Een vaccin biedt niet altijd verlossing

COLUMN - Iedereen hoopt op een coronavaccin. Dat kan er binnen een paar maanden zijn, roept de een optimistisch; de ander waarschuwt – aanzienlijk realistischer – dat zoiets gerust een paar jaar kan duren. Aan financiering en animo zal het in elk geval niet liggen: er zijn wereldwijd circa 70 teams bezig om een vaccin te ontwikkelen, en de miljarden worden ze allerwege toegestopt. Bill Gates steunt met zijn stichting alleen al 8 tot 10 initiatieven, onder het motto dat het niet slim is bij zulk hoog spel op een enkel paard te wedden.

Gates denkt dat het wel anderhalf jaar kan duren eer er een vaccin op de markt komt, maar sluit niet uit dat het ook in de helft van die tijd kan. Je helpt het hem waarlijk hopen, maar voorzichtigheid is gepast. Immers, inmiddels is er wereldwijd al miljarden in onderzoek naar een hiv-vaccin gestoken, en dertig jaar later hebben we nog helemaal niets. De ontwikkeling van een vaccin tegen ebola vergde 5 jaar.

Maar er schort sowieso iets aan de manier waarop we over dat vaccin spreken.

We doen of het een kwestie is van één keer inenten, en hopla: we zijn voortaan immuun, zoals je na de BMR-prik de rest van je leven ongevoelig bent geworden voor de bof, de mazelen en rodehond. Maar de groep virussen waar covid-19 onder valt, gedraagt zich echt anders: die kun je beter vergelijken met influenzavirussen.

Griepvaccins werken moeizaam, en niet alleen omdat we op voorhand niet precies weten welke mutatie zich dat jaar zal aandienen. Griepvaccins bieden altijd slechts tijdelijke bescherming. Na verloop van tijd verzwakt die, en ben je weer even vatbaar als vanouds. Ook is het vaccin maar in de helft van de gevallen effectief: zelfs met de juiste cocktail kan de griep van dat seizoen je nog altijd zonder pardon vellen.

Gelukkig helpt de griepprik wel: ook als maar de helft van de mensen zich laat vaccineren en het ding maar in de helft van de gevallen werkt, voorkomt hij veel ziekte- en sterfgevallen.

Maar coronavirussen zijn aanzienlijk besmettelijker dan de griep is, en verspreiden zich navenant sneller. Het heeft er bovendien alle schijn van dat van corona meer mensen ernstig ziek worden dan bij de griep het geval is. Daarnaast – en dat is substantieel anders dan bij de griep geldt – houdt een deel van de mensen die van covid-19 zijn hersteld, er alsnog permanente schade aan over. Anders gezegd: zelfs indien een coronavaccin exact dezelfde bescherming zou bieden als een griepvaccin kan, richt covid-19 substantieel meer schade aan.

Er is een slimmere strategie dan gokken op een vaccin dat a) nog jaren op zich kan laten wachten en b) vrijwel zeker halfhartig werkt. Beter kunnen we de lockdown handhaven totdat contractonderzoek weer mogelijk is en iedereen die besmet is, in quarantaine kan en goed verpleegd kan worden. Een strikte lockdown hoeft maar een maand extra te duren, en dan kunnen we, mits we testen, opsporen en isoleren, weer langzaam uit onze schulp kruipen.


Deze column van Karin Spaink verscheen eerder in Het Parool
.

  1. 1

    “Maar coronavirussen zijn aanzienlijk besmettelijker dan de griep is, en verspreiden zich navenant sneller.” Niet volgens de WHO:

    “The speed of transmission is an important point of difference between the two viruses. Influenza has a shorter median incubation period (the time from infection to appearance of symptoms) and a shorter serial interval (the time between successive cases) than COVID-19 virus. The serial interval for COVID-19 virus is estimated to be 5-6 days, while for influenza virus, the serial interval is 3 days. This means that influenza can spread faster than COVID-19. ”

    “Een strikte lockdown hoeft maar een maand extra te duren, en dan kunnen we, mits we testen, opsporen en isoleren, weer langzaam uit onze schulp kruipen. ” Ook dit is niet waar, totdat we en vaccin hebben verandert er feitelijk niks. We hoeven ook niet allemaal immuun te worden als een aanzienlijk deel immuun is, is de verspreiding nagenoeg gestopt.

