Rechtse populistische partijen zeggen op te komen voor gewone mensen en zich te verzetten tegen de macht van de elite. Op 12 november konden ze dat laten zien in een stemming. Toen de Tweede Kamer stemde over een hoger tarief op grote vermogensopbrengsten, stemden PVV, FVD, JA21, BBB en Groep Markuszower tegen. Hun stem ging naar de bescherming van kapitaal.
[kader]De inzet: €405 extra belasting op €90.000 rendement. Wat daar voor nodig is? Volgens de VVD €1,5 miljoen vrij vermogen en 6 procent rendement: dat levert jaarlijks €90.000 op, bijna twee keer modaal uit nietsdoen. De voorgestelde hogere schijf geldt boven €60.000 belastbaar rendement, daaronder gaat hij zelfs iets omlaag. Het verschil met het eerdere tarief van 36 procent in dit voorbeeld ongeveer dus die €405 per jaar.[/kader]
De partijen die hun politieke merk bouwen op boosheid over “de elite” kozen in een concreet conflict de kant van mensen met grote vermogens. Hun populisme hield precies op waar kapitaal belasting moest betalen. De gewone kiezer kreeg de retoriek; de vermogende kreeg de bescherming.
De VVD, ook niet vies van wat populisme, stond vooraan in dat verzet, met de bekende slogan “werken moet lonen” op de achtergrond. Tegelijk accepteert de partij een kortere WW, van maximaal 24 naar 12 maanden, voorzien per 2029. Ook verdedigde zij hogere tarieven in de eerste en tweede schijf van box 1, waar onder meer loon en uitkeringen worden belast, wat mensen relatief een stuk harder zou raken.
Opvallend: in veel achterstandswijken haalde de VVD stevige steun. Ipsos noemde de partij in 2021 de “laatste volkspartij”, met een achterban uit verschillende lagen van de samenleving. Juist daarom is de keuze zo onthullend: tegenover mensen die van loon of uitkering leven klinkt “werken moet lonen”; tegenover grote vermogens klinkt het rechtse blok ineens als hun belangenbehartiger, en wordt het eerste direct vergeten.
Vijf rechtse oppositiepartijen stemden samen met de VVD tegen een extra belasting op €90.000 rendement, die ten goede zou komen aan de werkende Nederlander. Hun anti-eliteverhaal bleek geen verzet tegen macht en vermogen. Het bleek campagnepraat die verdwijnt zodra kapitaal zelf aan de beurt is. Who would have thought. Nu is het aan links om deze stemmingen voor te houden aan de kiezers die rechts zegt te vertegenwoordigen: €405 extra belasting op bijna twee keer modaal uit nietsdoen? Tegen. Hier viel het populisme door de mand: de gewone man is de achterban, het kapitaal de klant.