Ik had Wakker in Paraguay gemist toen de VPRO de serie uitzond. Nu de documentaire een wildcard heeft gekregen voor de Gouden Televizier-Ring en daarmee meedoet aan de nominatieronde, werd het tijd om dat alsnog recht te zetten. Wakker in Paraguay heeft een slimme keuze gemaakt: de makers hoeven hun hoofdpersonen nauwelijks tegen te spreken. Ze hoeven chemtrails, 5G-angst, de Deep State en verhalen over een naderende dictatuur ook niet uitgebreid te ontkrachten. Ze zetten de camera neer en wachten tot de werkelijkheid het werk doet. De vijfdelige VPRO-serie volgt Nederlanders die het vertrouwen in overheid en samenleving grotendeels hebben opgezegd en daarom naar Paraguay vertrekken. Daar hopen ze te vinden wat Nederland volgens hen heeft verloren: vrijheid, ruimte, lage belastingen en vooral weinig bemoeienis van bovenaf. Dat levert soms buitengewoon grappige televisie op. Mensen die Nederland ontvluchten vanwege overheidsdwang ontdekken dat Paraguay zelf ook gewoon regels, instanties en bureaucratie kent. Wie bang is voor surveillance overweegt ondertussen camera’s om ongewenste bezoekers van het eigen terrein te weren. De overheid moet weg, behalve waar eigendom, veiligheid en orde beschermd moeten worden. De kracht van de serie zit precies in die botsingen. De makers hoeven geen debatleider te spelen en ook geen factchecker die na iedere uitspraak in beeld springt. Daardoor zie je iets interessanters dan een discussie over de vraag of chemtrails bestaan: je ziet hoe een volledig wereldbeeld zich gedraagt wanneer het met de echte wereld in aanraking komt. Misschien wel de grappigste tegenstelling is hoe slecht sommige van deze zelfverklaard ‘wakkere’ mensen lijken te hebben onderzocht waar ze eigenlijk naartoe zijn verhuisd. Ze vertrouwen Nederlandse instituties, media en overheid zo weinig dat achter vrijwel alles een verborgen agenda kan zitten, terwijl een emigratie naar de andere kant van de wereld soms opvallend veel op goed vertrouwen gebeurt. De geschiedenis van Paraguay, de politiek, de economie, de lokale verhoudingen, de praktische werkelijkheid: regelmatig lijkt de kennis daarover beperkt. Je zou verwachten dat juist mensen die zichzelf erop beroemen kritischer te kijken dan de goedgelovige massa eerst drie keer controleren waar ze hun huis, geld en toekomst neerzetten. Een van de merkwaardigste details is dat de deelnemers zichzelf vaak als vluchtelingen beschouwen. Ze zijn gevlucht voor Nederland, voor de overheid, voor regels, voor wat zij ervaren als repressie. Tegelijkertijd komt uit dezelfde kring uitgesproken weerstand tegen asielzoekerscentra en migranten naar voren. Het woord vluchteling blijkt daarmee opvallend rekbaar. Voor henzelf is vluchten een begrijpelijke reactie op omstandigheden die zij onverdraaglijk vinden. Bij anderen verandert migratie direct in profiteren, overlast, dreiging of misbruik. Hun eigen vertrek is een principiële zoektocht naar vrijheid, dat van anderen eerder een maatschappelijk probleem. Die asymmetrie loopt als een rode draad door de serie. Vrijheid betekent in de praktijk vooral dat anderen zich zo weinig mogelijk met hen moeten bemoeien. Zelf hebben ze ondertussen vrij concrete ideeën over wie er naast hen mag wonen, hoe de omgeving zich hoort te gedragen en welke cultuur Paraguay wel wat beter zou kunnen overnemen. Integreren krijgt daardoor een bijzondere vorm: emigreren naar Zuid-Amerika om vervolgens zo veel mogelijk tussen Nederlanders en andere Europeanen te gaan wonen. En onder dat alles ligt een overduidelijk privilege. Paraguay is voor deze Nederlanders mede aantrekkelijk omdat hun Nederlandse inkomen, spaargeld of vermogen er veel verder reikt dan thuis. Arbeid is goedkoop, grond is goedkoop, diensten zijn goedkoop. Waar ze in Nederland klagen dat alles onbetaalbaar is geworden, ontdekken ze in Paraguay opgelucht dat mensen nog wel voor bedragen willen werken die voor hen betaalbaar zijn. Dat wordt vervolgens gepresenteerd als bewijs dat Paraguay beter functioneert. Alleen: die betaalbaarheid bestaat juist bij gratie van de economische ongelijkheid waarvan zij zelf profiteren. Ze kunnen