Hamburg Declaration, kranten kunnen het Net niet

Afgelopen maand hebben een groep Europese nieuw uitgevers de z.g. ‘Hamburg Declaration‘ opgesteld. Hierin eisen zij dat de Europese overheid maatregelen neem om het hergebruik (zij noemen het diefstal) van ‘hun’ content. Ze willen geld kunnen vragen voor hun nieuws zoals ze dat gewend zijn bij de papieren versie.

Het staat de uitgevers natuurlijk vrij om hun artikelen en andere content achter een alleen-voor-betalende-abonnees-muurtje te verstoppen. Het staat ze ook vrij om hun content niet door zoekmachines te laten indexeren (en dus opslaan). Het staat ze zelfs vrij helemaal geen website te hebben en slechts een krimpende en vergrijzende doelgroep per papier te bedienen. Je hoeft echter geen twitterende iPhone bezitter te zijn om te voorspellen wat er gebeurt met een nieuwsorganisatie die een abonnees-only website begint of helemaal offline gaat. Voor de groeiende doelgroep van online nieuwslezer bestaat zo’n organisatie eenvoudig weg niet meer en er zijn vele, vele andere die staan te trappelen om de informatiehonger van deze doelgroep gratis en 24×7 te stillen.

De uitgevers claimen dat zonder betaalmodel zij hun redacties niet op peil kunnen houden en dat daarmee hun belangrijke rol als waakhond van de democratie op het spel staat. De stelling bevat twee onderdelen die beide twijfelachtig zijn:

1. De noodzaak van een klassieke, betaalde, redactie als enige mogelijke wijze om nieuwsgaring en toegankelijke presentatie van informatie mogelijk te maken. Erg aandoenlijk in een maand waar de gehele klassieke media zich afhankelijk maakte van twitterraars en youtubende burgers in Iran. CNN roept elke 30 minuten haar kijkers op om toch vooral video’s in te blijven sturen (met soms spannende gevolgen). De meeste kranten hebben fora en tegenwoordig zijn de reacties en links geplaatst door lezers vaak relevanter dan de inhoud van het artikel, dat gewoon een copy-past is van AP/ANP of Reuters, en die had ik al. Zodra het specialistisch wordt (en dat is vaak in een complexe wereld) hebben redacties vaak toch niet de expertise om de essentie van een issue te snappen, je kan dan beter naar een gespecialiseerde site waar zowel de schrijvers als een deel van de reagerende lezers uit vakspecialisten bestaan.

2. De cruciale rol van de klassieke media als waakhond van de democratie. Waar te beginnen met oogsten in een veld zo rijk aan sappige voorbeelden? De New York Times die, na ruim een jaar, toegeeft dat ze faalde in precies deze rol in de aanloop naar de aanval op Irak? Het NOS-journaal en z.g. ‘kwaliteits kranten’ die Iran beschuldigen van een kernwapen programma terwijl zowel de CIA en experts als het International Atomic Energy Agency zeer stellig zijn in hun mening dat dit niet het geval is? Het constant falen in het stellen van echte pijnlijke vragen om maar geen ruzie te krijgen met machthebbers die de redactie af en toe een scoopje gunnen? Bloggers die dingen melden die nationaal nieuws zouden moeten zijn? Of gewoon Dhr Broertjes, hoofdredacteur van de Volkskrant, die aangaf niet zo veel aan onderzoeksjournalistiek te doen omdat hij daarvoor mensen ‘uit de productie’ moest halen. ‘Productie’ in deze context betekent het lezen van AP/ANP/Reuters-feeds en andere persberichten om daar vervolgens snel een kort artikel van te maken. Eigenlijk precies het gedrag waar de kranten bloggers ook van beschuldigen.

Op basis van mijn ervaringen van de laatste jaren met de gevestigde media vertrouw ik ze niet als primaire informatiebron over belangwekkende zaken, te vaak heeft men gefaald de pijnlijke vragen te stellen. En of dat kwam door incompetentie, door gebrek aan lef of door iets anders doet er dus niet zo veel toe. In een Europa waar huiszoekingen en censuur weer normaal zijn en we om onduidelijke redenen bij oorlogen en bezettingen betrokken worden is er genoeg te doen voor de wakers van de democratie. Als de oude waakhonden die rol weer willen oppakken dan neem ik graag een betaald abonnement, mits ik de informatie krijg op een manier die past bij mijn manier van leven (en dus niet 1x per 24h op een dooie boom). Vanachter het voormalige bureau van Dhr Broertjes wens ik de redacties veel moed en een rechte rug toe.

