Kwakzalvers dringen door aan de operatietafel

“Kwakzalvers dringen door aan de operatietafel” vindt u dat een geruststellend idee? Dat iemand de tumor in uw maag gaat bestrijden met aderlating of volgens een ritueel van dille tussen de billen (Klazien uut Zalk et al). Nee toch? Er zijn grenzen waarbinnen de pseudo-wetenschap zich niet moet vertonen.

Een dergelijke gevoelige grensoverschrijding dreigde volgende week plaats te vinden in Washington. Het prestigieuze Smithsonian museum had zich namelijk laten omkopen om op 23 juni de film ‘The Privileged Planet’ bij haar in première te laten gaan. De film propageert ‘Intelligent Design’ en verkoopt halve waarheden over het ontstaan van het leven op onze planeet. Fred Spilhaus, directeur van de Amerikaanse geofysische vereniging verzette zich succesvol tegen de vertoning van deze pseudo-wetenschappelijke film en het Smithsonian stortte het smeergeld van de ID-lobby terug.

In de trailer op internet is te zien hoe de film te werk gaat: men berekent de kans op een planeet als de aarde. Die kans wordt al heel gauw astronomisch klein. Wat de film niet vermeldt, is dat er ook heel veel sterren zijn: 70.000.000.000.000.000.000.000 volgens de laatste schattingen. Het mag dus wel eens mis gaan. (Noorderlog)

Inmiddels heeft het museum in Washington de 16000 dollar teruggestort en de film ingetrokken. Het argument was: “We zijn er van overtuigd geraakt dat de film niet aansluit bij de missie van het Smithsonian Institution’s wetenschappelijke werk.” (Kijk.nl)

  1. 3

    Ze kunnen het maar niet laten, hè. D’r is zoveel nog niet wetenschappelijk te verklaren en dan komen weer met hun sprookjes op de proppen. Om maar macht te hebben, voer voor psychologen, omdat je eigen leven niets voorstelt moet je anderen daar mee lastig vallen.

  2. 4

    Kansrekening is een lastige wetenschap die wel vaker wordt misbruikt om data op te poetsen.

    Ten eerste: een kans van 1 op 7 x 10e21 betekent nog steeds een kans. De kans om de loterij te winnen, hoewel een stuk groter, is ook heel klein. Toch winnen elke week mensen de loterij.

    Ten tweede: niemand weet hoeveel planeten met een omgeving die geschikt is voor leven er in het heelal zijn. Dat zul je eerst moeten weten voordat je de kans van het ontstaan van leven op een van die planeten kunt berekenen.

    Een mooi voorbeeld over kansrekening dat een wiskunde docent mij ooit gaf is het volgende:

    Stel je hebt een spelshow met drie gesloten deuren waaruit een kandidaat mag kiezen. Achter 1 van de deuren staat een auto, achter de andere twee niets. Het spelletje gaat als volgt: de kandidaat kiest een deur. De kans dat hij de deur met daarachter de auto kiest is 33.3%.

    Vervolgens opent de show-master een van de twee overgebleven deuren en laat zien dat daar niets achter staat. (Of de kandidaat nou goed of fout gekozen heeft, er is altijd een deur over waar niets achter staat).

    De showmaster vraagt vervolgens aan de kandidaat of hij nog van keuze wil veranderen en de overgebleven dichte deur kiezen, of dat hij bij zijn oorspronkelijke keuze blijft.

    Als je de kansrekening letterlijk volgt, zou de kandidaat altijd de andere deur moeten kiezen. Er is immers 50% kans dat de auto achter de andere deur staat, terwijl er maar 33.33% kans is dat de auto achter de deur van zijn eerste keuze staat.

    Moraal van het verhaal: kansrekening is tricky business.

  3. 6

    Volgens de Washington Post toont het SI wel degelijk de film. Ze willen er alleen niet voor betaald worden en trekken hun ‘aanbeveling’ terug. Terecht, lijkt me. Aan de andere kant: als je de wetenschappelijk vastgestelde gegevens bekijkt, kun je met vrij grote zekerheid iets zeggen over het hoe van de evolutie. Tegelijk moet je constateren dat het waarom simpelweg niet is af te leiden uit de beschikbare informatie. Zeggen dat de aarde bij toeval is ontstaan is dus minstens zo’n grote geloofsuitspraak als zeggen dat er een intelligent(e) ontwerp(er) achter zit. Als het SI dus eerlijk is, beperkt ze zich tot de feiten en doet geen uitspraak over de validiteit van een van beide ideeen.