    https://nl.wikipedia.org/wiki/Groepsimmuniteit

    Dit soort stukjes met aannames en persoonlijke meningen staan en snelle oplossing alleen maar in de weg, aangezien er altijd personen zijn die het als waar aan gaan nemen en dan foutief gaan handelen. Het zou helpen zijn als auteurs in ieder geval eerst eens de beschikbare en ook betrouwbare informatie zelf lezen alvorens de 17 miljoenste viroloog uit te hangen:

    https://www.rivm.nl/coronavirus-covid-19
    https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

  2. 2

    @1: Ik zie niet goed hoe iemand op basis van deze column ‘foutief’ kan handelen, nog afgezien van de vraag wat in deze onzekere tijden ‘foutief’ is. Er zijn nog zoveel vragen.

    Maar het gaat hier om een beredeneerde waarschuwing tegen een absoluut vertrouwen op een mogelijk vaccin en een te snelle versoepeling van de lockdown. Daar kun je het mee oneens zijn, maar ik zie er niets onverantwoordelijks in.

  3. 3

    @2: Het onverantwoordelijke is dat Karin beleidsadvies geeft over een onderwerp waar ze aantoonbaar geen verstand van heeft. Zo schrijft ze dingen over het virus die niet kloppen, en geeft ze geen blijk van te begrijpen voor wat voor dilemma’s we als maatschappij staan.

    Daar is ze beslist niet uniek in natuurlijk; er zijn meer mensen die LR’s laatste alinea’s ter harte zouden moeten nemen.

  4. 4

    Het corona wonder: ik ben het volledig met Jos eens.

    Goed stuk @0; beter nu nog ff doorzetten totdat contractonderzoek weer mogelijk is dan straks weer helemaal opnieuw beginnen met hamsteren en een lockdown.

  5. 5

    @1 Heb je door dat je @0 verwijt geen verstand van zaken te hebben om vervolgens eigen opvattingen over het virus te etaleren?

    Om er eentje uit te lichten:
    “ Ook dit is niet waar, totdat we en vaccin hebben verandert er feitelijk niks”
    Ik heb geen idee wat je met feitelijk bedoelt, maar ik zou niet raar opkijken als het vaccin net als bij MERS en SARS v 1.0 zelfs te laat komt.

    Een aantal onderzoeksgroepen is al ver met de ontwikkeling van antilichaampjes. Na toediening wordt een geïnfecteerd persoon niet ziek en geeft het middel een aantal weken immuniteit. Deze stoffen kunnen in potentie snel en in hele grote hoeveelheden worden geproduceerd.

    Met intelligente tracking en tracing kunnen we het virus meteen na opduiken de kop in drukken, door de persoon zelf en de ring van contacten om hem heen te behandelen. De incentive om een app te gebruiken ligt een stuk hoger. Je moet bij een alarm niet in quarantaine, maar je komt in aanmerking voor een medicijn dat voorkomt dat je überhaupt ziek kan worden.

    Verder is ook de import van Covid uit besmette gebieden te voorkomen. Je bent als reiziger welkom als je kan aantonen dat je antilichaampjes bij je draagt.

    Met alleen dit middel zou het virus ook kunnen worden uitgeschakeld.

    Uiteraard is dit in de ogen van @1 en @3 een illusie, maar dat vonden ze nog geen drie maanden geleden ook over de haalbaarheid van een lockdown in Europa. De eerste weken na de uitbraak was het ondenkbaar dat we het aantal besmette personen in Nederland naar nul zouden kunnen brengen.

  6. 6

    @4 en @5: de maatschappelijke schade van lockdown is ondertussen gigantisch. Net als Karin vergeten jullie dat af te zetten tegen de schade van het virus. Het idee dat we met een maand ‘effen doorzetten’ het virus er wel onder hebben is ondertussen gebaseerd op wensdenken.

    Bedenk: de grote klap is al gemaakt, de verspreiding van het virus is al voor het grootste gedeelte gestopt. Wat resteert, zal veel meer moeite kosten om ook weg te krijgen: China en Zuid-Korea rapporteren nog steeds nieuwe gevallen. Ergens zul je weer kunnen versoepelen. Er is geen reden om aan te nemen dat dat niet nu zou kunnen zijn, dat de voorzichtige stapjes die het kabinet zet niet zouden kunnen.

