Jos van Dijk, auteur op Sargasso

Waan van de dag

Rajoy opnieuw aan zet in Spanje

28 juni 2016 , 14:55 , door Jos van Dijk

De Spaanse conservatieve partij heeft opnieuw de verkiezingen gewonnen.

De parlementsverkiezingen in Spanje zijn uitgelopen op een teleurstelling voor links. De nieuwe ronde heeft weinig veranderingen gebracht in de verhoudingen zodat de vorming van een nieuwe regering er bepaald niet makkelijker door is geworden. De regerende PP won en kreeg 137 zetels, de socialisten (85) en de nieuw rechtse partij Ciudadanos (32)verloren. Unidos Podemos haalde 71 zetels, evenveel als Podemos in december, en slaagde er niet in de tweede partij van het land te worden. De PSOE en Ciudadanos verwierpen onmiddellijk het idee van PP-leider Rajoy voor de vorming van een driepartijencoalitie. Een minderheidskabinet van de PP behoort tot de mogelijkheden. Het Spaanse parlement telt 350 leden.

Foto: Nick Kenrick (cc)

Herkansing in Spanje

24 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Spanjaarden gaan zondag opnieuw naar de stembus om een parlement te kiezen dat in staat moet zijn om na een half jaar politieke onmacht een nieuwe regering samen te stellen. Vooral de sociale problematiek leidt, net als in andere Europese landen, tot steeds grotere politieke spanningen.

In Spanje wonen 380.000 Britse expats, meer dan in enig ander Europees land. Zij wachten in spanning af hoe het referendum over de EU gaat uitpakken en hopen dat Remain wint. Veel van deze, merendeels gefortuneerde pensionado’s, konden er zelf niet aan deelnemen omdat ze al vijftien jaar in het buitenland wonen. Een Brexit betekent voor de expats een onzekere toekomst. Allerlei gemeenschappelijke regelingen zullen moeten worden vervangen. Het gebruik van de lokale gezondheidszorg zal niet meer vanzelfsprekend zijn. Zakenmensen krijgen het moeilijker. Remigratie ligt voor de hand en dat zal naar verwachting ook de lokale Spaanse economie raken.

Spanje zou naar verhouding zwaar worden getroffen door een Brexit. Spanjaarden zijn daarom meer dan andere Europeanen voor behoud van het Verenigd Koninkrijk in de EU. Hun economie stagneert, de werkloosheid blijft hoog en de armoede neemt toe. In Trouw (€) kwamen gisteren inwoners van het Zuid-Spaanse Sanlúcar de Barrameda aan het woord. Bijna de helft van de beroepsbevolking is werkloos. ‘Elke dag mengen zich tussen de Afrikaanse verkopers van nep-merkzonnebrillen en dito voetbalshirts talloze autochtone Spanjaarden die hele vissen en kilo’s coquinas (schelpdieren) proberen te slijten.’ Illegaal. Velen verloren niet alleen hun baan maar ook hun huis. Ze kraakten een leegstaand appartementencomplex en knapten het zelf op. Veel vertrouwen hebben ze niet in de nieuwe verkiezingen. ‘We moeten het hier allemaal zelf doen.’

Foto: Tony Bowden (cc)

Moldavië tussen oost en west

17 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Moldavië is een arm, gespleten land tussen Oekraïne en Roemenië, op de geopolitieke grens van oost en west. Een deel kijkt naar Rusland, een ander deel verwacht het heil uit de EU.

Begin deze maand vond in Berlijn onder auspiciën van de OECD een conferentie plaats die tot nieuwe stappen zou moeten leiden voor de hereniging van de twee delen waaruit Moldavië sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bestaat. De besprekingen, waar ook Rusland, Oekraïne, de EU en de VS bij betrokken waren hebben weinig opgeleverd. De spanningen tussen Rusland en de NATO die sinds de oorlog in Oekraïne weer zijn opgelaaid zetten een enorme druk op de politieke situatie in Moldavië.

