Zeerovers

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Er is een kans dat het samenvalt: op een zonnige vrijdag dit najaar sluit ABN Amro zijn hoofdkantoor op de Zuidas, terwijl een paar kilometer verderop, in de Vijzelstraat, het Gemeentearchief zijn deuren opent in het fantastische gebouw De Bazel, waar ABN Amro tot 1999 zijn hoofdzetel had.
Het gebouw is vernoemd naar architect Karel Petrus Cornelis de Bazel, die in 1916 de opdracht kreeg het te ontwerpen voor de Nederlandsche Handel-Maatschappij, één van de rechtsvoorgangers van ABN Amro.
Ook toen al waren bankiers kien. De Bazel voerde namens de gemeente de stedenbouwkundige supervisie over de zogenoemde Vijzelstraattraverse, waarvoor hij de smalle Vijzelstraat met liefst 22 meter wist te laten verbreden!
De bankiers dachten: die man moeten wij voor ons laten werken, hij is niet alleen een veelgeprezen architect, in zijn dubbelrol kan hij allerlei gemeentelijke beperkingen omzeilen.
Rijkman Groenink, de geplaagde bestuursvoorzitter van ABN Amro, is een liefhebber van kunst en architectuur. Onlangs werd een nieuw landhuis voor hem en zijn vrouw opgeleverd, pal aan de Vecht, ontworpen door de architecten van MVRVD, de bouwmeesters van het Nederlandse paviljoen op de wereldtentoonstelling in Hamburg en de controversiële VPRO-villa in het Mediapark in Hilversum.

Voor zijn huis op het landgoed bij de Vecht kreeg Groenink bij zijn eigen bank een hypotheek van 4,8 miljoen euro. Dat is één van de aantrekkelijke kanten van werken bij een bank: je krijgt een forse korting op het rentepercentage en je betaalt geen afsluitprovisie.
Per jaar betaalt Groenink circa 200.000 euro rente aan de bank, maar door die prettige Nederlandse hypotheekrenteaftrek krijgt hij daarvan de helft van de fiscus terug. Met andere woorden: burgers in Nederland, de belasting-betalers, betalen 100.000 euro per jaar mee aan de hypotheekkosten van Groenink, die daardoor op een koopje leent.
Dit is een verlate suggestie voor Wouter Bos, die vorige week in alle eerlijkheid liet blijken dat er weinig instrumenten zijn om het grote graaien aan banden te leggen. Maar deze maatregel is simpel: breng een plafond aan in de aftrek van hypotheekrente, stel de grens bijvoorbeeld bij 400.000 euro. Maar de kans daarop heeft de PvdA voor een appel en een ei weggeven tijdens de kabinetsformatie, toen Jan Peter Balkenende families zoals de Groeninks niet in de problemen wilde brengen.

Groenink, dé strateeg van ABN Amro, kent ongetwijfeld het meesterschap van De Bazel. Hij was een uitzonderlijk gekwalificeerde ambachtsman, in denken en doen. Hij meende dat vernieuwing in de architectuur moest voortkomen uit een terugkeer naar ambachtelijkheid.
Daarom hield hij zich intensief bezig met meubelkunst en glaswerk. De tapijten die hij ontwierp en het meubilair voor de privékantoren van de bankiers zijn praktisch én sierlijk, een mengvorm van Hollandse nuchterheid en oosterse, Egyptische invloeden.
Groenink lijkt als vernieuwer te falen. Toen hij aantrad als voorzitter van de raad van bestuur, liet hij in zijn arbeidsovereenkomst vastleggen dat hij in geval van verkoop van de bank een bonus krijgt van zeventien miljoen euro, zo meldde het altijd goed geïnformeerde Financieele dagblad.
Het is een sterk staaltje van graaien: je krijgt de kosten van je concern niet onder controle, de koersstijgingen blijven achter in vergelijking met die van de concurrenten en analisten hekelen je beleid omdat zij ABN Amro als een rommeltje beschouwen. Dus openen zeeroverkapitalisten, zoals het hedgefonds TCI, de jacht. Maar dat is geen probleem, het levert in elk geval een beloning op van 17 miljoen euro.
Intussen zien al die gewone bankmedewerkers, met een modaal salarisje, hun werkgemeenschap naar god gaan. Wat hen rest, is een bezoek aan de glorie van De Bazel, straks het Gemeentearchief.

  1. 1

    100.000 euro per jaar mee aan de hypotheekkosten van Groenink

    Jaja… Tuurlijk… De belastingbetaler betaald… grr. Aftrek iemand?
    Felix koopt zijn Hema slip in de uitverkoop met 30% korting? Dus de Hema betaald 30% van zijn luxueuze ondergoed?
    Alsof Groenink niet uit eigen zak 10 bijstandsuitkeringen betaald…

  2. 4

    @ Chinaman
    “Alsof Groenink niet uit eigen zak 10 bijstandsuitkeringen betaald…”

    Onzin… gaan we een held van hem maken door een soort ‘liefdadigheidswerk’ op hem te projecteren?
    ohoh, wat moeten we dan (weer) blij zijn met dat soort mecenassen.
    Die de weg weten bij alle (wel erg grote) douceurtjes.
    Daar zit de pijn, is mijn mening.

    En (erg suggestief van mij natuurlijk, dus ‘foei’): misschien betaalt ie ook maar een deel van z’n belastingen ‘hier’ – die ook best voor de JSF kan worden ingezet.
    Maar ook daar ben je misschien niet tegen :-)

  3. 7

    Hehe, zo ken ik Felix weer, even bepleiten om de hypotheekrente aftrek (HRA) te beperken. Onder het mom van die vieze grootverdieners (om hoeveel mensen gaat het eigenlijk) moeten even oprotten met hun fiscale voordelen, tenslotte zijn ze rijk genoeg.

    Enne Felix, in wat voor huis woon jij? Koop of huur? Afbetaald of hypotheek? ik doe een gok, de hypotheek blijft net onder de 4 ton?

    *gaapt, en dacht dat we deze discussie pas weer bij de volgende verkiezigen gingen houden.

  4. 8

    @wies
    Hoe bedoel je? Volgens onze doorgaans zeer goed geïnformeerde columnist ontvangt hij 100.000 euro korting voor tegen een percentage van iets van 50%. Hij had dus minimaal 200.000 moeten betalen. Korting 50% is dus nog steeds 100.000 betalen. Bijstand is voor een alleenstaande ongeveer 830 per maand dus hij draagt naar ratio minimaal 120 maanden bijstand af. 10 jaar bijstand of 10 bijstandstrekkers een jaar, waarschijnlijk meer. Als hij elders z’n inkomen ontvangt zal hij geen aftrek krijgen.
    Natuurlijk gaat er ook geld naar JSF, gezondheidszorg, onderwijs en het ambtenaren apparaat. Daar hebben ik en jij niet zo voor gekozen, maar het is wel via een democratische weg tot stand gekomen.
    Zeiken dat iemand gebruik maakt van regelingen… Mag dat ook als iemand bijstand of stufi ontvangt?

  5. 9

    @Maria van Empel
    Het is nog niet zeker of de deal doorgaat. Aandeelhouders mogen nu verkopen voor een lager bedrag dan het aandeel nu waard is. Lijkt me niet echt interessant.

  6. 12

    @8 e.a.; ik weet nog een leuke… dat huis kostte 4.8 miljoen euro. Bij een nieuwbouw huis is dat dus inclusief 19% BTW… Door het bouwen van dat huis heeft hij dus ook dik 9 ton aan BTW betaald. Ook belasting dus. Pas na 9 jaar lang hypotheekrente aftrek heeft hij het BTW bedrag terugontvangen… (en alweer een andere 9 ton betaald).

    Die BTW van Rijkman’s huis is overigens ook goed voor bijna 1100 maanden bijstand.

  7. 13

    Los van het belastingtechnische verhaal is het natuurlijk vanuit menselijk oogpunt gewoon schandalig dat deze meneer zoveel geld te besteden heeft. Omdat hij een trukje kan dat wij niet beheersen hoeft hij toch niet zoveel meer te verdienen?

  8. 18

    Ah, dat bedoelde hij. Dat heeft niets te maken met een overname/verkoop, het is althans niet direct daaraan gerelateerd. Dat kon hij ook verdienen als de koers van AAB zou stijgen zonder overname. Dat de koers stijgt bij overname betekent dat er sprake is van waardestijging (agv. synergie) en dus verdient hij met zijn opties en aandelen, dat is niet vreemd. Het is dus een nogal tendentieuze formulering die Rottenberg gebruikt.

    Dat er mensen worden ontslagen is natuurlijk niet leuk voor de betroffenen, maar ontslagen uit efficientie oogpunt zijn vanuit economisch oogpunt natuurlijk niet slecht. Efficientie creeert welvaart. Het is daarentegen wel een verzwakking van de concurrentie op de markt. De vraag is dan: waar ligt het optimum?

  9. 20

    @8 Nee, Die € 200.000,- moet RG jaarlijks aan de ABAM betalen. En dat bedrag mag je van je belastbaar inkomen aftrekken, zodat je over die € 200.000,- geen belasting hoeft te betalen, hoogste schijf = 50% = € 100.000,- voordeel.

    Maar FR heeft ons advies van vorige week niet opgevolgd om nog eens de basis-principes van het kapitalistische systeem te recapituleren.

    RG is gelijk te stellen met een ondernemer, die lenen niet om van het maandsalarisje de hypotheek af te lossen; die hebben gewoon € 4,8 mil. op de bank staan of die die hebben van accountant het advies gekregen een leuke internationale financiële constructie aan te gaan voor zijn aandelenputopties via de Bahama´s, Curaçao en Isle of Man.

  10. 21

    @Sjors: hij heeft wellicht langer doorgestudeerd en in ieder geval harder gewerkt dan jij en vele anderen, dus ik misgun hem dat salaris niet.

    En hij kan kennelijk truukjes die anderen niet kunnen, waardoor hij meer waard is dan anderen. Het is net als met voetballers: voor veel topspelers geldt dat als ze niet zo goed konden pingelen, ze gewoon karretjesduwer in de supermarkt waren geworden. Ze verdienen alleen zo goed omdat heel veel mensen ze dat ene kunstje willen zien doen.

    Ik snap die afgunst van veelverdieners niet. Het maakt je eigen prestatie/salaris niet minder en dit soort mensen zijn gewoon nodig om de economie te laten draaien. Je moet natuurlijk wel zorgen dat je ze een rechtvaardige financiele bijdrage aan de maatschappij laat leveren, maar dat is gewoon een kosten/baten analyse. Als je te hard knijpt, vertrekken ze naar het buitenland, dus je moet ze genoeg voordeel gunnen van hun inspanningen om hier te blijven.

    Of hadden jullie liever gezien dat hij zijn nieuwe huis in Lanaken had gebouwd ipv aan de Vecht?

  11. 22

    @Cole
    Jajaja, vanaf de andere kant geredeneerd kom je op bijna hetzelfde uit.
    Ik neem trouwens aan dat RG geen PUT-opties heeft. Dat gaat hem dan nu wel erg veel geld kosten.

  12. 24

    Die Chinaman, de moedige verdediger van de nieuwe rijken.

    In mijn persoonlijke poll van beste polemist strijdt hij met Felix R. om de eerste plaats.

  13. 26

    @London Calling, ah het aan Nozick ontleende Wilt Chamberlain argument. Niet slecht, maar daarmee ben je natuurlijk nog wel verplicht om aan te tonen dat Groenink al dit geld kreeg vanwege zijn geweldige talenten die zo worden gewaardeerd door zijn klanten, in plaats van dat hij in een netwerk van old boys is opgenomen en dit salaris van de Raad van Cies heeft toebedeeld gekregen.

    Als je dat dan lukt, danben je nog gehouden aan uitleggen, waarom gewaardeerde talenten aan gedeeltelijke redistributie in de weg staan, als daarmee bijvoorbeeld de aow van de ouders van gewaardeerde talenten gefinancierd kan worden is hij daar zelf ook beter mee af.

  14. 27

    @23: Wellicht, maar dat is niet de reden waarom de eerstgenoemden meer krijgen dan de laatsgenoemden.

    Niet slecht, maar daarmee ben je natuurlijk nog wel verplicht om aan te tonen dat Groenink al dit geld kreeg vanwege zijn geweldige talenten die zo worden gewaardeerd door zijn klanten, in plaats van dat hij in een netwerk van old boys is opgenomen en dit salaris van de Raad van Cies heeft toebedeeld gekregen.

    Heb jij, als pleitbezorger van een extensievere redistributie, niet de bewijslast? Toon jij maar eens aan dat iemand die rijk wordt en zich aan de letter van de wet houdt, die rijkdom op ‘oneerlijke’ wijze heeft vergaard.

  15. 29

    Nee, JSK, dat hoeft dan weer niet, want ik en een hoop anderen vonden het al onrechtvaardig omwille van de enkele hoogte van het bedrag. Als je (ic Londen calling) daar dan tegenin gaat met het Chamberlain argument dat die hoogte gerechtvaardigd is vanwege de talenten van die man, dan moet je toch op zijn minst volledig aantonen dat Groenink zo talentvol is en omwille van die talenten zo gewaardeerd wordt.
    Maar verder lijkt het me niet iets dat zo moeilijk is om aan te tonen, het is openbaar wie er waar in de Raad van Toezicht zit en hoeveel verdient.

    Ik zie hier dat opmerkelijk genoeg Groenink een relatieve buitenstaander is:
    http://www.elite-research.org/pub71.html?/2005obn.html
    Interessante site verders! Het verschil tussen 1987 toen de ABN Amro nog een spin in het web was en dat door de dubbelcommissariaten dit vrij drastisch omlaag gaat.
    Blijft de vraag waarom Groenink dan zoveel moet verdienen, het kan toch niet zijn omdat wij joelend om zijn talent onze spaarcentjes het allerliefst naar de ABN Amro brengen. Heeft meer iets te maken met alternatieven.

