Haat voor de staat – politie, geweld en muziek

LONGREAD - “Fuck the police! … I’m a motherfuckin COP KILLER!!!” Jawel, rapper Ice-T was onlangs in Nederland, met zijn metalband Body Count. Het titelnummer van de debuut-cd kon daarbij niet ontbreken. Zoals dat hoort bij metal lekker controversieel, en uiteindelijk door de platenmaatschappij van de cd gehaald vanwege het promoten van geweld tegen de politie.

Dat is jammer, want het nummer was juist bedoeld als protest tegen geweld en discriminatie door de politie, onder andere naar aanleiding van de zaak Rodney King: een donkere Amerikaan die zonder aanwijsbare reden werd neergeknuppeld door een aantal agenten. Die overigens allen werden vrijgesproken, ook al was het hele gebeuren gefilmd.

Het nummer is akelig actueel. In de Verenigde Staten trad de politie het afgelopen jaar een aantal keer met dodelijk (en naar het zich laat aanzien buitenproportioneel) geweld op tegen donkere Amerikanen. Zoals Mike Brown, die ongewapend was, maar twaalf keer (‘uit zelfverdediging’) werd neergeschoten. Of Eric Garner, die stikte in een verwurging door een agent (een verwurging die de politie eigenlijk niet mocht gebruiken). Terwijl drie andere agenten Garner in bedwang hielden en Garner een paar keer riep dat hij geen lucht kreeg. Ook in deze beide gevallen gingen de betrokken agenten vrijuit. Wat dat betreft lijkt er, helaas, weinig veranderd in de VS.

Maar ook in Nederland komt controversieel politiegeweld voor. Afgelopen week was uitgebreid de tragische dood van Mitch Henriquez in het nieuws. Hij werd gearresteerd, en al snel gingen filmpjes rond waarin is te zien hoe vijf agenten bovenop hem zitten, terwijl één van hen hem aan het verwurgen is. Ooggetuigen geven aan dat één van de andere agenten voor het filmen begon nog een aantal klappen aan Henriquez heeft uitgedeeld met zijn wapenstok. Henriquez wordt bewegingsloos een arrestatiebusje ingedragen. Later blijkt hij te zijn overleden door zuurstofgebrek.

Zeer storend is de ontkennende houding van politie en overheid. Het OM verklaart in eerste instantie dat Henriquez onwel werd in de politiebus, iets wat door de filmpjes en ooggetuigen al snel ontmaskerd werd als onwaarheid. Burgemeester Van Aartsen verklaarde op zijn persconferentie dat er in Nederland en Den Haag geen racisme bij de politie is. Wat natuurlijk flauwekul is, want racisme kom je op alle plekken tegen, en de Haagse politie in het bijzonder heeft een slechte reputatie op dit punt. De Pavlov-reacties (‘nothing to see people, move along’) duiden op een onrustbarend gebrek aan zelfkritisch vermogen.

Een wat vergoelijkende analyse die wat interessanter is dan botte ontkenning dat er iets mis is, is te vinden op de site arrestatieteam.nl. Bij vlagen is het een suggestief stukje, omdat Henriquez wordt weggezet als ‘boef’ (terwijl hij op zijn hoogst een overtreding had begaan). Ook wordt gesuggereerd dat Henriquez meerdere malen heeft gedreigd met een vuurwapen, terwijl uit ooggetuigenverklaringen blijkt dat hij naar zijn kruis greep en zei “ik heb ook een gun”. Wat je daar verder ook van mag vinden, het is heel iets anders.

De interessantere punten die het blog maakt zijn er twee. Ten eerste vraagt de schrijver enig inlevingsvermogen in de agent die voor zijn werk moet vechten voor zijn leven: “Besef je eens hoe het is om tijdens de uitoefening van je taak te worden aangevallen, geschopt en geslagen. Dat je uniform of uitrusting bijna van je lijf getrokken wordt en dat terwijl er om je heen omstanders verzamelen die staan te joelen, te schreeuwen, te filmen en met een beetje pech je nog een schop in je rug geven terwijl jij al vechtend op de grond ligt.” Ten tweede vraagt de auteur aandacht voor de erbarmelijke training die agenten ontvangen op het punt geweldbeheersing: “32 uur. Dat is het aantal uren dat een politieagent jaarlijks krijgt om alle geweldsbeheersing zich meester te maken. Dus dat betreft hand-tot-handgevechten. autoprocedures, gebruik van pepperspray en de korte en de lange wapenstok, het aanhouden in bussen, trams en treinen, het werken in grote mensenmassa’s zoals op festivals, het aanhouden van gestoorden, het doen van instappen in woningen, aanhoudingen in cafes en supermarkten, het lopen van een conditieparcours, het gebruik van het vuurwapen in alle mogelijke situaties en natuurlijk ook alle theorie die komt kijken bij het toepassen van geweld tijdens het werk. 32 uur. Per jaar.”

