Bed Bad Brood

OPINIE - De armen niet laten delen in uw eigen bezittingen is hen bestelen en hen beroven van het leven. Wat we bezitten is niet ons eigendom, het is het hunne.

Wanneer wij aan de armen de voor hen onmisbare goederen bezorgen, zijn dat geen bewijzen van onze persoonlijke vrijgevigheid; we geven hun immers slechts wat hun toekomt.

Aan het woord zijn hier niet Pierre-Joseph Proudhon, de radicale filosoof die de uitspraak ‘eigendom is diefstal’ muntte, en evenmin Karl Marx in zijn meest radicale bui. Deze citaten zijn van niemand minder dan de heiligen Johannes Chrysostomos en paus Gregorius de Grote. Beide heren worden met instemming geciteerd in de Katechismus van de Katholieke Kerk, een bijzonder saai geloofsleerkundig werk uit de late jaren negentig, onder het hoofdstuk over het zevende gebod: ‘gij zult niet stelen’.

Johannes Chrysostomos leefde in de vierde eeuw, Gregorius de Grote in de zesde. De katechismus citeert nog wat andere heiligen uit de periode tussen deze twee heren en de katechismus zelf en levert zo een weliswaar kort, maar duidelijk beeld over hoe de katholieke kerk denkt over eigendom en diefstal: wie genoeg te eten heeft, terwijl zijn naaste omkomt van de honger, begaat een misdrijf: diefstal.

De gedachte achter die opruiende taal is een even eenvoudige als bijbelse: God heeft – in het bijbelboek Genesis – de aarde aan de hele mensheid geschonken. Daarmee is het primaire doel van alle goederen gegeven: het dient in de eerste plaats ten goede te komen aan de mensheid als geheel. Privé eigendom – dat voor het individuele welzijn nuttig en dienstig is en daarom moet worden gerespecteerd – dient altijd ondergeschikt te blijven aan dat ene universele doel. Een eigenaar is rentmeester. Bij strijdigheid is de conclusie dan ook helder:

Er is geen sprake van diefstal, als men de toestemming van de eigenaar kan veronderstellen, of als de weigering ingaat tegen de redelijkheid en tegen de universele bestemming van de goederen. Dit is het geval bij een dwingende en klaarblijkelijke noodtoestand, waarbij het enige middel om te voorzien in onmiddellijke en essentiële behoeften (voedsel, kleding, huisvesting) erin bestaat te beschikken over en gebruik te maken van de goederen van derden.

Ik ben zelf van katholieke huize. Mijn ouders hebben hetzelfde radicale gedachtengoed ook aan mij overgedragen: wie niet anders kan overleven dan door een brood te stelen, mag stelen. In het geval van mijn ouders was het zelfs nog erger: wie de zorg heeft voor mensen die afhankelijk van hem zijn, kleine kinderen bijvoorbeeld, heeft in zo’n geval zelfs de plicht om te stelen.

Zo ver ging monseigneur Muskens – zaliger nagedachtenis – in 1996 niet. Hij stelde slechts dat een arme het recht had een brood te stelen als hij niet op een andere manier in zijn levensonderhoud kon voorzien. Ik verbaasde me destijds over de politiek die als één man over hem heen viel en schande sprak van een uitspraak waarvan de heren politici toch konden weten dat die al eeuwen onveranderlijk de ronde deed, al moet ik bekennen dat ik niet weet of de Reformatie misschien een einde gemaakt heeft aan deze Roomsche gekkigheid en de Calvinisten hier te lande gewoon niet wisten wat zij deden.

Als katholiek opgevoed jongetje denk ik de laatste weken vaak aan Tiny Muskens. Ik mis hem. En soms vraag ik me af of hij van daarboven de politici van dienst niet op wonderlijke wijze tot andere gedachten zou kunnen brengen, de schijn van menselijkheid is al voldoende. Volgens mij is daar een wonder voor nodig en ik beloof dan ook plechtig dat als mijn gebed wordt verhoord, ik één en ander aanhanging zal maken bij de daartoe bevoegde authoriteiten.

  1. 1

    Het probleem is, dat de door jou verheerlijkte katholieke kerk en dus ook Tiny Muskens, er alles aan heeft gedaan om de wereldheersers, die de verschillen groter deden worden, te ondersteunen . Anti-socialistisch, pro-kapitalistisch op het fascistische af om het maar zacht te zeggen. En dat ze de propaganda beheersen als geen ander is goed te zien door de geschiedenis heen. Maar historici zijn selectief. Zoals je hier in deze bijdrage goed laat zien. En er is even een paus die armoede predikt (maar nog niet beoefent!) en iedereen denkt dat de kerk armoedigen steunt. De curie is aartsconservatief. Kijk over 25 jaar nog maar een keer.

    Kijk naar de daden van de kerk en niet naar de woorden en het beeld ziet er plots heel anders uit.

    Vergeet het maar domme katholiek – ja jij, @Richard – armoede is nodig om de rijken tot slaaf te zijn, die dan ter meerdere eer en glorie van henzelf hun aalmoes uit kunnen delen. En om slaaf te zijn moet je eten, daarom is het ‘stelen’ van een brood soms toegestaan door de RK kerk.

