De gekleurde PVV-stemmer

PVV-stemmers zijn ontevreden blanke mannen en vrouwen. Toch? Fout! Er stemmen ook veel migranten op de partij. Shashi Roopram onderzocht waarom – onder Surinaamse Hindoestanen – en vond een verrassend antwoord.

Marokkaan? Dan stem je links, waarschijnlijk PvdA. Hetzelfde geldt als je Turks, Surinaams of van een andere etnische minderheid bent. Dat is de overheersende opvatting over de politieke oriëntatie van migranten in Nederland, zowel in de maatschappij als in de wetenschap. Maar klopt dat wel? Twee jaar geleden voerde Shashi Roopram (30) campagne voor de PvdA in Den Haag en kwam hij erachter dat veel Surinaamse Hindoestanen die hij tegenkwam van plan waren PVV te stemmen. Op een goede dag sprak Roopram een moslim van Surinaams Hindoestaanse afkomst die zei dat hij te veel last had van Turken en Marokkanen in de buurt. Toen Roopram hem confronteerde met het feit dat hij zelf islamitisch was, zei hij dat Wilders het niet over hem had als die tegen moslims ageerde. ‘Dat was echt een trigger voor mij, ik wilde begrijpen waarom mensen zo dachten,’ zegt Roopram. En dus schreef hij voor zijn researchmaster een paper over Surinaams Hindoestaanse PVV-stemmers, dat vandaag gepresenteerd wordt tijdens de KIESkleurig conferentie in Den Haag.

Hoe is je onderzoek opgezet?

‘Na mijn studie geschiedenis aan de Erasmus Universiteit ben ik in september 2010 een de master Social Research aan de VU gaan doen. Ik had tijdens mijn campagnewerkzaamheden dus al wat veldwerk gedaan, en dat heb ik voortgezet. Ik was niet zozeer geïnteresseerd in hoeveel mensen in deze bevolkingsgroep PVV stemden, maar waarom ze dat deden. Daarom heb ik een kwalitatief onderzoek opgezet. Ik ben begonnen met het benaderen van Surinaamse organisaties en verenigingen, maar daar kwam ik niet veel verder mee. Toen ben ik in persoonlijke kring en op Facebook en Hyves gaan zoeken, en toen kwam ik een aantal mensen op het spoor. Via hen kwam ik weer bij andere mensen terecht, en zo kreeg ik een onderzoeksgroep van twintig personen die ik ben gaan interviewen. Bij sommige mensen heb ik ook echt observaties gedaan. Als ze me bijvoorbeeld vertelden dat ze last hadden van de moskee bij hun in de buurt, omdat die zoveel kabaal maakt, vroeg ik ze of ik dat zelf een keer mocht komen waarnemen. En dan blijkt die moskee inderdaad veel overlast te geven en kun je je beter indenken hoe mensen tot een stem op de PVV komen.’

Wat is er uit het onderzoek gebleken?

‘Ik ben tot de ontdekking gekomen dat er drie mogelijke verklaringen voor een PVV-stem van een Surinaamse Hindoestaan: overlast, aversie tegen teren op de welvaartstaat en een anti-islam sentiment. Die verklaringen komen voort uit ideeën binnen de Surinaams Hindoestaanse gemeenschap, zoals het idee dat Hindoestanen succesvol zijn, maar ook negatieve ideeën over moslims. Daarom hebben ze moeite met overlast van moslims of andere migrantengroepen en met migranten die volgens hen teren op de welvaartstaat. Dat maakt het voor hen aantrekkelijk op de PVV te stemmen.’

Ga je verder onderzoek hiernaar doen?

‘Ja, ik ben nu bezig met een voorstel voor promotie-onderzoek. Ik heb nu een benchmark neergezet, maar in verder onderzoek wil ik dan bijvoorbeeld uitzoeken waarom niet elke Surinaamse Hindoestaan op de PVV stemt. Wat ik vooral interessant vind, en dat wordt cruciaal in mijn vervolgonderzoek, is het succesverhaal: als je jezelf als succesvol ziet, kun je je verwijderen van mensen met dezelfde culturele achtergrond. Er zullen dus bijvoorbeeld ook best Turken of Marokkanen stemmen die PVV stemmen. In de wetenschappelijke literatuur wordt er vanuit gegaan dat migranten zich altijd positief identificeren met andere migranten, maar dat is dus niet per se het geval. Ik wil gaan kijken hoe dat doorwerkt in andere migrantengroepen die PVV stemmen.’

