Gammele bewaarplicht nadert

Gefabriekt door heer CrachatDrie jaar lang gegevens bewaren van al het telefoon-, sms- en internetverkeer van ca. 450 miljoen Europeanen. Hoe dichterbij de besluitvorming over dit plan van de Europese ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken komt, hoe belachelijker het klinkt. Het plan rammelt aan alle kanten. Digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom heeft het al grondig gefileerd en vestigde (geflankeerd door de Consumentenbond) met het oog op de bespreking volgende week in de Tweede Kamer nog eens apart de aandacht op het krakkemikkige plan.

Onder het mom van terrorismebestrijding wordt een monster gecreeerd ten behoeve van de algemene opsporing, dus niet beperkt tot ernstige misdrijven. De kosten die het voor met name providers mee zal brengen is een viervoud van de al geraamde miljoenen. Kosten die de overheid niet van zins is te vergoeden, dus zullen worden doorberekend aan de consument. Geen onderzoek toont aan dat de bewaarplicht noodzakelijk is. Sterker, een onderzoek dat uitwees dat een bewaarplicht geen toegevoegde waarde heeft, werd door Donner aan de Tweede Kamer onthouden. En daarbovenuit torent het principiele bezwaar dat de koers van Europa zou worden verlegd van gerichte opsporing naar algemeen toezicht op alle burgers.

Verkeersgegevens onthullen ook inhoud
Accepteren van zo’n koerswijziging zou de toch al fragiele staat waarin de privacy verkeert in Europa een heftige dreun geven. Wellicht zou het zelfs te beschouwen zijn als een definitief afscheid van de privacy. Alhoewel het verkeersgegevens betreft en formeel dus niet de inhoud van het verkeer behelst, is bij met name internet deze scheidslijn vaag. E-mail headers bevatten ook het ‘subject’ en de website-adressen die moeten worden bewaard, geven ook vaak inhoudelijke informatie bloot. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor zoektermen in Google, die in de URL worden weergegeven.

Privacy niet meer hip
De strijd die Bits of Freedom voert tegen het plan wordt bemoeilijkt door de opvatting van velen dat zij “toch niets te verbergen hebben”. Ik kan me niet voorstellen dat je vanuit die gedachte je privacy ongeclausuleerd aan de overheid overdraagt. Maar misschien komt dat omdat George Orwell’s boek ‘1984’ en een film als Terry Gilliam’s ‘Brazil’ zich als waarschuwingen in mijn hersenkamer hebben gevestigd. Maar dan nog. Ook als je een ongebreideld vertrouwen in de overheid stelt en ervoor kiest je ogen te sluiten voor de corrumperende en frauduleuze impulsen die van zo’n databank met persoonlijke gegevens uitgaan. Ook als je denkt dat fouten zoals hier en hier beschreven jou niet zullen overkomen, dan vraag je toch nog wel een goede inhoudelijke onderbouwing van ingrijpende plannen? Het is tekenend dat in Amerika, een land waar na 9/11 ook de nodige ingrijpende wetswijzigingen op dit vlak zijn voorgesteld (en persoonsgegevens ‘big business’ zijn), een soortgelijk plan van de wetgevingstafel werd weggehoond.

Democratisch Europa?
Het oogmerk van de Europese ministers is om het voorstel als bindend Kaderbesluit vast te stellen. Daarmee zou het Europees Parlement praktisch buitenspel worden gezet. De Europese Commissie echter heeft aangegeven met een eigen initiatief te komen waarmee het uit de ‘derde pijler’ wordt gehaald en zodoende ook het Europees Parlement wordt betrokken. Iedereen heeft kunnen zien hoe in de besluitvorming rondom de software-octrooien het Europese Parlement en de nationale volksvertegenwoordigers werden genegeerd. Deze procedure nam de gedaante van een slechte soap aan met bijvoorbeeld verkeerde informatie van minister Brinkhorst die aan een fout van de teksverwerker werd geweten. Uiteindelijk culmineerde dit dossier in een besluit van de Europese Commissie waar Brinkhorst en zijn Deense collega strikt formeel de instructies van de nationale parlementen niet schendden, maar naar de geest geen recht deden aan het brede verzet tegen de richtlijn. Het hierdoor bezoedelde blazoen van Europa kan dus wel een democratische injectie gebruiken. Zeker nu de nationale regeringen trachten de Europese burgers achter de grondwet in wording te krijgen, zou het afhameren van zo’n controversieel plan zonder raadpleging van het Europees Parlement een grote inschattingsfout zijn.