  16. 30

    Ik ben het ook wel eens met verschil in inkomen tussen mensen, maar waarom moeten de verschillen zo groot zijn? Dat doet toch absoluut geen recht aan de verhouding tussen de gedane arbeid en het nut voor de samenleving.

  17. 31

    Nee, JSK, dat hoeft dan weer niet, want ik en een hoop anderen vonden het al onrechtvaardig omwille van de enkele hoogte van het bedrag.

    Dus niemand mag meer dan (zeg maar iets) twee miljoen euro per jaar verdienen, regardless van prestaties? Als je dat ‘principe’ (of dogma, wat je wil) al hebt, waarom nog verder nadenken?

  18. 32

    @30: Zucht. Is dat onderbuik die ik hoor spreken?

    Waarom moet jij supersnel internet hebben? Dat staat toch in geen verhouding tot de dooddoeners die jij neerzet op Sargasso? Of vind je in dat geval wel dat jouw eigendomsrecht niet gebaseerd is op ‘sociaal nut’ maar op hoe je aan dat eigendom bent gekomen: op een eerlijke wijze.

  19. 33

    @31: Ik vraag me af welke prestaties je levert om twee miljoen per jaar de verdienen (en dan bedoel ik verdienen in de oorpsronkelijke betekenis, niet als in een salaris hebben/bonus krijgen van). Dan moeten we het toch echt al hebben over de grootste helden uit de nederlandse geschiedenis.

  20. 34

    Ik had het niet over het bedrag dat hij verdient, maar over zijn hypotheekrenteaftrek die hij onverkort terugkrijgt.
    Ik ben niet per se voor een grens aan topinkomens, maar dan moeten die niet dwars door alle horizontale asymptoten schieten. Wbt regardless prestaties. Als je goed gelezen had dan zag je dat ik niet geheel onwillig tegenover dit argement stond. Integendeel hoor, johan cruijff mag wat mij betreft verdienen wat we hem met zijn allen gunnen, moet ie zich niet laten oplichten natuurlijk. Maar bewijs maar eens dat groenink een johan cruijff in bankiervorm is.
    Het lijkt me dat je daar gegeven

    http://www.quotenet.nl/2007/04/20/115726.php
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Rijkman_Groenink
    http://www.klokkenluideronline.nl/modules.php?op=modload&name=News&file=article&mode=flat&order=0&sid=414

    een behoorlijk zware dobber aan hebt.

  21. 35

    Oh voor 34 had ik te lang gezocht, dat verwijst naar 31; Bismarck inderdaad, dat is de vraag. Wat voor talent kan een bankier hebben dat hem dat een dergelijk inkomen rechtvaardigt. Volgens mij heeft dat meer te maken met een graai-talent. Echt geen lekkere vent, die Groenink. En dan toch maar even een ad autoritam. Professor Pim was het met mij eens. :D

  22. 36

    Ja, ja.. ik heb ook wel eens een baas gehad die geen knip voor de neus waard was maar wel mooi 4x zoveel verdiende. Schande was dat… tegen dat soort graaiers moet nu eindelijk eens worden opgetreden…

  23. 37

    Van der Hoeven (Ahold) was lang een cruyff in ceo land: je hoeft geen bijzondere prestaties te leveren, men (de wijsheid van de markt) hoeft je slechts te geloven/volgen.

  24. 38

    “toen Jan Peter Balkenende families zoals de GroenLinks niet in de problemen wilde brengen.”

    Snapte het pas na twee keer lezen…

  25. 39

    Het zijn natuurlijk eigenlijk twee discussies hier:
    1. Heeft die Rijkman Groening kwaliteiten die een hoog salaris rechtvaardigen. Ik ken de man niet, maar het schijnt dat de algemene opinie die vraag ontkennend beantwoordt. Ik vind dat eigenlijk een vrij oninteressante discussie, maar als je eraan begint, kan je iedereens salaris wel ter discussie stellen. Ik ken genoeg kasmedewerkers bij “De Bank” die mijns inziens veel te veel verdienen voor de ondermaatse service die ze leveren, dus dan kan dat salaris aan de top er ook nog wel bij.

    2. Meer in het algemeen, is het rechtvaardig dat sommigen veel meer verdienen dan anderen?

    Mij lijkt dat in een vrije samenleving en in de private sector punt 2 een zaak is tussen werkgever en werknemer. Multinationals en ‘bestuurders’ zijn geen van beiden groepen in de samenleving die bescherming van de overheid behoeven, dus laat ze het maar lekker zelf uitzoeken. In de publieke sector is een kosten/baten analyse natuurlijk wel gerechtvaardigd, want dan gaat het over de besteding van het geldpotje van de samenleving.