Trots

De vlag van de nieuwe superstaat
Ik ben weer een beetje trots op Nederland.

Een paar jaar is er sprake geweest van een ongezond politiek klimaat in Nederland. Een klimaat waarbij het moddergooien en voor rotte vis uitmaken de boventoon voerde. Steekhoudende argumenten waren ver te zoeken waren. Politiek bezig zijn, was zelfs een hachelijke onderneming geworden.

Nu lijkt er toch weer een kentering te zijn. De mensen hebben in de aanloop naar en tijdens het referendum duidelijk gemaakt dat een brede, volwassen politieke discussie wel degelijk mogelijk is. Het is alleen nog wel een beetje jammer dat de politici het hierbij hebben laten afweten.


Waarom durf ik trots te zijn?
Vanwege mijn eigen inbreng in de hele discussie over de grondwet heb ik de laatste paar weken midden in de informatie storm gezeten. Heel veel sites en blogs op het web bekeken, heel veel kranten gelezen, veel radio geluisterd en heel veel televisie gekeken.
Wat mij daarbij opviel, was het niveau en de inhoudelijkheid van de discussie. Uiteraard zaten er de nodige schreeuwlelijken en meelopers tussen, maar over de breedte deed iedereen zijn best echt bezig te zijn met het onderwerp.
Daar waar de politici, zowel van het voor-kamp als het tegen-kamp, vaak op simplistische en demagogische wijze eenzijdig naar het volk aan het roepen was, gingen mensen op straat, in de kroeg, op het werk, op het internet en in de media met elkaar in debat.
Op het internet zijn dit soort “conversaties” goed te volgen omdat het zichtbaar is wie naar wie linkt. Om een indruk te geven waar er allemaal gediscussierd werd over de grondwet hier een willekeurige greep: Ajax fans, Brommer fanaten, Kunsternaars collectief, Hogeschool studenten, Gamers, Marathonlopers, Modern feministen en Natuurkundigen.
Maar ook de straatinterviews, zowel op TV als op de radio, lieten zien dat mensen van allerlei pluimage iets zinnigs riepen over de grondwet en het referendum.
Politieke kleur, huidskleur, inkomen, opleiding en levensovertuiging stonden het met elkaar praten niet in de weg.
Heel mooi om te zien op het internet was dat tegenstanders openlijk durfte te linken naar voorstanders, en vice versa, vanwege zinnige argumenten of goede bewoordingen. En ook in de meeste online discussies werden mensen aangevallen op inhoud, niet op het feit dat ze een standpunt hadden of tot een bepaald kamp behoorden. Ook goed om te zien was dat er zelfs filosofen, professoren en buitenlandse deskundigen werden geciteerd om punten meer kracht te geven.

Nu de mensen hebben aangetoond dat volwassen politiek en debat wel degelijk mogelijk is, is het de beurt aan de politici. Die zullen nu het signaal moeten oppakken. En ik hoop heel erg dat ze niet reflexmatig als eerste weer in de stand “we zullen het nog 1 keer uitleggen” gaan zitten. Nee, luisteren moeten ze. Luisteren en het vertalen naar een richting voor Europa waar de meerderheid zich in kan vinden. En als ze dat goed doen, kunnen ze een deel van het vertrouwen in de politiek weer terug verdienen.

Ook al was ik zelf geen voorstander van dit referendum, gisteren heb ik geconstateerd dat de mensen veel meer aankunnen dan iedereen had verwacht.
Ik ben weer een beetje trots op Nederland. Ik hoop dat wat de afgelopen weken is gebeurd zich doorzet in de toekomst.

  1. 1

    “het verlies van soevereiniteit, het tempo van de ontwikkelingen in de EU en de hoogte van de financiële bijdrage van Nederland aan Europa” dit beweert JP Balkende waarom ik niet kies voor de grondwet

    De statement dat mensen tegen DE grondwet zijn oa door de redenen die JP aandracht, vind ik erg kinderlijk.

