Een tweedehands spijkerbroek en kadetjes met melkeiwit

VERSLAG - Een voedingspatroon zonder dierlijke producten is moeilijker dan je denkt. Ook in biologische chocopasta zit melkeiwit. Maar een tweedehands spijkerbroek is zo gevonden.

Op een zondagavond eind november maakte ik met een groepje vrienden het begin van een set leefafspraken: wat willen we wel en niet eten, kopen, doen? We willen ons losmaken van passief consumentisme. Het experiment loopt inmiddels drie weken. Tijd om u bij te praten: hoe sta ik ervoor?

De afgelopen weken kwam met enige regelmaat de opmerking ‘ach, wat doe je jezelf aan?’ voorbij. Die kan alleen maar voortkomen uit het voorstellingsvermogen van degenen die die uitspraak deden, want ik lijd bij mijn weten niet onder dit project. Sterker nog, ik voel me regelmatig bijzonder tevreden over onze afspraken.

Zo kopen we liefst onze kleding tweedehands. Toen ik vorige week toe was aan een nieuwe spijkerbroek, ging ik dus naar marktplaats.nl. In een mum van tijd had ik een broek gevonden op nog geen kilometer afstand van mijn huis. Die broek kostte bovendien maar vijf euro en was exact hetzelfde als de broek die kapot was gegaan. Binnen een kwartier had ik antwoord op mijn mail en een half uur later was ik weer thuis met mijn nieuwe broek. Op zondagavond. Daar kan geen winkel aan tippen.

De afspraak die in het dagelijks leven de grootste impact heeft, is dat we geen dierlijke producten eten, tenzij we het heel graag willen, we de herkomst kennen en we daar achter kunnen staan. Dit laat ruimte om bijvoorbeeld melk en eieren te gebruiken, maar in de praktijk blijkt het toch nog een hele opgave om daar een hanteerbare grens in te trekken. Ik was nooit zo’n ‘pakjeskijker’, maar dat ben ik nu wel geworden. En wat valt me op? In vrijwel álle bereide producten zit melkeiwit. En tsja, probeer er dan maar eens achter te komen waar dat vandaan komt. Zelfs op de biologische chocopasta staat niks over de herkomst van het melkeiwit, laat staan dat ik kan weten hoe de koeien van de AH-huismerkkadetjes hebben geleefd.

Als ik altijd thuis at, zou dat niet zo’n probleem zijn. Zelf kook ik eigenlijk nooit uit pakjes en waar ik dat al deed, kan ik dat nu net zo gemakkelijk vervangen door een alternatief. Brood is meestal veganistisch, zeker als je het bij de natuurwinkel haalt, zoals ik gewend ben. Maar er ontstaat af en toe een frictie als ik bij anderen ben. Als er geen ander brood is dan de kadetjes met melkeiwit, wat doe ik dan? En wat te doen met een salade met biologische eieren, als je weet dat ook aan die eieren bezwaren kleven? Ethische overtuigingen en sociale wenselijkheid en verwachtingen komen hier met elkaar in conflict. Waar ligt de grens tussen principes en consistentie enerzijds, en wat ervaren kan worden als onnodig moeilijk doen anderzijds?

Ik maak per geval een keuze. Die kadetjes heb ik wel gegeten. Maar of ik iets nou wel of niet opeet, een doel is in ieder geval bereikt: ik begin me meer en meer bewust te worden van hoe ons voedselsysteem functioneert. Het is erop gericht mensen in onwetendheid te houden over de herkomst van hun voedsel. Zolang mensen gewend zijn aan producten en er geen negatieve connotatie bij hebben, zullen ze niet snel vraagtekens plaatsen bij hun gebruik ervan. Dat komt de industrie natuurlijk goed uit, want dan gaat de verkoop en daarmee hun winst niet omlaag. En uiteindelijk kan Wakker Dier ook geen twintig campagnes tegelijk voeren.

Ondertussen is de politiek vooral bezig de status quo te handhaven. De eerste zin in het duurzaamheidshoofdstuk van het regeerakkoord bevat de woorden “top vijf van de meest concurrerende economieën”. Maar kunnen we verbetering van bijvoorbeeld dierenwelzijn verwachten, zolang de concurrentiepositie het heiligste doel blijft?

Jojanneke Vanderveen zal op Sargasso regelmatig berichten over haar poging bewust en duurzaam te leven.

