Alle wegen in Wikipedia leiden naar het weten

Ik weet een spel met Wikipedia. Kies een willekeurig artikel, klik op de eerste link in de lopende tekst, vervolgens op de eerste link van de pagina waar je dan belandt, en zo door. Je mag steeds alleen de eerste link gebruiken. Op de Engelse Wikipedia gebeurt er al sinds jaar en dag iets opmerkelijks: bijna elk artikel komt vroeg of laat uit op één en dezelfde pagina — Philosophy. Een Wikipediaan ontdekte het verschijnsel omstreeks 2011. Het gold toen voor meer dan negentig procent van de artikelen bij Philosophy, en in 2016 zelfs voor ongeveer 97 procent. De verklaring is waarschijnlijk dat de eerste link van een artikel meestal verwijst naar een iets algemener begrip. Het artikel over de hond leidt naar ‘zoogdier’, dat naar ‘dier’, dat naar ‘organisme’, en zo klim je stap voor stap van het concrete naar het abstracte, tot je bij het meest abstracte begrip van allemaal aankomt — en dat is kennelijk de wijsbegeerte. Het spel legt zo een soort verborgen ladder bloot: een rangorde van begrippen die de hele Engelstalige encyclopedie ongemerkt doortrekt. Maar dat geldt niet voor alle talen. Het Duits, Frans en Russisch lijken weliswaar op het Engels, maar het Italiaans komt vaker uit bij psychologie; sommige Oost-Aziatische edities belanden eerder bij ‘mens’ of ‘aarde’, en het Japans vertoont helemaal geen duidelijke convergentie. Elke taaleditie heeft haar eigen voorkeursbestemming. Ook het Nederlands zou afwijken, aldus het Wikipedia-artikel over het fenomeen. Daar werd ik weethebberig van: waar leidt de Nederlandstalige Wikipedia dan wél naartoe? Ik besloot het te tellen. Tocht De methode is eenvoudig. Men neme duizend willekeurige artikelen en volge vanaf elk daarvan de eerste gewone link in de tekst, net zo lang tot het pad ofwel in een eindeloze lus terechtkomt, ofwel doodloopt bij gebrek aan een volgende link. De uitkomst: in het Nederlands leiden de Wikipediapaden níét naar de filosofie. De pagina Filosofie wordt door amper 0,9 procent van de paden onderweg aangedaan, en is nooit het eindpunt. In plaats daarvan stroomt bijna alles samen in drie kleine lussen (in een lus verwijst een pagina naar een andere pagina die weer terugverwijst naar het beginpunt): ‘Kennis ↔ Weten’ (38,7 procent), ‘Illusie ↔ Werkelijkheid’ (26,7 procent) en ‘Mening ↔ Subjectiviteit’ (23,5 procent). Samen vangen die drie bijna negen van de tien artikelen in de Nederlandstalige Wikipedia. Opvallend genoeg zijn het alle drie eenvoudige lussen van twee pagina’s: de encyclopedie blijft aan het eind heen en weer pendelen tussen twee begrippen die elk naar de ander verwijzen. Doodlopende paden zijn er nauwelijks — slechts 4,8 procent komt uit op een pagina zonder links. Gemiddeld duurt de tocht een stuk of tien stappen — de meeste reizen tellen tussen de zes en twintig klikken, met een enkele uitschieter naar boven of beneden. [caption id="attachment_369329" align="aligncenter" width="500"] Eindbestemming van duizend willekeurige Nederlandstalige artikelen[/caption] Mensensoort De grote trechter loopt via ‘Wetenschap → Kennisverwerving → Kennis → Weten’: de pagina Wetenschap alleen al komt in ruim een derde van alle paden voor. Een voorbeeld: vanaf ‘Grand Prix Formule 1 van Monaco 1975’ bereik je in dertig stappen, via de autosport, machine, hout, organisme, leven, heelal, sterrenkunde en natuurwetenschap, ten slotte de lus Kennis ↔ Weten. Elke Wikipedia heeft haar eigen zwaartepunt, en dat van het Nederlands is de kennis zelf. Nu raken de drie belangrijkste lussen dan wel weer aan kernbegrippen van de kennisleer: kennis – wetenillusie – werkelijkheidmening – subjectiviteit. De Nederlandstalige Wikipedia raakt dus wel het hart van de wijsbegeerte — alleen niet met het wóórd Filosofie. Deze ontologie is ook een wankel bouwwerkje. Doordat alles door een handvol knooppunten loopt, zou één bewerking van de eerste link op ‘Kennis’ of ‘Wetenschap’ van de ene dag op de andere honderden artikelen een andere kant op sturen. Het spel zegt minder over de structuur van de wereld dan over de wonderlijke (en bewonderenswaardige) mensensoort die Wikipedia-artikelen bewerkt. [caption id="attachment_369330" align="aligncenter" width="283"] Wikipedia nederlands eerste-link-netwerk[/caption]

