Het financiële stelsel

De rust in de economie is nog steeds niet terug en de discussies over de rol van de financiële instellingen en eventueel te nemen maatregelen loopt nog steeds. Voor de mensen die dat volgen, heb ik hier wat aardig leesvoer. Het weblog van Harvard Business Review heeft namelijk wat mensen hun licht laten schijnen op de materie afgelopen zomer. En dat leverde aardig wat voer op voor de gaande discussie.
Ik haal er een paar uit als smaakmakers.

Een van de stevige stukken contra de huidige staat van de financiële “dienstverlening” stelt vrij hard dat het eigenlijk geen gezonde economische activiteit is. Een gezonde economische activiteit streeft namelijk naar het vergroten van de efficiëntie. De financiële markt streeft, volgens deze auteur, echter naar het exploiteren van inefficiëntie. En dat is schadelijk voor het publieke belang van de laatste 20 jaar.

Een andere auteur probeert hele eenvoudige basisregels op te zetten voor wat een gezonde financiële sector zou moeten doen:
1. Financial innovation should have the potential to help create lasting economic value for those who use it: financial institutions, non-financial companies, and investors.
2. Financial innovation should be conducive to sustaining and enhancing economic dynamism.

Dit klinkt fraai, maar het gaat nauwelijks in op de lange termijn effecten (cq afrekening) van het volgen van deze regels.

Weer een ander vindt dat je juist geen regels vooraf moet hebben. Dat zou de innovatie alleen maar remmen. Wel kriteria voor beoordeling of iets een “goede” activiteit is:
1) Is the innovation being used to arbitrage around regulations?
2) Does the innovation add significantly to the complexity of unwinding or adjusting the claims on the underlying assets?
3) Is the innovation being used to hide or disguise the amount of actual or effective debt of the issuer, such as by getting the debt off the books, or taking advantage of accounting rules which might not classify the new instrument as a debt obligation?
En bij een ja op een van de vragen moet je er dus niet aan beginnen. Waarmee (gevoelsmatig) de meerderheid van de huidige financiële producten dus naar de prullenmand kan.

Deze auteur vindt het gewoon een grote mislukking:
Financial services simply help match liquidity differences and bridge the supply and demand of capital. The innovations we have had have not done such a great job: while we expanded credit overall, the choice of whom to expand it to has been a real failure, judged by the inability of ultimate borrowers to pay back, the subsequent near collapse of the financial sector and the recession that ensued. Yet innovations in the last decade managed to increase the share of financial service firms of the total profit of all firms to close to 30%, and their share in GDP to close to 10% in countries like the US and UK that led the innovation charge. This is not a success; it is a spectacular societal failure, and so is the attraction of talent and attention to a sector whose efficient running should make it a smaller, not an ever-increasing part of GDP. Ask yourself: is society better off with millisecond trading? How can this improve societal allocation of resources?

Wat me brengt bij een auteur die zich afvraagt of banken überhaupt nog bestaansrecht hebben. Als voorbeeld wijst hij naar ontwikkelingslanden (met veel “unbanked” en “underbanked” mensen) waar de economie sterk aan het groeien is zonder de hulp van die banken.

En dan nog een auteur die zegt dat juist de beschikbaarheid van kapitaal alleen maar meer zeepbellen in de hand werkt. En dat dus het injecteren van geld in een haperende economie een recept is voor een volgende crisis. Geld creëert zijn eigen markt. Voor een gezonde economie moet je dus de geldkraan dicht draaien.

Als toetje nog even een verwijzing naar een artikel dat vlak voor de reeks verscheen over het veel geprezen aandeelhoudersmodel. Bedrijven (en zeker banken) zouden zoveel mogelijk naar de pijpen van die aandeelhouders moeten dansen. Niet dus, het lange termijn resultaat van die bedrijven zal er sterk onder lijden. Niet dat iemand zich daar iets van aan zal trekken.

Genoeg voer in deze reeks dus voor de komende regenachtige dagen.

En als u dat allemaal verwerkt heeft, dan heb ik hier nog een Nederlands onderzoeksrapport naar de bankensector. Een fragment uit de conclusies:
De vraag is of er in de sector zelf een diepgeworteld probleembesef is. De respondenten binnen de sector geven nog al eens aan dat de banken feitelijk weinig fouten hebben gemaakt en een kleine rol hebben in het veroorzaken van de crisis. Dit beeld wordt niet gedeeld door de omgeving, waar met een redelijk unanieme vinger in de richting van de sector wordt gewezen. De boosheid en het wantrouwen van de omgeving (overheid, politiek, consument) moet niet onderschat worden.
De afgelopen 20 jaar is binnen de sector een nieuw normbesef ontstaan, een cultuuromslag zal opnieuw veel tijd vergen. De kern van de transitieopgave voor de sector is, van ‘voldoe ik aan de regels?’ naar ‘zou ik het aan mijn moeder verkopen?’

  1. 3

    De vraag is ook of de gestelde vraag wel de goede is. De boosheid, zeker bij overheid en politiek, lijkt mij voor een flink deel krokodillentranen. Zeker hier in NL zijn die partijen ook druk doende geweest om voordeel te trekken uit de zeepbelproducten van de financiële wereld. Voor de consument gaat dat natuurlijk ook op, maar die staat op achterstand qua kennis en macht.

    Het opzetten van een set basisregels voor de financiële wereld is echter wel aan te bevelen. Daarnaast zou het ook goed zijn om ondoorzichtige (soms frauduleuze) producten zoals we die nu kennen te verbieden.

