Tales from the Pipe: hoe jongerenwerk kan helpen

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Hieronder een een stuk van Kaj Leers, dat eerder op zijn eigen blog verscheen.

Dreiging van het mes (Foto: Flickr/mnd.ctrl)

Dit is het verhaal van Ali, een dappere Turkse jongen die zich wist te ontrekken aan een uiterst curieus en gewelddadig nieuw fenomeen in Nederlandse probleemwijken: een nieuw soort ?peer pressure? die iedereen naar beneden trekt. “Jij bent een van ons, en zal een van ons blijven!”

Ik woon in de Diamantbuurt, die buurt in Amsterdam die altijd in het nieuws komt als een bontkraagje in Rotterdam een buschauffeur afrost. Waarom? Gewoon, omdat hier wel eens wat gebeurt, meestal veroorzaakt door luie, kansloze, gefrustreerde mocro’s en hun kleine broertjes.

Dat is één keer uit de hand gelopen waardoor een gezin weggepest werd – er zat véél meer achter dat verhaal, echt waar – en sindsdien rijden de camerateams van EenVandaag, Netwerk, Hart van Nederland en weet ik veel na het plaats delict nog even door naar de Diamantbuurt. Een paar shotjes voor achtergrond en diepgang. Staan ze meestal te filmen in een lege straat waar zo af en toe een bejaarde achter een rollator oversteekt. Daarvan wonen er hier immers meer dan er hangende bontkraagjes zijn.

Erger kan het zijn in Zuideramstel, aan de overkant van de Jozef Israëlskade waar ik vlakbij woon. Daar gebeurde in het kader van ‘de multiculturele samenleving’ enkele maanden geleden iets wat mij echt deed verstommen.

Het draait om een Turkse jongen die opgroeide in een erg rumoerige wijk in Zuideramstel. We noemen hem Ali voor het gemak. Ali had een droom. Hij kon goed tekenen, had hij ontdekt, en hij wilde graag architectuur gaan studeren, een HBO-opleiding. Hij was goed op weg, zat op de HAVO, waar hij opviel door zijn tekenkunsten.

Dat alleen al was zijn Marokkaanse vriendjes uit zijn straat een doorn in het oog. Die bontkraagjes deden immers allemaal VMBO, daar hadden ze bewust voor gekozen want de Nederlandse samenleving is toch kut, en het mocht niet zo zijn dat een van hen zomaar als een kikker uit de kruiwagen zou springen.

En dus kreeg Ali van zijn vriendjes een waarschuwing. Hij moest zijn droom aan de wilgen hangen. Anders zouden ze hém aan een wilg hangen.

Let wel, dit waren Ali’s ‘vrienden’. Jongetjes met wie hij vroeger voetbalde op het plein om de hoek. Met wie hij, daarvoor, in de zandbak tussen de hondendrollen en de kattenstront speelde.

Ali wist niet goed hoe hij moest omgaan met het dreigement. ’s Avonds zat hij bang en droevig aan de bar in het lokale jeugdhonk, waar jongeren door de gemeente ingebonjourd worden om maar van de straat af te zijn. Dan hebben de kiezers er geen last van. Maar in dat jeugdhonk zat hij omdat zijn ‘vrienden’ dat eisten. Het was immers hun jeugdhonk, waar ze aan de deur hun messen en andere wapens inleveren.

Ali deed iets heel moedigs. Tijdens één van die vele avonden benaderde hij een jongerenwerker, die slim genoeg was om te weten dat hij niet te openlijk in gesprek moest gaan met Ali waar zijn ‘vrienden’ bij waren. Dus spraken ze op een later moment af. Ali vertelde de jongerenwerker wat hem overkomen was.

De jongerenwerker spoorde Ali aan om toch zijn droom na te jagen. De HAVO afmaken en dan gaan voor die HBO-opleiding. Ali stemde, na lang aandringen, toe. Dat lekte al snel uit, en het beviel Ali’s ‘vrienden’ allerminst.

Op een dag, niet lang na het gesprek met de jongerenwerker, kwam Ali voorover gebogen het jongerencentrum binnen strompelen. Zijn ‘vrienden’ hadden hem te pakken genomen. Ze hadden hem ‘gestraft’ omdat hij hun waarschuwing in de wind geslagen had. Enkele van zijn ‘vrienden’ hielden hem vast, terwijl een ander bontkraagje stoer een mes in zijn buik ramde. “Jij bent een van ons, en zal een van ons blijven,” riep iemand.

Ze lieten hem vallen en gaven hem een paar schoppen na. Hij wist op te staan, maar in plaats van naar het ziekenhuis te gaan of de politie te bellen, ging hij naar het jongerencentrum. Daar was toevallig dezelfde jongerenwerker, die hem zonder dralen een auto inwerkte en naar het ziekenhuis bracht, waar de wonde werd behandeld.