Door: Foto: De Wikipedia Denker - gemaakt met ChatGPT

Closing Time | Brighter Than A Thousand Suns

Bij het luisteren van God For Hire, van Brighter Than A Thousand Suns, kan het niemand ontgaan dat ze écht heel erg hun best doen om de jaren-80 synth-pop (electro-synth? Denk ik? Iemand? Ik zit niet zo in muziekstijlen waarbij niet geschreeuwd wordt – maar in ieder geval jaren 80!) beeld en geluid te benaderen. Ik denk dat het ze aardig lukt.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Nacht van de vluchteling 2026 - afbeelding Stichting Vluchteling

Ongekende verbondenheid en solidariteit met vluchtelingen

NIEUWS - Was directeur Benoit De Gryse van Stichting Vluchteling verrast dat de Nacht van de vluchteling records brak wat aantal deelnemers en opbrengst van donaties betreft?

De verbondenheid en solidariteit die we hier voelden was ongekend. Zeker in een tijd waarin de steun aan mensen op de vlucht onder druk staat.

De eerste Nacht van de vluchteling was in 2010. Toen wandelden 400 deelnemers van Rotterdam naar Den Haag (de opbrengst van deze sponsorloop heb ik niet kunnen  vinden). Door de jaren heen namen aantal deelnemers en opbrengst van de donaties gestaag toe. En nu is met 10.000 deelnemers en 2,1 miljoen euro aan donaties een nieuw record gevestigd.

Kijken we naar de cijfers van de vorige jaren, dan had de directeur het natuurlijk een beetje kunnen zien aankomen.

Dit initiatief is bedoeld om vluchtelingen in crisisgebieden te helpen. De opbrengt van dit jaar gaat naar noodhulp in Libanon, Somalië, Afghanistan, Burkina Faso, Oekraïne en DR Congo. Stichting Vluchteling zorgt daar onder andere voor voedsel- en waterhulp, medische zorg en onderdak.

Stichting Vluchteling  is voor haar werk natuurlijk niet alleen afhankelijk van één jaarlijkse nachtwandeling.  De giro 555-actie ‘Samen in actie voor slachtoffers Midden-Oosten’ eind 2024, leverde 25, 6 miljoen euro op. Stichting Vluchteling mocht daar 1,7 miljoen euro van ontvangen, waarvan tot vorig jaar oktober 500.000 euro is besteed aan hulp voor 4.380 mensen in Noord-Libanon (voor hygiëne-, baby- en educatiepakketten, matrassen en dekens) en werden drie collectieve opvanglocaties opgeknapt.

Foto: Laryngoscopy Public domain, via Wikimedia Commons

Hoe gender klinkt

COLUMN - Een van de genoegens van de oudere wetenschapper is dat je alles voor je ogen steeds ingewikkelder ziet worden. Neem gender. Ik herinner me nog onderzoek van zo’n dertig jaar geleden naar de vraag of mannen anders klonken dan vrouwen. Ja, was het interessante antwoord: mannen hebben gemiddeld bijvoorbeeld een lagere stem, maar dat kan niet alléén aan verschillen in lichaamsdeel liggen. Deels bleek het verschil namelijk cultureel bepaald: in sommige landen spreken de mannen lager en de vrouwen hoger dan in andere landen.

Gezien vanuit het heden was dit natuurlijk alleen maar een klein eerste barstje in het idee dat mannen mannen zijn en vrouwen vrouwen en dat daarmee alles gezegd is. Als het gaat over hoe iemand klinkt speelt natúúrlijk iemands lichaamsbouw mee – hoe groot het strottenhoofd is, hoe lang de mondholte, enzovoort – maar ook sociale identiteit. Soms praten vrouwen om hun vrouwelijkheid te tonen net wat vrouwelijker.

Stevige uitspraken

Inmiddels denken onderzoekers veel genuanceerder over dit soort dingen. Ze erkennen bijvoorbeeld dat er mensen zijn die zich niet in de tweedeling man-vrouw laten stoppen. En dat er verschillende manieren zijn om een indeling te maken: door het aan mensen zelf te vragen, door je te richten op het gender dat mensen bij de geboorte is toegekend, door mensen in een vragenlijst voor te leggen in hoeverre ze in eigen ogen aan ’typisch mannelijke’ of ’typisch vrouwelijke’ eigenschappen te voldoen, of in hoeverre ze in hun jeugd als jongetje of meisje werden opgevoed.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Closing Time | Dragonforce

Dragonforce staat bekend om hun powermetal met muzikaal-technische hoogstandjes. Summum is waarschijnlijk Through the Fire and the Flames, wat ooit gebruikt werd in de categorie ‘heel moeilijk’ bij de game Guitar Hero. Ik heb het nooit gespeeld, maar vermoed dat deze gitaarstukjes in het echt onder de knie krijgen nog een stukje lastiger is.

