Heilig (vakantie)huisje

Vakanties zijn kostbaar en we hebben ze niet echt nodig. Door een paar vakantiedagen in te leveren zouden we alle overheidstekorten kunnen oplossen.  Maar dat gaat nooit gebeuren, betoogt Arjo Klamer, hoogleraar culturele economie  aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Nederlanders gaan weer massaal op vakantie. Het jaarlijkse ritueel wordt zoals gewoonlijk met man en macht uitgevoerd, crisis of geen crisis. Niets lijkt zo heilig voor Nederlanders als hun vakantie. Wee degene die durft te suggereren dat het wel wat minder kan met die vakanties.

De Nederlandse vakantie is een uiterst kostbare aangelegenheid. Nederlanders geven ongeveer zeven procent van hun inkomen uit aan vakanties. Voor een belangrijk deel doen ze dat in het buitenland, dus dat geld vloeit weg uit de Nederlandse economie. Tel daarbij de tijd dat niet wordt gewerkt op, en de de totale kosten van de Nederlandse vakantie komen te liggen tussen de 12 en 14 procent van het bruto binnenlands product. Breng het geld in mindering dat verdiend wordt aan de vakanties van Nederlanders in Nederland, en dan blijkt dat Nederlanders nog steeds flink meer uitgeven aan hun vakanties dan aan hun gezondheidszorg.

Onproductief

De vergelijking met de gezondheidszorg heeft meer kanten. Want net als wanneer zieke mensen onproductief zijn, zo zijn vakantievierders dat. Op vakantie voeren ze niets uit. Dat is ook de bedoeling van vakanties. Nederlanders zijn minstens vijf weken per jaar inactief.

Maar omdat we gewend zijn geraakt aan vakantiespreiding, ligt Nederland drie à vier maanden per jaar plat. Tel maar na. Behalve in de maanden juli en augustus, is er weinig tot niets af te spreken of te doen tijdens de herfstvakanties, de maand rond Kerstmis, de krokusvakanties, en de mei-vakantie. Nederlanders gaan als het enigszins kan op vakantie. Dat betekent dat ook zij die niet op vakantie gaan, gas terug moeten nemen. (Met als grote voordeel dat de files in die tijd sterk afnemen.)

Ziektebeelden

De vakantie kent twee vaste ziektebeelden. Eerst is er de vakantiedepressie. Dat is het moedeloze gevoel dat mensen kunnen krijgen in de weken voor de vakantie. Ze wanen zich al op het strand. Dat stemt somber. Zo hoor je mensen vaak verzuchten dat ze nodig aan vakantie toe zijn. In de Verenigde Staten, waar ik jarenlang heb gewoond en gewerkt, hoorde ik die verzuchting nooit. Als je geen vakantie gewend bent, zoals de Amerikanen, dan kan je er ook niet aan toe zijn.

Dan is er nog de vakantieblues, oftewel het blijven hangen in de vakantiesfeer na terugkomst, waardoor het moeilijk is het oude werktempo weer op te pakken (heb ik zelf veel last van). Niemand die weet wat de vakantiedepressies en -blues kosten in termen van productiviteit, maar de kosten mogen we optellen bij het toch al gigantische bedrag dat vakanties ons kosten. Dat geldt overigens ook voor de overwerkte mannen die tijdens de vakantie hartproblemen krijgen en ski-gangers die ledematen breken.

Herinneringen

En wat zijn vakanties eigenlijk? Met al het geld dat we eraan uitgeven, kopen we niet veel meer dan herinneringen. Het enige concrete dat overblijft zijn plaatjes in het fotoboek.

Je zou vakanties ook investeringen kunnen noemen, een investering in culturele ervaringen misschien, maar vooral een investering in het gezinsleven, in vriendschappen. Daar tegenover staan de spanningen die mensen op vakanties ervaren, de ruzies, de echtscheidingen. Dat zijn dan weer negatieve investeringen. Het saldo zal best positief zijn, maar het blijft veel geld dat we ervoor bereid zijn te betalen.

Vakanties zijn een luxe goed. We hebben ze niet echt nodig en ze zijn vaak extravagant: zonnen op de stranden van Thailand terwijl we in Nederland ook veel strand hebben. Vakanties zijn een statusgoed. Nederlanders pronken niet gauw met hun spullen, maar met hun vakanties kunnen ze scoren.

