Sapere aude? Nicht im Frage

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers, dit kunnen stukjes zijn die we – uiteraard met toestemming – overnemen van andere weblogs, of via onze mail binnenkomen. Hieronder een column van Leendert, die het via de mail inzond.

Bezaz?Sapere aude? is Latijn en betekent zoveel als: ?durf na te denken?. Deze uitspraak van Immanuel Kant, eigenlijk geleend van Horatius, is de zinspreuk van De Verlichting geworden. Schrijfster Naima El Bezaz leent de uitspraak op haar beurt, en zette het als motto voorin haar boek De Verstotene (2006). Dat zegt genoeg. Het boek staat vol kritiek op Islam, Christendom en Jodendom. En vanwege de expliciete seksuele passages wordt het ook de ?Turks Fruit voor Marokkaans Nederland? genoemd. De Verstotene leverde de schrijfster doodsbedreigingen op uit fundamentalistische hoek. Daarom is zij vanavond niet te zien in de thema-avond over het boek. Uit veiligheidsoverwegingen heeft El Bezaz besloten voor mediastilte.

Om Geert Wilders te citeren (uit een geheel ander debat): ?Het is schandalig! Een grote schande! Een grof schandaal!? ? Maar uiteraard is een uitspraak als ?Sapere aude? niet besteed aan een type als Wilders. Hij zal sowieso nooit iemand verdedigen met een Arabische naam, voorstrijdster van De Verlichting of niet. Geeft niet, Wilders hoef je niet serieus te nemen. Ernstiger is dat ook intellectueel Nederland niet durft na te denken. Geen politicus hoor je over Naima El Bezaz. De media volstonden met het plaatsen van een kort persberichtje. En slechts twee collega-schrijvers springen voor haar in de bres: Leon de Winter in Elsevier (kun je gratis lezen) en Joost Zwagerman in de Volkskrant (moet je voor betalen). Dat is een magere score.

Wat is hier aan de hand? Wij hebben de mond vol van vrije meningsuiting. Maar geldt de drukte alleen voor de geitenneukercolumns van Theo van Gogh? Omdat die zo lekker weglazen? En in een gratis krantje stonden? Kost het kopen en lezen van literatuur ons anno 2007 teveel moeite? Ongeveer twintig jaar geleden was dat wel anders. Toen was de hele wereld in rep en roer door de fatwa die werd uitgesproken tegen Salman Rushdie, vanwege zijn ? overigens onleesbare ? De Duivelsverzen. (Aan de X-Factor kan het dus niet liggen. Rushdie was en is een onooglijk ventje, en Naima El Bezaz is een mooie mediagenieke meid.)

Nederland lijkt verzadigd geworden: zelf verkozen analfabeet. De Verlichting hebben wij allang achter de rug. De Grote Waarheid bestaat niet meer. Het postmodernisme deed de rest. Er bestaat geen enkele waarheid om voor te strijden, geen enkel ideaal. En dat leidt tot een lui en vadsig hedonisme. Lezen hoeft niet meer, nadenken blijkbaar ook niet. Sapere aude? Nicht im Frage? Dat er misschien een jonge vrouw wordt vermoord, dat deert ons niet. We hebben haar boek niet gelezen. We lezen de brief onder het mes in haar buik wel. Die is korter, en staat straks gratis in de Metro.

  1. 1

    Ik ga het boek vanmiddag na het zwemmen kopen. Van ‘de Duivelsverzen’ kocht ik heel solidair de eerste druk, niet door heen te komen, maar een aanprijzing als ‘Turks fruit voor Marokkaans Nederland’ schept verwachtingen.
    Heb mijn ouders ooit meegenomen naar de film ‘Turks Fruit’; mijn moeder vond het een schande, mijn vader waardeerde het zoals hij televisie waardeerde: hij viel erbij in slaap..

  2. 2

    El Bezaz, nooit van gehoord moet ik bedremmeld toegeven. Thema-avond van gisteravond bij mij om de hoek, volledig langs me heen gegaan. Ben ik een luie vadsige hedonist aan het worden? Dacht het niet? Morgenochtend, na het zwemmen, meteen naar de boekwinkel.

    Joris heeft een motto: “Ce que tu redoutes n’arrivera pas, il arrivera pire”.

  3. 4

    whooo-hoe! Een boek met kritiek op de islam en het christelijk geloof! Dat hadden we nog niet eerder gezien, zeg. Daar komen er voor mijn gevoel enkele tientallen per maand van uit. Ik heb er voorlopig wel weer even genoeg gehad, moet ik zeggen.