    Ik ben NIET TEGEN Europa, ik ben NIET TEGEN een Europees Grondwet, ik ben TEGEN DEZE versie van de Grondwet. Inhoudelijk hebben wij als volk geen echte bijdrage kunnen leveren aan de vorming daarvan. Als ik in de toekomst ergens tegen wil stemmen, moet mijn stem wegen. Ik krijg niet de indruk met de huidige vorm van de grondwet dat mijn stem gaat wegen zoals het democratisch zou moeten wegen en daarom ben ik TEGEN DEZE Versie van de Europese Grondwet. ALs we met zijn allen aangeven waarom we inhoudelijk niet voor de grondwet zijn, kunnen we de simpele gedachtengang tegenhouden van: “het verlies van soevereiniteit, het tempo van de ontwikkelingen in de EU en de hoogte van de financiële bijdrage van Nederland aan Europa”. Dat waren niet mijn motivaties

    Mvrg

    JPW van Gestel

  2. 2

    Met alle respect Steeph ik deel je optimisme (totaal) niet. Wat ik gisteravond zag was een land dat nog steeds in de greep van Fortuyn is: op drift en verward. Eensgezind in chaos, het maatschappelijke debat is totaal voorbij gegaan aan de hogere intentie van Europese grondwet. Op de wat inhoudelijkere discussieplekken zijn details gebruikt om elkaar af te zeiken en ‘de gewone man’ heeft hooguit geredeneerd uit “laat die arrogante klootzakken het maar eens voelen”, totaal niet constructief en volslagen gedesinteresseerd.

    Het vervolg van dit debacle zal een krampachtige dans van onze regering worden op het europese toneel. De crisis wordt uitgevochten over onbelangrijke aan de onderbuik appelerende maatregelen, zoals: de nederlandse financiele bijdrage aan de Unie. NIET de details van de grondwet die bijvoorbeeld jij op een beheersde en kundige wijze hebt aangedragen zullen worden onderhandeld.

    Het consequent afbranden van de eigen leiders biedt een volk geen toekomst maar slechts chaos. Maar misschien is dat ook wel het achterliggende doel geweest van het nee-kamp?

  3. 3

    Trots? Men drinkt teveel azijn/citroen cocktails bij het opstaan in dit land. De hele dag heel zuur doen dat we iets teveel betalen aan Europa. En dat er regeltjes zijn Waar zijn de idealisten die de voordelen zien? De grote lijn? Het is een drama.

  4. 4

    mooi geschreven steeph en gestel.
    en inderdaad carlos het zou misschien wel ff n chaos worden, maar daar heeft de regering zelf voor gezorgd en ik ben niet van mening dat pim fortuin er nu nog iets mee te maken heb.
    maar khoop in iedergeval dat alles weer goed terecht komt met nederland, zoals gestel al schreef: ik ben niet tegen een grondwet en europa.
    ik dus ook niet, ik vind persoonlijk dat de EU gewoon samen moet blijven werken en eventueel met een wel te accepteren voorstel komt.
    met respect voor iedereen.

  5. 5

    De ratificatie gaat door, vooralsnog zijn Frankrijk en Nederland de uitzondering. De Europese Grondwet is niet dood zoals veel media koppen, ze gaat door zonder FR en NL. We hebben de trein gemist, ik was er graag opgesprongen maar een stel opgeschoten vlegels sloot de deuren vlak voor mijn neus. Ik word maar Duitser.

  6. 6

    @Carlos Als Zwitserland Ja stemt bij de vraag of ze zich moeten aansluiten bij de EU dan kun je beter Zwitser worden. Het Zwitserlevengevoel.

  7. 7

    Laat ik vooropstellen dat ik trots ben op Steeph. Door dit boek in zijn geheel te lezen en te becommentariëren heeft hij een prestatie geleverd waar menig volksvertegenwoordiger jaloers op mag zijn. Compliment ook voor de positieve “maiden-post” als Steeph op Sargasso.

