De kwade invloed van TV (en games)

Gehersenspoeld door de TV (Foto: Flickr/Aaron Escobar)

Afgelopen week startte de honderdste campagne van de Stichting Ideële Reclame: deze keer een campagne tegen ‘Onbewust asociaal gedrag‘. En net als al die eerdere campagnes zal ook deze niet tot een gedragsverandering leiden. Sterker nog, de eerdere campagne ‘Geef kinderen hun spel terug’, je weet wel, met die scheldende ouders langs het sportveld van hun kind, heeft geleid tot meer onderlinge wrevel bij ouders, waarbij zij zichzelf uiteraard van geen kwaad bewust zijn.

Zelfs SIRE is het ermee eens: de campagnes zorgen niet voor de gewenste gedragsveranderingen. Dat is dan ook niet meer het doel van de organisatie volgens Jantien Anderiesen, de directeur van SIRE, in een artikel in de katern Kennis van de Volkskrant. “We hopen dat mensen, doordat we ze een spiegel voorhouden, aan het denken worden gezet”.

En dan dus hun gedrag veranderen. De houding van SIRE kan als volgt beschreven worden: De filmpjes werken aantoonbaar niet, maar we hopen van wel.

Ach, kwaad kan het niet, en ik kan wel meekomen in de hoop van de organisatie, ondanks dat het soms wat betuttelend is. Wat me echter wel verwonderde is de volgende uitspraak van Jaap van Ginneken, communicatiewetenschapper en psycholoog, later in het artikel: “Niet asociaal zijn betekent ook: niet grof doen. Maar zet de televisie aan en er wordt grof gedaan. Denk je dan dat het helpt om na een programma van Paul de Leeuw zo’n filmpje uit te zenden? Dat je op die manier ongedaan maakt wat eerst is aangericht?”

Wacht eens even. We waren er toch uit dat filmpjes tegen asocialiteit/grofheid niet werkten? Waarom wordt er dan met zoveel gemak vanuit gegaan dat televisie die asocialiteit en grofheid “propageert” wél invloed heeft? Is dat niet een beetje vreemd? Ik zou zeggen dat geen van beiden werkt. De grofheid van Paul de Leeuw is alleen maar leuk omdat het afwijkend is, anders dan de gemiddelde mens zou doen. Als het de norm wordt zal zijn show snel in populariteit afnemen. Mensen willen verrast en verbaasd worden.

En hoe zit het dan met de populaire feel-good series die worden uitgezonden, waar alles draait om dagelijkse situaties, er voor elkaar zijn en liefde? Hebben die dan ook geen effect? Moet alles wat wél effect heeft een negatief gevolg hebben?

Het is zo ontzettend makkelijk om een zondebok voor ongewenst gedrag te zoeken. Van gewelddadige videospelletjes verbieden omdat je er scholen van zou gaan uitmoorden, tot SIRE-spotjes achter Paul de Leeuw, het zijn allemaal voorbeelden van het dempen van andermans put, als een schaap in die van jou verdronken is.

  1. 1

    Misschien werken die filmpjes wel, maar wordt er gewoon meer reclame voor grofheid gemaakt, waardoor het lijkt alsof die filmpjes niet werken. In dat geval hebben ze hooguit een dempend effect op de alsmaar toenemende grofheid.

  2. 3

    Almaar/ alsmaar toenemende grofheid is er hopelijk niet, maar als je naar tv of internet kijkt, is de taal op beiden in vele gevallen nu aanmerkelijk groffer dan 10 of 20 jaar geleden.

  3. 4

    D’r is ook nog eens een verschil tussen wat je vriendjes (lees: Paul de Leeuw) zeggen en wat je ouders (lees: SIRE) je vertellen.

    Misschien moest SIRE Paul maar eens bellen…

  4. 5

    Helemaal met Sire eens, en ze moeten de Ilias ook eens verbieden. Allemaal zinloos, afstompend geweld van de bovenste plank, en die arme bruggertjes zijn verplicht het in hun hoofdjes te stampen.

    Dwars door het voorhoofd heen en tot binnen het been van den schedel
    Boorde de koperen spits; en het duister bedekte zijn oogleên.

    Niet voor niets, al die dooien in de Nederlandse gymnasia.

