een gastbijdrage van Hans Custers Er is al veel geschreven over de Amerikaanse midterms. Toch wil ik een poging doen daar iets aan toe te voegen, al zal veel van wat ik hier schrijf ook al elders zijn gezegd. Ik heb het meeste dan ook niet zelf verzonnen, maar in de loop van de tijd opgepikt uit allerlei bronnen, waaronder verschillende gasten uit én de presentator van de podcast van Jon Stewart. Bronnen die soms wel, maar meestal niet heel expliciet een duidelijke conclusie trekken: het neoliberalisme loopt op zijn eind, in elk geval in de VS. De econoom Branko Milanković kwam wel expliciet tot die conclusie, in zijn boek The Great Global Tansofmation dat afgelopen voorjaar uitkwam. De eerste tekenen waren ruim tien jaar geleden al zichtbaar, nota bene in de partij van Ronald Reagan, in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2016. Hoewel het partijestablishment in eerste instantie niks van hem moest hebben, kozen Republikeinse kiezers Trump als hun presidentskandidaat. Hoewel Trump het niet expliciet over het neoliberalisme had, keerde hij zich wel duidelijk tegen de ideologie die zo dominant was in beide partijen in de VS. Trump zal geen doordachte politieke analyse hebben uitgevoerd voor hij zich kandidaat stelde. Misschien was hij simpelweg op het goede moment op de goede plaats om munt te slaan uit de onvrede van kiezers. Of hij voelde die onvrede intuïtief aan. Dat Trump zich tegen het neoliberalisme keerde lijkt misschien vreemd, want hij heeft er ongetwijfeld van geprofiteerd. In elk geval van de steeds lagere belastingen, en daarnaast zal een terugtrekkende overheid mogelijkheden hebben gegeven voor het opzetten van (al dan niet schimmige) zaken en werd de controle daarop ook nog eens minder. Maar uit Trumps uitspraken en beleid wordt duidelijk dat er één aspect van het neoliberalisme was waar hij niks van moest hebben: de globalisering. Zolang Amerika de wereldeconomie domineerde zal hij daar niet zoveel last van hebben gehad. In de loop van de tijd moet dat zijn veranderd, al weet ik onvoldoende van zijn zaken om daar precies een vinger op te kunnen leggen. Ik kan me voorstellen dat hij in toenemende mate last had van buitenlandse investeerders in de Amerikaanse vastgoedmarkt, uit bijvoorbeeld China of Arabische oliestaten. Hoe dan ook, Trump wist tot twee keer toe voldoende kiezers aan zijn kant te krijgen om president te worden. Kiezers die, net als hij, genoeg hadden van de door de neoliberale ideologie gedomineerde politiek. Er was alleen iets dat veel van die kiezers niet beseften, mede door alle misleidende verhalen van de Republikeinen en hun propagandakanalen. Trump stond niet aan hun kant, maar aan die van de winnaars van het neoliberalisme, die hun belangen veilig wilden stellen: hun rijkdom en hun economische en politieke macht. Desnoods ten koste van de Amerikaanse democratie. Die winnaars voelden namelijk wel aan dat de groeiende onvrede onder Amerikaanse kiezers de grootste bedreiging was voor hun positie. Ze hoopten dat de bedreiging afgewend kon worden door middel van demagogie en desinformatie. En de Democraten? Die probeerden de democratie te beschermen en ageerden tegen de leugens en alle haatzaaierij, ongetwijfeld met de beste bedoelingen. Maar ze bleven in meerderheid wel “gematigd”, wat er in de praktijk betekende dat ze vasthielden aan de neoliberale ideologie. Angst zal daar een belangrijke rol in hebben gespeeld. Angst om campagnedonoren kwijt te raken, of om het labeltje “socialist” opgespeld te krijgen door zowel rechte propagandakanalen als (zogenaamd) gematigd progressieve media en denktanks. Die tijd is voorbij. Een nieuwe generatie Democraten weigert geld aan te nemen van grote donoren, en is niet meer bang om duidelijk stelling te nemen. Met succes, ook, of juist, in van oudsher oerconservatieve staten als Texas, Kansas, South Caroline en mogelijk Mississippi. De partij die als eerste afstand had moeten nemen van een ideologie die vooral in het belang was van de economische elite, doet dat als laatste. Maar ze doen het tenminste, al zal er de komende tijd nog wel de nodige strijd over zijn. De eerste slag wordt in januari geleverd, bij het verdelen van belangrijke posten in het Congres: wie wordt aangewezen als voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, en wie wordt aanvoerder van de Democraten in de Senaat? Een machtswisseling in de partij ligt voor de hand, maar het is de vraag of de oude generatie vrijwillig plaats wil maken. Voor de toekomst is het de grote vraag hoe de strijd tussen winnaars en verliezers van het neoliberalisme zich zal ontwikkelen. De verliezers zijn met meer, maar de winnaars hebben een sterke machtspositie. De afloop is dus ongewis.