    Hoewel, de invloed van aandeelhouders (voor een deel ook de oorzaak van de ellende… b.v. Hedgefunds die puur op hoog korte termijn rendement sturen) ook niet altijd goed is voor een duurzaam bedrijfsbeleid.

    my 2cts

  2. 4

    Ik weet niet echt of de explosieve groei van de financiele sector een falen is in een maatschappelijke zin. In de V.S., maar ook in Nederland is die groei namelijk het antwoord op de vraag uit de samenleving: starters willen sneller een eigen huis, pensioengerechtigden willen eerder stoppen met werken, studenten willen leuker leven dus lenen meer… kortom de samenleving vraagt meer krediet en o.a. de banken leveren.

    In die zin is de groei van de financiele sector vergelijkbaar met de groei van het hoger onderwijs en de gezondheidszorg: het beantwoordt aan de vraag in de samenleving. Nu zou je kunnen zeggen “maar het verlenen van hypotheken aan werklozen is overduidelijk weggegooid geld”. True. Hoewel, het met een maand verlengen van het leven van een 85-jarige (tegen tienduizenden euro’s aan medische kosten) is misschien ook niet de beste besteding van schaarse middelen.

    Misschien een beetje wollig, maar mijn punt is: in onze geindividualiseerde samenleving, hoever wil/kan je gaan om de persoonlijke (consumenten)vrijheid te beperken? Want de huidige financiele crisis, en de aankomende crisis in de oudedagsvoorziening en de gezondheidszorg, is deels veroorzaakt door het vrije individu.

  3. 5

    Het model van een permanente economische groei was een drogbeeld, gebaseerd op geleend geld. (Francis Fukuyama) [x]

    @JSK, vrijheid van het individu is prima, noodzakelijk zelfs … maar dit gaat schuren als de risico’s op het collectief worden afgewenteld. (Geen nieuws natuurlijk)

    Verder zou ik er graag iets nuttigs over willen kunnen zeggen, maar ik weet het ook niet. De wal zal het schip wel keren, maar noch het schip, noch de wal heb ik helder voor ogen. Wel heb ik nog een stukje van het interview met Joran vd Sloot mee gekregen … ‘zou je het je moeder verkopen’ krijg zo een hele andere dimensie …

  4. 6

    @5: Francis Fukuyama, Fukuyama… waar ken ik die naam van…? Ohja! “The End of History”!

    Bij wie heeft die man nog enige autoriteit?

    maar dit gaat schuren als de risico’s op het collectief worden afgewenteld.

    Probleem is dat je van te voren niet weet of de risico’s worden afgewenteld. Bijvoorbeeld: de vriendin (24) van een vriend van mij heeft recentelijk een huis gekocht in Amsterdam. Dat wordt pas een collectief risico als de een na hoogste hypotheekschuld ter wereld berust op een huizenbel.

    Maar, wil je een land leven waarin bij voorbaat tegen haar wordt gezegd: nou, je hebt maar een 1-jarig contract, je bent alleenstaand, blijf maar nog een paar jaartjes thuis wonen?

  5. 7

    @6: Je kan ook nog huren. Ik zou als bank in ieder geval geen lening geven die groter is dan het huis met 99,99% zekerheid oplevert als ze na een jaar weer werkloos is.

    Ik vraag me trouwens af waarom die vriendin van een vriend überhaupt een huis in Amsterdam gaat kopen als het goed kan dat ze over een jaar ergens anders een baan gaat zoeken (en misschien vinden). Huur dan een jaar (of ga desnoods in een hotel zitten) en kijk dan verder. Wat als haar volgende baan in Keulen is? Elke dag 500km pendelen?

  6. 8

    “Bij wie heeft die man nog enige autoriteit?”

    Bij mij niet veel, maar ik heb dan ook nooit TEOHATLM gelezen. Wel ‘Our Post-human Future’ die ik wel enigszins interessant vond. Midden in vind je nog briljant een komisch intermezzo waarin hij het ‘fundamentele verschil’ tussen alcohol en marihuana uitlegt.

  7. 9

    @fsk6, autoriteit, daar vraag je wat. Ik las het meer als een bekeerde neocon, en zie daarin misschien de richting die veel andere neocons op zullen trekken, that’s all. In welke hoedanigheid ook, sustained exponential growth is gewoon niet houdbaar op langere termijn …

  8. 10

    @9, dat moest JSK zijn natuurlijk, The president’s policies have limited the damage, but they were too cautious, and unemployment remains disastrously high. [x] Krugman heeft er ook zo zijn ideeën bij…

  9. 11

    @JSK: De analyses gaan maar voor een deel over de schuldenproblematiek en de rol van de banken. Het gaat ook over de financiele producten die los daarvan ontwikkeld zijn en de gevolgen daarvan. Ben ook wel benieuwd naar jouw mening op dat punt. Zijn dat bijvoorbeeld economische activiteiten die wel of niet waarde toevoegen.

  10. 12

    Ja ik denk het wel. Tenminste in het huidige systeem. Als wij de vergrijzingsproblematiek aanpakken door het accumuleren van paper claims moet je iemand hebben die zich daarmee bezighoudt. De vraag of dat de juiste manier is om onze oude dag veilig te stellen is een twee.

  11. 14

    Goede post, Steeph. Dank voor het bij elkaar zoeken. Dit onderwerp krijgt nog veel te weinig aandacht, is zeer belangrijk en machtig interessant.

    Wel dekt de titel de lading niet helemaal, zoals je zelf al aangeeft in bijdrage 11.