  5. 6

    of de odyssee


    Zóó hielden wij den paal met zijn in ´t vuur geharde punt in zijn oog en draaiden hem daarin rond en het bloed omstroomde ziedend den heeten paal. Aan alle kanten zengde de gloed van den brandenden oogappel zijn oogleden en wenkbrauwen en de oogholte siste door ´t vuur.

  6. 8

    Als iemand vast stelt, dat toegenomen grofheid bestaat op tv en daar de conclusie aan verbindt, dat die toegenomen grofheid tot een toename van de grofheid in de maatschappij heeft geleid (waarom niet andersom lijkt mij dan de enige juiste vraag en kritiek?), en daarbij een beroep doet op het gezond verstand van de mensen door te proberen met andere filmpjes die invloed te bestrijden, is dat nog niet meteen een verbod.

    Hoewel de reacties, die meteen over verbieden spreken, wel meteen aantonen, dat het met dat gezond verstand misschien niet zo goed gesteld is, als waar ze op hoopten, en dat die filmpjes daarom zo weinig invloed hebben. Wanneer een oproep tot meer respect en beleefdheid wordt geïnterpreteerd als een oproep tot het verbieden van Ilias, de Odyssee en Tom en Jerry, is de oproep duidelijk niet aangekomen en wordt er minimaal meteen grof overdreven.

  7. 10

    @9: Je bent het met SIRE eens en je wil Ilias (niet de Ilias, je zegt toch ook niet de Amsterdam, behalve als het om een schip gaat) verbieden, schreef je toch?

    of bedoel je nu in #9, dat je Ilias of de Odyssee wil verbieden, zoals je in je tweede reactie schrijft. Maar had je me dan niet beter kunnen vragen om de betekenis van het woordje ‘of’ op te zoeken. De vraag had trouwens ook best wat minder grof gekund. Het is niet per se nodig om voor een domme vraag meteen aan iemands intellectuele vermogens te appelleren.

    Ik vermoed, dat je in #9 eigenlijk wilde zeggen, dat je sarcastisch was, maar daar heb je toch niet het alleenrecht op?

  8. 11

    Schaf de subsidie ervoor af (omdat het inderdaad totaal niet werkt – weggegooid geld) en alweer een nuttige bezuiniging gedaan dan bijv. de AOW leeftijd verhogen.

  9. 12

    @10

    In Nederland (en in Griekenland) zeggen we de Ilias en de Odyssee. Als jij wilt mierenneuken, dan moet je ook “Odyssee” zeggen, want dat is hetzelfde idee. Bovendien is de correcte vergelijking niet “de Amsterdam”, maar het [verhaal] over Amsterdam.

    Voorts is het geen vraag, meneertje verongelijkt, maar een gebod. Trouwens, wie begint er over gebrek aan gezond verstand?

    En ja, ik ben het eens met SIRE èn de Ilias moet verboden worden. Dat laatste heeft natuurlijk meer betrekking op de gewelddadigheid van videospelletjes.

  10. 13

    @12: Over de Ilias heb je gelijk en was ik een beetje te snel.

    Een gebod om het woordje ‘en’ op te zoeken (wie begon er met mierenneuken?)? “Kijk eens in het woordenboek”? Misschien moet je het woordenboek eens pakken om het verschil tussen een vraag en een gebod op te zoeken?

    Het meest verbaasd ben ik echter over je laatste zin, waarin je mijn eerste reactie bevestigd, nadat je eerst heel verongelijkt reageerde door op het woordje ‘en’ te gaan wijzen…

  11. 14

    @13

    Nog twee punten over dan.

    Zie jij een vraagteken in mijn “vraag”? En daarnaast, welke werkwoordswijze gebruik ik? Jawel, de gebiedende. Pak dat woordenboek nog maar een keer.

    Ah, Pedro’s grote retorische truc. De ander bevestigd jouw gelijk met zijn eigen uitspraak. Zegt meer over jouw leesvaardigheid, ben ik bang. Ik interpreteer de filmpjes van SIRE natuurlijk helemaal niet tot een oproep tot verbod van klassieke werken. Ik ben het eens met SIRE om een oproep tot beleefdheid te doen (niet, natuurlijk) èn (en, plus, daarnaast, ook, bovendien, verder, voorts, daarbij) ik vind dat Klassieke werken verboden moeten worden (niet, natuurlijk) vanwege de besproken slechte invloed van geweld op kindergeestjes.

    Ik wìl helemaal geen flamewar, maar jij dwingt me.