    Bedenk dat 1 juni met de grotere versoepelingen bijna een maand weg ligt.

    Voor een vaccin is er uiteraard veel onzekerheid, maar er is geen reden om uit te gaan van de doemscenario’s die Karin hier schetst, namelijk vaccin is onmogelijk (HIV) of vaccin werkt maar heel beperkt (griep). De doemscenario’s zijn niet onmogelijk, maar ook niet perse waarschijnlijk.

  7. 7

    @1: Je eerste opmerking |(niet volgens de WHO).
    Het citaat dat je geeft komt uit een informatiefstukje waarin ook staat:
    “The reproductive number – the number of secondary infections generated from one infected individual – is understood to be between 2 and 2.5 for COVID-19 virus, higher than for influenza.”

    Ofwel: als de besmettingsgraad hoger is, dan is ook het risico op grotere verspreiding groter. Logisch? Logisch!

  8. 9

    @6: Het lijkt alsof je de wijsheid in pacht hebt. Voor de zoveelste keer wordt een verstandig alternatief afgedaan met de niet onderbouwde kwalificatie dat het een illusie betreft.

    “China en Zuid-Korea rapporteren nog steeds nieuwe gevallen.”
    De landen rapporteren slechts enkele gevallen. Voor China met meer dan een miljard inwoners overigens een prestatie van formaat. Net als Hong Kong hebben deze landen lockdown maatregelen voor een groot deel opgeheven. Leven de mensen hier in een illusie?

    “Ergens zul je weer kunnen versoepelen. Er is geen reden om aan te nemen dat dat niet nu zou kunnen zijn, dat de voorzichtige stapjes die het kabinet zet niet zouden kunnen.”
    Hier ben ik het met je eens. We weten alleen niet of we de samenleving te vroeg open stellen, en dat ook wat Karin betoogt.

    Heb jij al uitgerekend hoeveel miljarden worden bespaard doordat de kappers en nagelstudio’s een maand eerder open mogen? En heb je dit al afgezet tegen de kans maal de kosten van een tweede lockdown van 40 dagen op het moment dat we na zes weken ineens ontdekken dat een aantal brandhaarden onder de radar zijn opgelaaid?

  9. 10

    @9:

    Net als Hong Kong hebben deze landen lockdown maatregelen voor een groot deel opgeheven.

    Dat deze landen beperkende maatregelen hebben opgeheven terwijl er nog nieuwe gevallen werden gedetecteerd (of deze nooit hebben gehad, zoals in Zuid Korea) is precies mijn punt.

    We weten alleen niet of we de samenleving te vroeg open stellen, en dat ook wat Karin betoogt.

    Dat is niet wat Karin betoogt, zij vindt dat we de samenleving te vroeg open stellen.

    Heb jij al uitgerekend hoeveel miljarden worden bespaard doordat de kappers en nagelstudio’s een maand eerder open mogen?

    Nee, en jij en Karin ook niet. Het verschil is dat ik niet de pretentie heb te weten wat er nu moet gebeuren. Ik snap de redenen van het beleid van de regering voor stapsgewijze versoepeling, en ik vind het een beredeneerde keuze. Maar of het de beste keus is? Geen idee.

    Overigens schetsen jij en Karin een nogal zwart-wit beeld van ‘de lockdown’. Het is niet alsof we eerst niets kunnen en straks in één keer alles weer wel. De ‘lockdown’ is een stelsel van beperkende maatregelen dat voor een belangrijk deel stoelt op vrijwillige naleving. Als geheel is het minder streng dan de lockdown in veel andere landen, maar strenger dan bijvoorbeeld Zweden, en het is vergelijkbaar effectief gebleken in het terugdringen van de epidemie. Er is ook niet zoiets als ‘de versoepeling’, maar een geleidelijke afbouw van maatregelen door de tijd, en die afbouw is bovendien afhankelijk van voorwaarden op het gebied van testen en contactonderzoek en ziekenhuisopnames. Het is natuurlijk afwachten hoe er in de praktijk mee omgegaan wordt, maar in principe is het nu al zo dat versoepeling alleen kan als er massaal getest kan worden en als er ruimte is in de ziekenhuizen. Dus het is voorbarig om nu al te klagen over een versoepeling die nog helemaal niet heeft plaatsgevonden.

