COLUMN - Op de Waddeneilanden is een groep bewoners een petitie gestart tegen de plannen van Rijkswaterstaat om een aantal Natura2000 gebieden volledig af te sluiten. ‘De maatregelen zoals die nu zijn gepresenteerd’, schrijft de stichting Wij zijn de Wadden, ‘dreigen het Waddengebied voor bewoners, ondernemers en bezoekers ingrijpend te veranderen. Traditioneel en cultuurhistorisch medegebruik, waaronder recreatief gebruik, komt hierdoor ernstig onder druk te staan of verdwijnt zelfs geheel.’
Aanleiding tot de actie onder de leuze ‘Vrije vogels, vrije mensen’ is een nieuw ecologisch beheerplan voor het Waddengebied vanaf 2028. Daarin wordt voorgesteld ter wille van het ecologisch herstel van de Wadden de toegang te verbieden tot enkele natuurgebieden zoals de Boschplaat op Terschelling, de Vliehors op Vlieland en De Balg op Schiermonnikoog. Rijkswaterstaat noemt het ‘ecologenschetsjes’ en minister Karremans verzekerde de actiegroep in juni op een bijeenkomst in Den Helder dat er geen concrete plannen zijn om natuurgebieden af te sluiten. Volgens de minister zijn fouten gemaakt in de communicatie over de toekomstige beheerplannen. “Als er op de eilanden een beeld is ontstaan dat niet overeenkomt met onze intenties, dan is er wat misgegaan in de communicatie.” De actiegroep is er niet gerust op. De groep wil niet alleen een petitie met handtekeningen aanbieden aan de Tweede Kamer, maar ook volwaardig meepraten over het toekomstig beheer van de eilanden.
Wij zijn de Wadden is een gezamenlijk initiatief van bewoners van alle Waddeneilanden. In het bestuur van de stichting zijn ondernemers sterk vertegenwoordigd. Een citaat uit hun beginselverklaring: ‘Wij geloven in een toekomst waarin natuurbeleving, leefbaarheid, lokaal ondernemerschap en respect voor het landschap hand in hand gaan. Waar ruimte blijft voor stilte, kleinschaligheid, ontmoeting en verwondering. Waar bezoekers niet alleen consumeren, maar zich ook verbonden voelen met het gebied waar zij te gast zijn.’ De stichting pleit voor bescherming van de natuur, maar vreest kennelijk dat al te ingrijpende maatregelen ten koste gaan van de mensen die nu op de eilanden wonen en afhankelijk zijn van het toerisme. Betrokkenheid bij de ‘vrije vogels’ komt in de communicatie wat minder duidelijk uit de verf, nog afgezien van het feit dat natuur wel wat meer omvat dan onze gevederde vrienden.
Ondanks mijn liefde voor de Wadden en alle mooie woorden van de actievoerders heb ik de petitie niet ondertekend.
Allereerst: wie zijn de ‘wij’ uit de slogan? ‘Wij zijn de Wadden verbindt eilanders, bewoners, ondernemers, kunstenaars, gasten en liefhebbers van het Waddengebied,’ schrijven de initiatiefnemers. En ook: ‘Dit gebied is niet alleen van ons. Het is van iedereen die hier ooit vrij heeft geademd en begreep wat ruimte betekent.’ Maar zit daar nu niet precies het probleem? Natuurbescherming vereist naar mijn idee een veel bredere coalitie dan hier wordt gepresenteerd. Mensen zijn niet meer dan een deel van de natuur, we zijn er in hoge mate afhankelijk van. En tegelijkertijd zijn we ook verantwoordelijk voor het ecologisch verval. Natuurbescherming en -herstel vereisen in de huidige omstandigheden van natuurvernietiging en afname van de biodiversiteit dat mensen bereid zijn een stapje terug te doen. Niet voor de natuur als iets anders, iets buiten ons, maar voor de toekomst van de natuur waar we zelf deel van uitmaken, als een ongedeeld geheel, voor de toekomst van alles wat ons mensen, vogels, vissen, flora en fauna in leven houdt. Precies dit besef mis ik in verhalen over een mogelijk verstoorde balans tussen mens en natuur.
Ik weet niet of je met een bredere benadering van natuurbeheer uitkomt op sluiting van de genoemde Natura2000 gebieden. Wat ik wel weet is dat zo lang we niet uitgaan van de breedst mogelijk coalitie voor de behartiging van de belangen van de natuur als geheel de mens als machtigste partij aan het roer blijft en de vervuiling en vernietiging door zal gaan.
Daar komt nog iets bij. Met alle begrip voor de zorgen van alle eilandbewoners, fietsenverhuurders op Schiermonnikoog en huifkarexploitanten op Terschelling, de Wadden hebben in Europa een breder belang. Ze zijn niet voor niets door de UNESCO verklaard tot werelderfgoed. Dat betekent dat we de toekomst van het gebied moeten beschouwen als algemeen belang en dus onderwerp van het beleid dat het Rijk en de EU namens ons voeren. Er is niets op tegen daarbij de expertise van eilandbewoners in te schakelen. Maar een stelling als ‘Wij zijn de ogen en oren van het Wad’ klinkt mij, net als de naam van de actiegroep zelf, toch iets te arrogant. De insteek van de actiegroep lijkt erg op: wij eilandbewoners die weten wat hier speelt versus de overheid die niet wil luisteren. En dat is een bekend frame dat nog los van de belangen van vogels en mensen bepaald zorgwekkend is.