  1. 1

    Niemand dwingt de oude media om hun schrijfsels op het internet te zetten?

    Daarnaast vertrouw ik de gezamenlijke blogosfeer veel eerder de titel ‘waakhond van de democratie’ toe met haar enorme netwerk van (gratis) blogs waar de zinvolle bijdragen vanzelf boven komen drijven omdat er veel naar gelinkt wordt.

    Hoe wil je als enkele journalist iets zinvollers produceren dan een gigantisch netwerk van vaak slimme en enthousiaste bloggers die hetzelfde doen maar dan gezamenlijk, gratis en toegankelijker voor de massa?

  2. 2

    Hoe het fout ging bij CNN is intrigerend, maar vergeet niet dat het in de blogosphere veel vaker op zo’n manier fout gaat. Hier is men veel afhankelijker van enkele links en is het veel moeilijker om hoor en wederhoor toe te passen omdat de contacten met instanties er vaak niet zijn. Dit kan verbeteren als de politiek en andere traditionele bolwerken meer open komen te staan voor het fenomeen webjournalistiek. Daarnaast hangt het natuurlijk ook van de professionaliteit van de bloggers af… en je hoeft de nieuwsgaring en -verspreiding niet professioneel aan te pakken om met je weblog populariteit te vergaren, dat is al vaak genoeg gebleken.

    PS: Het niet of nauwelijks in de reguliere media verschijnen van dat deur-tot-deur-bezoek in Den Haag is inderdaad zeer schokkend! Goed dat dit weer onder de aandacht gebracht wordt, kan wat mij betreft niet vaak genoeg gebeuren.

  3. 3

    Treffend wordt het falen van de huidige nieuws-kanalen weergegeven in “Het zijn net mensen” van Joris Luyendijk.

    Het is er de laatste jaren, ondanks deze eye-opener die voor iedereen te verkrijgen is, zeker niet beter op geworden. Niet na 11-sept, niet na Afghanistan, niet na Londen en … nou, eigenlijk nooit.

    Helaas.

  4. 4

    Het blijft een spanningsveld: ja, het is belangrijk dat nieuws(bronnen) wordt gecheckt. Maar ja: kranten hebben gezien hun huidige manier van opereren geen enkel recht van spreken om zich daarop te beroepen. Ook de manier waarop ze ‘burgerjournalistiek’ of de publieke opinie hun aanbod laten bepalen is erg jammer. Dat CNN-voorbeeld is erg illustratief, maar ook bij een ander ‘oud medium’, de radio zie je het terug. Programma’s als Standpunt-NL of haar evenbeeld op BNR zijn werkelijk om te huilen. Alleen maar halve garen aan de lijn.

    Media moeten dus een manier vinden om burger(journalisten) erbij te betrekken, maar het is hun rol om daarbij filterend op te treden. Hij lijkt wel een beetje of-of: of we gooien alles dicht, of we laten ‘de wilde horde’ het overnemen.

    Ze moeten zichzelf opnieuw uitvinden en dan wil ik er best voor betalen (dat doe ik al, in zekere zin, als NRC-next abonnee). Wat mij toch enigszins droevig stemt is dat de Pers maar niet doorbreekt tov Metro en Spits.

    PS jammer dat ze de naam van hun tot mislukking gedoemde manifest aan zo’n mooie stad als Hamburg ontlenen.

  5. 5

    Kranten kunnen het Net niet? Kranten kunnen het ruimschoots niet.

    Kranten copy-pasten de ANP berichten slechts. Hooguit rollen ze die een beetje op door de onderste alinea’s eraf te knippen. Het voordeel van die berichten is dat buiten de aanschaf er verder geen kosten aan zitten. Als een redactie die berichten zou gaan bewerken brengt dat opeens weer kosten met zich mee en dan kunnen ze het artikel net zo goed zelf maken.