  10. 11

    @9
    Volgens Ernst Kuipers kon de suggestie van Bart Slagter (hier Karin Spaink) wel allen moest je dan mensen van buiten twee weken in quarantaine zetten in een isolatieruimte (niet thuis) en inwoners van Nederland waarbij het virus is vastgesteld en hun huisgenoten met enkelbanden een paar weken monitoren.

  11. 12

    Ik vrees dat er geen alomvattend masterplan is. Het zal wel brandjes blussen worden en vliegvakanties en massa evenementen afschrijven. Hou je mooi geld over om wat kleinschaliger leuke dingen organiseren en van dat vliegen wilden we toch al af. Alsof een here god ingrijpt als het lastig wordt. :-)

  12. 13

    @1: Kijk bijvoorbeeld naar griepprik, dat het ook niet altijd werkt, iedereen met risicogroepen zoals ik ook krijg jaarlijkse griepprik. Heb weleens een paar jaren overgeslagen, en dat was ik ook niet eens gauw ziek of griep. Klopt ook geen zier.

  13. 14

    @3: Ieder journalist heeft ook eigen interpretatie en of meningen daarover vizier op elke situatie, dat mag. Het is niks verboden.
    Alleen heb ik wel vaker moeite mee dat sommige journalisten te luidruchtig maken zodat er iets geloofwaardig van maakt. Dat valt me hartstikke tegen.
    Kijk bijvoorbeeld naar Telegraaf en zo wat. Het leven van sommige journalisten zijn niet professioneel net zo goed als Geert Wilders en Therry Baudet, de IVAN de VERSCHRIKKELIJKE’s typen dat je het ook niet wilt zien. Daar ben ik te allergisch voor. Net als andere sommige journalisten, evengoed hier sommige reacties ook zo erg onuitstaanbare en onmogelijke typen. Dat soort meningen tellen hier dus ook mee. Wie niet?

  14. 15

    @8: En je vraagt je ook af of China zelf allang bezig was met bepaalde testen uitvoeren, of hebben ze het nooit gedaan? Vast wel, dus het werkt ook zéér averechts, helaas.
    Want Nederland heeft onlangs 1 miljoen immuuntests van China besteld, daar gaat vast via bloedbank heen, van 7000 bloeddonors heb je 3% doorgemaakt. Dan is het 210 mensen mogelijk werkbaar, maar voor hoelang?? Dat is ook de vraag. Het aanval Corona is hier nog geen 3 maanden geleden en mensen lopen te traag, zeg maar hoe vinden wij allemaal uit met testen en nieuwe vaccin aanbrengen, nog niets … het gaat ook veel te snel voordat corona je hoofd grijpt, zonder jezelf te merken. Dat is griezelig.

    Zoals Karin zei is vaccin niet altijd de verlossing. Vaccin bevat zeker in vele medisch troepen en welke stoffen erbij brengen, werken ook niet altijd. Kijk naar HIV; Aidsremmers hebben het ook niet 100% antistoffen aangemaakt, ze moeten levenslang aidsremmers nemen en slikken.

  15. 16

    @15: Ik begrijp misschien je tekst niet helemaal en mijn reactie is ook een reactie op @0.

    Er is nog geen vaccin tegen HIV omdat het virus snel muteert dus snel van uiterlijk kan veranderen waardoor het elke keer onder de radar van het immuunsysteem door kan glippen. Daarom slikken HIV geinfecteerden aidsremmers; aids-remmers zijn er niet voor om antilichaamproductie op te wekken. Het HIV virus is een lentivirus en behoort dus tot een andere virusfamilie als Covid-19. Je kan dus niet zomaar zeggen tegen HIV is geen vaccin beschikbaar dus dan zal voor Covid-19 ook wel geen vaccin beschikbaar komen. Je kan twee virusfamilies niet 1:1 met elkaar vergelijken. Ook het griepvirus behoort tot een andere virusfamilie namelijk de influenzavirussen deze zijn ook niet 1:1 te vergelijken met Covid-19. Je kan dus niets zeggen over hoe lang je beschermt wordt door een vaccin; hoeveel boosts (meerdre injecties) je nodig hebt voor goede bescherming. Dit moet allemaal nog getest worden.

