaffen, is inmiddels groot, ook in IJsland. Als lid van de EU zal het zeker snel afgelopen zijn. Een ander voorbeeld: diepzeemijnbouw , die een enorme bedreiging vormt voor de natuur. Wetenschappers waarschuwen dat diepzeemijnbouw onomkeerbare schade zal toebrengen aan het leven in de diepe oceaan en het opgeslagen CO2 dreigt te verstoren. Het bestaande moratorium kan waarschijnlijk alleen in stand worden gehouden als de EU er achter gaat staan. De rol van zeeën en oceanen in de klimaatbeheersing kan alleen door gezamenlijke initiatieven van landen beïnvloed worden. En een land als IJsland is gezien zijn ligging daarbij onmisbaar. Dus valt het te hopen dat de IJslanders besluiten om niet voor deur te blijven staan, maar zullen aankloppen voor een goed gesprek.

Door: Foto: Josh Reid on Unsplash
Foto: "Jews Against Zionism" by zorilla is licensed under CC BY 2.0

De laatste niet-antisemiet moet het licht uitdoen

, door

OPINIE - een gastbijdrage van Mihai Martoiu Ticu

Nazi-vergelijkingen met twee maten

Vorige week beschuldigde voormalig parlementariër Wim Kortenoeven de ChristenUnie en het CDA van antisemitisme. Kortenoeven, die tegenwoordig in een Israëlische nederzetting woont en zich tot het orthodoxe jodendom heeft bekeerd, richtte zich in het Reformatorisch Dagblad op twee partijen die een boycot van producten uit Israëlische nederzettingen steunen. Hij haalde daarbij zelfs de Duitse leus ‘Kauft nicht bei Juden’ aan, bekend van de landelijke boycot van Joodse winkels, artsen en advocaten die de NSDAP op 1 april 1933 organiseerde.

Thierry Baudet werd voor de rechter gesleept toen hij de coronamaatregelen met de Holocaust vergeleek en Francesca Albanese (VM Speciaal Rapporteur voor de mensenrechten in de Palestijnse gebieden) werd op verzoek van het CIDI uit de Tweede Kamer geweerd toen ze Tweede Wereldoorlog-analogieën maakte, omdat die de Holocaust zouden bagatelliseren. Dus blijkbaar mag Kortenoeven, directeur van het Netherlands-Israel Public Affairs Committee (NIPAC), een lobbyorganisatie ten behoeve van Israël (een Nederlandse variant van het Amerikaanse AIPAC), de Holocaust wél bagatelliseren, want hij doet het voor een goed doel.

Een paar dagen eerder werd ook Frans Timmermans van antisemitisme beschuldigd omdat hij rechts en extreemrechts in Israël met de nazi’s vergeleek. Trouwens, de vergelijking van Timmermans was een legitieme deductieve analogie.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Keurslijf – Collectief Ram

, door

Sargasso’s Closing Time staat bepaald niet bol van de ‘folk’, anders gezegd: volksmuziek. Met die benamingen is het oppassen want folk mag dan schatplichtig aan volksmuziek zijn, het klinkt beduidend anders dan de originele volksmuziek.

Folk klinkt meer van deze tijd, volskmuziek klinkt oud. Wellicht kunnen we dat goed uitleggen aan de hand van hoe het Arhemse Collectief Ram tot haar reprtoire is gekomen.

Rosa Berman (zang, viool, contrabas), Mette Oskamp (zang, bastrombone, slagwerk) en Mijn Sluijs (zang, toetsen, accordeon, glockenspiel) vormen samen Collectief RAM. Eind 2023 brengen ze bij een makersavond in Arnhem het idee in om op zoek te gaan naar Nederlandse volksliedjes.

Foto: "Roeland Stekelenburg van de NOS over de verkiezingen" by nextcolor is licensed under CC BY-NC-SA 2.0

Heeft mediagebruik impact op stemkeuze?

, door

ANALYSE - door door Emma van der Goot, Mark Boukes, Rachid Azrout

Begin juni verscheen Veelstemmig, het rapport van het Nationaal Kiezersonderzoek (NKO) over de Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025. Dit blog (eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees) gaat in op één van de bevindingen. Het hele rapport is hier te vinden.

