De Yesilgöz-coup

Foto: Minister Yesilgöz bij persconferentie na de ministerraad CC BY Rijksoverheid

COLUMN - Dilan Yesilgöz wil een fundamentele reset en de balans herstellen. Hoogste tijd om de balans op te maken.

Maar eerst die ‘fundamentele reset’. Op moment van dit schrijven heeft mevrouw Yesilgöz, noch een van haar kompanen uit de libertaire VVD-hoek, gepreciseerd wat we daar onder moeten verstaan. Mogelijk zingt de term al langer rond binnen VVD-kringen, sinds Mark Rutte er mee op de proppen kwam in het debat over het eindverslag van informateur Tjeenk Willink (TK, 12 mei 2012).

Het was de heer Segers (SGP) die toen “de voorman van de VVD ging bevragen op zijn ideeën over een andere bestuursstijl, over dualisme en over een dienstbare overheid”. Segers zag in het verslag allerlei onderwerpen genoemd (migratie, veiligheid, middenklasse), maar geen opmerkingen over “de uitvoering, versterkingen van de uitvoering en een hervorming van het belastingstelsel naar een stelsel zonder toeslagen”.

Rutte zei al langer met die materie bezig te zijn, “ook vanwege de heftigheid van het debat op 1 april” (Parlement.com: Nacht van Rutte (2021): ‘Geen actieve herinnering’, waar een motie van afkeuring tegen hem was aangenomen).

Rutte zei:

We moeten een fundamentele heroriëntatie maken op de verhouding tussen kabinet en Kamer, zodat uiteindelijk de relatie tussen Nederlander en overheid kan veranderen. Die fundamentele heroriëntatie moet erop gericht zijn dat het grote debat weer plaatsvindt op de twee plekken waar dat moet plaatsvinden. Dat is in de ministerraad op vrijdag. (…)
Dat betekent dat ook de Kamer een andere rol krijgt, want als dat kabinet zonder die tussenwereld van al dat overleg met die voorstellen naar de Kamer gaat, is het regeerakkoord het enige waarop je kunt terugvallen. Daar heb je afspraken over gemaakt, maar dat is wat mij betreft beperkt.

Rutte vatte zijn lange betoog nog eens samen:

Nog een keer: waar moet het toe leiden? Een fundamentele reset tussen Kamer en kabinet, het politieke debat terug in de ministerraad en daarmee paradoxaal en complementair terug in de Kamer en zo veel mogelijk weg met die tussenwereld.

Nogmaals: Yesilgöz heeft vooralsnog niet uitgelegd wat zij onder een ‘fundamentele reset’ verstaat, maar het heeft er alle schijn van dat het niet is wat Rutte destijds benoemde als ‘een andere rol voor de Kamer’ en ‘het regeerakkoord (met beperkte afspraken) is het enige waarop je kunt terugvallen’.

Het huidige kabinet is, zo hebben D66, CDA en VVD afgesproken) volgens die beginselen geformeerd. Wil een minderheidskabinet toch tot resultaten kunnen komen, zal er met wisselende meerderheden in de Tweede en Eerste Kamer geregeerd moeten worden. De coalitiepartijen hebben daarvoor de ruimte hebben om met de oppositie te praten.

De VVD kreeg een hartverzakking toen bleek dat het gevolg van die afspraak is, dat je niet altijd volledig je zin kan krijgen. En, nog gruwelijker, dat er een deal gesloten kan worden met een partij (PRO) waar de VVD alles voor wil doen om die ook maar een half vingerkootje invloed te geven.

Yesilgöz  en haar VVD riep meteen de revolutie uit door met een grote mond ‘fundamentele reset!’ te roepen. Wat niet anders inhoudt dan: ‘jongens, ik heb me vergist, dus twee dingen: herschrijf het regeerakkoord, hier heb je ons verkiezingsprogramma, neem dat integraal over’ en ‘meerderheden met linkse partijen zijn verboden’.

Het ontbreekt er nog aan dat ze als minister van Defensie niet de Koude oorlog uitroept tegen partijen waar bij elkaar 1.368.631 kiezers hebben gestemd. Maar alles nu zo onder druk zetten om je eigen zin door te drammen (en voortvarend regeren voor de zoveelste keer te vertragen), mag gerust een coup worden genoemd.

Reacties (1)

Hans Custers #1

Zoals je apparaten met een reset weer terugzet naar de fabrieksinstellingen, zou de politiek dat ook kunnen doen. Terug naar de fabrieksinstellingen van het staatsrecht, zoals die in de Grondwet staan. Artikel 45:

1. De ministers vormen te zamen de ministerraad.
2. De minister-president is voorzitter van de ministerraad.
3. De ministerraad beraadslaagt en besluit over het algemeen regeringsbeleid en bevordert de eenheid van dat beleid.

(Overigens vroeg ik me af of de opmerking van Yeşilgöz over het mislukte experiment van het minderheidskabinet door iedereen verkeerd wordt begrepen. Misschien wil ze gewoon erkenning voor alle moeite die ze heeft gedaan om dat experiment te laten mislukken?)

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Selecteer tekst in het artikel of een reactie om die te citeren. Een regel die begint met > wordt ook een citaat.

*
*