Loser

Goede vakantieverhalen zijn heel wat waard in de familie en op het werk. Bekennen dat je niet op vakantie bent geweest, doen Nederlanders niet graag. Je klinkt dan als een loser. Met een kampeervakantie op de Veluwe kan je niet aankomen als de rest op safari is geweest, of met dolfijnen heeft gezwommen in een exotisch oord.

Kunnen we besparen op vakanties? Jazeker. Dekken de opbrengsten van een paar dagen minder vakanties de overtollige kosten van de gezondheidszorg? Jazeker. Kunnen we de overheidstekorten geheel terugdringen als we de kosten van een paar dagen vakantie aan de Belastingdienst zouden overmaken? Jazeker.

Maar dat gaan we nooit en te nimmer doen. Liever ziek en een berooide overheid dan dat we iets van onze vakantie gaan opgeven. Want voor Nederlanders is de vakantie een heilig huisje.

  1. 1

    Dit is wel een hele simplistische SP/PVV kijk op de zaken. Ten eerste komt het geld wat op vakantie uitgegeven wordt weliswaar voor een deel in het buitenland terecht, maar is het daar niet verloren. Geld wat in bijvoorbeeld Spanje wordt uitgegeven komt ten goede aan de lokale economie en via handel ook weer deels bij de Nederlandse economie.

    Ten 2e gaat Dhr. Klamer er van uit dat de extra produktie die gemaakt wordt door vakantie dagen in te leveren ook door de markt geabsorbeerd zal worden. Gezien de werkeloosheidscijfers en de algemene crisis is dit nog maar zeer de vraag, eerder zeer onwaarschijnlijk.

    Ten 3e is de auteur wel zeer pessimistisch over de gevolgen van de vakantie. Voor heel veel mensen is het toch ook een rustpunt, waar eerder energie opgenomen wordt dan dat er vakantie blues opgelopen wordt. Zeker met eentonige en inspannende werkzaamheden bespaart dit eerder ziektekosten, dan dat het hogere kosten oplevert.

    Ten 4e leef je niet om te werken, en al helemaal niet als overheids belastingsslaaf, maar werk je om te leven. Ik zou de heer Klamer dan ook aanraden om wat minder te werken en wat meer op vakantie te gaan.

  2. 2

    Tweeverdieners met kinderen hebben vakantie hard nodig om gezamenlijk iets te kunnen ondernemen. Daarnaast kan zelfs een leek vermoeden dat de oorzaken van de huidige crisis wat dieper ligt dan de soort crisissen die op te lossen zijn met het inleveren van een paar vakantiedagen. Als het inderdaad zo makkelijk was…

  3. 3

    “Kunnen we de overheidstekorten geheel terugdringen als we de kosten van een paar dagen vakantie aan de Belastingdienst zouden overmaken? Jazeker”
    Ik ben wel benieuwd hoe je dit ziet. 8% vakantie geld en ruim 8% vakantiedagen. Betekent dat dat mensen bijvoorbeeld 1%punt minder op vakantie gaan/ doorwerken en dat bedrijven de omzet voor die tijd aan de fiscus betaalt? Het was immers toch al niet ingecalculeerde omzet? Of leveren werknemers 1%punt van hun vakantiegeld in, zodat ze effectief 7% overhouden?

  4. 4

    Bovendien gaat de auteur volledig voorbij aan het feit dat de winst van de grote reisorganisaties vooral in Nederland gemaakt wordt. De kosten van een reis zijn lokaal vaak veel lager dan de totaalprijs die in Nederland betaald wordt.
    Boek bijvoorbeeld maar eens een Trans-Siberie-express ticket via een reisbureau hier, of ter plekke in Rusland. Reisproducten gaan 3 keer over de kop.