    Dat veel Ja stemmers zeer teleurgesteld zijn en de toekomst somber inzien moge duidelijk zijn. De vraag is of dat helemaal terecht is. Het zou goed zijn om de zaak van een positieve kant te bekijken; “every cloud has a silver lining”.

    Laten we er om te beginnen van uitgaan dat 62% van de kiezer niet als doel heeft gehad om chaos te creëren dan wel de eigen leiders af te branden. Het is niet een volk “in de greep van Fortuyn”; het is een volk dat na een langdurige, soms zeer moeizame en onaangename discussie, antwoord heeft gegeven op een moeilijke vraag.

    Het is niet een land in chaos en verwarring, maar het is een land met een enorme overduidelijke kloof tussen wat de politiek wil en wat de burgers willen. Deze kloof moet natuurlijk gedicht worden. Daarbij zullen zowel de burgers als de politiek moeite moeten doen om nader tot elkaar te komen. Natuurlijk, de politiek moet leiding geven, maar de politiek heeft eigenlijk een soort middle-management functie, want de echte baas is de burger. Jan Peter Balkenende is dus niet een soort Alexander de Grote die ons op Churchilliaanse wijze leidt naar het Walhalla, maar meer een soort shift-manager van de Burger King.

    Wat er moet komen is een politiek die zich dienstbaar opstelt naar de burger en politici en politieke daden waarin de burger zich kan herkennen. De politiek zou eens moeten beginnen met stoppen de burgers als debielen te behandelen. Gisteravond zag ik daar een voorproefje van. Eergisteravond nog niet.

  8. 8

    Hoewel ik meer ik het kamp val dat Carlos schetst (wat overigens komt door totale murw geslagenheid wat Nederlandsche politiek betreft), ben ik het wel met Steeph eens. Ik heb zelden zulke geëngageerde, gefundeerde, en argumentvolle discussies gezien als de laatste weken, over het gehele internet, ook al deed ik er zelf niet aan mee (ik val onder de schreeuwers dat Den Haag moet branden, een rol die mij meer past).

    Toch jammer dat onze landelijke woordvoerders dat niet lezen.

    Het probleem is een beetje als de quiz-met-de-drie-deuren. Er zijn gewoon veel meer redenen (en dus argumenten) om nee te stemmen, En maar een reden om ja te stemmen. Je wil ueberhaupt niet dat er een grondwet komt, wil wel een grondwet maar niet deze omdat er wat letters fout staan, hebt toevallig een klotedag, bent in het algemeen tegen alles wat met “eu” begint (behalve eufemisme), anti-globalist, anarchist, egoist, centenneuker, xenophobist, dyslectisch, francofiel, racist, allemaal redenen met elk hun argumenten om nee te stemmen.

  9. 9

    @ 5: En hoe denken die Duitsers er dan over? Dat wéét je helemaal niet, want zij zijn niet geraadpleegd. Hun regering heeft voor hen beslist.

    Dus wat mij betreft de volgende punten:

    1.- Ik zou heel graag een onderzoek zien naar hoe de bevolking van díe landen, waar de regering een volksraadpleging niet heeft aangedurfd (wat dat betreft: ‘respect’ naar onze eigen regering!), er eigenlijk over denkt. Dit lijkt me een mooi iets voor de pers, want de regeringen zelf zullen zoiets niet aandurven.

    2.- Ik ben heel benieuwd naar de gevolgen van ons, en het franse, referendum voor de landen die nog ná ons moeten beslissen over ratificatie: hoe zouden zij het nog hard kunnen maken naar hun bevolking om géén volksraadpleging te houden?

    3.- Èn ik ben heel benieuwd naar de gevolgen voor ‘Europa’. Natúúrlijk wordt er nu beslist -uiteraard van hogerhand opgelegd- dat de ratificatie door moet gaan; maar na twee van zulke doorslaggevende referenda zal toch zelfs aan de dames en heren in de ivoren torentjes wel duidelijk moeten zijn dat ze op eieren lopen, en dat het blindelings en slecht gefundeerd erdoor willen rammen van een ‘grondwet’ de afstand naar de achterban, en daarmee de onrust ónder die achterban, alleen maar vergroot.

