Israël en ‘geluk’

Het World Happiness Report presenteert zich elk jaar als een soort morele thermometer van de wereld. Landen worden gerangschikt op basis van hoe gelukkig hun inwoners zich voelen. Nederland scoort hoog, we staan op de zevende plek. Geen verrassing. Functionerende instituties, relatief weinig onzekerheid, een verzorgingsstaat die nog soort van overeind staat. En dan Israël, op plek 8. Ook hoog. Ook structureel. Daar wringt het. En niet een beetje ook. Want het rapport doet alsof het hier om een neutrale vergelijking gaat, terwijl het een politieke keuze maakt die het zelf nergens benoemt: Israël blijft gewoon meedoen. Alsof er geen context is. Alsof er geen structureel systeem van ongelijkheid bestaat. Alsof dat er simpelweg niet toe doet. Het Israël dat in deze lijst figureert, is geen neutraal afgebakende samenleving. Het is een staat die controle uitoefent over miljoenen mensen zonder gelijke rechten. Een systeem waarin rechten, bewegingsvrijheid en toegang tot middelen systematisch langs etnische lijnen worden verdeeld. Human Rights Watch en Amnesty International noemen dat expliciet: apartheid. En toch blijft Israël keurig in de ranglijst staan, alsof het hier om een willekeurig 'normaal' land gaat. Het rapport meet “geluk” via enquêtes onder de bevolking van een land. In dit geval betekent dat concreet: mensen die binnen het systeem vallen, die profiteren van economische stabiliteit, sociale voorzieningen en veiligheidssystemen. Mensen die beschermd worden door dat systeem. De Palestijnen die leven onder militaire bezetting, blokkades of in enclaves zonder volwaardige burgerrechten, worden eenvoudigweg buiten de meting gehouden. Officieel geen onderdeel van de staat, praktisch volledig afhankelijk van haar. Hun bewegingsvrijheid, hun economie, hun toegang tot water, energie en gezondheidszorg: allemaal gereguleerd door dezelfde staat die hoog scoort op 'geluk'. Het rapport negeert deze feiten compleet, het presenteert die score zonder enige fundamentele kanttekening. Geen asterisk, geen minimaal vereiste methodologische waarschuwing, geen reflectie op de vraag wie er niet wordt meegenomen. Alsof het volstrekt normaal is om het welzijn van de ene groep volledig te meten en dat van een andere groep systematisch te negeren. Het resultaat is een merkwaardige boekhouding. Het welzijn van de ene groep telt volledig mee. Dat van de andere groep bestaat simpelweg niet in de cijfers. Het rapport had een keuze. Het had Israël (en andere vergelijkbare landen) kunnen uitsluiten zolang er sprake is van structurele ongelijkheid en bezetting. Het had ten minste expliciet kunnen maken dat de cijfers slechts een deel van de werkelijkheid beschrijven. Het heeft geen van beide gedaan. En daarmee zegt het iets fundamenteels over hoe wij naar geluk kijken. Niet als een morele categorie, maar als een optelsom van binnenlandse tevredenheid, losgekoppeld van de gevolgen voor anderen.

Door: Foto: "happy!" by nolifebeforecoffee is licensed under CC BY-NC-ND 2.0

Closing Time | Soft Peaks

Pixel Grip is een band uit Chicago die ergens zwerft tussen gotic synthpop en electronic body music.

Het meeste weet mij eerlijk gezegd niet te bekoren, maar dit nummer van de plaat ‘Heavy Handed’ uit 2019 is behoorlijk catchy.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: "nikozz is licensed under CC BY-NC-ND 2.0

De mythe van ‘minder polarisatie’

De oproep tot “minder polarisatie” klinkt redelijk, bijna vanzelfsprekend. Wie kan er immers tegen zijn dat mensen elkaar weer wat beter begrijpen en in verbinding blijven. Echter, ze wordt opvallend vaak neergelegd bij links, alsof juist daar de bron van het probleem ligt.

Het idee van polarisatie veronderstelt symmetrie. Twee uitersten die verder uit elkaar drijven en een midden dat wordt uitgehold. In die lezing dragen beide kanten gelijke verantwoordelijkheid voor de verscherping van het debat. Die symmetrie is analytisch aantrekkelijk, maar ze schuurt met de werkelijkheid. Extreemrechts ontleent zijn politieke kracht namelijk juist aan conflict. Het denken in scherpe tegenstellingen, het construeren van een vijandbeeld, het benadrukken van culturele en etnische grenzen: het vormt de kern.