Hoewel relevante punten, komt de analyse slechts matig overeen met de gebeurtenissen in Den Haag. Ten eerste de aanhouding: Henriquez daagde de politie uit. Maar wat is er gebeurd met “meneer, we houden u aan, u gaat met ons mee naar het bureau”? Waarom bespring je iemand met twee agenten van achter, als hij een grote mond heeft? En springen er daarna nog drie man bovenop? Leuk dat we rekening moeten houden met de spanning en adrenaline die een agent doormaakt in een crisissituatie, maar waarom dan als politie, een (ongetrainde) burger onnodig in zo’n situatie brengen? Het heeft er helaas alle schijn van dat de situatie is geëscaleerd omdat een paar macho-agenten zich op hun pikkie getrapt voelden, en zich niet konden beheersen. En mede daarom is er nu iemand dood.

Ten tweede, als het inderdaad zo is dat agenten slechts 32 uur per jaar hebben voor alles wat met geweldsbeheersing te maken heeft, dan is dat te weinig. En inderdaad, op het internet zie je wel eens filmpjes van agenten of beveiligers die iemand proberen te controleren met een klem, waarbij de ‘techniek’ pijn aan de ogen doet. Maar wederom, als je kijkt naar deze casus: er liggen vijf agenten bovenop één man, en er staan er nog een stel omheen die het publiek op afstand houden. Eén agent voor elke arm en elk been, en nog eentje voor zijn hoofd. Hoe haal je het in je botte harses, onvoldoende getraind of niet, om dan iemand zijn zuurstoftoevoer af te knijpen? Waar is dat in hemelsnaam goed voor? Is in die 32 uur per jaar nooit één van die vijf agenten geleerd hoe je een arm op de rug van iemand draait en hem opbrengt? Gebrek aan training kan geen excuus zijn voor buitenproportioneel geweld. Zelfs zonder training moet een agent kunnen bedenken dat iemand wurgen tot ernstige gezondheidsschade kan leiden.

Maar laten we vooral niet naïef doen. Politieagent is één van de weinige beroepen waarin je legitiem geweld mag gebruiken. Dat trekt soms, helaas, een bepaald type aan dat daar wel zin in heeft. Net zoals je het type wel eens ziet in de beveiliging: lekker legaal mensen voor hun bek rammen. De meerderheid zal ongetwijfeld netjes en integer zijn werk doen, maar laten we niet doen alsof het foute volk nooit zijn weg naar het politie-uniform weet te vinden.

Daarbij heeft het politiekorps Haaglanden al decennialang een beroerde reputatie qua mensen met “losse handjes”. Dat blijkt uit dit verslag van Omroep West, onder andere na gesprekken met ooggetuigen en ex-agenten. Maar ook in activistenkringen is sinds decennia algemeen bekend dat de politie in Den Haag liever slaat dan praat en dat het veiliger is om te demonstreren in bijvoorbeeld Amsterdam. Toen ik als student geschiedenis onderzoek deed naar uit de hand gelopen studentendemonstraties, kwam ik dit ook tegen. Bij wijze van voorbeeld, uit een publicatie van het Crisis Onderzoek Team naar een studentenprotest op 8 mei 1993: “Buitensporig geweldgebruik. Er is sprake geweest van buitensporig geweldgebruik door individuele politiemensen.”*

Even terug naar de muziek. Bij dit soort drama’s vertaalt de woede en onmacht van mensen zich soms naar kunst. Heftige emoties zijn een prima voedingsbodem voor muzikale aanklachten, in dit geval tegen politiegeweld. Meestal komen dat soort producties uit landen waar het nog wat beroerder is gesteld met de politie dan hier, zoals Brazilië of de Verenigde Staten. Maar ook in Nederland kon je in mijn tienerjaren al horen zingen dat de politie bestond uit varkens die de dood verdienen. En dat is iets wat je als politie liever niet zou moeten willen.