 

  1. 2

    Ik heb de volgende zinnen nu toch al zeker een keer of vijf over gelezen, als het niet meer is, maar ik blijf me afvragen hoe ze de redactie gepasseerd zijn. Het gaat hierom:

    Op een goede dag sprak hij een moslim van Surinaams Hindoestaanse afkomst die zei dat hij te veel last had van Turken en Marokkanen in de buurt. Toen Roopram hem confronteerde met het feit dat hij zelf islamitisch was…” (etc.)

    Dit is toch gewoon heel fout?

  2. 4

    De tekst maakt toch niet helemaal duidelijk hoe het zit. Want, zoals de onderzoeker zelf ook zegt, zijn er islamitische Surinaamse Hindoestanen, maar de meeste zijn hindoe. Welke heeft hij nou eigenlijk onderzocht? Want als hij zegt dat een “anti-islam sentiment” een van de drie redenen is om PVV te stemmen, onderbouwt hij dat niet goed. En van welke moskee hebben islamitische surinamers dan last? Is dat omdat er verschil is tussen de marokkaanse islam en de surinaams-hindoestaanse?

  3. 5

    Zie wikipedia: Van de Hindoestanen in Nederland is circa 65% Hindoe, 25% Moslim en 5% Christen. Er zijn in Nederland zo’n 30.000 Hindoestaanse moslims. Van hen is 60% Soenniet en 40% Ahmadiyya. Er zijn ook Hindoestaanse Christenen, merendeels bekeerlingen gemaakt onder de hindoes of afkomstig uit Goa, en er zijn thans ook Hindoestaanse atheïsten en agnosten.

  4. 6

    @3 en @5: Ik vermoed dat #2 eerder heel fout vindt dat Roopram de betreffende persoon op zijn religie aansprak nadat hij aangaf last te hebben van Turken en Marokkanen. Daar heeft hij trouwens best een punt. Om te beginnen is het maar de vraag of de overlast gevende Turken en Marokkanen wel (praktiserende) moslims waren (ik denk van niet eigenlijk). Zelfs als dat wel het geval zou zijn is het nogal vreemd om te doen alsof iemand die dezelfde religie heeft (en met moslim gooi je het ook nog eens net zo op een hoop als katholieken en protestanten dezelfde religie toedichten), geen overlast kan bezorgen, of dat het dan niet erg is.

  5. 10

    Uit de context (het zinnetje dat eraan vooraf gaat), blijkt dat hij iemand sprak die aangaf PVV te stemmen.

    Roopram confronteert die hindoestaan er vervolgens mee dat deze zelf moslim is. Deze kiezer reageert dan doodleuk dat Wilders het niet over hem heeft.

    Ik zie dus niet in wat er zo fout aan is.

  6. 12

    Dat volgt niet uit het zinnetje erboven. Dat zou er alleen maar uit volgen als je eerst de extra premisse toevoegt dat mensen die last hebben van Turken en Marokkanen, en dat ook durven zeggen, altijd op de PVV stemmen, maar die extra premisse staat er in het artikel niet bij.

    Mensen die zeggen dat ze last hebben van Turken en Marokkanen vervolgens voor de voeten werpen (het begrip “confronteren” wordt zelfs gebruikt) met het feit dat ze zelf ook moslim zijn, ziet er fout uit en blijft er fout uitzien. Moslims horen voor elkaar op te komen, dat wordt er gesuggereerd. Dubbel fout trouwens want het vooronderstelt dat Turken en Marokkanen geen vrije wil hebben en dus niet iets anders kunnen geloven, of gewoon niets.

    Tenslotte, de man heeft gelijk dat Wilders het niet over hem heeft. Wilders maakt altijd onderscheid tussen de islam en moslims. Bij mijn weten is hij zelfs een van de weinige Nederlanders die daar consequent in is.

    PS leestip speciaal voort jou: Volkskrant van vandaag, pagina 17, het artikel rechtsonder, dat gaat over moslims die de islam volgen en voor elkaar opkomen.

  7. 13

    Bovenstaand artikel gaat over hoe Shashi Roopram tot een onderzoek in het kader van zijn masterstudie Social Research is gekomen, waarin hij onderzocht heeft waarom een opvallend aantal Surinaamse Hindoestanen op de PVV stemt.

    [1] Twee jaar geleden voerde Shashi Roopram (30) campagne voor de PvdA in Den Haag en kwam hij erachter dat veel Surinaamse Hindoestanen die hij tegenkwam van plan waren PVV te stemmen. [2] Op een goede dag sprak Roopram een moslim van Surinaams Hindoestaanse afkomst die zei dat hij te veel last had van Turken en Marokkanen in de buurt.”