Het kamerdebat van dinsdag
Ik denk dan ook dat dit plan het niet gaat halen. Voor het kamerdebat van dinsdag a.s. is de oppositie al de messen aan het slijpen. Maar ook D66 heeft wel wat duidelijk te maken na het gedoe rondom de software octrooien. De democraten zal namelijk, ondanks de felle kritiek van kamerlid Bakker op de richtlijn, toch het resultaatgerichte doorploegen van Brinkhorst verweten worden. Afgelopen vrijdag berichtte het NRC al dat D66 zich inderdaad bij PvdA, Groen Links en de SP aansluit. En de speech van kersverse minister Alexander Pechtold op het congres van Nederlands Juristen Comite voor de Mensenrechten eergisteren (“ik ben liever een handelaar in kansen dan in angst”) verplicht hem ook tot een ferme inspanning jegens zijn medebewindslieden Donner en Remkes. De VVD zal waarschijnlijk het belang van de terreurbestrijding, maakt niet uit hoe symbolisch, laten prevaleren. Maar misschien zit er ergens nog een waarlijk liberale reflex die wordt opgewekt om deze individuele burgerrechten te beschermen. Van het CDA is waarschijnlijk niet veel te verwachten op dit vlak, die lijken met uitspraken als “Wil je privacy? Surf dan niet” al volledig afscheid van het begrip privacy te hebben genomen. Maar wie weet, het is zo’n slecht voorstel dat door snel bij het verzet daartegen aan te haken, de politieke schade van lotsverbondenheid aan dit tot de prullenbak gedoemde plan binnen de perken blijft.

[Mocht het voorstel het toch halen, dan loopt Sargasso binnen door het nieuwe EU-logo van huistekenaar Crachat]

Update: In het kamerdebat is ferme kritiek geuit op de bewaarplicht (m.n. door PvdA, GroenLinks, SP, D66 en LPF). Woensdag 13 april werd bekend dat naar aanleiding van advies van juristen van de Europese Commissie en de EU-landen de besluitvorming over het plan is uitgesteld. Het initiatief zal bij de Europese Commissie komen te liggen, met bijbehorende inspraak door het Europees Parlement.

  1. 2

    Bij sommige mensen is de stekker er al jaren uit, wolfje.

    ‘Democratisch Europa’? Het is, dacht ik toch ‘Corporate Europe’, Mark?

  2. 5

    Nou JJ, het idee heeft wel even door mijn hoofd gespeeld. Niet dat ik iets te verbergen heb, maar ’t is wel iets van een statement.
    Nee, ik ben hier niet blij mee, maar het zal vermoedelijk gewoon doorgang vinden. Maar inzicht in wat er van jou wordt bewaard is voorzover ik weet niet geregeld, laat staan dat ik zou weten waar ik moet zijn om te controleren of alles na 3 jaar wel is gewist. En kan ik zien of mijn gegevens zijn opgevraagd en door wie bijvoorbeeld?

    Want die regering van over 40 jaar, die een hekel heeft aan dingen die nu heel normaal zijn en waar ik openlijk over praat, vindt het waarschijnlijk prima, zo’n historisch archief van alle nederlanders.

    Het systeem wordt gedragen door vertrouwen in de overheid en het vertrouwen dat het wordt gewist.
    Wordt aan beide voorwaarden niet voldaan dan is een ware politiestaat ala 1984 al heel dicht bij.