  16. 17

    @16: Klopt, nog geen vaccin tegen HIV, dat bedoel ik juist.

    Over je uitgebreide uitleggen begin ik het te snappen.
    Maar mijn bedoeling is ook: Zolang geen volledige vaccin is, moet men levenslang toch blijven nemen /slikken, die aidsremmers. Dat is geen blijvende geneesmiddel, maar altijd uitwerkingen die vaccin.

    Ook tegen Kanker is bijna nooit wat iets gevonden.

    Marian, zo te lezen heb je vast veel verstand van, echt goed om te weten, maar iedereen moet het toch weten dat vaccin niet altijd alles oplost als enige geneesmiddel, zo werkt het niet sinds HIV aidsremmers zijn nog steeds moeilijk te bereiken tot volledige geneesmiddel. Aidsremmers zijn geen geneesmiddelen maar verlengen van leven. Het houdt je ook constant bezig om niet te snel af te takelen.

    Je kunt ook zien aan welke vrienden van mij die het ook hebben, hun uiterlijk verandert ook behoorlijk, sneller ouder en andere gezichtvorm. Maar ze willen het toch leven verlengen.
    Hun keuze.

  17. 18

    @17: Als je een virusinfectie al hebt opgelopen helpt een vaccin ook niet meer. Een vaccin is bedoelt als preventie. Je laat het immuunsysteem het virus of een vorm van het virus zien zodat het als het nog een keer in je lichaam komt je lichaam sneller reageert en dan makkelijker en sneller het virus op kan ruimen. Vaccin is geen geneesmiddel. Aidsremmers onderdukken de vermeerdering van HIV (virus) eigenlijk zou je willen dat het in zijn geheel het lichaam uitgaat, maar dat moet eigenlijk je immuunsysteem doen. Maar dat immuunsysteem wordt juist geinfecteerd door HIV.

    Mensen kunnen wel genezen van kanker. Dat gebeurt door de kankercellen kapot te maken door chemo, bestraling, operatie en tegewoordig zijn ze hard bezig immuuntherapie. Kanker voorkomen lijkt mij zeer ingewikkeld. Kanker is het ongebreideld delen van cellen. Cellen in je lichaam delen sowieso al. Als dat ontspoort ontstaat kanker. Hoe je zou kunnen voorkomen dat de deling ontspoort weet ik niet. Omdat de achterliggende oorzaak in het genetisch materiaal zit. Er is een fout gemaakt waardoor de controle op de deling wegvalt. Die fouten kunnen op veel manieren ontstaan en deels ligt de oorzaak in het leven zelf.

    Ik heb er meer verstand van als een leek, maar minder verstand in vergelijking tot een viroloog (achtergrond laboratoriumscholen middelbaar en hoger en jarenlang in de praktijk werkzaam (biochemie en moleculaire genetica).

  18. 19

    @18: Uitstekend uitgelegd, dank je!

    Daarom is niet altijd professioneel genoeg om zo te zeggen bv. Als Rutte en Jonge zeggen: Ja We hebben de vaccin gevonden voor jullie…. Dan moeten ze wel oppassen dat vaccin NIET geneesmiddel is.
    Dan voorkomt te vroege juichen van slachtoffers en mensen…

    De corona beheerst nu alles en zeker niets overblijft die er niet meer is, komt toch overal aan je. Hoe voorkom je dan?

    Misschien ben ik wel naïef om nu te zeggen: “Wie maakt de lucht dan schoon?” , “Denk je dat corona in anderhalfmeter zo neervalt en doodplettert? Vast niet! Die corona kan op andere natuurlijke dingen vastgrijpen, hangt ook af welke stoffen Corona kan beheersen “. enzovoorts enzovoorts. Dan denk ik: “Hou op, daar lost je zorgelijke piekeren zelf niet op, Juut!”

    Ik ben ook niet zo’n geniale viruskenner of wetenschapper daarover, maar wel zekere Judith D’Arc met vlijmscherpe zwaard rondzwaaien! Zeker tegen Corona !!!!
    :)