goedkoop wonen en goedkoop arbeid inkopen omdat hun koopkracht veel groter is dan die van veel Paraguayanen. Hun vrijheid wordt voor een belangrijk deel gefinancierd door het verschil tussen hun portemonnee en die van de lokale bevolking. Hier zijn de arbeiders en nanny's tenminste nog wél te betalen, zolang je zelf degene bent met de euro’s, natuurlijk. Tegelijk ontstaat rondom deze emigratie een Nederlandse economie. Nederlanders verkopen grond aan Nederlanders, adviseren Nederlanders over emigratie en rekenen voor allerlei diensten bedragen die voor Nederlandse begrippen misschien aantrekkelijk zijn, terwijl die voor lokale maatstaven heel anders kunnen uitpakken. Wie Nederlandse koopkracht meebrengt, kan bovendien lokale prijzen opstuwen. Precies het mechanisme waar deze emigranten in Nederland over klagen, exporteren ze zo zelf. De ironie is bijna te mooi. In Nederland zijn woningen te duur, grond te duur en arbeid te duur. Dus vertrekken ze naar een land waar ze dankzij hun grotere koopkracht juist degenen zijn die woningen, grond en arbeid duurder maken voor mensen die daar al wonen. Ze klagen over Nederlandse prijzen en creëren vervolgens een omgeving waarin steeds meer Nederlandse prijzen gevraagd kunnen worden, terwijl lokale inkomens niet ineens mee migreren. Dat gevoel van vanzelfsprekende superioriteit is moeilijk te missen. Paraguay is aantrekkelijk zolang het goedkoop, ruim en beschikbaar is voor mensen met geld uit Europa. De lokale samenleving fungeert geregeld minder als een maatschappij waarin zij willen opgaan dan als een omgeving die hun gewenste, luxe levensstijl mogelijk moet maken. De serie wordt nog interessanter doordat rondom al dat wantrouwen een complete markt ontstaat. Er is grond, dienstverlening, advies, apparatuur tegen vermeende straling en hulp bij emigratie. Wie mensen eerst vertelt dat ze nergens meer op kunnen vertrouwen, verkeert daarna in een uitstekende positie om zichzelf als betrouwbare gids aan te bieden. Overal hangt daarom de zweem van mogelijke oplichting. Ook daarin zit een aardige paradox. Mensen die beweren overal manipulatie, bedrog en verborgen belangen te herkennen, blijken tegelijk bijzonder ontvankelijk voor mensen uit hun eigen kring die precies aanbieden wat ze willen horen: een stuk grond, een veilige gemeenschap, bescherming tegen straling of een route naar een vrijer bestaan. Het kritische wantrouwen houdt opvallend vaak op bij de grens van de eigen bubbel. Dat aspect had van mij nog prominenter gemogen. Wakker in Paraguay observeert vooral de gelovigen, terwijl de ondernemers rond dat geloof minstens zo interessant zijn. De stap van maatschappelijke vervreemding naar verdienmodel is klein en in Paraguay soms bijna letterlijk een vastgoedtransactie. Ook het land zelf blijft geregeld achtergrond. Paraguay is geen leeg vel waarop Nederlanders hun libertaire droom kunnen tekenen. Het heeft een lange autoritaire geschiedenis en stond van 1954 tot 1989 onder de dictatuur van Alfredo Stroessner. Juist dat maakt de keuze voor Paraguay als toevluchtsoord voor mensen die menen aan Europees autoritarisme te ontsnappen nogal geladen. Het onderstreept ook hoe vreemd het is dat mensen die zo veel belang zeggen te hechten aan zelfstandig onderzoek kennelijk naar een land kunnen emigreren waarvan ze soms bijzonder weinig lijken te weten. De observerende aanpak kent bovendien een grens. In de serie komen ook onversneden racistische en antisemitische uitspraken voorbij. Op dat moment begint de keuze om deelnemers vooral zelf te laten praten problematisch te worden. Complottheorieën over 5G kunnen door hun eigen absurditeit onderuitgaan. Racisme en antisemitisme zijn iets anders: die richten zich tegen concrete groepen mensen en hebben een lange politieke geschiedenis die weinig baat heeft bij vrijblijvende behandeling als nóg een opmerkelijke overtuiging van excentrieke emigranten. Dan dringt zich de vraag op of het journalistiek voldoende is om de camera te laten draaien en de kijker zelf zijn conclusies te laten trekken. De kracht van Wakker in Paraguay is juist dat de deelnemers zichzelf voortdurend