  1. 1

    Heel leuk initiatief en fijn om te weten dat de jeugd actief is.
    Maar toch , ik op leeftijd en dan gaan we zeuren..
    Waarom toe aan een nieuwe spijkerbroek , is dat niet meer te naaien?
    Waarom overstag gaan voor een paar witte kadetjes?
    Waarom de zinsnede als we het erg graag willen moet het een keer kunnen.
    Erg overtuigend is het allemaal niet , beetje halfbakken, beetje katholiek zelfs. Wel lief..
    Is uiterlijk vertoon niet een voorbeeld van consumentisme en is een overall met klompen niet duurzamer?
    Draag je make-up? Hoeveel kilometers maak je per jaar?
    De koeien alhier hebben een goed leven en ik kan ze moeilijk voor de sier houden.

  2. 3

    @1: De broek was voor de tweede keer op dezelfde plek kapot na eerdere reparatie; versleten!

    Ik ging overstag voor de bruine kadetjes bij gebrek aan ander brood. Brood, ook de kadetjes, is goeddeels veganistisch. Melkeiwit is bij mijn weten een bijproduct van de veehouderij, geen product waarop productie gedraaid wordt. (Als iemand hier andere informatie over heeft, houd ik mij aanbevolen.) De vraag is dan: ga ik voor geheelonthouding, of zie ik de afspraak als een richtsnoer? Ik ken u natuurlijk niet, maar ik denk dat veel mensen de afweging tussen persoonlijke principes en sociale verwachtingen kennen. In dit geval werd de afweging: ga ik ontbijten, of ‘haal ik mijn neus op’ naar de inkopen van mijn moeder? Ik besloot te ontbijten, en belegde mijn kadetjes met zelfgemaakte humus. Ik ben benieuwd naar uw ervaringen met bewust kiezen!

  3. 6

    Wat is passief consumentisme? Een isme is een ideologie. Consumentisten zijn gelovige orthodoxe kopers? Dan zijn ze beslist niet passief meer. Wikipedia maakt het er niet echt duidelijker op.

    Verder is een spijkerbroek gemaakt van denim, dat is een stevig soort katoen. Katoen wordt buitengewoon milieuonvriendelijk geproduceerd met veel waterverspilling. Een actieve consumentariër draagt zoiets natuurlijk niet.

  4. 7

    Zo dan, wij Sargassoreaguurders zijn wel erg cynisch naar iemand die tenminste nadenkt over zijn consumptiegedrag. Zelf heb ik net een hamburger op van een half pond (volgens de winkel Iers vlees), dus ik ga me even onthouden van vingertjesheffen.

  5. 10

    @3: Als melkeiwit een bijproduct is van de veehouderij, is het dan juist niet goed om dit te gebruiken? Beter dan weggooien en er niets mee doen, dat is pas verspilling.

    De mens is altijd al een omnivoor geweest. Beter verantwoord consumeren, zoveel mogelijk biologisch of anderszins zo duurzaam mogelijk, dan overstappen op niet-biologische sojaproducten om aan je noodzakelijke voedingsstoffen te komen en daarmee boskap te bevorderen.

    En inderdaad wat Kalief zegt: Als je verantwoord wil leven, dan draag je geen spijkerbroeken of zou je ervoor moeten kiezen om alleen spijkerbroeken van verantwoord katoen te kopen.

    Een volgend dilemma: onder wat voor deken of dekbed slaap je? Gebruik je wel wol? Of alleen maar synthetische producten (afkomstig uit de aardolie/chemische industrie)? Of slaap je onder een donsdekbed (liggen zo lekker…) waarvoor kuikens geplukt zijn?

    En vindt je het wel verantwoord om te bloggen met alle zeldzame aardmetalen die nodig zijn voor computers? En het energieverbruik van al die servers, waar leg je de grens…

    Probeer zo “goed” mogelijk te leven maar leef wel… Bij alles wat je rekening houden met het grotere geheel en dan kom je, mijn inziens, er al snel op uit dat dierlijke producten op zichzelf zo slecht nog niet zijn, mits op een verantwoorde wijze geproduceerd.

  6. 11

    Kritisch nadenken en keuzes maken is impopulair tegenwoordig.
    Het lijkt mij wel heel gezond als consument na te denken over welk koopgedrag past bij je principes.
    Dat vervolgens met anderen afstemmen vind ik niet sterk, en er groepsgewijs afspraken over maken is gewoonweg eng.

    Formuleer zelf je eigen kader, zonder Prinzipienreiterei, en betracht mildheid jegens anderen, daar kom je een heel eind mee.