  4. 7

    Ik stel voor een SD-lobby op te richten, d.w.z. een lobby die wijst op het Stupid Design dat overal te zien is.

    Evolutionair biologen zullen accoord gaan: er vindt alleen verbetering in de soorten plaats als er ergens iets fout ofwel Stupid blijkt te zijn. Ook de gelovigen onder ons weten hoe belangrijk de Duivel voor God is, hoe Stupid de duivel is.

    A propos: wat Stupid is, is dat de discussie rond ID een herhaling is van de discussie in de 18e eeuw over de perfecte wereld waarin we zouden leven, een discussie waarin Voltaire met zijn briljante Candide (lezen!) hard ingegerepen heeft.

    Ik stel voor dat de aanhangers van het SD streven naar een betere wereld echter zonder de ogen te sluiten voor het nooit te vermijden overal aanwezige SD.

    In die zin vindt ik het idee van ID zolang daar naiviteit vanuit gaat een VSD: very stupid design.

  5. 8

    Deze actie komt voor de IDeologen als reclame-manna uit de hemel. Censuur! Den mensch wordt den waarheydt onthouden!

    Het Smithsonian had er wel wat langer over mogen nadenken voor ze deze film op de rol zetten. De grootste eikels zijn derhalve niet de IDers maar de Smithsonian dudes.

    Ze zouden de film ook kunnen vertonen en vervolgens aan flarden schieten met deugdelijke wetenschappelijk argumenten. Maar zoveel zelfvertouwen is er blijkbaar niet; guilt by association maakt kopschuw, tekenend voor de McCarthyistische sfeer rond ID – voor je het weet wordt je voor cryptocreationist uitgemaakt.

    Met zulke tegenstanders hoeft ID nauwelijks zelf te evangeliseren.

  6. 10

    Heeft iemand de film al gezien voor hij met zijn oordeel klaarstaat? Of geldt dat argument alleen als er kritiek geleverd wordt op het volgevreten varkentje Michael Moore?

  7. 11

    Bicat ! Op basis van welke feiten beweer je dat Michael Moore een varken is? Heb je hem wel eens gezien? Hij ziet er uit als een mens!

  8. 14

    Wat een onzin. Er is nu ook 50% kans dat de gekozen deur de goede is. Het openen van de tweede deur heeft dus geen effect op de waarschijnlijkheid van de juistheid van de keuze.

  9. 15

    De kansrekening begint pas na de geopende deur. Er is 50% kans dat degene die je eerst aan had gewezen de goede is.

    Kansrekening is niet tricky, het is heel simpel.

  10. 16

    Ohjee, daar is het driedeurenprobleem weer… Voor de halsstarrigen onder u die beweren dat het openen van de deur geen invloed heeft op je eigen kans: als je uit honderd deuren had moeten kiezen, dan was de kans dat jij de juiste deur kiest wel heel erg klein. Als de showmaster vervolgens 98 ‘lege’ deuren opent, dan lijkt het mij niet meer dan logisch dat je toch maar voor de andere deur kiest. Oftewel: 1% kans op de prijs als je blijft staan en 99 procent kans als je je keuze verandert. En bij 3 deuren wordt dit (zoals al gemeld) 1/3 tegen 2/3.

  11. 17

    @Anguilla: “McCarthyistische sfeer rond ID”.

    Met name op het Amerikaanse continent speelt zich een harde strijd af, die in Kansas al tot enkele overwinningen voor de ID’ers heeft geleid. Uw felle verdediging van de ID’ers gaat qua vergelijking niet op voor de machtsverhoudingen in de VS. Een jacht vergelijkbaar met de communistenjacht vindt daar helemaal niet plaats en dan nog, bezien de rol van de overheid, dan zou McCarthy (regering Bush) eerder op evolutionisten jagen dan omgekeerd.

    Maar qua effect is uw vergelijking m.i. nog kwalijker, omdat deze perfect past in de tactiek van ID’ers om als de vermoorde onschuld te verkondigen dat ze slechts beogen zwakheden in de evolutieleer aan te kaarten. Dit kan best op enigszins wetenschappelijke wijze gebeuren, maar de conclusie dat het door hen gepostuleerde alternatief van een schepper daarmee ook meteen enigszins wetenschappelijk is, dat is nonsens. En die conclusie trekken de ID’ers wel degelijk. En de non-wetenschappers, zoals Maria van der Hoeven, omarmen deze conclusie al bij voorbaat om religiediscussies in de biologieklas te fietsen.