ontmaskeren. Alleen geeft diezelfde methode racistische en antisemitische ideeën ook ruimte zonder dat er noodzakelijk een weerwoord of context tegenover staat. Observeren kan veel blootleggen, maar neutraliteit tegenover haatdragende denkbeelden is zelf ook een redactionele keuze. Tegelijk is de terughoudendheid van de makers vermoedelijk precies waarom de serie meestal zo goed werkt. Een strenge interviewer tegenover deze mensen had hun vertrouwde verhaal bevestigd: zie je wel, de mainstreammedia proberen ons weer belachelijk te maken. Nu krijgen ze alle ruimte om zelf uit te leggen hoe wakker ze zijn. Dat pakt zelden uit zoals ze vermoedelijk hopen. Toch vervalt Wakker in Paraguay nergens volledig in leedvermaak. Sommige deelnemers zijn komisch, anderen tragisch, en regelmatig zijn ze beide tegelijk. Achter de complotten zitten ook mensen die werkelijk vervreemd zijn geraakt van hun omgeving en daarin een verklaring hebben gevonden die alles met alles verbindt. Dat maakt hun overtuigingen geen haar aannemelijker. Het verklaart wel waarom een verhaal waarin niets toevallig is aantrekkelijker kan worden dan een chaotische wereld waarin overheden geregeld incompetent zijn, instituties fouten maken en niemand werkelijk de touwtjes volledig in handen heeft. Juist daarin is Wakker in Paraguay veel meer dan Ik vertrek met chemtrails. Het is een portret van mensen die uit Nederland vluchten omdat zij overal verborgen structuren van macht zien, om duizenden kilometers verderop een eigen miniatuurmaatschappij te bouwen waarin hun Nederlandse paspoort, hun Nederlandse geld en hun Nederlandse koopkracht hen precies de vrijheid geven die voor veel Paraguayanen een stuk minder vanzelfsprekend is. Ze zijn gevlucht voor een samenleving waarin ze zich tekortgedaan voelden, om elders terecht te komen aan de comfortabele kant van dezelfde ongelijkheid waarover ze thuis klaagden.
Nee, hij vertelt een verhaal. En nog een deprimerend verhaal ook. Wellicht niet de beste keuze, want jullie komen hier waarschijnlijk voor een leuk deuntje (of wat teringherrie) voor het slapen gaan. Maar het is wel een belangrijk verhaal, want we moeten gewoon zsm stoppen met het verbranden van meuk. Doen we morgen weer muziek!
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Iedere man zou Kakhiel moeten volgen. Niet omdat de grappen er altijd even goed zijn, maar omdat de site inmiddels onbedoeld een behoorlijk overtuigend dossier heeft opgebouwd ter ondersteuning van de uitspraak: “niet alle mannen, maar wel altijd een man”.
Wie Kakhiel via Instagram of de website volgt, krijgt met grote regelmaat screenshots voorgeschoteld van mislukte dates, WhatsApp-gesprekken en andersoortige DM’s. Zodra het over daten, seks of relaties gaat, is het patroon meestal hetzelfde: een vrouw zegt nee, reageert niet, toont weinig belangstelling of stelt een grens, en ergens aan de andere kant van het scherm besluit een man dat dit vooral het begin van een onderhandeling is, of erger, een scheldpartij. Zelfs de chats van Wordfeud en Marktplaats zijn niet veilig.
Natuurlijk is Kakhiel geen wetenschappelijke steekproef. Niemand stuurt screenshots in van de man die een “nee” krijgt, “jammer, fijne avond” zegt en daarna gewoon verdergaat met zijn leven. De site selecteert op ontsporing, want ontsporing is grappiger dan normaal gedrag.
Maar zelfs met die forse selectievertekening blijft één ding moeilijk over het hoofd te zien: als mensen in deze gesprekken ontsporen, zijn het opvallend vaak mannen, zeker als het om relaties en seks gaat. Vrouwen kunnen uiteraard ook stalken, manipuleren, schelden, grenzen negeren of zich volkomen krankzinnig gedragen. Alleen zie je die verhalen bij Kakhiel bijna nooit. Bij mannen lijkt er een bijna eindeloze voorraad varianten te bestaan op hetzelfde scenario: afwijzing wordt niet geaccepteerd, belangstelling wordt opgeëist en een grens wordt behandeld als iets waar nog overheen gegaan kan worden. Dat verschil is geen bewijs voor een exacte verhouding tussen mannen en vrouwen, maar het is wel opvallend genoeg om niet voortdurend weg te kunnen poetsen met “vrouwen doen dit ook”.