    Zin 2 moet je lezen in het kader van zin 1. Jij maakt al in reactie no. 2 die tweede zin los van de context, en leest ‘m alsof ‘ie geheel op zichzelf staat. Alsof Roopram een willekeurig gesprek heeft gehad met iemand die aangaf dat ‘ie last heeft van Turken en Marokkanen, en dat Roopram dan tegenwierp: “Hoe kun je dat nou zeggen? Je bent zelf moslim!”

    Uit de context blijkt echter dat het gesprek dat Roopram had met die surinaams-hindoestaanse moslim ofwel plaatsvond in het kader van zijn campagne-activiteiten voor de PvdA, ofwel in een informele setting binnen Rooprams kennissenkring over politiek, en dat deze meneer aangaf waarschijnlijk op de PVV te gaan stemmen.

    Vervolgens zal Roopram gevraagd hebben waarom dan de PVV. Die man heeft dan geantwoord dat hij allerlei hinder ondervindt van Turken en Marokkanen in de buurt, en dat de PVV de enige partij is die zich daar sterk tegen maakt. Waarna Roopram verwonderd zal hebben opgeworpen: “Maar je bent zélf moslim!”

    Ik zie het probleem niet, want ik vindt dat een heel legitieme opmerking als een moslim aangeeft op een nadrukkelijke anti-islampartij te gaan stemmen (omdat hij last heeft van bepaalde groepen andere moslims). Daar lijkt namelijk een zekere spanning in te zitten. En zo kom je tenminste te weten hoe zo iemand die schijnbare tegenstrijdigheid voor zichzelf recht breit: “Ja, maar Wilders heeft het niet over mij”.

  8. 14

    Wat maak je het ingewikkeld, Morika. Roopram was gewoon verbaasd, omdat hij dacht dat een islamiet geen last zou hoeven of horen te hebben of niet zou horen te klagen over andere islamieten. Maar kennelijk is dat niet zo. Hij scheerde voorheen alle islamieten over één kam en door het antwoord van die ene Surinamer ontdekte hij dat dat hij dat niet moet doen. (Dat werd wel tijd dan, want hij had neem ik aan toen al een bachelor “social studies” of zoiets achter de rug, en hopelijk leerde hij daar al mensen niet over één kam te scheren…)
    Afijn, dat zouden meer mensen moeten doen. Wat is er nou “fout” aan?

  9. 15

    @14; Ook jou verwijs ik naar mijn interpretatie in #13.

    Dat Roopram verbaasd zou zijn omdat hij een islamitische Surinamer aantreft die afgeeft op Turken en Marokkanen, is een interpretatie die je alleen kunt maken als je dat zinnetje losmaakt van de context van het hele stuk, en de zin die er direct aan voorafgaat, zoals Morika doet.

    En gezien Morika’s stokpaardjes is het vast geen toeval dat hij dat zinnetje uit de context licht.

  10. 16

    Maar ik volg jouw interpretatie niet en die doet ook niet zo ter zake. Jij noemt namelijk niet de volgende uitspraak van Roopram zelf:” ‘Dat was echt een trigger voor mij, ik wilde begrijpen waarom mensen zo dachten,’ zegt Roopram.” Hij had er zelf dus ook niet zo over of aan gedacht, al of niet in de context van op-PVV-stemmen en een PvdA-campagne.
    Maar goed, misschien verschaffen Eva Schram of Roopram zelf ooit nog helderheid.
    Ik begrijp Morika in ieder geval helemaal niet.

  11. 17

    @15: Het spijt me, maar jij legt toch echt verbanden die niet noodzakelijk aanwezig zijn en geeft een bepaalde interpretatie, die niet noodzakelijk waar is, ook gegeven de context. Uit de zin zelf kun je alleen maar interpreteren dat Roopram hem voor de voeten werpt af te geven op medemoslims (interpretatie door Roopram!) die hem tot last zijn. Dat is ook de enige betekenis waarbij de zinsconstructie juist is. Als Roopram hem voor de voeten wierp dat hij moslim was en PVV stemde, had de volgorde van de zinnen echt anders gemoeten.