Foto: Jannes Jacobs on Unsplash

Albanees bouwproject van schoonzoon Trump gelieerd aan drugshandel

Het Albanese Openbaar Ministerie heeft 20 arrestatiebevelen uitgevaardigd en meer dan 100 miljoen euro aan bezittingen in beslag genomen, berichtte Balkan Insight deze week. Het onderzoek richt zich op vermeende drugsgeldstromen naar grote bouwprojecten in Albanië, waaronder een resort dat wordt gepromoot door familieleden van Donald Trump. Centraal figuur bij de onderzochte bouwprojecten is Artur Shehu, oorspronkelijk afkomstig uit de Albanese kuststad Vlora, nu wonend in Florida. Het OM heeft documenten die betrekking hebben op overleg dat Shehu onder andere op Aruba voerde over de logistiek van de cocaïnehandel in Latijns-Amerika, grondtransacties in de Albanese hoofdstad en langs de kustlijn van het land, en ontwikkelingsprojecten met betrekking tot hoogbouw en toeristische resorts. Follow the Money ontdekte hoe de vastgoed- en drugsmaffia fiscaal worden aangestuurd via anonieme Nederlandse brievenbusmaatschappijen, die opereren onder ons gunstig belastingregime. 

Het begon allemaal vijf jaar geleden. Ivanka Trump en haar man Jared Kushner ontdekten op hun vakantie het onbewoonde Albanees eilandje Sazan niet ver van de stad Vlora. De goudgele, verlaten stranden en prachtige natuur maken het een van de laatste ongerepte gebieden langs de Adriatische kust. Zakenman Kushner zag er een kans voor profijtelijke investeringen en toevallig (?) kwam hij de Albanese premier Edi Rama tegen die maar al te graag aan zijn wensen voldeed. Juridische belemmeringen voor ontwikkeling van luxe resorts in een beschermd natuurgebied werden ongedaan gemaakt. Begin dit jaar heeft de Albanese regering Kushners initiatief de status van strategische investeerder toegekend nog voordat er een businessplan en haalbaarheidsonderzoek was overlegd. Kushner wil ook een beschermd natuurgebied op het schiereiland Zvërnec bij Vlora ontwikkelen. De besloten vennootschap Zvërnec South Adriatic Development stuurt het project juridisch en financieel aan. Deze entiteit is in bezit van de vergunning, structureert de aandelen en sluist gelden door naar het Albanese eiland Sazan en het schiereiland Zvërnec. Eind 2024 keurde de regering het gebied goed voor ontwikkeling door Kushners private equity firma Affinity Partners. Het onderzoek van het OM naar de drugsgeldstromen heeft onder andere betrekking op het land in Zvërnec van Artur Shehu waar Kushner nu zijn resort wil bouwen.

Foto: Directie Voorlichting (cc)

Geen asielcrisis, maar een bestuurscrisis

COLUMN - Nederland heeft volgens een groot deel van de politiek een asielcrisis. Dat horen we inmiddels al jaren. De crisis is zo hardnekkig dat kabinetten vallen, verkiezingen worden gewonnen en verloren, en talkshows er bij herhaling hun zendtijd mee vullen. Een uitzicht op een einde aan deze crisis lijkt ver achter onze horizon te liggen. Louter omdat het verkeerd gelabeld wordt en daarmee de focus op de echte oorzaken en oplossingen achter valse retoriek verborgen blijft.

De situatie in Ter Apel is geen bewijs van een oncontroleerbare migratiestroom. Wie noodopvang na noodopvang zag verrijzen, zag geen onverwachte ramp. Wat zichtbaar werd, was het resultaat van jarenlang beleid waarin opvangcapaciteit systematisch werd afgebouwd terwijl iedereen wist dat vluchtelingenstromen niet zouden verdwijnen. Dat is ongeveer alsof een gemeente de helft van haar brandweerkazernes sluit en vervolgens concludeert dat er een brandweercrisis is zodra er ergens brand uitbreekt.