Transnistrië, het oostelijke deel van Moldavië, waar Russen in de meerderheid zijn, heeft zich al in 1990 afgescheiden en functioneert sindsdien als een niet erkende dwergstaat die beschermd wordt door de aanwezigheid van Russische troepen en verder ook economisch volledig afhankelijk is van Rusland. In de hoofdstad Tiraspol zetelt nog steeds de Opperste Sovjet als parlement. Het landsdeel is een reservaat van ouderwets sovjetcommunisme. Ze hebben goedkoop Russisch gas, de geheime dienst heet KGB, er wordt Russisch gesproken en er is geen McDonalds. In 2006 stemde een overgrote meerderheid van de bevolking in een niet-erkend referendum voor aansluiting bij Rusland. Sinds de bezetting van de Krim door Rusland in 2014 en de oorlog in Oost-Oekraïne is het separatisme weer opgelaaid.

Foto: Vincent Teeuwen (cc)

Rivaliteit van voetbalsupporters en foute spreekkoren

16 juni 2016 , 14:00 , door Jos van Dijk

OPINIE - Geen voetbal zonder rumoer van hooligans. Volgens de Schotse socioloog Waiton bestaat er een elitair vooroordeel over voetbalsupporters en worden zij zwaarder gecriminaliseerd dan anderen die zich misdragen.

De rivaliteit van voetbalsupporters brengt bepaald niet fijnzinnige omgangsvormen met zich mee. Er wordt onder invloed van overvloedig alcoholgebruik nogal eens stevig gevochten rond de stadions. En dan zijn er in het stadion nog de spreekkoren, de liedjes, de scheldpartijen over en weer, en de haatdragende uitingen tegen individuele spelers. In de wedstrijd van Ajax tegen Feyenoord van begin dit jaar had doelman Kenneth Vermeer van Feyenoord (ex-Ajax) het bijvoorbeeld zwaar te verduren. Hij werd voor ‘hoerenjong’ en ‘NSB’er’ uitgemaakt. Voor de wedstrijd werd een pop met zijn naam opgehangen alsof hij de doodstraf kreeg.

Regelmatig zijn er incidenten vanwege racistische of antisemitische uitingen. “We gaan op Jodenjacht” is een kreet, die al uit de jaren tachtig dateert, en inmiddels volledig is ingeburgerd bij voetbalsupporters die bij Ajax op bezoek gaan. De Ajax-supporters zelf gebruiken “Joden” als geuzennaam, en hangen naast het clubvaandel de Israëlische vlag. De reacties daarop van de tegenpartij worden door de buitenwacht opgevat als een kwalijke vorm van antisemitisme.

Net als in de gevechten buiten het stadion kennen de meest fervente supporters bij de wedstrijd geen enkele rem in hun uitingen. Ondanks alle maatregelen van de KNVB. Het aantal incidenten met spreekkoren in het Nederlands voetbal is volgens het Centraal Informatiepunt Voetbalvandalisme (CIV) wel gedaald van rond zeventig per seizoen in het vorige decennium naar rond de vijftig de afgelopen vier seizoenen. Misschien zijn we er inmiddels ook aan gewend? Terwijl de roep in de maatschappij en media om het stilleggen van een duel na elk incident groot is, wordt in de praktijk die stap nog zelden genomen.

Waan van de dag

Grote NAVO-operatie precies 75 jaar na nazi-invasie Rusland

14 juni 2016 , 21:52 , door Jos van Dijk

De Duitse oud-bondskanselier Gerhard Schröder vindt het geen goede zaak dat het Duitse leger 75 jaar na de nazi-invasie van Rusland in Polen de leiding neemt van een NAVO-oefening.

Voer voor mensen met gevoel voor geschiedenis. In juni 1941 verbrak Hitler het pact met de Sovjet-Unie en trok hij via Polen met zijn legers naar Rusland. Dat is volgende week precies 75 jaar geleden. Schröder verwijt de Duitsers gebrek aan sensitiviteit. In Rusland wordt op 22 juni altijd herdacht dat het land op die dag in 1941 werd binnengevallen door de nazi’s.

Foto: Jordi Boixareu (cc)

Catalaanse separatistenregering valt uiteen

10 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - De onafhankelijkheid van Catalonië is hoogst onzeker geworden na een conflict in de regionale regering over de begroting. Spanje maakt zich nu eerst op voor nieuwe parlementsverkiezingen na het vastlopen van de onderhandelingen over een nieuwe centrale regering.