Tegen die achtergrond krijgt de oproep tot depolarisatie een merkwaardige lading. Ze richt zich vaak op progressieve stemmen die ongelijkheid, racisme of klimaatbeleid agenderen, en minder op de politieke stromingen die hun legitimiteit juist uit die tegenstellingen halen. De impliciete boodschap luidt dan dat het benoemen van structurele problemen al snel als “polariserend” geldt, terwijl het institutionaliseren van uitsluiting als een harde, maar begrijpelijke politieke positie wordt gepresenteerd.

Daar komt een tweede asymmetrie bij. Uitspraken of acties van een kleine, radicale minderheid aan de linkerkant worden door rechts routinematig uitvergroot en vervolgens als representatief gepresenteerd. Denk aan zogenaamde ‘woke’ en feministische excessen en acties van XR die geheel links worden aangewreven. Het frame schuift door: wat feitelijk vrij marginaal is, wordt behandeld als de norm en daarna als verwijt teruggelegd bij links als geheel. Aan de rechterkant lijkt een vergelijkbare dynamiek veel minder door te werken. Extreemrechtse posities lopen vaker naadloos over in wat als “gewoon” rechts wordt gepresenteerd, zonder dat die nabijheid dezelfde electorale of morele schade oplevert. Extreem rechtse demonstraties worden niet in dezelfde mate geïdentificeerd met rechts als geheel. De grens vervaagt, maar de consequenties blijven uit.

Foto: Fröknarna Salomon door Anders Zorn, via Wikimedia Commons, Public domain

Gezellig onvertaalbaar

Er bestaat een genre op het internet dat je de onvertaalbare-woordenlijst zou kunnen noemen. Het werkt zo: iemand verzamelt een stuk of wat woorden uit diverse talen waar geen equivalent voor bestaat in de taal aller talen, het Engels, zet er een foto van een aquarel bij als illustratie. Het Japanse komorebi (zonlicht dat door bladeren valt), het Deense hygge (een soort gezelligheid, maar dan op zijn Deens), het Portugese saudade (een soort weemoed, maar dan op zijn Portugees). Het zijn als je genoeg van dit soort woordenlijsten leest altijd dezelfde woorden, en trouwens ook altijd dezelfde aquarellen.

Het Nederlands komt in zulke lijstjes weinig voor, en dat is een schandvlek voor de mensheid. Wij hebben namelijk ook een aardig arsenaal aan woorden waarmee vertalers worstelen. Hieronder een poging tot inventarisatie; met de kanttekening dat ‘onvertaalbaar’ natuurlijk flauwekul is. Mededelingen in iedere taal kunnen worden omgezet in iedere andere taal. Maar we moeten iets doen voor onze language marketing.

Hier zijn er alvast zeven, het lijstje valt natuurlijk uit te breiden. Deze zijn er op geselecteerd om mensen te laten denken dat sprekers van het Nederlands een bijna net zo unieke kijk op de wereld hebben als Japanners, Denen en Portugezen.

1. Uitwaaien

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Walking in the Neon

Nog heel even over die electronicore van de afgelopen dagen (laatste keer, daarna val ik jullie er voorlopig niet meer mee lastig, beloofd!). Ik was die liedjes nog eens aan het luisteren, en toen bekroop me toch het gevoel dat dit wel heel erg lijkt qua stijl op wat de Finse experimentalisten van Waltari al in 1997 deden. Luister bijvoorbeeld maar naar Walking in the Neon. Misschien iets minder ‘core’ en iets meer metal, maar toch. Hoe dan ook: lang leven de eclectische muziek!

Foto: "In Zandvoortse klederdracht gestoken leden van het stembureau aan de Louis Davidsstraat 17, vrolijken de gemeenteraadsverkiezingen op. NL-HlmNHA 54036918" by Poppe de Boer is licensed under CC CC0 1.0

Hogere opkomst, grotere verharding

van Prof.Dr. Joop van den Berg

De Nederlandse politiek wordt sedert de eeuwwisseling gekenmerkt door drie verschijnselen die als schadelijk moeten worden beschouwd voor de democratie.[1] Ten eerste is de vluchtigheid van het kiesgedrag groter dan in andere Europese landen, groter zelfs dan in Italië. Daarnaast is er sprake van ernstige verbrokkeling van de meeste politieke partijen, voorop de grote oude volkspartijen. Ten slotte is er onmiskenbaar sprake van ernstige verharding van politieke tegenstellingen.