De gebeurtenissen zoals beschreven in dit stuk zijn echter fnuikend voor het vertrouwen van mensen in de overheid en de politie. Zeker als er een zweem van racisme om een exces hangt. Wat moet bijvoorbeeld een Antilliaan denken, die op het internet leest hoe de politie getraind wordt in het omgaan met de ‘gewelddadige levensstijl’ van Antillianen?

Wangedrag door de politie leidt tot haat voor de staat. En even gechargeerd: de macho’s met losse handjes zijn waarschijnlijk niet degenen die er last van hebben als mensen het recht in eigen hand menen te moeten nemen. Nee, dan is het waarschijnlijk eerder één of andere willekeurige wijkagent die geconfronteerd wordt met agressie. Het aanpakken van racisme en buitenproportioneel geweld is in het eigen belang van de meerderheid van de politieagenten.

Er is dan ook maar één juiste reactie vanuit politie en overheid als zij vertrouwen willen herstellen. De overheid moet keihard optreden tegen racisme binnen het politiekorps. Politieagenten moeten elkaar direct aanspreken op het moment dat iemand over de schreef gaat. Leidinggevenden moeten zorgen voor een cultuur waarin dit kan, en zelfs moet.

De politie hoeft niet mee te zingen met “cop killer” of “fuck the police”, maar met het “fuck police brutality” gedeelte, daar zouden ze het van harte mee eens moeten zijn.

 

 

* U. Rosenthal e.a., Jongerendemonstratie in Den Haag – onderzoek en evaluatie van de gebeurtenissen van 8 mei 1993, Leiden / Rotterdam 1993, p96.

  1. 1

    “Dat is jammer, want het nummer was juist bedoeld als protest tegen geweld en discriminatie door de politie, onder andere naar aanleiding van de zaak Rodney King: een donkere Amerikaan die zonder aanwijsbare reden werd doodgeknuppeld door een aantal agenten.”

    Onzin, Rodney King is helemaal niet doodgeknuppeld.

  2. 2

    “In de Verenigde Staten trad de politie het afgelopen jaar een aantal keer met dodelijk (en naar het zich laat aanzien buitenproportioneel) geweld op tegen donkere Amerikanen.”

    Lekker racistische column weer. Net of de levens van Ryan Keith Bolinger, Dylon Taylor, Robert Lawrence en andere het afgelopen jaar ongewapende blanke doodgeschoten Amerikanen niet tellen.
    Stop racisme, white lives matters!!!!

  3. 5

    “hoe het is om tijdens de uitoefening van je taak te worden aangevallen, geschopt en geslagen. Dat je uniform of uitrusting bijna van je lijf getrokken wordt en dat terwijl er om je heen omstanders verzamelen die staan te joelen, te schreeuwen, te filmen”

    Die filmpjes worden dan systematisch van publicatie gehouden, want de verhouding filmpjes van schoppende, slaande, wurgende, schietende agenten versus agenten die aangevallen, geschopt, geslagen en van hun kleren ontdaan worden is bijzonder groot.

  4. 8

    Hier is de data van de FBI website:
    https://www.fbi.gov/about-us/cjis/ucr/crime-in-the-u.s/2013/crime-in-the-u.s.-2013/offenses-known-to-law-enforcement/expanded-homicide/expanded_homicide_data_table_6_murder_race_and_sex_of_vicitm_by_race_and_sex_of_offender_2013.xls

    Wat blijkt:
    – Blanken vermoorden voornamelijk elkaar
    – Zwarten vermoorden voornamelijk elkaar
    – Zwarten vermoorden elkaar ca 5 keer zo vaak als blanken elkaar vermoorden
    – Als een blanke en een zwarte elkaar tegenkomen dan is de kans dat de zwarte de blanke vermoordt ongeveer 12 keer zo groot als andersom.

    D’r is maar een conclusie mogelijk:
    – Zwarten doen er goed aan om blanken als hun vrienden te gaan zien en elkaar als hun vijanden. Dat scheelt een boel (zwarte) doden. Grosso modo halveer je daarmee de ‘homicide rate’.