Working class punk van The Chats uit Australië. Met dat vette Australische accent klinkt dat nog net wat lekkerder. Verder moeten we ze maar met rust laten. Ze hebben rookpauze.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
Iedereen is wel eens patiënt. Op die kwetsbare momenten gaat er zelfs bij de professionals waar we op vertrouwen wel eens wat mis. Welke situaties zijn het gevoeligst? En wat zijn de professionele en persoonlijke gevolgen als een situatie escaleert?
Voor de lezingenserie Doktersdilemma’s gingen drie UMC Utrecht-medewerkers naar aanleiding van de medische ziekenhuisserie The Pitt in gesprek over de moeilijke en meest menselijke situaties waar dokters voor komen te staan in hun werk. Een seizoen van de met vele Emmy’s bekroonde tv-show volgt een vijftien uur durende dienst van dokter Robby, een getroebleerde maar toegewijde hoofdarts, en zijn collega’s op de spoedeisende hulp van het fictieve Pittsburgh Trauma Medical Center. Kijkers en recensenten prijzen het ijzersterke acteerwerk en het script; ziekenhuisprofessionals de realistische weergave van het werk op de spoedeisende hulp.
In de officiële Nederlandse artseneed uit 2003 staat onder andere: ‘Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen. Ik zal aan de patiënt geen schade doen.’ Deze variant van de aloude Eed van Hippocrates wordt bij vrijwel elk afstuderen van kersverse dokters in Nederland voorgelezen. Maar als dokter ben je, naast een uitzonderlijke professional met jarenlange opleidingen en rigoureuze training achter de rug, ook nog steeds gewoon een mens. En slechte dagen hebben we allemaal, toch?
De Amerikaanse kiezer heeft Trump en de Republikeinen een forse nederlaag bezorgd. Een dag later stegen de beurzen nog, maar donderdag sloeg de stemming om. De Nasdaq verloor 5,5 procent, waarbij vooral technologiebedrijven en chipfabrikanten zware klappen kregen.
De reden is veelzeggend. Beleggers vrezen dat de Democraten de vrijwel ongeremde groei van de AI-industrie gaan beperken. In Texas wil de nieuwgekozen Democratische gouverneur nieuwe datacenters voorlopig tegenhouden, totdat er fatsoenlijke regels zijn voor onder meer waterverbruik, energievoorziening en de belangen van omwonenden.
En daar hebben we het kapitalisme weer, dat bejubelde economische systeem dat volgens zijn aanhangers uiteindelijk voor iedereen het beste oplevert. Kennelijk zolang niemand de vrijheid van bedrijven aantast om hun eigen kosten op de samenleving af te wentelen.
Want de beurs kijkt wel degelijk naar de toekomst, alleen vooral naar de toekomstige winsten, of nou ja, waarbij toekomst vooral staat voor een zo kort mogelijke horizon. Wat een investering over een of twee jaar betekent voor de elektriciteitsrekening van huishoudens, de beschikbaarheid van water of het milieu, is van ondergeschikt belang. Pas wanneer die maatschappelijke kosten op de bedrijfsbalans dreigen te belanden, worden ze ineens een probleem.
De reactie van Wall Street legt daarmee wederom het failliet bloot van het sprookje dat winstmaximalisatie vanzelf het algemeen belang dient. Zodra democratisch gekozen bestuurders proberen dat algemeen belang daadwerkelijk te beschermen, zien beleggers hun rendement bedreigd.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Een nummer over de poedelprijs, dat leek me wel toepasselijk na de week van de Amerikaanse midterms. Al gaat de tekst van Greg Freeman niet over politiek, maar over relationele complicaties. Wikipedia deelt Freeman in bij de alternatieve country, anderen noemen het rock of leggen zelfs een link met punk. Het komt er vooral op neer dat Freeman het niet moeilijker wil maken dan hij nodig vindt, en dat hij expressie verkiest boven virtuositeit of perfectie. Muziek live met band opnemen in de studio past helemaal bij die benadering. Dat heeft Freeman dan ook gedaan met zijn nieuwe plaat, waar Loser’s Prize op staat.
Bolsonaro, Vucic, Trump: het zijn vooral jongeren die een einde maken aan de ongebreidelde macht van autoritaire politieke leiders. Dat moet ook voor Indiase studenten een aansporing zijn om door te gaan met hun protest tegen de regering van de extreemrechtse hindoe-nationalist Narendra Modi. Zondag trokken honderdduizenden mensen naar de Indiase hoofdstad New Delhi om het ontslag te eisen van de Chief Election Commissioner (CEC) van het land, naar aanleiding van beschuldigingen van manipulatie en gesjoemel bij diverse verkiezingen in India. ‘Red de democratie’, is hun leus. Niet onbelangrijk is dat ze gesteund worden door een blok van oppositiepartijen, de Indian National Developmental Inclusive Alliance, kortweg INDIA.
De demonstratie van zondag is een vervolg op die in oktober en de eerdere demonstraties van studenten onder aanvoering van de ‘Kakkerlakken Volkspartij’ tegen het de enorme druk die zij ervaren door het examensysteem en het gebrek aan perspectief op een baan voor degenen die daar doorheen komen. De demonstranten hebben zich ook nu weer niet laten afschrikken door de uitzonderlijke repressie van een tienduizenden tellende politiemacht. Hun protest is nu gericht op het misbruik van de nationale kiescommissie om miljoenen mensen hun stemrecht te ontnemen, met als doel verkiezingszeges veilig te stellen. De demonstranten bestempelen dit als een “moord op de democratie” en eisen de beëindiging van het nieuwe systeem van kiezersregistratie en het heropnemen van alle namen die uit de kiesregisters zijn geschrapt. Volgens hen heeft dat nieuwe systeem er toe geleid dat meer dan 130 miljoen kiezers zijn geschrapt; dat is ongeveer 14% van het totale aantal geregistreerde kiezers in het land. De oppositie stelt dat deze schrappingen specifiek gericht waren op kiezers die doorgaans niet stemmen op de regerende hindoe-supremacistische Bharatiya Janata Party (BJP), namelijk kiezers uit religieuze minderheidsgroepen en sociaal en economisch achtergestelde lagen van de samenleving. Met als gevolg dat de hindoenationalisten voor het eerst ooit de deelstaatverkiezingen in West-Bengalen wonnen – een regio waar moslims ongeveer 27% van de 100 miljoen inwoners uitmaken – nadat 2,7 miljoen kiezers officieel uit de kiesregisters waren geschrapt. In veel kiesdistricten die door de BJP werden gewonnen, was het aantal geschrapte of betwiste kiezers groter dan de marge waarmee de partij de verkiezing won. Volgens de rechter zouden de kiezers die van de lijst waren verdwenen, bij een volgende gelegenheid hun stem kunnen uitbrengen. De kiescommissie heeft aangekondigd in zes staten nader onderzoek te gaan verrichten of alle stemgerechtigde burgers in het systeem zijn opgenomen.
De Democraten hebben bij de midterms zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat veroverd. Een historische afstraffing voor Donald Trump. Toch geven de verkiezingsuitslagen weinig aanleiding om opgelucht achterover te leunen.
De voorlopige kiezersanalyses worden pas echt interessant wanneer je kijkt naar wie er op welke partij heeft gestemd. In de negen Senaatsverkiezingen die de New York Times analyseerde, stemden vrouwen consequent overwegend Democratisch. Niet-witte kiezers eveneens, met soms overweldigende marges. Ook jonge kiezers en hogeropgeleiden kozen massaal voor de Democraten.
Bij witte kiezers is het beeld vrijwel omgekeerd. In zeven van de negen staten hebben de Republikeinen nog altijd een voorsprong. In Mississippi zelfs van 49 procentpunt, in Texas van 20. Ook onder mannen behouden de Republikeinen in zeven staten de overhand.
Vooral de witte man blijft daarmee een belangrijke pijler onder de Republikeinse partij. Landelijk stemde nog altijd 55 procent Republikeins. Weliswaar minder dan de 60 procent in 2022, toch een opmerkelijke loyaliteit aan een partij die zich inmiddels volledig heeft overgeleverd aan Trump en zijn autoritaire politiek.
Het generatieverschil maakt de uitslag nog veelzeggender. Van de kiezers onder de dertig stemde landelijk 72 procent Democratisch. Onder 65-plussers hadden de Republikeinen juist een kleine meerderheid. In de negen onderzochte Senaatsverkiezingen kozen alle leeftijdsgroepen onder de 45 overwegend Democratisch, terwijl de Republikeinen bij de 45- tot 64-jarigen in zeven staten voorlagen.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
In Frankrijk hebben ze gisteren de juiste toon gevonden waarmee de protesten tegen de miserable staat van het onderwijs, de hoge kosten voor levensonderhoud en tegen het fascisme.
De Nederlandse media konden die toon niet vinden. Verblind als ze waren door hun blik die vooral op de politie was gerichten, want je weet maar nooit wanneer die er op los gaan.
De landelijke protestdag verliep desalnietteminn redelijk rustig. Het rumoer kwam bovenal van vrolijke, dansende en zingende mensen die een voor de gelegenheid opgepimtpe versie brachten van J’ai deux amours (Ik heb twee liefdes: mijn land en Parijs), een chanson uit 1930 van Josephine Baker (1906 – 1975).