  12. 18

    Hij wilde begrijpen waarom mensen zo dachten, “En dus schreef hij voor zijn researchmaster een paper over Surinaams Hindoestaanse PVV-stemmers”

    Wat Morika en jij citeren alsof het losse elementen zijn, staat als nadere invulling tussen de volgende twee zinnen over een onderzoek naar PVV-stemmende surinaamse hindoestanen, die het begin en slot vormen van een boog met een sluitende gedachtengang:

    “Twee jaar geleden voerde Shashi Roopram (30) campagne voor de PvdA in Den Haag en kwam hij erachter dat veel Surinaamse Hindoestanen die hij tegenkwam van plan waren PVV te stemmen.

    [anekdotische inkleuring van dat gegeven]

    En dus schreef hij voor zijn researchmaster een paper over Surinaams Hindoestaanse PVV-stemmers.”

  13. 19

    @18 Ja, en?
    ““Twee jaar geleden kwam hij erachter dat …
    En dus schreef hij …”
    Waar hij achter kwam (nl dat er islamitische hindoestaanse surinamers op een anti-islam partij stemmen),
    hoe hij erachter kwam (in een gesprek met een islamitische hindoestaanse surinamer tijdens zijn medewerking aan een PvdA campagne),
    en waarom hij dat zo frappant vond dat hij er een paper voor zijn master aan wilde wijden (nou zeg! dat zou je toch ook niet denken? dat een islamiet op een anti-islam partij stemt?!! Dat ga ik eens uitzoeken voor mijn studie, want dat begrijpen andere mensen misschien ook helemaal niet!!),
    staat er ook allemaal.

  14. 20

    Dan moet je mij toch de reactie van de man op Rooprams kritische vraag eens uitleggen:

    “Toen Roopram hem confronteerde met het feit dat hij zelf islamitisch was, zei hij dat Wilders het niet over hem had als die tegen moslims ageerde.”

    Als niet ter sprake was gekomen dat die man PVV stemde, waar komt Wilders dan in enen vandaan in dat gesprek? Uit de context van de alinea blijkt duidelijk dat het gaat over PVV-stemmende hindoestanen. Daar begint de alinea namelijk mee, en daar eindigt de alinea mee.

    Sterker nog, het onderzoek daarnaar is de hele aanleiding van dat stuk.

    Kan Morika er wel een zinnetje uitlichten en daarmee aan de haal gaan, maar voor de goede verstaander is wel degelijk duidelijk dat het gegeven dat die man PVV stemde aanleiding was om te vragen naar verduidelijking van zijn gedachtegangen daaromtrent.

  15. 25

    Ik krijg dezelfde melding. De zevende link op Google die ik krijg als ik naar sargasso.nl zoek is similar site search, waar ik leerde dat de meest op Sargasso lijkende websites Webwereld, GeenStijl, DutchCowboys, Joop, WaarMaarRaar en Autoblog zijn, in die volgorde. Zo leer je nog eens wat.

  16. 26

    Het is al langer bekend dat er allochtonen stemmen op partijen die bekend zijn om hun genuanceerde standpunt t.a.v. immigratie. Dit was al zo ten tijde van de Centrum-Democraten van Janmaat, van de LPF van Fortuyn en nu van de PVV. Dit heeft niets te maken met een anti-islam- of anti-moslim-standpunt van deze allochtonen, vaak zelf als immigrant Nederland binnengekomen. De reden hiervvan is gelegen in het feit dat deze allochtonen van mening zijn dat er onder de mensen die tot Nederland worden toegelaten er een aantal zijn die beter niet kunnen worden toegelaten, bijv. vanwege criminele antecedenten, verzonnen vluchtverhalen, gepleegde oorlogsmisdaden, etc. De angst dat daardoor weerstand zou ontstaan tegen immigranten in het algemeen zet deze allochtonen aan tot het stemmen op een anti-immigratie-partij.

  17. 28

    Roopram was denk ik meer verwonderd het stukje “niet over hem”: “Toen Roopram hem confronteerde met het feit dat hij zelf islamitisch was, zei hij dat Wilders het niet over hem had als die tegen moslims ageerde.”
    Verder heb je wel gelijk, dat Wilders hier natuurlijk niet zomaar in een vraag opduikt zonder dat eerst iets over de PVV of Wilders al in het gesprek moet zijn voorgekomen. Hoewel ik dat ook wel eens meemaak.

  18. 29

    @16: Met liefde. Zoals Prediker het omschrijft, is de juiste interpretatie.

    Het kan misschien een beetje onduidelijk overkomen. Misschien had er beter kunnen staan: “Op een goede dag sprak Roopram een moslim van Surinaams Hindoestaanse afkomst die zei [PVV te stemmen omdat] hij te veel last had van Turken en Marokkanen in de buurt”.