Daadkracht betekent in de internationale politiek steeds vaker: iets zichtbaars doen, liefst onmiddellijk, en de vraag of het ook werkt naar achteren schuiven.
Italië levert een fraai voorbeeld. Na de massale migratie naar Ceuta voerde het grenscontroles in voor reizigers uit Spanje. Spanje antwoordde met controles op reizigers uit Italië. Inmiddels zijn beide maatregelen verlengd. Italië zegt verdere migratie vanuit Ceuta te willen voorkomen. Alleen ligt Ceuta buiten Schengen en worden reizigers van daar naar het Spaanse vasteland al gecontroleerd. De Italiaanse maatregel plaatste dus vooral nog zinloos een hek achter een bestaand hek. In de naam van daadkracht.
Duitsland doet ook een duit in het zakje. Het controleert sinds 2024 zijn landgrenzen en heeft alweer een verlenging tot maart 2027 aangekondigd. Die controles veroorzaken rond grensovergangen forse files. Bij de A3/A12 bij Emmerich zijn aan het einde van zulke files ernstige ongelukken gebeurd, met gewonden en meerdere doden. Grensgemeenten hebben daar herhaaldelijk voor gewaarschuwd. Toch gaan de controles door.
De verhouding tussen middel en resultaat raakt zo steeds verder uit beeld. Zolang de regering maar kan laten zien dat ze optreedt. Donald Trump beheerst die bestuursstijl als geen ander. De Golf van Mexico werd voor de Amerikaanse overheid de Gulf of America en Lake Ontario heet inmiddels Lake America.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Donald Trump heeft een nieuwe verkiezingsbelofte: als de Republikeinen in november het Huis én de Senaat behouden, krijgt iedere volwassen Amerikaan 5.000 dollar. Kosten: ruim een biljoen dollar. Financiering: onduidelijk. Voorwaarde: de juiste partij moet winnen.
Daarmee wordt de interessantere vraag inmiddels niet eens meer wat zo’n stunt kost, maar of hij legaal is. Juristen wijzen erop dat het mogelijk buiten de Amerikaanse regels tegen verkiezingsomkoping valt, omdat Trump niemand letterlijk betaalt voor zijn individuele stem, en dat het kan worden gelezen als het aankondigen van een belastingverlaging.
Donald Trump heeft DEI (Diversity, Equity, and Inclusion) zo ongeveer tot staatsvijand verklaard. Mensen moeten worden aangenomen op kwaliteit, ervaring en verdienste, in plaats van op allerlei andere eigenschappen die toevallig goed uitkomen.
Een nobel uitgangspunt. Alleen lijkt zijn eigen regering te zijn samengesteld door iemand die deze memo niet heeft ontvangen. Trump bracht een hedgefondsmanager naar Financiën, een televisiegezicht naar Defensie, een complotdenker naar Volksgezondheid en een voormalig worstelbestuurder naar Onderwijs. Ook elders kregen televisiepersoonlijkheden, miljardairs, politieke activisten en trouwe bondgenoten toegang tot functies waarvoor vroeger zoiets bekrompens als relevante ervaring en bestuurlijke competentie werd verlangd.
Eigenlijk is de regering-Trump daarmee een indrukwekkend DEI-project. De Diversity zit wel goed. Trump rekruteert uit zeer uiteenlopende beroepsgroepen. Mensen uit de televisie-, worstel-, hedgefonds-, complot- en miljardairssector zijn eindelijk fatsoenlijk vertegenwoordigd in het landsbestuur. Vooral het glazen plafond voor Fox News-medewerkers heeft flinke barsten opgelopen.
Ook aan Equity is gedacht. Sommige kandidaten beginnen nu eenmaal met een achterstand omdat ze relevante ervaring, bestuurlijke kwaliteiten of intellectuele bagage missen. In een inclusieve organisatie laat je zulke mensen natuurlijk niet vallen. Je kijkt naar wat ze wél meebrengen. Bekendheid bijvoorbeeld. Geld. Een groot bereik op sociale media. Of het talent om Donald Trump in iedere denkbare situatie gelijk te geven.
COLUMN - Twee artikelen uit de krant van zaterdag over de relatie tussen de VS en Europa gaven me te denken. Een over de sancties tegen medewerkers van het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag (foto) en een over een Italiaanse internetprovider. Wat betekent het dat Europa op het gebied van digitale diensten volledig afhankelijk is van de VS?
Trouw interviewde rechter Nicolas Guillou van het ICC onder de kop: ‘We zijn in Europa onze soevereiniteit kwijtgeraakt. Dat is best eng’. Hoe dat werkt legt hij uit aan de hand van de gevolgen van het belangrijkste onderdeel van de sancties: het verbod van Amerikaanse bedrijven om gesanctioneerden diensten te verlenen, dan wel van hun diensten gebruik te maken. “In de praktijk heeft dit verregaande gevolgen. Vanaf dag één begreep ik dat alle tools en apps die we dagelijks gebruiken, zoals Uber, Airbnb en PayPal, zouden verdwijnen. Elk account dat je bij deze platforms hebt, wordt in principe geblokkeerd. “Wat me wel echt verbaasde, was dat mijn bank in Frankrijk mijn creditcard blokkeerde. Hoewel we in Frankrijk een eigen kaartsysteem hebben, geeft geen enkele Franse bank tegenwoordig nog een kaart uit die uitsluitend Frans is. Ze hebben monopolies gegeven aan Visa en Mastercard, die Amerikaans zijn. Toen realiseerde ik me dat ik als Frans staatsburger geen andere betaalmethode dan een cheque kan gebruiken.” Zijn zorgverzekering vergoedde niets meer omdat ze bang waren om een terugbetaling op zijn bankrekening te doen. Een hotel reserveren via Booking.com was niet meer mogelijk. Hoewel het oorspronkelijk een Nederlands bedrijf is, en gevestigd in Amsterdam, is het nu overgenomen door een Amerikaans bedrijf. “Sommige banken weigeren zelfs bankoverschrijvingen te verwerken als je onder sanctie staat. Ik kan ook niets meer online kopen, omdat je nooit weet welke postdienst het pakket gaat bezorgen. Als het een Amerikaans bedrijf is, bijvoorbeeld UPS, dan wordt het pakket geblokkeerd. Dus eigenlijk leef ik min of meer zoals ik in de jaren negentig leefde.”
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
Nou ja! Zoveel moois, gewoon uit Arnhem! Oubliette is van het debuutalbum van Lucifer’s Cold Embrace, genaamd The Elegy of Lilith, uit 2018. Dat is ook het enige album van het gezelschap, maar op basis van deze kwaliteit mag er nog wel een plaatje verschijnen.
QUOTE - Het kon niet op, op de begrafenis van de voor genocide veroordeelde oorlogsmisdadiger Mladic. Het hoofd van de orthodoxe kerk leidde de dienst, ministers uit Servië zaten vooraan in de kerk, naast hoge piefen uit het Servische deel van Bosnië. Hij werd begraven met militaire eer – alsof hij niet verantwoordelijk was voor de eerste genocide op het Europese continent sinds de Tweede Wereldoorlog. Het was het schaamteloos vereren van een ‘held’, in plaats van met gepaste schaamte en berouw terugkijken op de wandaden gepleegd in naam van het Servische volk.
Kings of Leon maakt typische stadionrock: superstrak getimed, midtempo, meezingbare refreinen, stevig maar niet te hard, u kent het. Maar dat was niet altijd zo. Ze begonnen als prettig rammelend rockbandje. Dichterbij de garage dan het stadion. Het verschil tussen de rammelende en de stadion-uitvoering van deze Kings is goed te horen als je de originele opname van Molly’s Chambers uit 2003 vergelijkt met een live uitvoering van tien jaar later. Ieder zijn voorkeur, zullen we het daar maar op houden?
Anders dan de bandnaam misschien doet vermoeden klinkt Bar Italia ontzettend Engels. De Italiaanse zangers en de Velvet Underground invloed die ik erin meen te horen veranderen daar ook niks aan. De drie vaste bandleden doen afwisselend de leadzang. Er zijn natuurlijk wel meer bands met drie zangers, maar Bar Italia maakt er een gewoonte van om in elk nummer alle drie de bandleden aan het woord te laten.
Waar zou een band die zich Kiwi Jr. noemt nou vandaan komen? Dat leek me een (te?) voor de hand liggende openingszin voor deze Closing Time. Voor de zekerheid zocht ik het toch nog even op. Canada.
Maar wat maakt het ook uit. Het is gewoon een sympathiek, opgewekt liedje om goedgemust het weekend in te gaan, mede dankzij die vrolijk rinkelende twaalfsnarige gitaar.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.