Als preventie regeert, wordt de politie het probleem

Het klinkt fijn: misdaad voorkomen in plaats van achteraf opruimen. Minder slachtoffers, minder schade, efficiënter gebruik van capaciteit. Wie kan daartegen zijn. Toch wringt hier iets fundamenteels. Op het moment dat politie zich richt op wat mogelijk gaat gebeuren in plaats van wat feitelijk is gebeurd, verschuift het hele systeem van rechtshandhaving. De recente plannen om de politie meer ruimte te geven om sociale media te doorzoeken passen naadloos in die logica. Niet wachten tot iemand een strafbaar feit pleegt, maar alvast meekijken, signaleren en ingrijpen. De belofte is veiligheid. De prijs is een steeds meer structurele verschuiving van handelen naar vermoeden. Capaciteit verdampt in waarschijnlijkheden Politiecapaciteit is eindig. Elke inzet op preventieve monitoring gaat ten koste van het oplossen van daadwerkelijk gebeurde misdrijven. Dat is geen ideologisch punt, dat is een rekensom. Het doorzoeken van sociale media, het analyseren van patronen, het volgen van risicoprofielen levert vooral veel ruis op en een kleine hoeveelheid bruikbare signalen. De opbrengst per geïnvesteerd uur is laag. Ondertussen blijven zaken liggen die wél hebben plaatsgevonden en waar slachtoffers op antwoord wachten. Preventie verkoopt zich als efficiëntie, maar functioneert in de praktijk ook vaak als verdunning. Selectie creëert zijn eigen werkelijkheid Preventie vereist selectie. Wie ga je volgen, wie krijgt extra aandacht, welke signalen zijn verdacht. Die keuzes zijn nooit neutraal. Ze leunen op historische data en impliciete aannames. Het gevolg is dat groepen die al vaker in beeld zijn, nog intensiever in beeld komen. Dat is geen aanname, maar een vrij goed gedocumenteerd Meer toezicht leidt per definitie tot meer geconstateerde overtredingen binnen diezelfde groep. Dat wordt vervolgens gelezen als bevestiging dat de selectie terecht was. Zo ontstaat een cirkel die zichzelf voedt. Niet omdat het gedrag in die groep daadwerkelijk anders is, maar omdat de observatie ongelijk verdeeld is, en de een dus een grotere kans heeft om voor hetzelfde vergrijp gepakt te worden dan de ander. Het resultaat is een statistische vertekening die zich voordoet als objectiviteit, maar in feite discriminatie en racisme in de hand werkt en institutionaliseert. En ondertussen groeit de afstand tussen groepen burgers en de staat. Van daad naar intentie Klassiek strafrecht draait om handelingen. Iemand doet iets dat verboden is en wordt daarop aangesproken. Preventieve logica verschuift dat naar intenties en waarschijnlijkheden. Het gaat niet langer om wat iemand heeft gedaan, maar om wat iemand mogelijk gaat doen. Dat lijkt een kleine stap, het is een principiële breuk. De burger wordt niet langer beoordeeld op gedrag, maar op profiel. Op basis van context, netwerk, taalgebruik en eerdere registraties. Iedereen wordt daarmee in zekere zin verdacht, al is het met verschillende intensiteit. Wantrouwen als systeem Politie opereert op basis van legitimiteit. Dat vraagt om een zekere mate van gelijkheid in behandeling. Zodra bepaalde groepen structureel vaker gecontroleerd worden, verandert de ervaring van wat politie is. Voor de ene groep blijft het een vangnet. Voor de andere groep wordt het een constante aanwezigheid die meekijkt, registreert en ingrijpt, ook wanneer dat niet nodig is. Dat verschil is een structureel gevolg van preventieve selectie. En waar ongelijkheid structureel wordt, verdwijnt vertrouwen. De logica die kantelt Het probleem zit niet in individuele agent of diens intenties. Het zit in de logica van het systeem. Preventie op basis van brede surveillance en voorspelling maakt van burgers dataprofielen en van politie een instantie die permanent vooruitkijkt naar mogelijke afwijkingen. Daarmee verschuift de politie van beschermer naar filter. Van reactie naar anticipatie. En in dat proces verandert ook de morele positie van de organisatie. Wat bedoeld is om misdaad te verminderen, creëert een infrastructuur van ongelijkheid, wantrouwen en permanente observatie, waar ook nog eens de al zwakkere groepen in de samenleving bovenmatig het slachtoffer van zijn.