    De oorlog die Donner ons beloofd heeft zou heel goed wel eens kunnen komen juist doordát de eurolitici zich verheven zijn gaan voelen -en gedragen- boven hun functie van volksvertegenwoordiger: het grootste gevaar voor spanningen en frictie zit niet tussen de landen onderling, maar tussen de regeringen en hun eigen bevolking.

    Europa gaat nog woelige tijden tegemoet.

  10. 10

    @DP

    Aan de andere kant lijkt het me ook vrij moeilijk voor politici om de Mening van het Volk uit een simpel ‘nee’ te filteren.
    Een mengsel van SP (de grondwet moet socialer), Wilders (iets met Turkije), de kleine christelijke partijen (er moet meer God in de grondwet), en lekker oudhollandsch gekanker op de regering; best lastig om daar wat uit te halen.

  11. 11

    Ik heb geen behoefte profetisch over te komen, maar nog even dit: ik bedoel niet dat het nu chaos is. De chaos van nu zit in het debat. De chaos van morgen zit in de economie en buitenlandse politiek. Maar goed ik, ook ik ben diep binnenin een optimist, ik heb vertrouwen in de vakbekwaamheid van de bestuurders in Brussel, het sal wel reg kom.

  12. 12

    Overigens begrijp ik niet goed hoe de minister-president durft te zeggen dat-ie ‘teleurgesteld’ is. Die man hoort als primes inter paris, te vertegenwoordigen wat wij willen. Wij zijn er niet om te doen wat hij wil.

    Hoewel ik geen voorstander, eigenlijk zelfs tegenstander, ben van eventuele politieke consequenties van dit referendum vind ik wel dat er een paar daar in Den Haag eigenlijk de eer aan zichzelf zouden moeten houden. Teleurgestelde Jan-Peter en zijn elite-maatje, de ‘je hebt er geen verstand van dus stem maar niet’-Bennie, voorop. Ik voor mij kan die lui niet meer serieus nemen in ieder geval.

  13. 13

    Ik heb tegengestemd, maar ik begin me af te vragen of het enige juiste beleid niet is om de EU uit te breiden tot aan Saudie Arabië en een machtig Europeesch leger op de rails te krijgen voor Peak Oil……..

  14. 14

    In de europese grondwet zit een transitie naar duurzame energiebronnen verankert. Maar dat is nu een gepasseerd station en daarom is het inderdaad raadzaam dat de Nederlandse Lichtdebiele Brigade samen met het fijnzinnige Franse Vreemdelingenlegioen oliebronnen gaat confisceren.

  15. 16

    Dat het debat breed gevoerd werd is een vaststaand feit, maar dat het een inhoudelijk debat was kan ik onmogelijk met je eens zijn. Kijk alleen al naar de reacties op het weblog van Marijnissen. Nee, de argumenten die ik tegenstanders heb horen aandragen (Superstaat! Degradatie Nederlandse grondwet! Doodstraf! De Euro!) geven mij weinig reden om trots te zijn. De tijd zal uitwijzen wie er gelijk hadden.

    Het plan van de SP voor een conventie steun ik overigens van harte. Slechts als vinger aan de pols wel te verstaan, want het D’66 congres heeft laten zien hoe moeilijk een goede discussie is als je met zovelen bent. Zeker als het opgehitste SP’ers betreft.

  16. 17

    Ik heb, zoals zo velen, tegen gestemd.
    Niet op basis van onderbuikgevoelens, of andere vage redenen zoals hierboven beschreven, maar gewoon op de inhoud van de EU grondwet.