  3. 6

    De Europese overheid strax als grootste spamindustrieel? A total sell- out van een clientenbestand aan de machtige banken, verzekeraars, makelaars en politie i.s.m. de locale overheden ?

    Hoe verdedigen voorstanders van deze en aanverwante maatregelen, verdragen en zelfs strafwetgeving het misprijzen en zure commentaren op bvb. de Chinese overheid waar zgn. internetcafe’s met een tsunami aan waarschuwingen, sancties en gedwongen verhuizingen ( uit de buurt van scholen, ambassades e.d.) en /of sluitingen te maken heeft ?

    Men schreeuwt moord en brand over deze staatscensuur van de chinezen maar hoe moet ik dit Europese plan dan zien ? De waarborg van de zorgplicht van vadertje staat over het naieve kindvolk wat anders maar ten prooi zal vallen aan snode lieden ? Het is een volkomen risicoloos plan voor de ‘mensen van goede wil’ om de grote overheid alle risico’s over te laten nemen ? Het kost ook niks natuurlijk.

    Volgens mij gedraagt Europa zich eerder als onmondig kind/kleuter aan de ‘stoere hand’ van Uncle Sam en verlangt van ons dezelfde onverdraagzame ‘vaderlandslievende’ houding en botte norsheid.

  4. 7

    Het wantrouwen is gewoon groot bij de Nederlanders. Sowieso, vanwege de invoering van de euro, men voelt zich belazerd. En ik vrees dat ze de grondwet nu met groot wantrouwen bekijken. En misschien hebbben we wel gelijk, het is

  5. 8

    @Ruud:
    -Het wantrouwen vanwege de euro.
    Tja, ik krijg steeds vaker het gevoel dat Nederlanders uberhaupt iedereen wantrouwen (vgl. ‘het’ argument tegen gekozen burgemeester dat dan Andre Hazes verkozen zou worden). Dat van die euro is ook zo’n onderbuikargument, dat bv. door mensen als Michiel Smit gretig wordt gebruikt (http://www.nieuwrechts.nl/data/video/mediaplayer/nr384kps.wmv ). Aan de overzijde van het politieke spectrum lijkt ook de SP het Europese vraagstuk uiteindelijk tot nationalistische sentimenten te willen herleiden (http://www.janmarijnissen.nl/weblog/index.php?p=851 )

    -De ‘vage troep van algemeenheden’ vind ik ook niet zo’n sterk argument om de grondwet te wantrouwen. Er moet nog wel wat bewegingsvrijheid overblijven. Wel begin ik me steeds meer af te vragen waarom de grondwet zo groot moet zijn. Een bill of rights van wezenlijke Europese kernwaarden was veel begeesterender geweest, maar misschien kunnen ze daar ook niet uitkomen en zijn daarom verzand in een bureaucratisch boekwerk.

    -De bibberende premier is juist een reden om een sterke Europese minister van BuZa af te vaardigen.

  6. 11

    @10 Ja, maar 1 van de voordelen van 1 Europa vind ik dat er best een hoop verstandige mensen rondlopen. Die krijgen we er dan gratis bij. Ok het Nederlandse beleid is op een aantal punten wel leuk en aardig, zoals koffieshops enzo, maar over het algemeen ben ik niet zo’n liefhebber van Nederlands beleid en politici. Het Nederlandse buitenlandse beleid bijvoorbeeld verdient bepaaldelijk geen schoonheidsprijs.

  7. 12

    Ik begin steeds meer te voelen voor de mening van Bolkestein: ik ben tegen het referendum omdat de mensen er dan van alles bij gaan halen waar het niet om gaat.

    Zie hier: Een verwijzing van de euro. Mensen voelen zich belazerd, omdat alles duurder is geworden? Afgezien van het feit dat metingen anders aanwijzen en dat mensen blijkbaar geen enkel gevoel voor marktwerking hebben, het heeft ook helemaal niets met de grondwet te maken. Hetzelfde geldt voor Turkije.