  7. 12

    Alles zelf maken is de oplossing. Dan weet je precies wat erin gaat. Hier een recept voor chocopasta zonder melkeiwit.
    En brood bak je zelf en neem je mee waar je ook gaat. Iedereen smult ervan.

    Mooi resultaat na 3 weken. Blijf denken, doen en bloggen!

  8. 14

    Wat je experiment aantoont en nog wel verder gaat aantonen is hoe moeilijk het is om met gebrek aan informatie en een verziekte voedselketen (en andere productieketens zoals kleding) bewuste keuzes ook echt bewust te maken. Geen product is meer wat het lijkt te zijn (gekweekte roze zalm is niet roze, aldus keuringsdienst van waarde afgelopen week). Dat e.e.a. Zo complex, onzuiver en onnavolgbaar is geworden is een enorme belemmering om bewuster met milieu, mens en dier om te gaan. Ik hoop dat iedere lezer een tijdje het voorbeeld van de schrijver volgt. Omdat alleen als veel mensen zich realiseren wat een puinhoop de voedselindustrie is geworden, er iets kan veranderen (ooit van gelijmd vlees gehoord? 80% van de vleeslapjes is gelijmd vetrouwde de directeur van een zeer grote voedseldistributeur me laatst toe).

  9. 16

    @15 meerdere dingen, en ik ben vast onvolledig.
    Mensen met allergieeen weten niet wat er in vlees zit. 100% biefstuk is slechts 98% biefstuk. De rest is raden en ernsig voor mensen met glutenallergie.
    Bacterien bevinden zich aan de buitenlant van vlees en schroeien dood. Na lijmen zitten ze aan de binnenkant. En gaan ze niet zo makkelijk dood.
    We worden voor de gek gehouden. We betalen voor een mooi stuk vlees maar krijgen stukjes. Prima vanuit perspectief van dit artikel, maar be fair.
    Er zijn vermoedens dat de gebruikte stoffen niet veilig zijn (mogelijke relatie met alzheimer, parkinson, huntington). In meerdere Europese landen zijn de stoffen verboden. Maar niet in Nederland.

  10. 17

    Een cynicus zou stellen dat hoewel het streven nobel is, het simpelweg niet ‘rendabel’ is met 7 miljard mensen, laat staan dat carrying capacity het toelaat.

    Een soort collectieve globale Tragedy of the Commons.

  11. 18

    @3:
    Recept VARIATIES BROOD:
    Ingrediënten
    VARIATIES BROOD: vegetarisch, veganistisch en vedisch
    400 gram volkorenmeel
    100 gram sojameel of maïsmeel of volkorenbloem
    ½ zakje gist
    2 theelepels zout
    3 dl. lauw water

    bakblik
    kom

    Bereiding
    Door het deeg noten en geweekte rozijnen mengen.

    Kneed een soepel deeg van de ingrediënten. Dek de kom af en laat een uur rijzen. Kneed na het uur nog een keer door en leg het deeg in een ingevette en met een beetje meel bestoven bakblik. Laat het blik een ½ uur in de oven staan, om na te rijzen. Bak het brood af in 40 min. op 200 graden.

    Tegen de kerst is er zalige amandelspijs te koop in vrijwel elke natuurvoedingswinkel, waar je een heerlijke kerststol van kunt maken. Ik neem altijd twee pakjes en rol die uit zodat het hele brood de vulling krijgt.
    Je hebt het deeg al gemengd met noten en rozijnen en heeft een uur staan rijzen. Na het weer gekneed te hebben rol je het deeg uit op een met meel bestoven aanrecht en leg de amandelspijs op de deeglap. Rol de deeglap op en plaats hem in het bakblik en bak het brood af zoals in bovenstaand recept.

    Je kunt de amandelspijs ook door het deeg kneden. Je hebt dan maar één pakje nodig.

    Wanneer je maïs of sojameel gebruikt kun je die het best in de natuurvoedings winkel kopen omdat de kans dat die vrij is van genetische manipulatie, nog groot is. Maar ook hier niet meer te garanderen.

    (is en kopie van zie: http://www.tastyweb.nl/recept/variaties/brood/vegetarisch,/veganistisch/en/vedisch )

  12. 19

    @noortje: ik snap er niks meer van, ik dacht altijd dat er geplakt werd met stoffen uit het bloed. Bloed dat van nature ook in vlees voorkomt.Gluten associeer ik met granen.

    Natuurlijk kan men ook plakken met plantaardige stoffen zoals gluten, maar dan zou dat toch op de verpakking behoren te staan?

    Ik dacht altijd dat vleesplakken een slim idee was, want je gebruikt alle stukjes. Misschien is het toch niet zo’n goed idee.

  13. 20

    @15: glutenallergie is uiterst zeldzaam (1 op de 5000 personen – de rest van de vermeende lijders heeft eerder Orthorexia nervosa). Om allergie nou op te voeren als argument tegen een voedingsproduct… In principe kan elk soort voedsel allergische reacties oproepen, dus dan kun je wel aan de gang blijven.

    @enkelen: wat een gezeur over die spijkerbroek. Ze heeft ‘m tweedehands gekocht, dus er is geen nieuwe voor geproduceerd.

    @jojanneke: goed bezig, maar let wel op je B12.

  14. 23

    Ik ben het met Jojanneke eens dat het goed is om bewuster te zijn/worden van wat wij gebruiken/consumeren. Het probleem is dat dit vaak in verband gebracht wordt met veganisme of andere uitingsvormen die wat meer de extreme kant benaderen. Moeten die mensen zelf weten, maar volgens mij is er al een wereld gewonnen als we vooral:
    – minder consumeren (wel vlees of eieren, maar veel minder)
    – meer hergebruiken (tweedehands kopen of repareren).

    @13 gronk: dat is natuurlijk alleen zo in de extreme vorm. Die komt er toch niet. Op een gegeven moment zijn producten natuurlijk wel echt op/versleten.

  15. 24

    @Kalief: onder consumentisme versta ik de tendens binnen onze maatschappij om altijd meer en meer te willen kopen. En het is niet alleen dat mensen dat willen, maar ook dat het hele maatschappelijke milieu hen ertoe aanzet om die ‘wil’ te creëren. Kijk maar eens om je heen als je op straat loopt; de hele publieke ruimte is gevuld met advertenties.

    Wat betreft die spijkerbroek: het kan zo zijn dat spijkerbroeken milieuonvriendelijk worden geproduceerd. Maar het is überhaupt milieuonvriendelijk om dingen te produceren, zelfs al doe je nog zo je best om de impact zo klein mogelijk te houden. Daarom koop ik die broek ook tweedehands. Alles wat tweedehands of weggegooid is, zit als het ware ‘aan de achterkant’ van het systeem; het beïnvloedt de vraag naar nieuw te produceren goederen niet.

    @gronk: ja, die gedachte dat als iedereen tweedehands zou kopen, dat er dan iets mis gaat, is ook wel eens door mijn hoofd geschoten. ;) Het past waarschijnlijk net niet in de Kantiaanse categorische imperatief (mocht je daarmee bekend zijn). Maar toch denk ik dat we een heel eind zouden komen in het ‘kleden van de wereld’ als we de kleren die nu bestaan zo effectief mogelijk zouden verdelen! Als al die kleding versleten is, kunnen tegen die tijd de fabrieken weer een keertje aan.

    @bvdbos: ik zou er inderdaad minder moeite mee hebben bijproducten van een vervuilende industrie te gebruiken, omdat gebruiken beter is dan weggooien. Anderzijds is er ook wat voor te zeggen om die producten niet te kopen, omdat die industrie winstgevender wordt als ze ook hun bijproducten kunnen verkopen. Door de bijproducten te kopen, steun je dus alsnog een industrie die mijn inziens ontmoedigd zou moeten worden.

    Ben het overigens verder met je eens wat betreft dierlijke producten. Ik houd me aanbevolen voor tips over liefst kleinschalige boerenbedrijfjes in de omgeving van Amsterdam waar ik af en toe wat melk of eieren kan halen.

    @parallax: ben benieuwd wat je bedoelt. Wat is niet rendabel met 7mld mensen? Je bedoelt dat de wereld überhaupt niet gevoed kan worden met 7mld mensen? Als je dat bedoelt: het schijnt wel te kunnen, als met name de westerse wereld ernstig indamt wat betreft de consumptie van dierlijke producten. Met name vleesproductie is een ontzettend onrendabele industrie, omdat een dier een veel grotere hoeveelheid voedsel moet opeten, om een veel kleinere hoeveelheid op te brengen. De meeste soja waarvoor bossen worden gekapt, is niet bestemd voor de tofu die ik door mijn wokpot gooi, maar voor veevoeder om hamburgers te maken.

    @23 @A. de Man: helemaal mee eens!