    En ik ben niet de enige die dat zegt: Jesse Jackson bv zegt het ook:

    “There is nothing more painful to me at this stage in my life than to walk down the street and hear footsteps and start thinking about robbery. Then look around and see somebody white and feel relieved…. After all we have been through. Just to think we can’t walk down our own streets, how humiliating. “

    https://en.wikiquote.org/wiki/Jesse_Jackson

  5. 9

    @7
    “Adjusted for the homicide rate, whites are 1.7 times more likely than blacks die at the hands of police,” he said. “Adjusted for the racial disparity at which police are feloniously killed, whites are 1.3 times more likely than blacks to die at the hands of police.”

    Read more: http://www.washingtontimes.com/news/2015/apr/21/police-kill-more-whites-than-blacks-but-minority-d/#ixzz3fIJi0uIJ
    Follow us: @washtimes on Twitter

    Elke dode is er 1 te veel. Het voorspiegelen, zoals deze columnist, dat alleen ongewapende zwarten door de politie worden vermoord is een duidelijk voorbeeld van een racistisch vooroordeel.

  6. 10

    @9: “Adjusted to take into account the racial breakdown of the U.S. population, he said black men are 3.5 times more likely to be killed by police than white men.”

    Uit je eigen link. Hij gaat daarna corrigeren voor de moordpercentages binnen de bevolkingsgroepen, maar dat is toch echt vals spelen. Dat zwarten in het algemeen nog veel vaker dan blanken worden doodgeschoten wisten we immers al (die link staat ook in #7). Door daarvoor te corrigeren kom je altijd gunstig uit, maar die correctie slaat nergens op.

  7. 11

    Als me papa zwart is en me mama blank of andersom, en ik word vermoord, onder welke statistiek val ik dan? Zwart of blank?

  8. 12

    @10
    Niet in het algemeen vaker, maar relatief vaker en dat wordt grotendeels verklaard door relatief meer geweld van zwarten tegen politie en omstanders en niet zo zeer racisme (incidenteel niet uit te sluiten).

    Overigens niet mijn punt die blijf je negeren.

  9. 13

    @10: Bismarck,

    Er zijn ca 38 miljoen zwarten in de VS en er worden jaarlijks 2200 zwarten door andere zwarten vermoord (zie fbi-website link hierboven).

    Dat betekent dat ca 1 op de 17.000 zwarten jaarlijks vermoord wordt door andere zwarten.

    Volgens het washington times artikeltje van hierboven is de kans dat een zwarte door een agent wordt doodgeschoten ca 1:60.000 (staat helemaal aan het einde)

    De conclusie is glashelder:
    – Zwarten vermoorden elkaar zo’n 4 keer zo vaak als agenten zwarten vermoorden.
    – Zwarten zouden er goed aan doen de politie als vriend te zien en elkaar als vijand.

  10. 14

    “Besef je eens hoe het is om tijdens de uitoefening van je taak te worden aangevallen, geschopt en geslagen. Dat je uniform of uitrusting bijna van je lijf getrokken wordt en dat terwijl er om je heen omstanders verzamelen die staan te joelen, te schreeuwen, te filmen en met een beetje pech je nog een schop in je rug geven terwijl jij al vechtend op de grond ligt.”

    ‘If you can’t stand the heat, stay out of the kitchen’, luidt de welbekende uitdrukking.

  11. 15

    @13: De conclusie is bullshit. Er zijn veel meer zwarten dan agenten (scheelt echt wel meer dan een factor 4). Dus agenten zijn gevaarlijker voor zwarten dan andere zwarten. De conclusie is vooral dat Zwarten zowel een grotere kans hebben om doodgeschoten te worden én een grotere kans om door een agent doodgeschoten te worden dan witmense. Overigens hoeft dat niet per se met racisme te maken te hebben. Sociaal-economische klasse lijkt me hier de spreekwoordelijke olifant. Als je uit gegoede familie komt en in een upper class buurt woont, heb je er gewoon minder kans op vermoord te worden, al dan niet door een agent. En je mag raden wie er vooral in de betere buurten wonen.

  12. 16

    @15: Bismarck,

    De conclusie is bullshit. Er zijn veel meer zwarten dan agenten (scheelt echt wel meer dan een factor 4). Dus agenten zijn gevaarlijker voor zwarten dan andere zwarten.

    Ik citeer alleen maar het getal uit het washington times artikeltje. Daar staat toch echt heel duidelijk 1:60.000. En die 1:17.000 kun je zelf ook uitrekenen.

    Laat ik het quote’tje maar even kopiëren:

    “The odds that a black man will be shot and killed by a police officer is about 1 in 60,000″

    Ik denk dat de discussie er bij gebaad is als die gebaseerd is op feiten.

    Nu ik er even over na denk, valt het verschil nog wat hoger uit. De 38 miljoen zwarte amerikanen zijn zowel man als vrouw, terwijl het quote’tje het expliciet over zwarte mannen heeft.

    Nou zijn vrouwen een stuk minder moordlustig dus dan zou een betere schatting ca 1:10.000 zijn. Factortje 6 dus.

    Het getal 1:60.000 lijkt mij trouwens heel hoog. Dat is niet consistent met bv wat hier staat:

    http://www.motherjones.com/politics/2014/08/police-shootings-ferguson-race-data

    Het lijkt er op dat er bedoeld wordt ‘over his lifetime’ en daarmee wordt de kans nog eens factoren kleiner.

    De conclusie wordt alleen maar sterker.

  13. 17

    Leuke muziek dat Body Count toen. Nu speelt Ice-T allerlei politierolletjes op televisie. Het kan raar lopen.

  14. 18

    @2 @9 Eigenlijk reageer ik liever niet op dit soort reacties vol drogredenen. Maar omdat ik me liever ook geen twee keer voor racist laat uitmaken zonder dat te weerspreken toch even een reactie.

    Ten eerste: ik ben het volledig met je eens dat elke dode er een te veel is.
    Ten tweede: ik zeg nergens “dat alleen ongewapende zwarten door de politie worden vermoord” of dat “de levens van Ryan Keith Bolinger, Dylon Taylor, Robert Lawrence en andere het afgelopen jaar ongewapende blanke doodgeschoten Amerikanen niet tellen.” Stropop-alarm!
    Ten derde: aan deze uitspraken die ik niet gedaan heb plak je de diskwalificatie ‘racist’, als persoonlijke aanval. Foei.

    Ik heb dit artikel geschreven over (oa) onnodig politiegeweld, waar soms een nare raciale component aan lijkt te zitten. Ik ken geen voorbeelden van geweld tegen blanken door donkere agenten. Niet vanuit de media, niet vanuit ‘pop culture’, niet vanuit binnen- of buitenland. Als je vindt dat ik daarmee iets vergeet, post dat dan, of schrijf zelf een artikel.

    Maar beste ‘Bookie’, hou je stropop en je ad hominem de volgende keer lekker bij je.

    @17 ze maken nog steeds muziek, en erg verdienstelijk. De laatste cd (manslaughter) is van hetzelfde niveau als hun debuut. Wat heel erg gaaf is, want er zijn genoeg bands waarvan alleen het oudere werk aan te horen is, en om dat steeds maar weer te moeten zeggen, daar ga je je zo’n oude lul van voelen. Voor nieuw werk, zie bijvoorbeeld: https://www.youtube.com/watch?v=ezt3wyK3oPo

  15. 19

    Verder mis ik de relevantie van het lijken tellen (@6, @8, @9). Even buiten de interpretatie (daarvoor sluit ik me aan bij @15): als er sprake is van geweld binnen de zwarte bevolking in de VS, of ook een probleem zou zijn van geweld door donkere agenten, of een probleem met geweld door vrouwelijke agenten (@6, benieuwd waar dit vandaan komt): dat maakt het probleem dat ik hier beschrijf niets minder erg.

    Dan kun je nergens meer over schrijven. Ebola? AIDS, dat is pas erg, daar gaan veel meer mensen aan dood! Griekenland? Waarom schrijven over Griekenland, Syrië, dat is pas erg wat daar gebeurt!

    Leidt allemaal af van het eigenlijke punt. Maar misschien is dat ook juist de bedoeling?

  16. 20

    @15: Het zou inderdaad kunnen dat de kans om te worden doodgeschoten meer afhangt van de buurt waarin je woont i.p.v. van je huidskleur.

    In dat geval zou het geen racisme zijn.
    Eerder discrimatie van armen.

    Dat is natuurlijk ook een heel slechte zaak.

    (En als aanmerkelijk meer zwarten arm zijn dan blanken, kunnen we denk ik stellen dat ze nog steeds lijden onder discriminatie of onder de gevolgen van slavernij.)