Door: Foto: Ian Britton (cc)
Foto: Jos van Spanje on Unsplash

1 mei bestaat, alleen niet in Nederland

, door

Oranje vlaggetjes, vrijmarkten en lauwe pils, en een paar dagen later de Dag van de Arbeid, een dag die in Nederland al decennia vakkundig wordt gemarginaliseerd. Toeval, zo luidt meestal het antwoord. Maar is dat ook zo?

De constructie van een nationale feestdag

De oorsprong van Koningsdag ligt bij Prinsessedag, ingevoerd in 1885 ter ere van prinses Wilhelmina. Het initiatief kwam uit liberale hoek, expliciet bedoeld om nationale eenheid te bevorderen in een tijd van sociale spanningen. In 1890 werd het Koninginnedag, toen Wilhelmina koningin werd. De datum, 31 augustus, had niets met arbeid te maken en alles met dynastieke symboliek.

Die symboliek kreeg in de twintigste eeuw een andere functie. De opkomst van de arbeidersbeweging en de internationale viering van de Dag van de Arbeid op 1 mei vormden een ideologisch tegenwicht. Waar 1 mei draaide om klassenbewustzijn, solidariteit en politieke mobilisatie, bood Koninginnedag een alternatief: een nationaal, boven-klasselijk feest waarin sociale tegenstellingen tijdelijk werden gladgestreken.

Juliana en de verschuiving naar april

De cruciale verschuiving kwam met Juliana. Na haar aantreden in 1948 werd Koninginnedag verplaatst naar 30 april, haar verjaardag. Daarmee kwam het feest plotseling vlak voor 1 mei te liggen. Dat lijkt op eerste gezicht toeval, totdat je kijkt naar de politieke context. De naoorlogse periode kende een sterke institutionalisering van de verzorgingsstaat, en ook een duidelijke wens van elites om radicalisering te voorkomen. De Koude Oorlog speelde daarbij een rol: socialistische en communistische bewegingen werden met argwaan bekeken, en men keek met afschuw naar de vaak uit de hand lopende 1-meidemonstraties elders.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Waan van de dag

Iran deelde serieuze tik uit aan de VS

, door

Het beeld van Amerikaanse onaantastbaarheid krijgt weer een barst. Bij de Iraanse tegenaanvallen op Amerikaanse bases was de schade aan bases in het Midden-Oosten aanzienlijk groter dan aanvankelijk gemeld. Geen symbolische tik, maar serieuze schade aan infrastructuur en materieel.

En zo liet Iran zien hoe veel kwetsbaarder de VS is tegen een goed georganiseerd leger dan het zelf toe wil geven.
Dat ondergraaft daarmee, na het debacle in de Straat van Hormuz, wederom de kern van de Amerikaanse belofte: veiligheid. Bases blijken minder een schild dan een magneet voor tegenaanvallen. Bondgenoten zien dat ook.

Foto: Eutah Mizushima on Unsplash

Het regenwoud kan gered worden

, door

Goed nieuws: in 2025 werd er wereldwijd minder bos gekapt dan in welk ander jaar dan ook in het afgelopen decennium. Volgens een rapport dat woensdag is gepubliceerd door het World Resources Institute is de wereldwijde ontbossing in 2025 met 14 procent gedaald ten opzichte van het jaar ervoor. Deze daling is grotendeels te danken aan de vooruitgang in de bescherming van tropische bossen. Het slechte nieuws: de opwarming van de aarde zorgt ervoor dat bosbranden vaker voorkomen en heviger worden. 

Het rapport vormde een lichtpuntje te midden van een zorgwekkende trend van wereldwijde ontbossing, aldus de onderzoekers. ‘Maar,’ zegt een van hen, ‘je hebt voor altijd goede jaren nodig als je het tropische regenwoud wilt behouden.’ En daar zijn we nog lang niet. De ontbossing was in 2025 70% hoger dan nodig was om te voldoen aan de wereldwijde belofte om de ontbossing tegen 2030 te stoppen en terug te draaien, een belofte waartoe 145 landen zich bijna vijf jaar geleden tijdens COP26 hebben verbonden. De belangrijkste boodschap is echter dat het terugdraaien van de ontbossing bereikt kan worden door stringent overheidsbeleid. Daarvoor geeft Brazilië het voorbeeld. Het land registreerde in 2025 een daling van 42% in het verlies aan oerwoud en het laagste percentage ooit van bosverlies veroorzaakt door andere oorzaken dan brand. “De vooruitgang in Brazilië laat zien wat mogelijk is wanneer bosbescherming als nationale prioriteit wordt beschouwd”, aldus Mirela Sandrini, uitvoerend directeur van WRI Brasil. Ze voegde eraan toe dat het succes te danken is aan het opbouwen van partnerschappen tussen de overheid, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld, lokale gemeenschappen en de private sector.