Verkiezingssuccessen worden vaak toegeschreven aan de mediastrategie van politieke partijen. De ‘winnaar’ van de 2025 verkiezingen, Rob Jetten, had een sterke onlinecampagne en wist het zelfs tot de finale van de Slimste Mens te schoppen, terwijl de ‘verliezer’, Geert Wilders belangrijke televisiedebatten moest afzeggen. Hoeveel media precies bijdragen aan succes blijft lastig vast te stellen, maar de resultaten van het NKO laten zien dat zichtbaarheid in verschillende media er weldegelijk toe doet.

Media belangrijke informerende rol

Uit het NKO blijkt dat mediagebruik samenhangt met het aantal partijen dat keizers tijdens de campagne in overweging nemen. Voor acht verschillende partijen werd aan kiezers gevraagd, zowel voor als na de campagne, hoe groot ze de kans achtten om op die partij te stemmen.

We zien dat kiezers die vaker nieuwsmedia gebruikten tijdens de campagne gemiddeld ook meer partijen in overwogen voor hun stemkeuze (zie Figuur 1). Dit patroon zien we voor matig gebruik van media, maar met name voor dagelijks gebruik. Opvallend is bovendien dat dit geldt voor alle onderzochte mediatypes.

Foto: Yada Pongsirirushakun on Unsplash

Internationale solidariteit is zelfverdediging

, door

Internationale solidariteit is ook een vorm van eigenbelang. Want wie elders opkomt voor vrijheid, democratie en menselijke waardigheid, verdedigt uiteindelijk ook de wereld waarin wij zelf willen leven. Dat geldt voor verschillende conflicten en politieke situaties, ook al zijn ze onderling niet met elkaar te vergelijken.

Cuba: solidariteit tegen isolatie

Cuba is al decennialang het onderwerp van internationale solidariteitscampagnes. Vooral de Amerikaanse economische blokkade heeft geleid tot steunacties vanuit allerlei landen. Artsen, hulpverleners, maatschappelijke organisaties en politieke bewegingen hebben zich uitgesproken tegen het isolement van het eiland.

Trump valt Cuba aan met een olieboycot, sancties tegen Cubaanse leiders en strijdkrachten en geniepige pogingen van een speciale taskforce van de CIA om een ‘regime change’ te forceren. Vorige week volgden nieuwe sancties. De Amerikaanse ministeries van Financiën en Buitenlandse Zaken kondigden sancties aan tegen negen staatsbedrijven in de mijnbouw, metaalindustrie en bouwsector.  Vooralsnog weet Cuba stand te houden. Mede dankzij internationale solidariteit, die overigens niet beperkt zou moeten blijven tot de directe buren.

In Mexico worden herhaaldelijk grote solidariteitsprotesten voor Cuba gehouden. De Mexicanen roepen op de verstikkende sancties te beëindigen. Verder organiseren burgers inzamelingacties en worden hulpgoederen naar Cuba gestuurd, hoewel de Amerikaanse sancties dat wel lastiger maken.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Closing Time | Dolly Parton

, door

Ik las zojuist dat Dolly Parton vandaag is overleden. Ik had deze video willen plaatsen, waarin ze op vakantie in Ierland in een pub wordt gevraagd om Coat of Many Colors te zingen, maar embedden van die video blijkt niet toegestaan. Jammer, omdat die video de superster en het Amerikaanse icoon dat ze was toont als een gewoon sympathiek persoon. Het is niet anders. En deze samenzang met Emmylou Harris en Linda Ronstadt is ook heel mooi.

Foto: Suvrajit 💭 S on Unsplash

Stikstof: Boer zoekt eeuwigheid

, door

Er zit een gek element in het Nederlandse landbouwdebat. Boeren worden daarin vaak behandeld alsof zij behalve eigenaar van een bedrijf ook houder zijn van een soort maatschappelijk verworven recht: het recht om boer te zijn, boer te blijven en dat bedrijf bovendien min of meer voort te zetten onder de voorwaarden waaronder het ooit is opgebouwd. Dat recht bestaat nergens anders.

Een koetsenbouwer kon zich aan het begin van de twintigste eeuw ongetwijfeld beroepen op vakmanschap, familietraditie, gedane investeringen en het feit dat mensen altijd vervoer nodig zouden hebben. Het hielp hem weinig toen de auto doorbrak. Fabrikanten van typemachines konden even overtuigend uitleggen dat schrijven nooit zou verdwijnen. Daar hadden ze zelfs volkomen gelijk in (hoewel). Alleen volgde daar geen recht uit om tot in lengte van dagen typemachines te mogen produceren die dan moesten worden afgenomen.

