Thema Groen

Beerput Nederland

COLUMN - ‘In twintig jaar tijd hebben we nog nooit zoveel boze en wanhopige reacties gehad als op Beerput Nederland’, meldde KRO/NCRV op Twitter. Die onthutsing was terecht. Ik heb die documentaire nu al drie keer gezien, en ben nog steeds ondersteboven.

Beerput Nederland laat zien dat het ruimhartige vertrouwen waarmee de overheid de industriële afvalverwerking in Nederland al decennia achtereen tegemoet treedt, volkomen misplaatst is. De bedrijfstak is inmiddels te vaak op moedwillige, schrikbarende, milieuverwoestende fraude betrapt om ooit nog op enige coulance, van wie dan ook, te mogen rekenen.

Juist daar werd de documentaire echt schrijnend: het kan de overheid maar bitter weinig schelen wat die sector uitvreet. Beerput Nederland inventariseerde nauwgezet hoe de kosten van vervuiling, fraude en nalatigheid op de samenleving worden afgewenteld, terwijl de betrokken bedrijven ondertussen zelf gretig subsidies en winst opstrijken. Ondertussen kijkt de overheid opzettelijk de andere kant op. Frauduleuze afvalverwerkers konden zonder vergunning aan de slag, terwijl de overheid bezuinigde op controle en handhaving, of onderzoek expliciet dwarsboomde.

Flexinist

COLUMN - Ik ben er een geworden. Ondanks dat ze eigenlijk niet bestaan. Maar toch.

Maar laten we bij het begin beginnen: de vleesconsumptie, bij ons in het westen maar ook in het algemeen, ligt veel te hoog. Dat is dramatisch voor het klimaat. Slecht voor de gezondheid. Er is allerlei gerotzooi in de vleessector. En last but not least is het ook heel zielig voor de dieren. Hoewel ‘zielig’ niet helemaal de lading dekt, als het gaat om het in erbarmelijke omstandigheden gevangenhouden van miljarden levende wezens.

Een deel van de lezers ben ik nu al kwijt, die zitten, al het bewijs ten spijt, al schuimbekkend een commentje te tikken. Want zo gaat dat, als het gaat over minder vlees eten, dat roept heftige emoties op. Ook al zijn er eigenlijk wel belangrijkere dingen, zoals in dit geval het milieu en onze gezondheid. Zo zij het, ik schrijf dit stuk niet voor hen die nu al een rood waas voor ogen hebben.

Hulspas weet het | Hoe zieker hoe beter

COLUMN - ‘We stood there crying – filming with tears running down our cheeks.’ Aldus de toelichting bij een filmpje dat door National Geographic op twitter werd gezet. Een filmpje van (zo opende het artikel achter de bijgaande link) een ‘starving polar bear on iceless land’. Het was inderdaad treurig om te zien, die scharminkel van een ijsbeer, scharrelend tussen allerlei vuil, op zoek naar iets te eten. De tweet-met-filmpje van National Geographic ging dan ook meteen viral. En de commentaren lieten zich raden. Net als de reactie van wetenschappers.

Is dit dier een slachtoffer van klimaatverandering, zoals National Geographic beweert? Zullen straks alle ijsberen, verdreven van het smeltende poolijs, als hongerige klimaatvluchtelingen de Canadese vuilnisbakken komen inspecteren? De deskundigen hadden zo hun twijfels. Kwam dit de laatste jaren vaker voor, vroeg de een zich af. Het leidde wel tot nuttige discussies, zo luidde het commentaar van weer een ander. Uiteindelijk was het ijsbeer-expert Jeff Highdon die de kijkers uit hun lijden verloste. Highdon reageerde liever niet (‘I try to avoid commenting on stuff like this, at least for the first couple days when emotions are high. But since you asked…’) maar kwam op verzoek met een analyse van de situatie. Dat soort dramatische beelden zijn niet nieuw. IJsberen zijn alleseters en gaan wel vaker op zoek naar eetbaar afval. En ook ijsberen kunnen ziek worden. Highdon bekeek het filmpje nauwkeurig, bekeek de omgeving, zag waar het gemaakt moest zijn, en wees erop dat de ijsberengemeenschappen daar in de buurt gezond en ‘stable’ zijn. En ja, daar ligt dus niet altijd ijs, maar dat vinden ijsberen helemaal geen probleem.

Suggereren dat dit beeld kenmerkend zou zijn voor de conditie van de ijsberen aldaar, noemt hij ‘misleidend’. Kijkende naar zijn gedrag en conditie vermoedde hij dat deze beer health issues had. Hij dacht aan een vergevorderd stadium van kanker. Zijn harde oordeel: ‘Videos like this tug at heartstrings and aim for emotional responses. But they have sig potential to backfire because they make the deniers dig in even more, partly because over the top statements that accompany them are usually easy to pick apart.’

Het is het probleem met problemen in de media. De media willen zo graag laten zien dat ze ernstig zijn. Erger dan gedacht, in elk geval. Dus krijgen we bij het onderwerp ‘plastic soep’ steevast een onwaarschijnlijk dikke smurrie van drijvend afval te zien. Kijk! Zo erg is het! Wanneer een buurt onrustig heet te zijn, gaan journalisten enthousiast op zoek naar buurtbewoners die eens goed kunnen kankeren. In een item over de bio-industrie verschijnt een actievoerster vermomd als ‘bezorgde moeder’. Voor het mooiste geklaag over vliegtuiglawaai klopt men aan bij de voorzitter van het schreeuwerige actiecomité. En om de gevolgen van klimaatverandering te laten zien, krijgen we steevast beelden van orkanen, bosbranden – en stervende ijsberen. Want één beeld zegt meer dan duizend woorden. En ze zijn ook zo nuttig om ‘de discussie’ aan te zwengelen. Maar (en hierover kan elke BN’er meepraten) publiciteit is een tweesnijdend zwaard. Het kan je maken en het ruïneert je leven,

Zo ook met de grote problemen. Ze verdienen aandacht – en krijgen de verkeerde. Zo’n ijsbeer zegt niks, ze zal we ziek zijn, zeggen de deskundigen. De klimaatsceptici zeggen het hun na. En hebben de wetenschap aan hun kant. De discussie verplaatst zich vervolgens van het onderwerp naar de framing van het onderwerp. En wat bij de kijker blijft hangen, is cynisme. Je wordt door iedereen belazerd, tegenwoordig.