Foto: Abhi Sharma (cc)

Kim Philby en Graham Greene

, door

RECENSIE - Het irritante van het werk van geheime diensten is dat het werk van geheime diensten geheim is. Historici weten er minder van dan ze zouden willen. Natuurlijk zijn er archieven, maar het kan heel lang duren voordat die worden vrijgegeven. Dat de Britten tijdens de Tweede Wereldoorlog alle Duitse codeberichten konden lezen, werd pas dertig jaar na dato erkend en voor zover ik weet duurde het nog eens veertig jaar tot alle stukken openbaar waren. Maar ook een onderzoeker die toegang heeft tot alle overgebleven stukken, zal regelmatig moeten raden wat bedoeld kan zijn geweest met codewoorden en toespelingen. Historici zijn natuurlijk vertrouwd met embargo’s en contextverlies, maar als het gaat om de geschiedenis van een geheime dienst, zijn de problemen groter.

Kim Philby

Je merkt dat op elke pagina van The Writer and the Traitor, het boek dat de Britse journalist Robert Verkaik wijdde aan de vriendschap tussen Graham Greene en Kim Philby. Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte de laatste een bliksemcarrière bij de Britse buitenlandse inlichtingendienst MI6. Op tweeëndertigjarige leeftijd stond hij aan het hoofd van alle Britse tegen de Sovjet-Unie gerichte contraspionage. Later was hij gestationeerd in Washington. En dat terwijl hij, zoals zou blijken, werkte voor Stalin. Als hoofd van de contraspionage kon hij alle aanwijzingen die tegen hem bestonden, laten verdwijnen; een overloper die hem kon ontmaskeren merkte te laat dat Philby Moskou had ingelicht. Niemand weet wat er van deze Konstantin Volkov is geworden.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Quote du Jour

Quote du Jour | Heel vervelend

, door

De hoogste baas van onze strijdkrachten vindt het heel vervelend, maar

“We moeten blijven oefenen om klaar te zijn voor crises en om onze mensen op te leiden”

Drie natuurgebieden staan in de fik omdat daar waarschijnlijk door defensie pyrotechnische hulpmiddelen zijn gebruikt, midden in een code oranje wegens ‘hoog gevaar’ op brand, met enorme schade tot gevolg voor natuur en mens. En dan te bedenken dat onze militairen 10 jaar geleden nog ‘pang, pang’ riepen tijdens oefeningen, althans als ze een semi-automatisch geweer nadeden. Anders gewoon ‘pang’ natuurlijk. Of ‘ratatatata’. Konden ze daar niet een paar weekjes naar terug?

Foto: Mike Erskine on Unsplash

Aandeelhouderskapitalisme: schade als enige logische uitkomst

, door

Sinds de opkomst van beurskapitalisme is kapitaal sneller gaan bewegen dan alles wat het zou moeten begrenzen. Arbeid zit vast, regels slepen zich voort, politiek onderhandelt tot de randen eraf zijn. Maar geld vertrekt op het moment dat het ergens een paar basispunten meer ruikt. Dat verschil in mobiliteit is de motor van het aandeelhouderskapitalisme. Tijd krimpt tot kwartalen, weken en soms zelfs uren of minuten, verantwoordelijkheid verdampt zodra zij buiten de balans valt, en besluitvorming buigt richting wat nú rendeert.

Een beursgenoteerd bedrijf hoeft geen kwaadaardige intenties te hebben om structureel schadelijke keuzes te maken. Het hoeft alleen braaf te doen wat het systeem voorschrijft: rendement maximaliseren onder permanente dreiging van kapitaal dat wegloopt. In zo’n omgeving fungeert moraal als zo snel mogelijk te schrappen kostenpost.

De opdracht is eenvoudig: maximaliseer aandeelhouderswaarde. Alles daarbuiten wordt bijzaak, randvoorwaarde of PR. Bestuurders die die hiërarchie niet volgen, liggen eruit. Soms luidruchtig via activistische aandeelhouders, vaker stil via koersen, targets en ‘herijkte verwachtingen’. Het systeem selecteert. Wie te ver vooruit kijkt, of belangen van werknemers en omgeving zwaarder laat wegen dan de concurrentie, wordt ingehaald of vervangen. The only way is down, vanuit maatschappijkritisch opzicht.

Kortetermijndenken verschijnt daardoor als rationele – zelfs de enige – strategie. De beurs reageert direct, bonussen volgen die cadans, analisten zetten de lat en rekenen af. De toekomst wordt iets dat je klein houdt. Investeringen die pas later renderen krijgen argwaan. Schade die buiten de boekhouding valt, wordt verplaatst. Na ons de zondvloed, en zelfs een waarschijnlijke zondvloed is in het heden een acceptabel risico.

