Thema Economie

‘There is no alternative’: de radicale leegte van een ideologie

Is Donald Trump het hoogtepunt van het neoliberale experiment?
Voor Naomi Klein, geïnterviewd in NRC, is het antwoord duidelijk: ‘Hij is bij uitstek het product, de belichaming en het instrument van de dominante politieke ideologie van de afgelopen decennia: het neoliberalisme.’

Klein is bekend als activiste en schrijfster van onder andere ‘No Logo’ en ‘De Schokdoctrine – opkomst van het rampenkapitalisme.’ Haar nieuwe boek: ‘No Is Not Enough – Defeating the New Shock Politics’ gaat over en is een kritiek op Trump en de partij waarvan hij het boegbeeld is:

‘De Trumps zijn wat ik toen voor onmogelijk hield: een menselijk megamerk. Ze probeerden steeds zo veel mogelijk in de spotlights te staan, als belichaming van hun luxe-merk. Nu doen ze dat als First Family. Trump is niet eens in staat onderscheid te maken tussen het presidentschap en de rest van zijn ondernemingen. Alles wat hij doet heeft tot doel het Trump-merk vooruit te helpen.’

Moeilijk is dat volgens Klein niet:

‘Misschien is een van de ingrijpendste gevolgen van het neoliberale tijdperk wel het verlies van verbeeldingskracht, waardoor de status quo een zekere onvermijdelijkheid heeft – precies zoals Margaret Thatcher wenste met haar slogan “There is no alternative”.’

Anti-ideologie

Opmerkelijk: geen politicus afficheert zichzelf ronduit als neoliberaal. Er bestaat geen officiële neoliberale partij en een neoliberaal manifest laat nog steeds op zich wachten. Toch waart het als een spook rond. Schuilt daarin het raffinement van het neoliberale experiment? Het presenteert zich namelijk als een anti-ideologie. Maar voor alles doet het zich voor als natuurlijk, logisch en evident. Het is gegoten in de vorm van neutrale wetenschap of techniek.
De vergelijking met ‘wetenschappelijk socialisme’ dringt zich op.

Een boeiende paradox: niets is zo ideologisch als het neoliberalisme, maar het presenteert zich als niet-ideologisch. Dit zien we bij uitstek in de ‘visieloosheid’ waar Mark Rutte zo prat op gaat: de man zonder eigenschappen die een radicale leegte representeert. Terwijl hij ondertussen een agenda van deregulering en een kleine overheid doorvoert. Zogenaamd om daarmee Nederland ‘sterker uit de crisis’ te helpen. Daarbij bewust voorbijgaand aan de vraag wat die crisis heeft veroorzaakt.

Quote du Jour | Andere sectoren aantrekken

Het is dus in ons aller belang om te kijken of we andere sectoren aan kunnen te trekken dan de financiële.

In haar column waarin ze de kritiek op de bonuswetgeving op de hak neemt, noemt Hella Hueck terloops op dat het wellicht een goed idee is om bij het aantrekken van bedrijven het oog te richten op andere sectoren dan de financiële sector.

Frankrijk is bijvoorbeeld duidelijk wat het wil: wetenschappelijk en technisch talent binnenhalen. Een stuk minder risicovol, in principe makkelijker te spreiden over het land en dus waarschijnlijk met een veel minder geconcentreerd en duurzamer effect.

Quote du Jour | Nakijken

“[Starters] hebben het nakijken en zijn aangewezen op een dure huurwoning. Als de markt weer omslaat zullen deze ‘nieuwe’ beleggers snel willen verkopen. Over onderhoud van de woningen moet je je ook geen illusies te maken. Het kortetermijnrendement staat voorop.”

Johan Conijn, bijzonder hoogleraar Woningmarkt aan de Universiteit van Amsterdam, reageert op het nieuws dat een zesde van de woningen dezer dagen zonder hypotheek verkocht wordt. Door de lage rentestand is vastgoed een aantrekkelijke belegging geworden voor huisjesmelkers in spe. Starters kunnen niet meer kopen en zullen dus moeten huren.

Bloomberg: helft Amerikaanse kerncentrales draait met verlies

Volgens een analyse van Bloomberg New Energy Finance (BNEF) draait meer dan de helft van de Amerikaanse kerncentrales met verlies. Ondanks het argument van voorstanders van kernenergie

Nuclear power plants are getting paid $20 to $30 a megawatt-hour for their electricity, Nicholas Steckler, an analyst at Bloomberg New Energy Finance, said in a report Wednesday. Meanwhile, it costs them an average of $35 a megawatt-hour to run. That puts 34 of the nation’s 61 plants out of the money.

Ironisch genoeg zijn het volgens BNEF juist kerncentrales die op de vrije markt opereren waar de grootste financiële problemen zitten. De meeste eigenaren van kerncentrales hebben dan ook aangegeven zich te willen gaan richten op gereguleerde elektriciteitsmarkten. Daarnaast pleiten ze voor subsidies voor bestaande kerncentrales, met het argument dat de CO2 emissie anders stijgt.

KRAS | Belastingparadijs

Ho ho ho, belastingparadijs, dat klinkt meteen weer zo negatief, want hé als je al weet hoe je Nederland wilt noemen, waarom zou je dan met een parlementair onderzoek willen uitpluizen waar is van de beschuldigingen dat Nederland – hoe zullen we het zeggen – in fiscaal-economisch opzicht concurrerende omstandigheden creëert die bedrijven met brede internationale interesses aanmoedigt om tenminste in administratieve zin hun vestigingsbeleid af te stemmen op de prioriteiten van de vaderlandse regering.

De twee miljonairspartijen VVD en PVV doen niet mee met het onderzoek. Ze krijgen kippenvel alleen al van het woord ‘belastingparadijs’, welk wollig synoniem je er ook voor verzint. Doodsbenauwd zijn ze dat iemand de ‘magic money tree’ van de rijken der aarde zal proberen om te hakken. Het bestrijden van die angst begint met het ontkennen van zijn bestaan.

Quote du Jour | De tijdgeest is veranderd


In gesprekken met adviseurs merk ik dat adviseurs zeggen: dat zouden wij tegenwoordig zo niet meer adviseren. […] De tijdgeest is veranderd sinds sommige zaken in de openbaarheid komen en er over wordt gesproken

Aldus Ben van den Berg, lid van de Coördinatiegroep Taxhavens en Concernfinanciering (CTC) van de Belastingdienst. Een echte mentaliteitsverandering of een pyrrusoverwinning in het kat en muis-spelletje die belasting betalen heet, en waar Nederland internationaal een nogal dubieuze rol speelt.

Op dit moment houden negentien personen verdeeld over zes voltijdsbanen bij CTC en een speciaal team binnen de Belastingdienst voor de Panama Papers zich bezig met de materie.

Wapendeal Trump met Saoedi’s bestaat niet

De met veel bombarie gepresenteerde wapendeal van 110 miljard dollar tussen de VS en Saoedi-Arabië is fake news, stelt Bruce Riedel van het Brookings Institute. Op zich was wel bekend dat de plannen uit het Obama-tijdperk dateerden en dat Donald Trump ze alleen bezegeld had. Maar dat laatste is niet waar. Het zijn nog altijd niet meer dan intentieverklaringen. De Saoedi’s kunnen het niet betalen. Als het echt door dreigt te gaan, horen we de Israeli’s wel piepen, aldus Riedel.