Reacties (13)
Nee dat is helemaal niet arrogant, wij in Den Haag zullen wel even voor jullie provinciaaltjes op jullie eilandjes wel gaan bepalen wat goed voor jullie is.
En dat is ook gewoon spijkerhard de waarheid, een overheid die gewoon haar zienswijze over de veer verbinding naar de eilanden gewoon doordrukt terwijl de eilanden liever iets anders wilden, een overheid die gewoon een stroom kabel aanlegt waar het eiland tegen is etc etc.
Nee, zo werkt democratie niet. Lokale belangen gaan niet altijd automatisch voor op bredere belangen. Of, algemener gesteld: democratie betekent niet dat je altijd je zin krijgt. (Al snap ik best dat in sommige regio’s het gevoel heerst dat ze wel vaak de klos zijn. Dat is niet altijd onterecht. Maar je hebt ook de types die zich als stampvoetende kleuters gedragen zodra er iets gebeurt dat ze niet bevalt.)
En dat nog los van de vraag of zo’n lokale actiegroep ook echt de mening van de meerderheid van de lokale bevolking vertegenwoordigt
En dit is dus precies hoe je de lokale democratie om zeep helpt, bredere belangen gaan nooit voor op de mensen die er daadwerkelijk wonen.
Dus we moeten maar ophouden met het aanleggen van bijvoorbeeld snelwegen of spoorlijnen? Of nieuwe woonwijken?
Lokale democratie gaat om lokale belangen, nationale democratie om nationale belangen. Zo moeilijk is het niet.
Met andere woorden: je lult maar wat.
Was je even vergeten dat inzake verbreding van de A27 de rechter lokale belangen toch echt wel belangrijker vond dan jou bredere belang en die bredere belangen gewoon van tafel veegde.
Probeer nou eerst eens even na te denken, voor je dit soort domme dingen roept. Ik zeg nergens dat lokale belangen niet meegewogen moeten worden in beslissingen. Je had dat best zelf kunnen bedenken, als je niet zo druk bezig wat met het halen van je eigen gelijk.
De lokale belangen waarvoor Wij zijn de Wadden nu opkomt zijn vooral korte termijn belangen. Natuurbescherming met een bredere insteek is ook in het belang van de eilandbewoners en hun nageslacht. Het tragische is dat zij dit niet (willen) zien omdat ze gefocust zijn op instanties die ze beschouwen als hun vijand.
Nee het tragische is dat die instanties niet snappen waarom ze als vijand gezien worden, dat vijandige komt niet uit de lucht vallen he, eilandbewoners hebben jaren van slechte ervaringen met die instanties die hun nu wel even komen vertellen hoe hun moeten gaan leven.
Over arrogantie gesproken.
Niemand vertelt ze hoe ze moeten “leven”, wel dat ze ruimte moeten vrijhouden voor natuur e.d.
Het tragische is dat de veel mensen niet willen accepteren dat ze onderdeel van een groter geheel zijn en de natuur valt daar ook onder.
Dat ze een inkomen moeten vergaren is normaal, maar als je mensen de vrije loop laat dan hadden de Wadden er overal als de kust van Belgische badplaatsen uitgezien: één muur van flatgebouwen.
De hoofdreden dat de wadden er juist nu zo niet uitzien is omdat de eilanders dat niet zien zitten en dergelijke dingen via de lokale democratie aan banden hebben gelegd waardoor er dus niet ongebreideld voor toeristen gebouwd mag worden.
Het vijandige komt niet uit de lucht vallen. Soms is het terecht. Maar het komt voor een deel ook van mensen die zich gedragen als stampvoetende kleuters, die hun snoepjes niet willen delen. Die vinden dat een democratie in zou moeten houden dat zij altijd hun zin moeten krijgen. Jij profileert je nadrukkelijk als iemand uit deze groep
Nee die mensen vinden dat hun lokale democratie het laatste woord moet hebben over hun leefomgeving, wil je inspraak over de leefomgeving in de wadden? Dan verhuis je maar lekker vanuit Den Haag naar de wadden en dan mag je mee praten, maar Den Haag wil niet mee praten, Den Haag wil gewoon beslissen en die domme provinciaaltjes die niet weten wat goed voor hun is moeten gewoon hun bek houden en uitvoeren. Jij profileert je nadrukkelijk als iemand uit die groep.
Snap je werkelijk niet dat je precies bevestigt wat ik zeg?
Al had ik het calimerogedrag van die typische stampvoetende kleuter nog niet expliciet genoemd. Wel fijn dat je dat ook nog even demonstreert.