Foto: Avaaz (cc)

Buigen voor de macht

, door

COLUMN - Meta heeft opnieuw een groot aantal Instagramaccounts van queerclubs, nachtclubs en lhbti-vriendelijke organisaties zonder waarschuwing verwijderd. Daaronder ook accounts die al eerder een keer waren verwijderd, maar na bezwaar weer hersteld waren. Er zijn accounts die meerder malen zijn verwijderd. Het patroon is telkens hetzelfde: accounts verdwijnen plotseling, beheerders krijgen geen concrete reden en pogingen om bezwaar te maken lopen vast. Volgens Martha Dimitratou, directeur van Repro Uncensored, speelt de manier waarop moderatiesystemen werken een sleutelrol. „We zien dat conservatieve groepen gecoördineerd accounts massaal rapporteren”, zegt ze. „Als zo’n melding vaak genoeg voorkomt, grijpt het systeem in.” Dat systeem is grotendeels geautomatiseerd. Kunstmatige intelligentie analyseert patronen en koppelt accounts aan elkaar. „Als één account wordt verwijderd, kan dat een domino-effect veroorzaken”, zegt Dimitratou.

Maar het gaat hier natuurlijk niet om moderatiesystemen of kunstmatige intelligentie. Zuckerberg heeft zich vorig jaar al verkocht aan Trump. En hij was niet de enige. Met als gevolg dat de Amerikaanse mediawereld voor een groot deel onderworpen is aan censuur en desinformatie. Ook de wetenschap wordt getroffen door het verbod op verspreiding van informatie die raakt aan diversiteit, gelijkheid en inclusie. Uit bibliotheken en scholen zijn inmiddels stapels boeken verdwenen over slavernij, gender, woke en alles wat de president niet blieft.

Quote du Jour

Quote du Jour | WODC rapporteurs voelen zich niet gehoord

, door

Zowel het vorige kabinet als het huidige negeert de conclusies van een WODC rapport over demonstratievrijheid, constateren medeauteurs mr. dr. B. (Berend) Roorda, mr. N.J.L. (Noor Swart), mr. C.V.J. (Joachim) Bekkering en prof. dr. H.B. (Heinrich) Winter in een beschouwing in De Hofvijver,  de digitale krant van het Montesquieu Instituut.

Het rapport is op 19 december aan de Tweede Kamer aangeboden. Ondanks de conclusie dat ingrijpende wijzigingen van de wetgeving niet nodig zijn komen de de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de minister van Justitie en Veiligheid (J&V) van het kabinet-Schoof met een hele reeks aanpassingen.

Foto: "Droogte" by Raverken is licensed under CC BY-NC-SA 2.0

Water is de nieuwe olie

, door

ACHTERGROND - door Bart Ossendrijver

Via een installatie wordt in een gortdroge woestijn water gevangen, zo uit de lucht. Het klinkt als een handige gadget uit een sciencefictionfilm, maar het instrument bestaat echt. Scheikundige en Nobelprijswinnaar Omar Yaghi maakte het vernuftige apparaat en legt in het NRC uit hoe het werkt. Het systeem bestaat uit MOF’s: metaal-organische raamwerken die een poreuze spons vormen en H2O moleculen uit de lucht trekken. De installatie voegt nog wat mineralen toe en klaar is kees: het water is geschikt om te drinken. Als het mogelijk is de installatie op te schalen, kan het duizenden liters schoon drinkwater per dag oogsten. Daarmee kan technologie als deze een rol spelen in het oplossen van het nijpende wereldwijde watertekort.

Ook in Nederland hebben we te maken met een groeiend (drink)waterprobleem. In 2023 doken we samen met geowetenschapper Michelle van Vliet (UU) in de complexiteit van het watersysteem. Dat er waterschaarste is, werd in 2018 door een grote droogte duidelijk. Maar het Nederlandse watertekort ontstaat door een ingewikkelde samenkomst van een historisch té snel waterafvoersysteem, een stijgende vraag door bevolkingsgroei en vervuiling van onze bronnen. Het is duidelijk dat de grootte van de tekorten zal toenemen. Een eenduidige oplossing is er niet, misschien is daarom zelfs in Nederland een technologie die water uit de lucht vangt een welkome uitvinding.

Closing Time | Suspicious Minds

, door

Koningsdag in een land vol wantrouwen. Ik hoef hopelijk niet uit te tekenen waarom dit liedje van The King (of Rock & Roll) toepasselijk is, toch?

Het videoclipje is nog leuk gedaan ook.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende