Geen bal op tv | Kees van Kooten

Kees van Kooten heeft het Boekenweekgeschenk geschreven en zat daarom bij Boeken met Wim Brands. Wij vrezen dat wij ons erge zorgen over Kees van Kooten moeten gaan maken. Hij lijdt aan een zeer ernstige vorm van nostalgie.

Een van de vele ernstige aandoeningen die het ouder worden met zich mee kan brengen, is nostalgie. Niet iedereen heeft er even veel last van. Net zoals ook niet iedere oudere Alzheimer krijgt. Maar als je er last van hebt, is het vaak zeer ernstig.

Iemand die aan een zeer ver gevorderde vorm van nostalgie lijdt, zo erg dat ik vrees dat het terminaal is, is Kees van Kooten. Het begint zelfs bijna op een vorm van dementie te lijken. Nog even en Kees van Kooten heeft het alleen nog maar over de verloren kleuren van zijn postzegelverzameling, over de autopyjama, over dagjes naar de bloembollen, over de geur van boeken (die zoveel lekkerder ruiken dan een iPad), over de agenda’s van zijn vader (waar je tenminste nog kunt vinden hoeveel een rolletje pepermunt in 1962 kostte, eat that wikifuckingpedia!) en over vergeten radioprogramma’s met introtunes van drie minuten. Volgens Rudy Kousbroek is er geen treuriger gevoel dan de weg weten in een huis dat niet meer bestaat. Maar Kees van Kooten zwelgt in dat soort gevoelens. Die zit met een gelukzalige glimlach op zijn bakkes herinneringen op te halen aan een tijd die nooit geweest is. 

Momenteel raast Kees van Kooten door het land ter promotie van het door hem geschreven Boekenweekgeschenk ‘De Verrekijker’. ‘De Verrekijker’ gaat over de verrekijker van zijn vader. Over dé verrekijker van zijn vader. Want dat was me wat, in die tijd. Een verrekijker. Een man had een verrekijker. Dat was zijn trots. Wat hij daarmee deed? Kijken. Op het Drielandenpunt staan en kijken. De blik van Van Kooten gaat schuin omhoog. We ontwaren een kleine twinkeling in zijn ogen. Zijn mondhoeken krullen naar boven. Ach ja, de man en zijn verrekijker. De waarde van dingen. Vroeger had je van alles één ding. Eén verrekijker. Eén stofzuiger. Eén stoffer en blik. Eén asbak. Eén knuffel. Moet je eens kijken naar vandaag de dag. Honderd knuffels hebben ze. En als ze op vakantie gaan, dan mogen ze er tien mee nemen. TIEN!! Hoeveel knuffels had jij, Nelleke? Geen knuffels. Geen knuffels? Geen knuffels. En was je ongelukkig? Nee.

Nelleke Noordervliet heeft het Boekenweekessay geschreven. Over gouden tijden, zwarte bladzijden. “Een roadmovie”, zegt Kees van Kooten verrukt. Naast hopeloos nostalgisch is Van Kooten ook nog eens chronisch behaagziek geworden. Kees en Nelleke zitten bij het tv-programma Boeken. Met Wim Brands. Nelleke Noordervliet legt nog wel wat realiteitszin aan de dag door alle nostalgie in de context van het ouder worden te plaatsen. Maar Kees van Kooten draaft maar door. Hij draaft zo ver door dat je aan het eind alleen maar bij jezelf kan denken: godzalmekrake, wat is Kees van Kooten een verschrikkelijke oude zeur geworden, dat Boekenweekgeschenk, daar loop ik dit jaar maar eens met een grote boog omheen.

En dat terwijl hij altijd een van mijn favoriete schrijvers van het Nederlandse taalgebied was. En zijn programma’s met De Bie mijn jeugd hebben gekleurd. Kees van Kooten nu lijkt wel een typetje van Kees van Kooten toen. Maar dan mislukt. Het soort typetje dat destijds nooit door de ballotage van Koot & Bie was gekomen. Maar ja, vroeger was alles nu eenmaal beter. Daar kan die arme Kees van Kooten ook niets aan doen. Nu niet. En toen ook niet.

  1. 2

    Ach, Kees van Kooten. In elke recensie wordt hem die Nostalgiesucht ingewreven. Vrij Nederland recensent Jeroen Vullings verzucht op een gegeven (VN 16 maart) moment zelfs: ‘Ja, het is me wat, we worden allemaal ouder en niet jonger’. En dan zijn er nog die beruchte woordspelingen: medeleven wordt meebekleven… Enfin, het goeie aan dit boekje is dat ik a.s. zondag gratis mee in de trein kan.

  2. 11

    @9 Met wat nostalgie op z’n tijd is niks mis. Maar Van Kooten draaft nogal door in interviews en zijn boekje. Het wordt dan een beetje genant om te lezen en te zien.

  3. 12

    Interessant om te lezen hoe iemand, die nostalgisch terug verlangt naar de tijd dat Van Kooten nostalgische typetjes uit beeldde, zich toch een oordeel over de vermeende nostalgie van Kees van Kooten weet aan te meten.

    Maar goed, het kan altijd nog erger… Vroeger lachten we om Jacobse en Van Es. Tegenwoordig zitten ze in de Tweede Kamer en moeten we ze nog serieus nemen ook.

  4. 13

    Heb de indruk dat de meeste reaguurders geen idee hebben wat de verdiensten van v. Kooten voor de Ned.cultuur eigenlijk zijn,jeugdige onbenulligheid waarschijnlijk.Zure recenscenten ben ik wel gewend,dat zijn nu eenmaal vaak gefrustreerde would be auteurs.

  5. 14

    @13: Heb de indruk dat de meeste reaguurders geen idee hebben wat de verdiensten van v. Kooten voor de Ned.cultuur eigenlijk zijn

    Dat zou best kunnen. Maar toch, verdienste in het verleden geven geen garantie voor verdienste in heden of toekomst. En ik zie niet in waarom bij grote verdienste in het verleden in heden of toekomst geen kritiek gegeven zou mogen worden.

    Overigens: ik heb noch het programma gezien, noch het boek gelezen. Laat onverlet dat van Kooten idd grote verdiensten heeft. Doorschrijven houdt in dat je je bloot stelt aan kritiek. Niemand weet dat beter dan van Kooten zelf zou ik zeggen. Kritiek gaat over wat nu geproduceerd wordt, hoe dat nu geaccepteerd wordt.

    Ook in de wetenschap wat van Kooten heeft gedaan en gepresteerd mag, nee: moet!, hij bekritiseerd worden – positief en/of negatief als dat moet. Als hij broddelwerk levert is bedekken met de mantel der liefde de ultieme belediging voor alles wat hij ons geleerd heeft.

    Kritiek leveren op van Kooten is erkennen dat hij leeft, is hem serieus nemen. Het zou de ultieme belediging zijn hem dood te knuffelen of dood te zwijgen.

    Go on @Max

  6. 15

    @14: Helemaal mee eens ,maar een boek niet gaan lezen vanwege het nostalgische karakter van een televisieprogramma ,wat eigenlijk niet meer dan een gezellig keuvelen was,getuigt niet echt van een open geest.
    Alsof nostalgie een doodzonde is.Reaguurders gaan, zoals tegenwoordig wel vaker gebeurt, erg gemakkelijk mee in de hype.(waarschijnlijk azend op plusjes)

  7. 16

    @15: Joh, je hinkt op twee benen in #13 en #15.
    Max recenseert de TV, jij hebt het in #13 over de would be auteurs / reaguurders en in #15 op de TV recensie waar reaguurders weer op reageren als op het boek.

    Verwarring all over, niet in het minst bij jou.

  8. 17

    @13: Weet je wat het is, als je het allemaal terugkijkt is het lang niet zo grappig meer als het wellicht ooit was. Ach ach, vroeger, toen kon je nog onbekommerd lachen om suffe typetjes.

  9. 18

    @16:Hinken op twee benen mi loop je op twee benen en hink je er op een
    Dat stukje van Max vind ik niet te pruimen.dat moge duidelijk zijn.Dat jij mij niet snapt interreseert me niet,onwil en hypocrisie nemen de laatste tijd toch al ernstige vormen aan in de draadjes ,waarschijnlijk een gevolg van de laffe plusjesjacht door bepaalde reaguurders.
    Bovendien stelt Max “dat Boekenweekgeschenk, daar loop ik dit jaar maar eens met een grote boog omheen”.

  10. 19

    Ik kan even niet goed uit het stuk halen wanneer Max Kees op TV heeft gezien. Zelf zag ik hem vorige week op de Belg. Daar gaf hij vooral aan zich heel bewust te zijn dat wat hij en de Bie deden tot het verleden behoord (waar juist de Belgische presentatoren, mogelijk uit nostalgie, hem vroegen of hij het zag zitten om die tijden te doen herleven). Van Kooten geeft gewoon een heel goede historische blik op “hoe het toen was”, waarbij toen in jaren nog niet zo ver geleden is, maar in verandering groter dan de afstand tussen de jaren 500 en 1500. Hij is er zich van bewust dat hij in levende lijve een heel bijzonder stuk geschiedenis heeft meegemaakt. Dat heeft niet zoveel met nostalgie te maken als wel met ontsluiting. Geef die man ruim baan, in plaats van hem tegen de meetlat van zijn typetjes te zetten. Hij is nu met iets heel anders bezig als destijds.

  11. 24

    Als zure recensenten gefrustreerde auteurs zijn, wat zijn dan zure reaguurders die recensenten kritiseren? Auteurs die in het kwadraat gefrustreerd zijn?

  12. 25

    @24: zure reageerders, die zure recensenten bekritiseren.

    #13 heeft het antwoord op je vraag al gegeven trouwens. Plusje voor Brusselmans voor die vooruitziende blik.

  13. 26

    Liever dan welke bekende Nederlander ooit zie ik liever en het liefst Kees van Kooten in welke hoedanigheid dan ook, men vergeet dat hij in de eerste plaats een geweldige komiek was, daarnaast een geestig schrijver. Kees, je was en bent nog steeds geweldig!
    Iets verder kijken door “De verrekijker”.