    Natuurlijk is het belachelijk dat schrijvers en kunstenaars met de dood worden bedreigd als ze iets zeggen dat mensen niet aanstaat. Het is echter ook aan de orde van de dag. Zelfs oersaaie kloten als Paul Cliteur en Afshin Ellian zijn bedreigd – die hoef je ook niet te lezen van mij.

  4. 5

    @BartB
    Je móet niks van mij. Ik wilde alleen verslag doen dat dit speelt. Zelfs al zijn doodsbedreigingen aan de orde van de dag, we mogen er geeneen onopgemerkt voorbij laten gaan.

  5. 6

    @BartB: Wat is dat nou voor een argument. Er zijn al eeuwen oorlogen, er zijn en blijven bomaanslagen.

    Misschien is de schaal van de bedreigingen juist het verontrustende. Het is geen incident meer (zoals toen met Rushdie) maar meer regel geworden dat je bedreigd wordt als je je (kritische) mening laat horen…

  6. 8

    Ik heb m’n buik echt meer dan vol van linkse snobs die alleen maar de Metro lezen omdat die tenminste hun beeld van een domme, niet nadenkende grote massa bevestigt. Om de woorden van Grote Leider JM even te lenen, dat getuigt van intellectuele luiheid.

    Het is ernstig dat mensen met de dood worden bedreigd, en het zou de meeste mensen zeker wel deren als een jonge vrouw wordt vermoord omdat ze kritiek heeft geuit op de islam. Zomaar pats boem concluderen dat de domheid Nederland heeft overmeesterd, is complete onzin.

    Iknik

  7. 9

    Ik denk dat Nederland niet dommer is geworden. Maar we leven wel in een tijd waarin de idioot zich heeft geëmancipeerd en wil dat er naar hem/haar geluisterd wordt.

  8. 10

    Je hebt een punt, maar dit artikel lijkt toch meer om de verdomming van de massa’s te gaan dan over de emancipatie van de ongeletterden.

    En oh ja: gevleugeld Latijn, spontaan opduikend Duits én Immanuel Kant in één column? Het moet niet gekker worden…

    Iknik

  9. 11

    Het hoofdpunt van dit item is doodsbedreiging en niet verdomming van massa’s oid. De column was beter geweest als de schrijver wat minder eruditie etaleerde, maar om je pijlen daarop te verschieten is bijdehand.

  10. 12

    Het thema van deze column is de vraag waarom men niet meer lijkt op te kijken van doodsbedreigingen (volgens mij sowieso een onjuiste aanname) en als antwoord op die vraag wordt gesteld dat steeds meer Nederlanders luie, vadsige, hedonistische zelfverkozen analfabeten zijn. Verdomming is dus wel degelijk het hoofdpunt van deze column.

    En ik vraag me af of Leendert die verdomming niet signaleert enkel omdat hij zichzelf nogal slim vindt. Hij zou de enige niet zijn, dus dat lijkt me een prima doel voor mijn pijlen.

    Iknik

  11. 13

    Nou, het was me eigenlijk om beide te doen. Verdomming leidt vaak tot verharding van de discussie, en dan ook tot doodsbedreigingen.

    Maar toch. Iets minder erudiet? Misschien moet ik dat voortaan maar doen. Want verkeerd erudiet is helemaal erg: Mescaline wijst er mij terecht op dat het niet Horatio maar Horatius is…

  12. 15

    @14: dank
    @12: Ik vind mezelf niet perse heel erg slim. Ik lees en informeer me wel voordat ik iets zeg of schrijf. Ik signaleer dat veel mensen dat niet doen, dat is de eigenlijke strekking van dit stukje. Tja, daar kun je je pijlen op richten…

  13. 16

    @Leendert: wat mij betreft is er niks mis met je stijl, ik geniet van referenties zoals jij die gebruikt. Ik ben het dan ook oneens met de opmerkingen van Iknik. Referenties gebruiken om entertainment waarde en achtergrondkennis toe te voegen is toe te juichen.

    Maar de strekking van je stuk dat we niet meer nadenken lijkt me niet te kloppen of is althans niet goed onderbouwd. We hebben er simpelweg overheen gelezen of zijn verzadigd door doodsbedreigingen, niet verzadigd op intellectueel gebied.

    Maar zo’n conclusie in je column zetten om discussie uit te lokken lijkt me prima te rechtvaardigen.

  14. 17

    Wilders negeren is niet verstandig. Het zou verstandiger zijn om de boodschap die hij namens vele Nederlanders uitdraagt ter harte te nemen en de problemen op te lossen. Op die manier wordt de wind uit zijn zeilen genomen en verstomt het geschreeuw.