  12. 18

    @open deuren: Bovenstaande discussie bewijst dat JdB (overigens hulde voor zijn zuivere discussie-opstelling als gelovige) gelijk heeft als hij zegt dat kansberekening tricky is.

  13. 19

    Wanneer je elke keer mag veranderen dan begint de kansrekening feitelijk opnieuw. Dan telt de geopende deur in die kansrekening al niet meer mee, de keuze gaat dan tussen twee deuren, en dus is de kans 50%.

    Er zijn best complexe zaken aan kansberekeningen, maar dit is er niet een van.

  14. 20

    Maar wat JdB zegt over ‘als je kansberekening letterlijk neemt, zou je de andere deur moeten kiezen’, die klopt niet. Bij de eerste keuze was het 1/3e. Na openen deur is er een nieuwe situatie waarin zowel het kiezen voor de andere deur als het blijven bij de eerst gekozen deur 1/2e is.

  15. 21

    @20 en 19 Juist.
    @16 Je maakt de situatie anders met 100 deuren. Er zijn nu 3 deuren en 1 (zeker lege deur) wordt geopend.

  16. 24

    Maar als je vaker in een quizfinale terecht komt dan loont het toch om te wisselen (?)

    via het www:

    Door A – nothing.
    Door B – nothing.
    Door C – car

    List of scenarios played with the contestant changing doors.

    1. 1/3 chance: contestant chooses A | Quizman has to open door B | contestant changes to C | contestant wins.

    2. 1/3 chance: contestant chooses B | Quizman has to open door A | contestant changes to C | contestant wins.

    3. 1/3 chance: contestant chooses C | Quizman opens door A or B | contestant changes to either A or B | Which ever one they lose anyway.

    Total chance to win = 1/3 + 1/3 = 2/3

    List of scenarios played with the contestant NOT changing doors.

    1. 1/3 chance: contestant chooses A | Quizman has to open door B | contestant stays with A | contestant loses.

    2. 1/3 chance: contestant chooses B | Quizman has to open door A | contestant stays with B | contestant loses.

    3. 1/3 chance: contestant chooses C | Quizman opens door A or B | contestant changes stays with C | Contestant wins.

    Total chance of winning = 1/3.

  17. 27

    Nu we proefondervindelijk hebben vastgesteld dat al het bovenstaande onzin is en de kans 100% is als je niet wisseld moeten we dat andere probleempje, Intelligent Design, maar eens op dezelfde manier aanpakken.

  18. 28

    Bekeek net het filmpje. Die gast beweert dat er 100 miljard sterren zijn in ons melkwegstelsel. Daar hebben ze gelijk in. Ze zeggen daarna ook dat we zeldzaam zullen zijn in ons melkwegstelsel. Daar hebben ze ook wel gelijk in.

    Dus wat is nu het probleem? Dat ze niet gezegd hebben dat er miljoenen melkwegen bestaan?

    Verder heeft hun punt geen enkele waarde. We zijn er, dat is een feit. Hoe heet dat ook al weer wetenschappelijk gezien?

  19. 31

    hmm, die term Darwinisme… Ik vind hem nogal misleidend. Ten eerste het -isme erachter suggereert een geloof (en dat is precies waar creationisten op uit zijn) en ten tweede suggereert hij dat de huidige evolutietheorie net zo ver is als ruweweg 150 jaar geleden en dat Darwin de theorie op zijn eentje heeft bedacht.
    In werkelijkheid weten we inmiddels veel meer en is de theorie van Darwin aangevuld met zaken als genetica, ecologie enzovoort.

    Daarnaast heeft het ontstaan van de aarde en het ontstaan van leven op aarde natuurlijk niet zoveel met de evolutietheorie (en dus Darwin) te maken.

  20. 32

    @Markcarthy #17
    ‘Uw felle verdediging van de ID’ers’
    ‘nog kwalijker, omdat deze perfect past in de tactiek van ID’ers’

    Als je een reden nodig hebt om met dit soort ronkende padvindersretoriek je analyse te etaleren, zoek dan een andere kapstok.

    Ik beschrijf een mechanisme, vraag me iets af en ben gelijk een felle verdediger van ID’ers. Een mooiere illustratie van de sfeer rond ID is niet denkbaar. Wie zich niet openlijk, ondubbelzinnig.
    distancieert is fout. Heerlijk, wat een niveau.

  21. 33

    @Anguilla: Het benoemen van de weerzin tegen ID’ers als McCarthyistische sfeer, is eenzijdig en vertekent de situatie, m.n. in de VS. Over padvindersretoriek gesproken.