Na eindeloze onderhandelingen kwam er in Barcelona begin dit jaar dan toch een regionale regering van verkiezingswinnaar Junts pel Sí (“Samen voor een Ja”) en de linkse CUP (Candidatura d’Unitat Popular). Artur Mas, de leider van de Junts pel Sí moest er zelfs voor worden opgeofferd omdat de CUP hem na zijn bezuinigingsbeleid in de vorige regering niet accepteerde als nieuwe premier. In zijn plaats kwam Carles Puigdemont. Maar bij de behandeling van de begroting voor 2016 kwamen de oude tegenstellingen tussen links en rechts in de nieuwe coalitie weer volop aan het licht. De CUP zette deze week de hakken in het zand en weigerde de begroting goed te keuren. Daarmee verliest de regering van Puigdemont de meerderheid en vallen alle toekomstplannen in duigen. De premier: ‘Het heeft geen zin een regeerakkoord goed te keuren en dan de begroting niet. Zonder stabiliteit kunnen we niet regeren. We hebben geen begroting, we hebben geen meerderheid, en dus moeten we ons afvragen welke garanties we nog hebben voor toekomstige akkoorden’

Foto: magro_kr (cc)

Polen onder druk

3 juni 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - De EU heeft de Poolse regering (opnieuw) onder druk gezet om wijzigingen in de benoeming van het Hooggerechtshof terug te draaien en de rechtsstaat te herstellen. De Polen zijn meer bezig met de economie. Migranten worden geweerd, behalve als ze uit Noord-Korea komen en bereid zijn slavenarbeid te verrichten.

Het conflict met de EU is ontstaan na het aantreden van de nieuwe regering van de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS). Die weigert drie rechters te aanvaarden die onder het vorige parlement zijn benoemd. Verder is een voor haar nadelige uitspraak van het hof nog steeds niet gepubliceerd in het staatsblad. De officiële waarschuwing, die commissaris Timmermans deze week heeft afgegeven, is een eerste stap. Bij een voortdurende weigering van Polen om te voldoen aan de eisen van de EU kan het proces leiden tot het onthouden van het stemrecht. Zover zal het niet komen want alle 27 andere lidstaten moeten met een dergelijke maatregel instemmen en er is weinig kans dat Orbán’s Hongarije Polen zal afvallen. De Poolse regering kan ook rekenen op de steun van Slowakije dat in juli het voorzitterschap van de EU van Nederland overneemt.

Polen wijst net als Hongarije elke bemoeienis van de EU met wat men noemt interne aangelegenheden van de hand. De Poolse regering weet zich ondanks heftige oppositie gesteund door een meerderheid van de bevolking, die de forse verhoging van de kinderbijslag en het minimumloon toejuicht. Tussen 2010 en 2015, dus in de periode van de vorige regering, is het aantal extreem-arme mensen gestegen van 5.8 tot 6.5 procent. Het aantal bijstandtrekkers steeg van 7,4 tot 12,2 procent van de bevolking.

Waan van de dag

Nederland draaischijf belastingontwijking wapenindustrie

2 juni 2016 , 18:02 , door Jos van Dijk

Zes van de tien grootste wapenbedrijven ter wereld ontwijken belasting via speciale holdings in Nederland.

Dat blijkt uit een vandaag door Stop Wapenhandel en het Transnational Institute uitgebracht onderzoeksrapport. Het rapport is naar aanleiding van de Panama Papers geactualiseerd, eerdere onderzoeksuitkomsten naar belastingontwijking door de wapenindustrie leidden reeds tot Kamervragen.

Onderzoeker Martin Broek: ‘Wij hebben de wereldwijde top-100 wapenbedrijven onderzocht. Uit onder meer de gegevens van de Kamer van Koophandel blijkt dat meer dan de helft van de wapenbedrijven brievenbusmaatschappijen in Nederland heeft. Het perverse is dat wapenbedrijven zelf vrijwel volledig afhankelijk zijn van overheidsuitgaven maar tegelijkertijd alles op alles lijken te zetten om zo min mogelijk belasting te betalen.’ Van elke twee dollar die wordt verdient met wapenproductie, gaat er een via een bedrijf met een financiële constructie in Nederland.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Cultuurboycot niet gerechtvaardigd

31 mei 2016 , 11:00 , door Jos van Dijk

OPINIE - Minister Koenders van Buitenlandse Zaken heeft vorige week verklaard dat oproepen tot boycot van Israëlische producten, desinvesteren of sancties (BDS) binnen het recht op vrije meningsuiting vallen. Maar boycot van kunst raakt aan datzelfde principe.