    Ben zelf een gematigd liberaal, maar de liberalisering in de EU grondwet ging mij toch te ver. De grondwet werd sociaal genoemd, maar op de letter bekeken, had het in de grondwet beschreven dwingende marktmechanisme natuurlijk niets sociaals in zich.
    De sociale regels kunnen in deze grondwet eenvoudig buitenspel worden gezet, ten gunste van het marktmechanisme (of dat zou gebeuren is een tweede, maar theoretisch is het naar mijn beoordeling mogelijk.

    Doe mij dan maar liever een grondwet, zoals beschreven op PCEU.org. Hier kan ik goed mee leven, maar dan moet er ook nog wel e.e.a. binnen Europa veranderen.

    Zo zouden m.i. de fiscale stelsels op elkaar moeten worden afgestemd (voor NL. bijv. geen hypotheekrente aftrek, maar dan ook geen BPM en andere voor Nederland exclusieve belastingen en in heel Europa een vergelijkbaar tarief voor o.a. inkomstenbelasting).

    Geen uitzonderingsposities meer voor bepaalde lidstaten. Of je doet volledig mee, of je doet niet mee.

    Ook zou het voor mij mogelijk moeten zijn, om de europarlementariers te kunnen kiezen, ongeacht de lidstaat waar zij vandaan komen. Ik kan nu alleen maar Nederlanders kiezen.
    Ook andere onderdelen van de EU regering (en dus niet alleen de EP leden) zouden op democratische manier gekozen moeten worden.

    Dit zijn natuurlijk stevige eisen en daar mogen van mij best compromissen in gemaakt worden, maar de belangrijkste boodschap is eigenlijk: hervorm eerst de EU en zorg dat er op basis van gelijkheid wordt samengewerkt. Zorg dat de grenzen weg zijn en iedereen min of meer gelijk.
    Laat de burgers van de EU hier ook in kennen.

  17. 18

    De enige club waarvan de achterban echt overtuigend Ja heeft gestemd is het CDA. Als er al één achterban is die bestaat uit volgzame kritiekloze zombies is het wel die van het CDA. Als er één achterban is die we in de brede discussie niet hebben gehoord is het wel die van het CDA. Er zou om te beginnen eens een brede maatschappelijke discussie binnen het CDA moeten komen.

  18. 19

    Blijkbaar hebben de mensen van het voor-kamp nog te veel frustratie over hun nederlaag om toe te geven dat Steeph hierboven gelijk heeft: Er is wel degelijk inhoudelijk gediscussieerd (hoewel misschien niet altijd genoeg naar elkaar geluisterd) over inhoudelijkheid.

    Maurice de Hond heeft ook onderzoek gedaan naar de motivatie van het stemgedrag van mensen. Hij stelde daarbij vast dat mensen wel degelijk over de grondwet en de EU gingen stemmen en niet over de regering (zoals voorstemmers maar al te makkelijk beweren).

    Een van de twee belangrijkste motivaties van de tegenstemmers volgens hem was ook die van mij, namelijk het gemis aan democratie in de grondwet. Tot mijn spijt heb ik nog geen enkele politicus dit horen concluderen in zijn analyse. Maw. de kloof wordt nog niet gedicht…

  19. 20

    Ik heb neegestemd en ik voel me daar kut onder. Als ik voorgestemd was was dat waarschijnlijk niet anders geweest. Het neekamp heeft een pyrrusoverwinning behaalt. Hoe veel ons dit gaat kosten moet nog duidelijk worden. Ik hoop, en daar heb ik op gegokt, niet zoveel.

  20. 23

    Ik kan me dat dramatische wel voorstellen. Misschien hebben deze mensen wel veel vertrouwen in deze regering. Die heeft immers bij een “tegen” nogal wat drama’s voorspeld. Mensen die de regering nog geloven, zullen momenteel dus wel naar de supermarkt zijn om te hamsteren, of een bunker in hun tuin aan het graven.

  21. 24

    Ah gelukkig zijn de voorstanders inmiddels al allemaal bestempeld als mensen met vertrouwen in deze regering en een bunker in hun achtertuin. Leve het inhoudelijke debat!