    Leven in en propageren van een almoes-economie is een selffulfilling prophecy: de kerk is de facto anti-socialistisch.

    Kromme tenen en -10 voor het plussen van de RK kerk.
    Mag ik eikel zeggen?

    Maar ga rustig een paar uurtjes relipop luisteren.

  2. 2

    @1: Iemand die zichzelf met de nick “zuiver: doopt vind ik al twijfelachtig om in een discussie serieus te nemen.
    Maar dit moet me even van het hart.
    Welk socialisme bedoel je precies?
    Het socialisme van Stalin, Mao of de rode Kmer? Stuk voor stuk imperia of would be imperia waar in naam van het socialisme (hoe toepasselijk gezien je nick) grote zuiveringen werden uitgevoerd? En dan laat ik Hitler voor het gemak maar even buiten beschouwing, om niet alles op een grote hoop te gooien (iets waar jij klaarblijkelijk wel een handje van hebt)
    Verder proef ik uit je betoog dat jij (zuivere eikel) van de dynamiek van het menselijk denken weinig kaas hebt gegeten.
    Arrogante betweter.

  3. 3

    Uiteraard kunnen we, zoals @zuiver hiervoor doet, de leer verwerpen omdat de daden daarmee in strijd zijn.
    Maar we kunnen ook de leer op dit punt omarmen. Voor mij is een goede operationalisering van deze gedachtengang invoering van een wereldwijd basisiinkomen dat in elk land hoog genoeg is om van te leven. De middelen daarvoor moeten dan uiteraard afgeroomd worden van degenen die nu het meest van de vruchten van de aarde plukken, ter compensatie van de toe-eigening door hen van deze vruchten en ter voorkoming van de noodzaak van echte diefstal.

  4. 5

    @2: Kijk, de inquisitie roert zich weer.

    @3: de leer omarmen omdat er een paar goeden zijn in dat instituut lijkt me een verkeerde gedachtegang. Het is gelijk aan het omarmen van de Reagan/Bush libertarische doctrines omdat je Adam Smith’s An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations kunt waarderen als een intelligent en oorspronkelijk boek en vervolgens iedereen die dat boek waardeert als groot leider ziet.

    Of om het argument van de andere kant te bekijken: iedereen af te schieten die Das Kapital van Marx omarmt zonder de essentie te begrijpen.

    Als je teruggaat naar de oorsprong hebben Smith en Marx beiden iets te zeggen. En 2000 jaar geleden had waarschijnlijk HET BOEK grote waarde. Maar 2000 jaar HET INSTITUUT geeft echt een ander beeld.

    FUCK de katholieken met hun middeleeuwse wereldbeelden.

  5. 6

    @3: Dat afromen gebeurt al. Het wordt weggehaald bij de onderste lagen van de migrantensamenlevingen, maar goed:
    iedereen arm (behalve een kleine bovenlaag) is natuurlijk ook een optie. Bevordert in ieder geval de saamhorigheid. Ih het oude socialistische denken is het zelfs de voorwaarde voor een revolutie/.
    Kan zuiver zich in ieder geval weer even uitleven in uitspattingen van fysiek geweld.

  6. 7

    @5:

    @3: de leer omarmen omdat er een paar goeden zijn in dat instituut lijkt me een verkeerde gedachtegang.

    Je hoeft niet de hele katholieke leer te omarmen om te kunnen erkennen dat er misschien ook minder abjecte aspecten aan zitten. Zelf heb ik ook een pimpelpaarse bloedhekel aan de katholieke kerk. Maar dat neemt niet weg dat ik het met sommigen die zich katholiek noemen toch best kan vinden. Dat wil zeggen, als ze van mij ook kunnen accepteren dat ik een pimpelpaarse bloedhekel heb aan hun kerk – en dat ik die het liefst zou zien verdwijnen.

    En verder vind ik het stukje van Richard Kroes wel in orde. Het verbindt interessante historische wetenswaardigheden aan hedendaagse morele vraagstukken. Daarom plus één.

  7. 8

    @1 “Kromme tenen en -10 voor het plussen van de RK kerk. Mag ik eikel zeggen?”
    Volgens mij zij hij zelf rdelijk kritisch het volgende: “Ik ben zelf van katholieke huize. Mijn ouders hebben hetzelfde radicale gedachtengoed ook aan mij overgedragen.”
    Nee, je mocht geen eikel zeggen. In de hoek staan jij.

    @1 “En er is even een paus die armoede predikt (maar nog niet beoefent!)”
    Maar dat doet de huidige paus nu juist wel. Daar staat hij juist om bekend. Niet de soort armoe waarbij hij naar een aalmoes moet kruipen en onder een brug slaapt en lijmsnuift, maar zeker een stuk soberder dan welke paus ooit. Tot zijn pausaanstelling geen bischopspaleisen, maar bewust driehoogachter. Ik heb niets met geloof, maar ik vind deze paus een hele grote stap voorwaarts voor zo’n dogmatisch, vrouwonvriendelijk, stinkendrijk, homofoob instituut.