  5. 5

    “Tweeverdieners met kinderen hebben vakantie hard nodig om gezamenlijk iets te kunnen ondernemen”
    Schoolvakanties overstijgen ruimschoots de 24 vakantiedagen van een reguliere werknemer. De dagen zijn niet nodig om iets kunnen ondernemen, maar om op de vele vakantiedagen van school de kinderen op te vangen. Dat betekent dus de BSo inschakelen. Goed voor de BSO, slecht voor vrij besteedbaar inkomen van de ouders. Voor de mensen die geen kinderen hebben:BSO kost rond de 6 a 7 euro per uur er er wordt vaak standaard uitgegaan van 13 uur op een dag (voor verrekening eventuele fiscale toeslagen).

  6. 6

    Toch zit er op iets abstracter niveau wel een hele interessante vraag onder: zouden we als volk bereid zijn door eenmalig een individueel offer te brengen(in de vorm van tijd) de crisis op te lossen? Stel dat bovenstaande redenering, die ik nogal slecht onderbouwd vind, klopt, dan lijkt dit me een prettiger manier dan de voortdurende lastenverhogingen.

  7. 7

    Ach mensen dat dit artikel wordt geplaatst in vakantietijd is een hint: het is als luchtig hapje bedoeld. Conversatiestof bij de bbq. Waarschijnlijk heeft de auteur het op Ibiza gepend. Serieus erop ingaan is een sterke indicatie dat u toe bent aan…

  8. 9

    Als je geen vakantie gewend bent, zoals de Amerikanen, dan kan je er ook niet aan toe zijn.

    De (werk)druk zonder vakantie in de VS waaruit geen ontsnapping mogelijk is heeft misschien naast de 24/7 consumptiedrift wel geleid tot die enorme obesitas, hoger medicijngebruik (antidepressiva) en hoge criminaliteit. In teveel vakantie loert het gevaar dat de Amerikaan misschien wel tot besef komt. En dat mag niet. Vakantie leidt alleen maar tot consumptieblues…

  9. 10

    Tot eind jaren ’50 hadden de meeste Nederlanders overigens alleen op zondag vrij. Punt. Geen tv, wasmachines, auto enz. vaak geen elektra en als enige vaste lasten de wekelijkse huur. Je hoorde ook nooit iemand mopperen. Vrije tijd geheel naar eigen inzicht ingevuld door een retourtje kerk en daarna laten vollopen in de lokale kroeg. Bij pech onderweg was er het biechthok en voor de nippeltjes en de boutjes ‘s avonds de radio. Godskolere wat waren we rijk toen…

    http://www.youtube.com/watch?v=Nse_05d4yg4

  10. 11

    Ik heb overigens wel zo m’n bedenkingen over hoe wij Nederlanders grosso modo onze vakanties “invullen” in de zin van dat mag wel wat minder maar dat terzijde. Ik kan u er verhaaalen over vertellen wat ik niet ga doen gelet op de tijd en de klok…

  11. 13

    Of de Nederlandse vacantiedrift extravagant is, zou vergelijkenderwijs moeten worden bepaald. Alleen losjes met de USA vergeleken vind ik onvoldoende.

    Aan het opvallende, dure NL-se vacantiegedrag liggen, schat ik, de volgende 2 makro-motieven ten grondslag:
    1] Klimaat; we zoeken de zon. Maar doen IJslander dat dan ook?
    2] Nederland is overbevolkt, we hinderen elkaar. In feite zijn wij een uitgewoond land. Buitenlandse vacanties zijn nodig om de ervaringen van ruimte en vrijheid op te doen.

    Via 2] laat zich begrijpen waarom USA-Amerikanen niet zo vacantie-belust zijn.

  12. 14

    Niet helemaal overtuigend.

    Ik ken de precieze cijfers niet, maar wat ik in dit verhaal mis zijn de toeristen die naar ons toe komen. Misschien dat de balans dan nog steeds negatief is, maar ik het lijkt me toch wel een relevant punt.

    Maar laten we even aannemen dat het ongeveer in balans is. Dan blijven de negatieve gevolgen door verminderde productiviteit nog over. Is dat erg? Daar staat weer tegen over dat vakantievierders geld uitgeven op campings, aan ijsjes, hotels, souvenirs, transportbedrijven … met andere woorden ze doen iets dat op dit moment in onze door recessie geplaagde economie node gemist wordt: ze “produceren” vraag.

    Ik kan de afweging niet maken, maar ik ben er nog niet van overtuigd dat vakantie slecht is voor de economie.