  22. 25

    Ook ik ben het eens met het stuk van Steeph..

    Achteraf roepen het volk dom is en je “verlichte idealen” niet begrijpt, vind ik naïef en kinderachtig. Die mensen nemen vooral zichzelf veel te serieus

    Persoonlijk denk ik dat we door deze nee-stem juist sterker komen te staan in Europa.. Ik voorzie dat Nederland hier gidsland zal blijken te zijn. Ook andere bevolkingen zijn niet dom en blind..

    Wat betreft het oplossen van grensoverschrijdende aspecten zie ik nog voldoende mogelijkheden.. Deze grondwet is/was daarvoor absoluut geen voorwaarde..

    Het wordt eens tijd dat de voorstemmers zich realiseren dat zij geen monopolie hebben op vooruitgangsdenken..

  23. 26

    .. iemand riep iets over de Volkskrant, maar goed; bijna elke posting gaat momenteel over de EU.

    ‘Iedereen kon nonsens uitkramen’
    Van onze verslaggeefster Margreet Vermeulen

    AMSTERDAM – Nederland is Nederland niet meer, voor de correspondenten van internationale persbureaus en buitenlandse kranten. Ze zijn geschrokken van de toon en uitkomst van het Nederlandse debat over Europese Grondwet. ‘Bange mensen stemmen nee.’

    e-mail dit artikel

    printversie

    meer over dit onderwerp

    nieuwsbrieven

    stuur me mail over

    Uitleg Bewaar

    ‘Ik heb niet één zakelijk argument gehoord in het gekrakeel over de Europese Grondwet. Nederland is niet meer in staat tot een rationeel debat.’ Helmuth Hetzel, correspondent voor Die Welt, en al twintig jaar inwoner van Nederland, kan zijn weerzin tegen zijn tweede vaderland nauwelijks verbergen. ‘Ik was destijds erg onder de indruk van het debat over euthanasie. Dat jullie zo’n gevoelig thema zo zakelijk en eerlijk durfden te bespreken. In dit referendum voerden angst en emotie de boventoon. Bij voor- en tegenstanders.’

    Ook Isabel Conway van de Irish Times denkt dat het Nederlandse ‘nee’ is gevoed door angst. ‘Veel Nederlanders verlangen terug naar een Holland zonder immigranten, met gesloten grenzen en een harde gulden. Maar dat is niet rationeel. Je kan de klok niet terugzetten.’ Haar Poolse collega, Malgorzata Bos-Karczewska van de Unia Polska: ‘Het nee is een protest, dat is wel duidelijk. Maar waartegen? Dat kunnen wij buitenlanders niet helemaal bevatten. Mijn lezers vinden jullie een verwend volk, want in vergelijking met Polen is Nederland het paradijs. En om dat veilig te stellen hadden jullie juist vóór moeten stemmen, niet tegen.’

    Op de televisie werd volgens Helmuth Hetzel van Die Welt vooral gebekvecht tussen voor- en tegenstanders. ‘Angst, emotie en onderbuikgevoelens voerden de boventoon. Niemand bracht bijvoorbeeld de internationale dimensie in het debat. Beseffen jullie wel dat er 1,3miljard Chinezen op het wereldtoneel zijn verschenen? Als we daar iets tegenover willen stellen, met 450miljoen Europeanen, moeten we op zijn minst samenwerken.’

    Ook Malgorzata Bos-Karczewska heeft zich wild geërgerd aan het debat. ‘Een kakofonie aan geluid. Iedereen kon ongestraft de grootste nonsens uitkramen. De SP beweerde zelfs dat de Nederlandse lonen en Nederlandse arbeidsmarkt naar Pools niveau zou terugzakken als gevolg van de Grondwet. Dat is apert onjuist. Daar gaat Brussel helemaal niet over.’