“Uitlatingen of bijeenkomsten betreffende BDS worden beschermd door de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van vergadering, zoals onder meer vervat in de Nederlandse Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens”, schreef de minister in antwoord op Kamervragen van Rik Grashof (GroenLinks). Een ‘open deur‘ vindt de Nederlandse organisatie DocP die hier de campagne voert.

Maar helaas niet meer zo vanzelfsprekend sinds Israëls kruistocht tegen de BDS-beweging al tot een verbod heeft geleid in Engeland, Frankrijk, Canada en de Verenigde Staten. Israël voert een geweldige druk uit op bevriende landen om de BDS-campagne te verbieden. Ook in de Tweede Kamer blijkt men daar gevoelig voor bij partijen als VVD, SGP, CU en PVV.

In Europa ging Zweden ons land voor met de weigering tegemoet te komen aan Israëls eisen. Gisteren sloot Ierland zich als derde land daarbij aan. In België is men er nog niet uit. In een petitie van voorstanders van BDS wordt de koppeling tussen de Israël-boycotcampagne en het “virus van het antisemitisme” ten stelligste afgewezen.

Foto: Európa Pont (cc)

Orbán gaat Europa veranderen

27 mei 2016 , 08:00 , door Jos van Dijk

ELDERS - Na Nederland en het Verenigd Koninkrijk gaat Hongarije de Europese Unie in september op de proef stellen met een referendum.

“Bent u het er mee eens dat de Europese Unie mag beslissen dat niet-Hongaarse burgers zich zonder instemming van het nationale parlement in ons land mogen vestigen?” Met deze vraag zet de Hongaarse premier Viktor Orbán de bijl aan de wortels van een gezamenlijk Europees asielbeleid. En van de toekomst van de Europese samenwerking in het algemeen. Want zoveel is duidelijk: als een lidstaat zich naar willekeur kan onttrekken aan gezamenlijk overeengekomen en door nationale parlementen geratificeerde regels en wetten is het einde in zicht van de EU.

De andere optie is natuurlijk dat Hongarije de EU verlaat. Premier Orbán is er van overtuigd dat het zover niet zal komen. Integendeel, hij denkt dat hij met zijn koers Europa kan veranderen. Want, zegt hij, overal in Europa keren mensen zich tegen de migratiepolitiek van de EU. Het gaat hier volgens hem niet om mensenrechten maar om veiligheid. Niemand geeft zomaar de sleutel van zijn huis aan vreemden. Brussel zal dit referendum niet kunnen negeren. Ook als het Europese Hof de eerder door Hongarije en Slowakije ingediende bezwaren tegen de quota-regeling van vorig jaar verwerpt zal het referendum laten zien dat niet de Brusselse elite, maar de inwoners van landen het voor het zeggen hebben in Europa, aldus de Hongaarse premier.

Waan van de dag

Opslag vingerafdrukken in databanken is onrechtmatig

25 mei 2016 , 20:42 , door Jos van Dijk

De Raad van State heeft vandaag geoordeeld dat de gemeentelijke (“decentrale”) opslag van vingerafdrukken onder de Paspoortwet onrechtmatig is wegens strijd met het recht op privacy.

Succesje voor de voorvechters van onze privacy

Waan van de dag

Chelsea Manning gaat in beroep

23 mei 2016 , 10:37 , door Jos van Dijk

Chelsea (voorheen Bradley) Manning gaat in beroep tegen de gevangenisstraf van 35 jaar voor het leveren van geheime documenten aan Wikileaks.

Manning stuurde in 2010 geheime overheidsinformatie naar Wikileaks. Daaronder de voor het Amerikaanse leger belastende beelden waaruit Wikileaks de film Collatoral Damage samenstelde. De klokkenluider werd verraden en kreeg na mishandeling in de gevangenis in 2013 35 jaar opgelegd.

Zie verder: Free Chelsea Manning