  13. 15

    In sommige delen van de VS schijnt de zon nog minder dan hier en er zijn ook delen waar men met veel meer mensen op een hoopje zit dan in de randstad (de rest van Nederland is zo dichtbevolkt niet. Ik kan van mijn woonkamer uit binnen een half uur ergens heen fietsen waar ik gemiddeld nog niet één keer per uur iemand zal zien en daarvoor hoef ik niet eens een kerk in).

  14. 17

    Er zijn hele delen van Nederland waar de bevolking dun gezaaid is. Er zijn dorpen in zeeland en groningen die half leeg staan. Blijkbaar vinden we het prettig op een kluitje en moet je niet zeuren wanneer je bewust daar woont. En de mensen die het onprettig vinden, een berichtje aan Bismarck met de vraag waar hij woont, pak je boelje, en je hebt nergens meer last van (hooguit van t feit dat de bus er wat minder vaak rijdt). Ideetje hpax?

  15. 18

    Kom op zeg Noortje. Volgens mij woont Bismarck niet ver van mij vandaan en jij wil HPAX op ons afsturen? We hebben het al zwaar genoeg hier in het zuidoosten des lands.

  16. 19

    De gedachte is inderdaad enigszins verontrustend. Hoewel ik hier relatief makkelijk mensen kan ontwijken, wonen er ook al voldoende mensen in mijn directe omgeving die ik graag wil ontwijken (ja ik woon in zo’n wijk met meer dan 1/3e Wildersstemmers).

    @sjiek: Ik zei kan. Een drempeltje over lukt me nog wel op de fiets.

  17. 20

    “Vakanties zijn kostbaar en we hebben ze niet echt nodig.”

    Mooie eerste zin, maar ik mis de onderbouwing, hoewel de zin misschien niet die van de auteur is.

    “Maar dat gaan we nooit en te nimmer doen. Liever ziek en een berooide overheid dan dat we iets van onze vakantie gaan opgeven. Want voor Nederlanders is de vakantie een heilig huisje.”

    Nee, niet daarom. Omdat alleen maar offers worden gevraagd, en er niets terugkomt. Want als we die vakantiedagen opgeven en de overheid is weer gezond, gaan we ze dan ook terug zien? De crisis kan ook makkelijk opgelost worden door het de banken (en de 1% daarachter) die de crisis hebben veroorzaakt.

  18. 24

    Als je geen vakantie gewend bent, zoals de Amerikanen, dan kan je er ook niet aan toe zijn.
    Amerika heeft zich dan ook moeiteloos door de crisis geslagen, want die inwoners hoeven niet op vakantie.

    Oh wacht.

    Maar goed, dit is dus een hoogleraar economie?

  19. 25

    Hoogleraar ‘culturele economie’….. Niveau van de bijdrage correspondeert goed met wat de naam van het vakgebied doet vermoeden….

  20. 26

    Hoogleraar ‘culturele economie’. Niveau van de bijdrage correspondeert goed met wat de naam van het vakgebied doet vermoeden, namelijk het leggen van vage verbanden zonder degelijke wetenschappelijke onderbouwing.

  21. 27

    Als ik en 9 van mijn collega’s 10% meer gaan werken, kan mijn baas de 10e collega ontslaan wegens niet meer nodig. Hoe dat de economie vooruit helpt is mij een raadsel. We hebben al aardig wat werklozen in Europa. Zoeveel meer werk is er blijkbaar niet. En met minder vakanties zijn er ook minder gelegenheden om geld uit te geven.

  22. 28

    Er moeten juist veel meer vakantiedagen komen, ik stel voor dat we de dagen van het parlement als voorbeeld nemen. Ook moet het vakantiegeld omhoog en onbelast worden. Een aantal weken voor en na de vakantie moeten we al beduidend minder gaan werken om stress te vermijden.

    En het overheidstekort is veroorzaakt door de overheid, ik ga toch ook niet inleveren als mijn buurman financiële problemen heeft omdat hij te vet vreet?

  23. 29

    Slechte vergelijking buurman en overheid. Maar het klopt de over het algemeen genomen laatste decennia rechtse regeringen hebben het financieel verknald voor de hardwerkende burger. Goed als straks Roemer premier kan worden.