    Daarbij blijft de aanname staan dat Turken en Marokkanen automatisch moslims zijn, en worden alle moslims over één kam gescheerd, maar dat was niet mijn interpretatie. Dat was de interpretatie van Roopram op dat moment.

  19. 32

    @14 (over het niet meer over één kam scheren van andere mensen) “Afijn, dat zouden meer mensen moeten doen. Wat is er nou “fout” aan?

    Nou, kennelijk had die hoofdpersoon last van vooroordelen. Wat hij niet doet is het opsporen van de bron van die vooroordelen en hoe het daar precies mee zit etc. (om die bron effectief uit te kunnen schakelen), maar hij gaat verder onderzoek doen naar anderen waardoor de essentie van het probleem verder niet-uitgesproken en ook niet-onderzocht blijft.

    De man zat met dezelfde vooroordelen als velen denken dat Wilders ze ook heeft, en… wat is zijn conclusie dan?… Zeg het maar hoor, ik weet het ook niet. In ieder geval is de islam zelf (waar Wilders het altijd over heeft) buiten het gezichtsveld weggevallen en over de horizon weggeveegd.

    Kijk, als het om de islam gaat dan gaat het om de islam, niet om wat afzonderlijke mensen doen qua gedrag. Je kunt aan het gedrag niet aflezen wat de ideeën (van de islam) zijn en wat die ideeën hen voorschrijven. En wat gaat die man nou doen? Hij gaat onderzoek doen naar anderen over wat zijn (de onderzoekers) ideeën (over de islam) moeten gaan worden in de toekomst ofzo? Dat is toch geen onderzoek meer naar wat de islam zegt of naar wat Wilders van de islam denkt?

  20. 33

    @13 predikerEn zo kom je tenminste te weten hoe zo iemand die schijnbare tegenstrijdigheid voor zichzelf recht breit: “Ja, maar Wilders heeft het niet over mij”. ”

    Had je daar nou zo’n lang verhaal voor nodig? Dat wisten we toch allang? Ten eerste geven ze geen overlast, corrigeren ze elkaar waar dat nodig is, en zonderen ze zich als groep niet af (en hebben ze dus van Wilders geen bal te vrezen), en ten tweede hebben ze geen dubieuze loyaliteit wegens het ontbreken van een dubbele nationaliteit.

    En wat de islam betreft, wat vind je nou van dat artikel in de Volkskrant (van vandaag, pag. 17 rechtsonder) waar ik je op wees? Daar komen de moslims ook zo lekker voor zichzelf en elkaar op. Dat is toch wat de islam i.h.a. zegt, en waar onze moslims met indiase/surinaamse roots zo’n prettige uitzondering op vormen?

  21. 34

    Ik vind helemaal niets van dat artikel. Jij gaat er blijkbaar vanuit dat ik een abonnement op de Volkskrant heb, en dat ik dat dus zo even na kan slaan.

    Verder heeft Wilders niet alleen iets tegen de islam, maar tegen niet-Westerse allochtonen in het algemeen, ook als die uit Nederlandse koninkrijksgebieden (zoals de Antillen) komen.

    Dat blijkt gewoon uit de verkiezingsprogramma’s van de PVV, waarin de PVV stelt dat iedereen die in Nederland verblijft etnisch geregistreerd moet worden en naar gelang etniciteit verschillend behandeld moet worden. Sommigen (nl. blanken met Nederlandse nationaliteit) moeten bij criminaliteit of werkloosheid normaal behandeld worden. Anderen, zoals niet-Westerse allochtonen (lees: kleurlingen) moeten ongeacht of ze de Nederlandse nationaliteit hebben en ongeacht of ze in Nederland geboren zijn, voor dezelfde tekortkomingen worden gedeporteerd.

    Dat dit verkapt racisme is, daar wil meneer J. Morika niet aan, want meneer Morika is zelf een gestaalde xenofoob, die zijn dagen vult met het rechtvaardigen en rationaliseren van islamofobie en anti-moslim maatregelen.

    Diep in zijn hart weet meneer J. Morika namelijk ook wel dat de islam enkel een issue is in zoverre als mensen die islam werkelijk beleven en uitdragen. Zonder moslims bestaat de islam namelijk alleen op papier.

  22. 35

    @32; “Dat is toch geen onderzoek meer naar wat de islam zegt of naar wat Wilders van de islam denkt?”

    Klopt. Het is een onderzoek naar de gedachtengangen van hindoestanen in Nederland met PVV-sympathieën.