Voorlopig winnen de emoties. Lieve dieren zijn machtige medestanders. Een schattig knaagdier kan een snelweg tegenhouden, of een reservaat in het leven roepen. De zieke zeehond heeft de Waddenzee gered. En nu dreigt de eenzame ijsbeer het symbool te worden van klimaatverandering. Wie weet werkt het. Dat wil zeggen, wie weet kan de ijsbeer de aandacht voor klimaatverandering versterken en verlengen. Ook al wordt het beest helemaal niet bedreigd. Wellicht kan hij zich straks prima redden, ook zonder ijs. Voorlopig echter moet hij aan ónze eisen voldoen. En ziek en treurig voor de camera lopen.

Klimaatdebat is een straatgevecht

OPINIE - Via ons zusterblog Studium Generale Utrecht ontvingen we deze Engelstalige bijdrage over de verwording van het klimaatdebat en wat we daar mogelijk tegen kunnen doen.

Why the climate debate is a street fight

Groups of industry-connected scientists and PR people mislead the public. The campaigns they run deny well-established scientific knowledge and are very effective. What can we do about it?

It’s not often that I share a personal opinion on this blog, but today I make an exception. In the series Movies & Science, we screened Merchants of Doubt. It is an exposé of rightwing scientists and pundits whose sole purpose is obscuring the scientific truth on issues from tobacco smoke to global warming. Statistician dr. Daniel Oberski (UU), who gave an introductory talk, is optimistic about the future of science and therefore optimistic about the future of the earth and mankind. In that regard both he and the filmmakers are on the same page. The documentary ends on a note of hope, with the strong belief that reason and facts can defeat propaganda and falsehoods. I am more of a pessimist. Although they may be right in the end, I fear the amount of harm that can be done in the meantime. The consequences are dauntingly real. So even if science will eventually triumph, having the last laugh does not mean it will be a fun time.

Een klimaatactivist heeft geen Bitcoins

OPINIE - Hoewel het heel aantrekkelijk lijkt om als klimaatactivist zoveel mogelijk over te stappen naar een niet materiële geldeenheid, is het vooralsnog het stomste wat je kan doen.

Zolang onze energievoorziening nog niet honderd procent duurzaam is, is iedere transactie met digitaal geld een aanslag op het klimaat. Okay, toegegeven, dit bericht lezen kost ook stroom. Maar het is niets vergeleken met wat er nodig is om iets met Bitcoins te doen. Zit u stevig?

Voor een enkelvoudige transactie met Bitcoins is op dit moment 260 kWh nodig. Ja, dat leest u goed, 260 kiloWattuur! Dat is eentiende van wat een gemiddeld huishouden per jaar aan stroom verbruikt. Met een paar transacties gooit u dus alle besparingen van de afgelopen jaren achteloos het raam uit.

Het Grote Duurzame Sprookjesbos

COLUMN - In een column voor Energia probeert Remco de Boer wat realiteitszin in de discussie over de energietransitie te brengen.

Hoewel Nederland nog lang aardgas nodig heeft, neemt de roep van bestuurders en politici toe om de winning ervan te stoppen. Want we gaan over op duurzaam. Want fossiel is niet meer nodig. Zouden ze de transitie écht een warm hart toedragen, dan zouden ze het eerlijke verhaal vertellen en hun verantwoordelijkheid nemen.

Wereldtemperatuur | Update oktober 2017

DATA - De maanden van 2017 staan allemaal 2e of 3e in de reeks warmste maanden tot nu toe. En dat terwijl El Nino al lang voorbij is. De verwachte daling van de gemiddelde afwijking van de wereldtemperatuur is niet gekomen. Een nieuw plateau is bereikt.

Oktober 2017 was in onze reeks dan ook de op een na warmste oktobermaand sinds 1979.

Dreigend tekort aan zand door overmatige winning

Een tekort aan zand is niet alleen een probleem voor de bouw:

When people picture sand spread across idyllic beaches and endless deserts, they understandably think of it as an infinite resource. But as we discuss in a just-published perspective in the journal Science, over-exploitation of global supplies of sand is damaging the environment, endangering communities, causing shortages and promoting violent conflict.

Er is weinig aandacht voor het nakende tekort aan zand omdat het probleem niet op de radar van onderzoekers staat:

This problem is rarely mentioned in scientific discussions and has not been systemically studied. Media attention drew us to this issue. While scientists are making a great effort to quantify how infrastructure systems such as roads and buildings affect the habitats that surround them, the impacts of extracting construction minerals such as sand and gravel to build those structures have been overlooked.

Quote du Jour | Trofeeën

Put big game trophy decision on hold until such time as I review all conservation facts. Under study for years. Will update soon with Secretary Zinke. Thank you!

Zowaar een positief gestemde tweet van Donald Trump. Het voornemen om de importban op trofeeën van olifanten op de helling te zetten, is voorlopig van de baan. Toegeven, daarmee herstelt hij alleen maar een eerdere dommigheid, maar het is toch iets. En laten we niet vergeten dat Barack Obama het verbod pas in zijn zesde regeringsjaar instelde.