  22. 34

    Wat kunnen een paar regels tekst toch verwarring zaaien. Ik beschreef niet de weerzin tegen ID als McCarthyistisch, maar de sfeer waarin er – ook hier – over gediscussieerd wordt. De openbare getuigenis tegen is daarin veel belangrijker dan de inhoudelijke argumenten.

    Klakkeloos parallellen trekken tussen VS en Nederland is stylistisch sterk maar inhoudelijk discutabel, zeker als het met oorlogsmetaforen (strijd, overwinningen) en zonder inhoudelijke analyse plaatsvindt.

    De religious right kent in Nederland geen evenknie, niet in de politiek noch in de publieke discussie over scheping en evolutie.
    De wijze waarop de eindexamentermen en schoolcurricula in Nederland en de VS tot stand komen verschilt wezenlijk.

    In Nederland heeft het VWO Biologie eindterm 166 ‘vroegere en huidige opvattingen en ideeën weergeven over het ontstaan van leven en levensvormen in het bijzonder generatio spontanea; schepping; evolutie.”

    De discussie over ID heeft er tot nu toe met name toe geleid dat eindterm 166 ter discussie staat, ook in de commissie die momenteel het biologiecurriculum herziet. Ontmanteling van eindterm 166 en het onderbrengen van schepping bij godsdienst of maatschappijleer lijkt op dit moment een goede kans te maken, ook omdat veel docenten of met weerzin of helemaal geen aandacht aan schepping besteden in de biologieles. Als klap op de vuurpijl heeft zelfs een Kamermeerderheid gepleit voor ontmanteling van 166.

    Maria’s vrijage met ID zou zo wel eens een godsgeschenk kunnen zijn voor haar grootste critici.

    De analogie met de VS gaat kortom maar zeer beperkt op. Waarschuwingen tegen ID door met een opgeheven vingertje te verwijzen naar Kansasiaanse toestanden doet denken aan Nederlandse politici die waarschuwen voor Auschwitz als uitkomst van een ‘Nee’ tegen het Europees referendum.

    En daarmee zeg ik niets ten voordele van ID, want dat, en je kan daar blijkbaar niet expliciet genoeg in zijn, vind ik grote kul.

  23. 35

    Klare taal. In deze pots ging het om de VS, maar ik ben het ermee eens dat de Nederlandse situatie anders is dan in Kansas (zie hieronder). Ben benieuwd wanneer die commissie biologiecurriculum zal rapporteren. Ondertussen blijft het in Nederland nog wel een feit dat een ‘aanhanger van de evolutietheorie’ door scholen met bijzonder onderwijs mogen worden geweigerd als biologieleraar (dat is m.i. net zoiets als mensen die gezond leven, kunnen weigeren als gymleraar).

    Stukje over ID in Nederland (van evolutionist). Zie link onderaan voor interessante discussie (proef ook de -wellicht voor sommigen bijna McCarthyiaanse- weerzin van de evolutionist tegen de ID’ers, maar met redenen omkleed):

    ID in Nederland: ‘zelfs niet in vier miljard jaar’

    Intelligent Design is voorlopig nog een vrijwel Amerikaanse aangelegenheid maar ze kent ook vooraanstaande Europese verdedigers. In Frankrijk heeft de paleo-antropoloog Anne Dambricourt zich hiervoor uitgesproken en in Engeland Simon Conway Morris, hoogleraar te Cambridge. In Nederland worden dergelijke ideeën uitgedragen door Peter Scheele, auteur van Degeneratie (zie Skepter, maart 1998) en de VU-hoogleraar waarschijnlijkheidsrekening Ronald Meester deed bij zijn intreerede op 24 maart 2000 een duit in het zakje (Skepter september 2000; reacties ook in het decembernummer). De meest recente bekeerling is de internationaal vermaarde Delftse hoogleraar moleculaire biofysica Cees Dekker. In zijn intreerede van 17 november 2000 zei hij over de evolutieleer:

    Bij een kritische beschouwing blijkt er echter verbazend weinig wetenschappelijke onderbouwing te zijn voor zo’n belangrijke theorie als Darwins mechanisme van evolutie. Een goede definitie van het begrip evolutie is nodig om dit te verduidelijken. Evolutie als simpelweg ‘verandering’ of ‘adaptatie’ is overal in de levende wereld waar te nemen. Er zijn allerlei voorbeelden hiervan, bijvoorbeeld de verandering van de bekgrootte van de beroemde vinken die Darwin op de Galapagos eilanden bestudeerde. Evolutie gedefinieerd als de ‘verklaring voor het ontstaan van het leven en het ontstaan van de huidige biodiversiteit’ is echter een dogma dat bij nauwkeurige beschouwing nauwelijks wetenschappelijk onderbouwd is. Bewijs ervoor is op zijn best sporadisch. Bijvoorbeeld binnen Darwins mechanisme van geleidelijke veranderingen zouden nieuwe soorten zeer geleidelijk ontstaan en zou men in fossiele vondsten vele overgangsvormen moeten aantreffen. Het tegendeel is waar. Soorten zijn verbazend stabiel en nieuwe soorten blijken plotseling in reeds tamelijk complete vorm te verschijnen.