    Kennelijk bevalt het jou niet dat daar onderzoek naar gedaan moet worden, omdat het niet in je ideologische straatje past. Wat dan weer je onverbeterlijke dogmatisme blootlegt.

  23. 37

    @34 predikerVerder heeft Wilders niet alleen iets tegen de islam, maar tegen niet-Westerse allochtonen in het algemeen

    Daar denken “niet-Westerse allochtonen in het algemeen” echter anders over als ze etnisch gezien van indiase afkomst zijn en religieus/cultureel moslim. Dat verstoort dat algemene beeld opeens behoorlijk, en dat komt de mensen niet zo goed uit die vinden dat Turken en Marokkanen automatisch moslim (behoren te) zijn niet zo goed uit, hè?

    Kijk eens, mensen die zeggen: “Ik ben Turk, of ik ben Marokkaan, dus ik ben moslim”, zijn eigenlijk de echte racisten he? Want dat zijn de mensen die etniciteit (ras) kennelijk tot een wezenskenmerk maken, toch?

    Dat dit verkapt racisme is…

    Je draait en je bent niet eerlijk, want dat was het onderwerp niet. Het onderwerp was nou net dat sommige mensen van een andere etnische/ culturele/ religieuze herkomst dan de gemiddelde kaaskop, daar kennelijk heel anders over kunnen denken. En dat gooit het wereldbeeld van de gemiddelde racist behoorlijk door elkaar, hè? Bovendien is Wilders zelf nou net getrouwd met een allochtoonse van Oostblok-herkomst, voor zover ik weet. Daar gaat dus je zorgvuldig gecultiveerde oost/west tegenstelling! :-)

    Diep in zijn hart weet meneer J. Morika namelijk ook wel dat de islam enkel een issue is in zoverre als mensen die islam werkelijk beleven en uitdragen“.

    Ja, zoals weergegeven in de Volkskrant van gisteren, pagina 17, rechtsonderaan. Dat heb je goed in de gaten prediker. Maar om critici hiervan vervolgens “racisme” en “xenofobie” aan te wrijven is niet zo netjes he?

  24. 38

    @35 predikerKennelijk bevalt het jou niet dat daar onderzoek naar gedaan moet worden, omdat het niet in je ideologische straatje past.

    Dan heb je het toch echt verkeerd gelezen hoor. Iemand (ene Roopram) had last van vooroordelen. Hij meende namelijk dat het kernpunt van Wilders was dat hij een hekel aan moslims had (ipv een hekel aan de gangbare ideologie van de islam die moslims op het verkeerde been kan zetten en/of de verkeerde weg kan wijzen). Nu blijken er echter ook fatsoenlijke moslims rond te lopen die zich niet laten leiden door racistisch aandoende islam-sentimenten en islamitisch wij/zij-denken. En die moslims hebben uitstekend door dat ze niets te vrezen hebben van Wilders omdat Wilders zich tegen de islam keert (de gangbare ideologie) en niet tegen moslims (de mensen).

    Vervolgens werd er zoiets tegen mij gezegd als: “iemand kwam er achter dat je niet alle moslims over één kam kunt scheren, prima toch?”

    Maar dat was al bekend, want Wilders was nou net zo’n beetje de enige Nederlander die altijd al buitengewoon consequent onderscheid maakte tussen de ideologie (de leer van de islam) en de afzonderlijke moslims (de mensen). En als het kernpunt zou zijn dat mensen van hun vooroordelen af zouden raken (in casu die Roopram), zoals mij werd voorgehouden, dan zou je verwachten dat zo’n iemand onderzoek zou doen naar zijn eigen vooroordelen i.p.v. naar die anderen. Dat is alles wat ik heb gezegd. Het feit dat die Roopram doorgaat met het onderzoeken van anderen i.p.v. die vooroordelen, betekent voor mij alleen maar dat de interpretatie dat Roopram van zijn vooroordelen zou zijn afgeholpen, zoals mij werd voorgehouden, misschien niet helemaal deugt.

    Ik ken geen enkele fatsoenlijke ideologie die tegen onderzoek is, maar het moet natuurlijk wel duidelijk zijn wat er onderzocht wordt en waarom. En als het centrale thema zou zijn dat Roopram van zijn vooroordelen zou zijn afgeholpen, zoals mij werd voorgehouden, dan verbaast het mij alleen maar dat die Roopram zijn vervolgonderzoek op anderen richt, ipv op zichzelf en/of op de ideologie.