  24. 30

    In de jaren vijftig werd in stilte gehaat en zijn permanente depressie hield men voor zich. De PvdA wist destijds ook nog wat de plek van de arbeidersvrouw in de maatschappij diende te zijn.

  25. 31

    Mensen geven altijd nog hun eigenverdiende centen uit, als ze ergens op vakantie gaan.

    Misschien eten mensen ook wel onnodig duur in buitenlandse restaurants binnen Nederland, terwijl ze hun maag prima kunnen vullen in de eigenlandse, natuurgetrouwe snackbar op de hoek.

    Laten we in ieder geval verbieden dat buitenlanders hier op vakantie komen, en zo een volledig nutteloze sektor van onze economie in stand houden.

    Het is komkommertijd, en Arjo Klamer is een komkommer. Professor Sommerloch.

  26. 34

    We werken te weinig, als we allemaal 20 uur per dag gaan werken gaan er meer mensen dood. Hierdoor word de crematie industrie geholpen en dit komt de economie ten goede. Dit kan gelijk gebruikt worden als verwarming voor kutkoters die veel te veel vrij hebben van school en ook maar eens 20 uur per dag moeten blokken. Hierdoor word de gezondheidzorg ook gelijk goedkoper en kunnen we deze ook afschaffen waardoor er nog meer mensen dood gaan en we alleen maar meer investeren in deze reddende engel van de Nederlandse industrie.

    Al de crematie euros worden in Nederland besteed en niet in dat vieze Frankrijk of Duitsland of Denemarken waar zoveel mensen naar op vakantie gaan. BAH! Deze landveraders dienen de doodstraf te krijgen waardoor we weer onze fantastisch patriotische crematie industrie kunnen helpen. Iedereen die zich laat begraven moet gelijk weer opgegraven worden en gecremeerd.

    Daar komt bij dat als mensen langer doorwerken ze meer centjes kunnen verdienen die onze vaderlandslievende uitvaart verzekeraars hard nodig hebben. Het word dus ook verplicht minimaal 3 uitvaart verzekeringen te hebben van elk 300000 euro. Dit mocht de eerste twee niet kunnen uitbetalen voor polis redenen er altijd nog een reserve is.

    Zelf moord dient gestimuleerd te worden, het liefst door te springen van gebouwen boven op andere mensen. Dit stimuleren wij door het bouwen van meer hoogbouw en snelle liften naar de top. Hierdoor kunnen er ook weer meer mensen aan het werk.

    Het as van al deze patriotten dient patriottische uitgestrooid te worden over Nederland op Nederland op te hogen en voor te bereiden op de stijging van de zeespiegel.

    Ook vinden we dat elke straf te licht is tenzij doodstraf. Advocaten zijn niet nodig die maken dingen alleen maar moeilijk. Als je opgepakt word heb je vast wel wat uitgevoerd en zo niet.. dan moet je je nog Patriottisch aanmelden voor het lands verhoging project.

    Verder dienen we de volgende oorlogen te beginnen:
    Patat Oorlog (Tegen iedereen die Friet zegt of in België woont)
    Franse Kut Auto oorlog (Tegen die vieze fransen)
    Bockwurst oorlog (Kut Moffen!)
    WaddenOorlog (Niet alleen tegen die Vieze niet verstaanbare Friezen en Groningers, maar ook tegen Vieze Denen en Duitsers!)
    Olie en Gas Oorlog (Om onze crematie industrie van voldoende grondstoffen te voorzien dienen we gelijk Noorwegen binnen te vallen!)
    Mijl Oorlog (Iedereen die niet het Metrisch systeem gebruikt dient te worden afgemaakt. Verdorie we weten toch anders niet hoe groot we kisten moeten maken).
    Al deze oorlogen dienen gevoerd te worden onder lof en propaganda zang van Land’s zanger Frans Bauer.

    Dit vind de Partij van Crematie Genoten (PCG), stem op ons voor een gezonder Nederland!

  27. 35

    Wouw, jullie hebben er uitgebreid over nagedacht zeg. Goed dat dit eens uitgewerkt is. Maar zelf ben ik toch meer voor begrafenissen in verband met de vruchtbaarheid in de land- en tuinbouw.