Economische activiteiten bestaan bij de gratie van de omstandigheden waarin ze rendabel en maatschappelijk aanvaardbaar zijn. Technologie verandert, consumenten veranderen, grondstoffen veranderen, concurrentie verandert en ook onze kennis over schade aan de omgeving verandert. Soms betekent dat dat een bedrijf zich moet aanpassen. Soms verdwijnt een sector grotendeels. Dat kan voor de betrokken ondernemers buitengewoon pijnlijk zijn zonder dat daarmee een aanspraak ontstaat op het stilzetten van de samenleving.

Closing Time | The Family Acid

, door

Toen in 1990 Barefoot and Pregnant van The Serenes uitkwam waren alle kenners het eens: deze band zou groot worden. Heel groot. Het liep anders. Paul Dokter en Theo de Jong, de oprichters, songschrijvers, zangers en gitaristen van de band, kregen al snel een flinke afkeer van vrijwel alles wat er van ze werd verwacht als aanvoerders van zo’n grote belofte. De eindeloze reeks optredens bijvoorbeeld, waar ze altijd weer diezelfde nummers moesten spelen, want de plaat moest ook in het buitenland gepromoot worden. Of de promopraatjes en interviews, die veel te veel over de muzikanten gingen in plaats van over de muziek. Ze wilden niet over zichzelf praten, want alleen de kunst doet ertoe, niet de kunstenaar. Een kleine flard van het ongemak dat dat opleverde is hier te zien, in een documentaire over de band van Omroep Friesland die ook in zijn geheel het bekijken waard is.

Quote du Jour

Quote du Jour | De brandstichter als verkeersregelaar

, door

How the U.S. Navy Is Helping Get Oil Through the Strait of Hormuz

With Iran making ship traffic perilous, a U.S. operation offers a way out for some energy exports, stealthily shepherding tankers on dangerous journeys.

Aldus de New York Times. Zelden zat er zoveel framing in zo weinig tekst. Iran “makes ship traffic perilous”. Iran maakt het gevaarlijk. De Verenigde Staten daarentegen “help”, “offer a way out” en “shepherd” tankers. De ene partij bedreigt, de andere helpt en beschermt.

Closing Time | Lambchop

, door

Luie zomerzondagavondmuziek, van de band van Kurt Wagner. Collectief is eigenlijk een beter woord, afgaand op de indrukwekkend lange lijst van muzikanten die ooit met Wagner hebben meegespeeld, in de veertig jaar dat die actief is. Uit Nashville, dus het moet wel country zijn, niet? Het valt niet te ontkennen dat duidelijk te horen is dat Wagner vertrekt vanuit die traditie, maar hij is er de muzikant niet naar om zich iets aan te trekken van de conventies van welk genre dan ook. Een pedal steel kan prima samengaan met elektronica of een saxofoon. En een koor, geïnspireerd op een oorspronkelijk Britse vorm van kerkzang die zo hier en daar nog in gebruik is in de VS, vult een simpel liedje met banjo en gitaar aan, zoals in dit nummer van de nieuwe plaat van Lambchop. Het is nog americana te noemen, denk ik, maar zeker geen clichématige americana. En Kurt Wagner is een prettige zanger, die inmiddels een leeftijd heeft bereikt die overeenstemt met hoe hij altijd al klonk.

Closing Time | Absu

, door

De VS is in principe niet het land van de black metal, en was dat zeker niet in de jaren 90. Niettemin is dit pareltje, Highland Tyrant Attack, uit 1997 van het uit Texas afkomstige Absu.

Closing Time | Saxons & Vikings

, door

Geweldig, de melodische viking death metallers van Amon Amarth hebben blijkbaar een paar jaar geleden een nummertje gemaakt met de oude rotten van Saxon, die al actief waren in de jaren 70 en een rol speelden in de New Wave of Britisch Heavy Metal (NWOBHM). De clip van het nummer Saxons and Vikings is precies wat je zou verwachten. Nou ja, wat ik zou verwachten, check vooral of dat voor jou ook geldt.

Volgende