    (…) Een interessante moderne tool voor evolutieonderzoek wordt geboden door de moleculaire biologie en biochemie van de microscopische processen in de cel. De cel is een wonderbaarlijk complex geheel van vele onafhankelijke elementen en processen. Een eenvoudige cel bevat reeds pakweg 10.000 verschillende moleculen die op vele wijzen met elkaar verbonden zijn. Moleculair biologen en biochemici zoals Michael Denton
    en Michael Behe kritiseren het evolutiemechanisme naar aanleiding van specifieke voorbeelden zoals bijvoorbeeld de bacteriële zweepstaartmotor, de bloedstollingscascade en het intracellulaire transportsysteem. Deze biologische systemen zijn onherleidbaar complex in de zin dat alle componenten met elkaar verweven zijn en het systeem niet functioneert als je één element wegneemt. Een nauwkeurige beschouwing van de microscopische details toont aan dat zulke systemen onmogelijk door de combinatie van mutaties en natuurlijke selectie kunnen zijn geëvolueerd, zelfs niet in het ontzagwekkende tijdsbestek van vier miljard jaar. Dit soort studies toont op z’n minst het ongelijk aan van de grote stelligheid waarmee door dogmatische neodarwinisten zoals Richard Dawkins het ‘feit van de evolutie’ van chemische soep naar cel, en van cel naar complexe organismen als de mens wordt gepresenteerd.

    Ik voorspel dat er een paradigmaverandering zal optreden rond Darwins evolutietheorie die mijns inziens ernstig tekort schiet als verklaring voor de geschiedenis van deze wereld. Ik werd hier voor het eerst op geattendeerd door de boeken van Arie van den Beukel, emeritus hoogleraar bij de TU Delft. (…)

    Ik zal mij niet professioneel bezighouden met Darwins evolutietheorie omdat dit ver af staat van mijn expertisegebied. Ik betwijfel of ik op dit gebied een nieuwe bijdrage kan leveren aan de discussie, maar het fascineert wel, mede vanwege de diepere vragen die hierachter liggen op gebied van wetenschap en levensbeschouwing.

    Tot zover Dekker in zijn rede. Even verder omschrijft hij een opmerking van een journalist over de verbetering van ‘het broddelwerk van God’ als ‘onnodig godslasterlijk’. Helemaal aan het slot van zijn dankwoord klinkt zijn geloof pas echt door:

    ‘De verwondering over de ontzagwekkende nanowereld van biomoleculaire systemen kan mij alleen maar brengen tot een diep ontzag voor de Schepper die dit alles uitgedacht en gemaakt heeft. Ofwel, in de drieduizend jaar oude woorden van David, dichter en koning van Israël [Psalm 139, mh] : ‘Mijn lichaam werd door U geweven. Ik wil U loven omdat ik verbazend wonderbaarlijk gevormd ben. Wonderbaar zijn Uw werken, en ik erken dit van ganser harte.’
    http://www.skepsis.nl/ontwerp.html

  24. 36

    Wat ik wel jammer vind aan de benadering van creationisten (en ook de ID-ers) is dat elke lacune in onze huidige kennis wordt gezien als een bewijs voor de aanwezigheid van een god.

    De werkelijke situatie is eigenlijk juist omgekeerd: Goden werden bedacht om de gaten in menselijke kennis te verklaren (De bliksem werd door Zeus gegooid, god zorgde dat de zon opkwam en onder ging etc.).

    Het lijkt erop dat creationisten nu bezig zijn om hun geloof te redden door de “laatste” (ik drijf wat over) gaten in onze kennis op te hangen aan de god-kapstok. Vaak misbruiken ze daarbij oudere (vaak tot een eeuw) onderzoeken (omdat die meer gaten/onjuistheden bevatten). Uiterst jammer.

    Vooropgesteld blijft: gaten en zelfs onjuistheden in bestaande theorien vormen geen bewijs voor de existentie van god.