In 2012 voerde de VVD campagne met de leus “Niet doorschuiven maar aanpakken”. Veertien jaar later verklaarde Dilan Yeşilgöz dat een al jaren bekend probleem met de hypotheekrenteaftrek vanaf 2031 vooral iets is voor een volgend kabinet. De VVD heeft kennelijk een nieuwe definitie van daadkracht ontwikkeld: problemen aanpakken, maar pas als iemand anders verantwoordelijk is, ooit.
De VVD is sinds 2010 onafgebroken regeringspartij. In die zestien jaar is ze verworden tot een machtspartij pur sang, waarbij het behoud van politieke invloed en de bescherming van gevestigde belangen steeds nadrukkelijker de boventoon voeren. Regeren is een doel op zichzelf geworden. Ingrijpende keuzes zijn vooral interessant zolang ze de eigen achterban weinig kosten.
Neem de woningmarkt. Terwijl starters zich blauw betalen en woningzoekenden jarenlang vastzitten, weigert de VVD iedere wezenlijke aantasting van de hypotheekrenteaftrek. De Nederlandsche Bank pleit juist voor afbouw van fiscale stimulering van het eigenwoningbezit, naast uitbreiding van het woningaanbod. De VVD presenteert het behoud van die stimulering als een overwinning en komt met maatregel na maatregel voor de happy few die de woningmarkt alleen maar verder ontregelen. Neem de jubelton, die vooral kinderen van vermogende ouders hielp en het overbieden stimuleerde. Of de startersvrijstelling in de overdrachtsbelasting, waarvan volgens onderzoek van de Universiteit Maastricht tot 90 procent van het voordeel bij verkopers belandt. En wat stelde de VVD in 2025 doodleuk voor? Opnieuw belastingvrij schenken voor een koopwoning. Wie rijke ouders heeft, krijgt extra mogelijkheden om andere kopers te overbieden. Wie die ouders niet heeft, mag de hogere huizenprijzen betalen.
COLUMN - van Sonja Dusarduijn
Wanneer we – in de geest van Dworkin – aannemen dat het recht als literatuur is, kan de wet worden gezien als een doorlopende ketenroman geschreven door wetgevers en rechters. De mooiste versie is een verhaal dat niet alleen zijn schrijvers, maar ook zijn lezers overtuigt. Als de wet zo zou zijn, zouden we ademloos luisteren. Zo zou ook de kroniek van de belastingwet geschreven moeten worden. De werkelijkheid is minder fraai. De vertelling over het belasten van particuliere vermogensrendementen is verworden tot een gerafeld manuscript, een onafgesloten novelle waarin onderliggende waarden steeds moeilijker te vinden zijn.
Het verhaal start met Piersons Wet op de Vermogensbelasting 1892. De vermogensrendementsheffing 2001 weerspiegelt dat fiscale verleden. Beide stelsels zijn immers gebouwd op de gedachte dat een heffing naar verdiencapaciteit de uitvoeringsproblemen van een heffing naar werkelijk rendement kan voorkomen. In beide stelsels stoelt het inkomensbegrip daarom op een rendementspotentie van 4% over de vermogenswaarde. Back to the future luidde dan ook de leus van het wetgevende koppel Zalm en Vermeend bij de introductie van ‘hun’ box 3.
Het forfaitaire stelsel moest de gebreken van artikel 24 Wet IB 1964 repareren. Dat toenmalige bronnenstelsel belastte alleen de vruchten van de vermogensboom, de groei van de boom zelf bleef buiten schot. Belastingplichtigen maakten massaal gebruik van deze wettelijke tweedeling. Vooral vermogensgroeifondsen waren populair: doordat ze geen belastbare rente of dividend uitkeerden, bestond hun rendement volledig uit onbelaste koerswinst. Aan het einde van de vorige eeuw was het belasten van vermogensinkomsten getransformeerd tot een bijna facultatieve heffing.
Het was best wel een paar drukke dagen. Dagen met drukte, bedoel ik. Met druktemakers. Als we dat zelf niet zijn, zijn het de anderen wel.
Tijd voor een wat rustiger, meer contemplatief muziekje. Kalmerende muziek, met een alarmerende tekst. Voor Brian Eno is het allemaal wel helder:
In deze wereld (…)
Zoveel te verliezen en te redden
En de roos van de liefde zal bloeden
En de dag is vervloekt in schande
Gisteren was er hoop dat ‘Old man Trump’ een pak slaag zou krijgen, vandaag is hoop zekerheid geworden.
We kunnen dan ook, net als gisteren, weer een liedje van gouwe ouwe Woody Guthrie er bij halen. Bij leven was hij een die-hard anti-fascist, met zijn gitaar als wapen:
My big Gibson guitar has got a sign I painted on it, says, “This machine kills fascists” and it means just what it says too.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.