    Dat is goed te zien bij schrijffouten in een ANP bericht. Die fouten worden integraal overgenomen door alle kranten. Ik denk dat ze alleen worden geskimmed op onderwerp en verder niet worden gelezen of gecorrigeerd, laat staan dat de genoemde feiten of worden gecontroleerd. Het makkelijkst is dit te volgen via http://www.kranten.com omdat de meeste feeds alleen die ANP dingen zijn.

    Omdat ANP nooit de naam van de schrijver en zelden de gebruikte bronnen weergeeft, maakt dat in combinatie met bovenstaande ANP berichten per definitie onbetrouwbaar zijn.

    Maar een krant is wel voor een kwart gevuld met dat soort berichten. Dat, plus minimaal een kwart aan advertenties en nog een kwart aan standaard infotainmentvulling laat nog maar weinig ruimte over voor wat echt de ‘productie’ van een krant is: de eigen content.

    Voor die kwart eigen content wil ik best betalen, zeker als daar dossiervorming bij komt. Maar voor de rest niet.

  6. 6

    @Van Katerschoten: ben het met je eens dat bloggers ook regelmatig uit de bocht vliegen maar wij vragen dan ook geen speciale belasting op Internet verbindingen om onze schrijfsels te laten betalen. Of herziening van auteursrecht wetgeving.

    Wat ik zo eng vindt aan de razzia-case in Den Haag is het totale gebrek aan berichtgeving en protest. Dat er af en toe een ambtenaar een beetje raar wordt in z’n hoofd is niets bijzonders. Dat daar in dit geval niet aan gedaan wordt is eng, heel eng.

  7. 8

    Hmmm… uit mijn krant (NRC) krijg ik de diepgang die (vooralsnog) geen enkel blog mij kan bieden. Dus misschien horen die overgetikte ANP berichten er gewoon bij.

  8. 9

    Eens met jsk, maar ik koop alleen nog maar op zaterdag een vk en nrc. De achtergrondartikelen houden mij een paar uur zoet.
    Als directe nieuwsbron heeft de krant geen zin meer (voor mij), maar als er geen kranten meer zijn (en journaals) dan hebben we ook geen ANP etc. meer. Hoe komen we dan aan ons nieuws?
    Wie doet dan bv een intervieuw met x, waaruit wij weer kunnen citeren?

    Het is makkelijk om de keren te noemen dat de pers faalde zoals de NYT met Irak, maar het waren in Nederland de kranten en journaals die de afgelopen jaren maar achter Irak en de beslissing aan bleven gaan om de VS te steunen. Zonder die ‘oude’ pers hadden we helemaal niets geweten.

  9. 10

    We zijn in een overgangssituatie. Blogs etc profiteren enorm van de informatie die kranten, persagentschappen en tijdschriften via hun sites bieden (vaak gratis). De gevestigde media mogen dan falen, een alternatief zie ik niet. Veel blogs vind ik eigenlijk heel erg tegenvallen: nauwelijks interactie om tot een betere voorstelling van zaken tekomen. Het is allemaal heel opiniërend : een soort column. Met vaak dezelfde soort berichtgeving als kranten.

  10. 14

    Is het niet uitermate triest om te constateren dat “oude media” na meer dan 150 jaar trouwe dienst nu ineens worden afgeserveerd, omdat internet als een hijgende superhype ons bestaan is binnengeramd? Ik kan er oprecht verdrietig van worden…

  11. 15

    Ik vraag me af of dhr. Kamphuis wel eens een echte krant leest, want in het NRC, De Volkskrant en De Telegraaf zijn alle belangrijke artikelen van de eigen redactie en correspondenten.

  12. 16

    @Martijn: je bedoelt op dit soort kwaliteits berichtgeving? Z.g. ‘kwaliteitskranten’ laten zich helaas regelmatig misbruiken voor dergelijke propaganda (want dat is het, hier de analyse van een echte jurist). Daarmee kiezen ze, bewust of uit redenen van incompetentie, partij tegen de samenleving die ze claimen te dienen en voor corporate lobbby clubs die ze juist zouden moeten ontmaskeren.