Deze drie verschijnselen zijn niet alleen te zien in de nationale politiek maar ook in de lokale democratie. Daarbij moet worden gezegd dat de sterke opkomst van lokale partijen geleidelijk de polarisatie in de gemeentelijke democratie eerder verzachtte dan versterkte. Er ontstonden op veel plekken betrekkelijk grote en redelijk stabiele lokale fracties, die weliswaar meestal lichtelijk naar rechts overhelden, maar de politieke verhoudingen vreedzaam en constructief hielden. De prijs daarvoor was een steeds lagere opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen.[2]

Gemeenten werden daarnaast, meer nog dan de landelijke politiek, geteisterd door verbrokkeling: grote partijen werden ‘middelgroot’ en daarnaast kwamen er reeksen kleine partijtjes. Ter linkerzijde is die fragmentatie wel wat verminderd door het samengaan van GroenLinks en de Partij van de Arbeid en de bijna-verdwijning van de SP. Daar staat verdere verbrokkeling aan de rechterzijde van het politieke spectrum tegenover. De volatiliteit van het kiesgedrag richt zich bovendien nog meer op nationale partijen dan op de grote lokale lijsten, die opmerkelijke stabiliteit tonen.

Foto: Jonathan Hunt on Unsplash

Medicijnen voor mineralen

Regeringen proberen een gebrek aan moraal over het algemeen te verdoezelen met mooie praatjes. Niet zo de regering Trump. Die grossiert in acties die gespeend zijn van elk moreel besef maar verbergt ze niet en presenteert ze aan de rest van de wereld als standaard machtsinstrument en chantagemiddel. Deals. De nieuwste slachtoffers zijn de 1,3 miljoen HIV patiënten in Zambia. Zij lopen het risico geen medicijnen meer te krijgen als het land de Amerikanen niet tegemoet komt inzake de winning van mineralen.

“We kunnen onze prioriteiten alleen veiligstellen door openlijk en op grote schaal onze steun aan Zambia in te trekken,” staat in een concept memo dat door medewerkers van het Afrika-bureau van het ministerie is opgesteld voor minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en gelekt is naar de New York Times. Na rigoreuze bezuinigingen op alle ontwikkelingshulp is de Amerikaanse regering nu onderhandelingen gestart met afzonderlijke Afrikaanse regeringen. Die krijgen aanzienlijk beperkte hulpbedragen voorgeschoteld onder nieuwe voorwaarden. De financiering voor de gezondheidszorg zou volgens berekeningen van een NGO met 69 procent dalen voor Rwanda, met 61 procent voor Madagaskar, met 42 procent voor Liberia en met 34 procent voor Eswatini, waar een kwart van de volwassenen met HIV leeft. De Zimbabwaanse regering heeft zich onlangs teruggetrokken uit de onderhandelingen, omdat de eisen met betrekking tot het delen van gegevens en biologische monsters een onaanvaardbare inbreuk op de soevereiniteit vormden. Activisten in Kenia hebben de overeenkomst van dat land om soortgelijke redenen voor de rechter gebracht. 

Closing Time | Toegift: Blue

“Nog een liedje, nog een liedje!”. Na het overweldigende succes van The Browning van gisteren, doen we er gewoon nog een. Nou ja, ik vul ‘em gewoon voor u in, want als ik dit nummer klaarzet is die van gisteren nog helemaal niet gepubliceerd. Maar toch. Wegens de overweldigende bijval die er zou moeten zijn en wellicht inmiddels geweest is, doen we een toegift: Blue.

Ja, daar hadden we eerder een cover van gedaan, maar dat was death metal gemixt met klassiek, en dat is natuurlijk héél wat anders dan deze electronicore versie. Toch?

Closing Time | The Browning

‘Electronicore’: een fusie van metalcore met diverse soorten elektronische muziek, als ik Wikipedia mag geloven. Dat is wat The Browning maakt, dan weten jullie het vast. Het nummer Not Alone komt oorspronkelijk van hun debuutalbum Burn This World UIT 2011. Dat is recent opnieuw uitgebracht als Burn This World [EVOLVED], en daar komt deze versie van. Nieuwsgierig naar het verschil met het origineel? Zoek het op en laat weten wat er anders is, en welke beter, in de comments!

Chuck Norris overleden. Hoe dan

Het is nu officieel: Chuck Norris is overleden. Op 86-jarige leeftijd. Volgens zijn familie “in vrede”, wat op zich al verdacht is, want vrede was normaal gesproken iets dat zich pas aandiende nadat Chuck Norris een kamer had verlaten.

Er is dan ook enige verwarring over de feiten. Want laten we eerlijk zijn: Chuck Norris gaat niet dood. De dood gaat Chuck Norris. En verliest. Dit voelt meer als een administratieve correctie in de realiteit. Een soort bugfix in het universum, waarbij iemand per ongeluk “sterfelijk” heeft aangevinkt in zijn profiel.

Volgende