    Gisteren op televisie (geluk van Nederland?) nog diverse tegenstanders, waaronder een EP van de SP, die dreigde met een verbod op ons gedoogbeleid. Wel terugkrabbelen als er naar de argumentatie wordt gevraagd, want uit de grondwet kan je dat niet halen. Maar ja, wie leest die nou.

    En ja, de grondwet is een baggerstuk. Met maar weinig grondwet en met veel beleid. Tot het aan het einde sterft met de mededeling dat er een douaneunie moet komen. Gewoon de bestuurregels van de EU had het moeten zijn en met Michael Zeeman zeg ik: het had geen grondwet moeten heten, maar ‘de regeltjes van de EU’.

    Maar ik stem voor en wel omdat ik de macht naar het parlement wil trekken. dat is veel liberaler, progressiever, intelligenter dan de verzameling ministers die dit soort treurige maatregelen propageren. Ook het parlement had een stokje voor de patenten-soap kunnen steken. En ik vind dus ook dat iedereen die niet eens is met de EU-bewaardrift, voor de grondwet zou moeten stemmen.

    @Mark
    Ik vind Andre Hazes het argument tegen de gekozen burgemeester en vind ook dat argument veel relevanter dan het gezeik over de euro als het over de grondwet gaat. Er is echter nog een sterker argument tegen de gekozen burgemeester: het klootjesvolk stemt op Henk Westbroek.

  8. 13

    @ALO:
    Hoe zou het komen dat de verzameling parlementariers zo afwijkt van het profiel van de commissarissen e.d.? Is dat toch een democratisch voordeel, of zal het EP, als het straks inderdaad meer macht heeft, opeens veel meer regenten aantrekken ten koste van ‘pionierende’ parlementariers die “intelligenter, liberaler en progressiever voorkomen”??

    (dat Henk Westbroek-argument is huiveringwekkend, u is zeker handelaar in angst.. ;-)

  9. 14

    @ ALO, volgens de regels van EU, wordt de bankenstructuur, die alleen met een euro deze centrale funktie vervult bevestigt. Dus dat de euro niks met de grondwet te maken heeft is volgens mij niet waar.
    Overigens, marktwerking ok: nivilering van prijzen moest nederland wel duurder maken. Echter, de volksverwachtingen zijn zeker WEL waar, alles is duurder geworden. Kijk dat dat door marktwerking prima klopt maakt dan niet uit, HET wordt duurder. Politiek was dat natuurlijk al bekend, maar dan is de EURO verkopen wel errug moeilijk, dus dan maar ontkennen. Enfin, zou toch wel gebeurt zijn dus laten we er over op houden. Echter, ga niet beweren dat de mensen ongelijk hadden.

    Als ik de software-patenten soap begrepen heb heeft het parlement boomstammen ertussen gelegd, dus waar je het idee vandaan haalt dat het parlement lag te slapen weet ik niet.

    Overigens, zou mijn tegenstem meer een tegenstem zijn tegen de hele besluitvorming, ook al is de regelgeving “ietsje” beter voor het parlement door zo’n grondwet. Een voorstem blijft dan een politieke beloning voor de huidige gang van zaken op hoog bestuurlijk nivau. Die ik zwaar afkeur.
    versimpelde uitleg…:
    Er wordt overduidelijk te weinig uitleg en verdediging gegeven aan vergaande besluiten!
    Zoals vaker beschreven worden voorstellen overduidelijk buiten de publieke discussie gehouden -politiek gewin overduidelijk.
    (dit moet toch bekend klinken..)

    Een tegenstem moet die EU eens op schroefen zetten (zou het echt kunnen? -twijfel twijfel), de vanzelfsprekendheid moet er in ieder geval vanaf. Die grondwet komt er! Maar niet bij slecht bestuur. (de vergelijking met amerika slaat elke plank denk ik mis)