    Nederland is bang, constateren nogal wat buitenlandse correspondenten. Voor buitenlanders, voor terrorisme, voor het verlies aan levensstandaard. ‘En als je bang bent, stem je nee’, meent de Noorse journaliste Berti Retzer die soms over Nederland bericht voor de Aftenposten. ‘Als je je onveilig voelt, doe je de deur op slot en zeg je ‘nee’, als je wat wordt gevraagd. Terwijl Nederland altijd zo’n positief land was. Altijd gericht op de oplossing van het probleem. Nee, dit Nederland – ik woon hier nu zes jaar – herken ik niet meer. Nederland keert zich steeds meer naar binnen en heeft van de EU een monster gemaakt. Terwijl jullie midden in Europa liggen en het geld in het buitenland moeten verdienen. Maar helaas. Feiten en argumenten doen er in Nederland niet meer toe.’

    ‘Hier krijgt iedereen spijt van’, voorspelt de Franse journalist Didier Burg van Les Echos. ‘Een crisis in Europa is nu onvermijdelijk. De Europese samenwerking gaat vertraging oplopen, terwijl de ontwikkeling van nieuwe grootmachten als India en China gewoon doorgaat.’

    http://www.volkskrant.nl/denhaag/1117647256581.html

    Dat jullie het dus even weten: allemaal “onze” schuld!

  24. 27

    Misschien iets te dramatisch verwoordt, maar het was niet zo dat ik huppelend naar het stembureau liep. En dat ik voldaan was toen ik mijn stem had uitgebracht? Ook niet.

  25. 28

    Ik denk dat de betrokken redacteuren van de Volkskrant zelf een mening hebben en daar gelijkgestemde opinietjes bij verzamelen..

    Ook typisch calimerogedrag van de Volkskrant.. Buitenlandse correspondenten kennen ze daar nogal veel authoriteit toe.. Een reden wordt daar meestal niet bij gegeven

    Ik kan me soms wezenloos ergeren aan journalisten die soms letterlijk vissen naar een veer in de Nederlandse kont

  26. 30

    @24: Ik heb het over “deze mensen” daarmee duidelijk referend aan de mensen die dramatisch deden. Ik heb daarbij in het midden gelaten of ze voor of tegen hebben gestemd.

    Ik gaf slechts aan dat het terecht is dat sommige mensen dramatisch doen, als ze JP, Brinkhorst en Zalm vertrouwen. Die hadden immers drama’s voorspeld.

  27. 31

    @Carlos #14: Jouw uitspraak over duurzame energie is niet gebasseerd op hele harde uitspraken in de voorgestelde grondwet vrees ik. Het enige wat er staat in III-256 is “energie-efficiëntie, energiebesparing en de ontwikkeling van nieuwe en duurzame energie te stimuleren”. En dat noem ik geen verankering van de transitie naar duurzame energie. Tenzij ik een roze leesbril opzet.

    @marco #17: Dank voor de link.

    Verder wel leuke reacties. En een beetje drama mag van mij best wel in de saaie Nederlandse politiek :-)

  28. 32

    Klopt Steeph, die percentages duurzame energie gekoppeld aan een tijdspad staan in een of ander verdrag. Maar de grondwet ondersteunt dit door die intentie uit te spreken.

  29. 33

    @32: Dus eigenlijk stel je nu dat er wat betreft duurzame energie geen verandering valt te verwachten door de grondwet tov. eerdere verdragen. Dit staat in schril contrast met wat je in 14 suggereert!

  30. 34

    @32: Ook wel benieuwd welke verdragen dat zijn en welk effect ze tot nu toe hebben gehad.
    Misschien juist een reden om een nieuwe grondwet te schrijven waar het niet alleen in “gesteund” wordt maar waar het ook hard gemaakt wordt.

  31. 35

    @34: Volgens mij hebben emissiequota net zo min te zoeken in een grondwet als opmerkingen over de vrije markteconomie.

  32. 36

    @35: Was ook niet mijn idee om het langs die weg te formuleren. Eerder iets als “De Unie zal alle energieproductie en alle industrie duurzaam maken.”
    Of zoiets.