De Nederlandse overheid behandelt asielopvang nog steeds als een incidenteel probleem. Alsof oorlogen, vervolging, politieke instabiliteit en klimaatgerelateerde migratie uitzonderingen zijn die elk moment voorbij kunnen zijn. De werkelijkheid is natuurlijk anders. Vluchtelingen zullen blijven komen. Niet omdat Nederland zo aantrekkelijk is, maar omdat conflicten en menselijke ellende niet ophouden bij de buitengrenzen van Europa.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | The Fall of Asterion

Pfff. Het is heet, vies, plakkerig, en iedereen is hartstikke gaar van het weer. Hier tenminste. Dan maar ff iets met een beetje energie, wellicht wordt u er wakker van, en heeft u nog iets aan uw avond. Vergeet niet de ramen open te gooien (zodat het nog een beetje afkoelt binnen, en wellicht willen de buren meegenieten van het moois van The Fall of Asterion van Fleshgod Apocalypse).

Foto: "The Strait of Hormuz" by NASA Johnson is licensed under CC BY-NC-ND 2.0

Iran: van sancties naar servicepakket

Voor de oorlog was de status quo helder. Iran zat onder sancties, had beperkte toegang tot internationale markten en werd door Washington en Tel Aviv behandeld als een probleem dat met maximale druk vanzelf kleiner zou worden. De VS hadden de militaire overmacht in de regio, Israël had de politieke rugdekking, en het nucleaire dossier leverde de permanente rechtvaardiging voor dreiging, bombardementen en stoere taal van mannen die oorlog vooral zien als een communicatiestrategie met explosieven.

Na de oorlog ligt er een (uitgelekt) voorlopig akkoord waarin Iran opvallend weinig, of eigenlijk zelfs niet, kleiner is geworden. Mocht het waar zijn, dan stopt de strijd op alle fronten. Ook bondgenoten moeten zich eraan houden, waardoor de tekst impliciet ook de strijd tussen Israël en Hezbollah raakt. Dat alleen al is een interessante uitkomst: Iran wordt niet geïsoleerd, maar erkend als partij die invloed heeft op de regionale brandhaarden. Voor een land dat zogenaamd op zijn plek moest worden gezet, is dat een vrij ruime plek geworden.

Nog aardiger wordt het bij de wederzijdse belofte om zich niet meer met elkaars binnenlandse aangelegenheden te bemoeien. Trump had na de eerste aanvallen nog gefantaseerd over regimeverandering in Iran. Nu belooft Washington datzelfde regime met rust te laten. Blijkbaar is de dictatuur na een paar maanden oorlog weer voldoende legitiem om er ordentelijk afspraken mee te maken. Principes zijn mooi, zolang ze niet in de weg staan van olieprijzen.

Dierenwelzijn: de rotte appels krijgen na 13 jaar inflatiecorrectie

De verhoging van boetes voor bedrijven die dieren mishandelen wordt gebracht als harder optreden tegen “rotte appels”. Alleen vertelt het verhaal daarachter eigenlijk meer: de boetes zijn sinds 2013 niet verhoogd en worden nu met 40 procent aangepast, volgens de overheid zelf op basis van de inflatie.

Dat is een nogal schrale definitie van daadkracht. Wie dierenwelzijn serieus neemt, laat sancties niet dertien jaar langzaam verdampen terwijl bedrijven intussen gewoon door kunnen rekenen. Dan is deze verhoging geen principiële aanscherping, maar achterstallig onderhoud aan een boetestelsel dat kennelijk jarenlang weinig politieke urgentie had.

Closing Time | Let’s Make a Better World

Luister naar Dr. John (1941 – 2019), de ‘Night Tripper’ die vanuit het eeuwige ons toezingt er toch maar het beste van te maken.

Zo gezongen, zo geswongen, in een heerlijke New Orleans blues:

The world we know was built on skills
But that alone don’t count
Without the sweat and toil of mine, it wouldn’t be worth a dime
You got to live and give, share and care
Really put some love in the air
When your neighbor’s down, try to pick him up
Nobody can live in despair

Closing Time | Bela Lugosi’s Dead

Met hun debuutsingle ‘Bela Lugosi’s Dead’ (1979) bracht het roemruchte Bauhaus (1978 – 2022) een ‘in  memoriam’ over de dood van Dracula. Dat wil zeggen: de acteur Bela Lugosi, die in 1931 de rol van Dracula vorm gaf in de gelijknamige film.

Volgens de Wikipedia mag dit werk de eerste gothic rock plaat genoemd worden.

Bauhaus roept de overledene tot leven (Bela Lugosi’s dead / Undead, undead, undead / Bela’s undead / Oh, Bela, Bela’s undead). Dracula leeft nog voort, maar Bela Lugosi is in 1956 toch echt naar het eeuwige vetrokken.

Volgende