“Dit is een steekwond, wij zijn verplicht daar melding van te doen,” zei de behandelend arts in de Eerste Hulp. Maar Ali wilde dat niet, weigerde ook aangifte te doen. Gevraagd naar het waarom, was Ali’s antwoord: “Mijn vader en de vader van de jongen die mij stak, gaan altijd samen naar de moskee. Het zou een schande zijn.” Ali wist de jongerenwerker om te praten, gek van angst dat als er aangifte werd gedaan of als er een melding van kwam, de raderen van politie en justitie in werking zouden treden. Dan zou er zeker ook een keer wraak op hem worden genomen.

Die avond zat Ali stilletjes en bijna stikkend van de pijn met een drukverband aan de dis bij zijn ouders, die hij niets durfde te vertellen. Ali had ook nog broertjes die in de wijk moesten kunnen leven.

De jongerenwerker wist niet goed wat hij moest doen, maar ging uiteindelijk achter Ali’s rug om en schakelde meer gespecialiseerde straatwerkers in. Die kwamen onmiddellijk in actie, en benaderden Ali. Hij werd zo goed als afgesloten van zijn ‘vrienden’, kreeg directe begeleiding. Zijn familie ook.

Het laatste nieuws, dat ik vandaag hoorde, is dat Ali is aangenomen op een kunstacademie. Hij woont nog steeds in dezelfde wijk, waar zijn ‘vriendjes’ lui en verveeld als uitkijk fungeren voor dealers.

“Ik laat me niet meer intimideren door een paar van die opgeschoten kut- Marokkaantjes,” zou Ali onlangs gezegd hebben.

Ik ben heel blij voor Ali, en hoop met heel mijn hart dat hij zijn dromen waarmaakt, zoals ik dat voor vrijwel iedereen hoop.

Behalve voor die ‘vriendjes’. Maar ja – dat denken of zelfs zeggen, dat is nou juist óók weer deel van het probleem.

  1. 1

    Een nieuwe fenomeen? Nee zeg, even serieus. Kom eens langs en ik zal je de littekens laten zien, resultaat van pesterijen (zo’n veertig jaar geleden)omdat ik altijd de hoogste cijfers van de klas had.
    Ben ik mee gestopt en was net slim genoeg om met telkens matige voldoendes de rest van de studieloopbaan te vervolgen.
    Wil je meer van die verhalen? Die zijn er.

    Maar verder wel aardig dat hier een poging wordt gedaan aan te tonen dat jongerenwerk wèl helpt:
    – de schoffies van straat
    – de pareltjes er tussen uitvissen en daasdwerkelijk helpen.

  2. 3

    @1: dat wilde ik net ook al zeggen: dit is helemaal geen nieuw fenomeen. Het is al tientallen jaren bekend, dat de sociaal economische status van mensen de studieresultaten ‘beïnvloed’. De normale verklaring daarvoor (dat mensen uit betere kringen / wijken hun kinderen beter begeleiden en meer stimuleren) is al een uiting van precies hetzelfde ‘peer pressure’ fenomeen.

    Neem daarbij, dat vele mensen zelf ook graag ‘ergens bij willen horen’ en het is duidelijk, dat er vaak niet eens pesten of geweld aan te pas hoeft te komen, om mensen toch al aan die peer pressure te laten voldoen.

    Dat jongerenwerk erbij kan helpen om jongeren te helpen daar aan te ontsnappen is dan ook geen verrassing. Wel goed dat het weer eens gezegd wordt.

  3. 6

    @5: nee, dat zeg ik niet. Ik zeg dat de peer pressure in hogere SES groepen naar boven en in lagere SES groepen naar beneden gericht is.

  4. 7

    “Ali deed iets heel moedigs”, is geen woord aan gelogen. Wel vreemd. Want in de politiek hoor ik alleen maar dat ‘deze jongens’ onvoldoende kansen geboden wordt. Dat Marokkaanse en Turkse jongeren steevast een te laag schooladvies krijgen, en dat zulks een schande is. Ik hoor nooit dat een HAVO-advies gelijk staat aan een doodvonnis.

    Zou het niet veel beter zijn deze sociale zelfderangering een halt toe te roepen? Ik ben bang dat je er met een handjevol jongerenwerkers, die kennelijk alleen in het geniep hun werk kunnen doen, niet gaat komen.

  5. 8

    @7:

    dat ‘deze jongens’ onvoldoende kansen geboden wordt

    Dat is een ander probleem, dat bijdraagt aan de lage SES van de groep en dat als zodanig mede oorzaak / facilitator van de peer pressure is, waar dit artikel over gaat.

  6. 9

    @Mark: het is helemaal geen probleem, dat een verhaal af en toe eens herhaald wordt. Dat lijkt me juist heel goed, maar dat maakt het nog geen nieuw fenomeen.

  7. 10

    @7 “handjevol jongerenwerkers…

    Ik ontken niet dat er onfrisse praktijken plaatsvinden zoals Kaj Leers beschreef.
    Maar ben wel benieuwd hoeveel jongerenwerkers dan al die HAVO- en Atheneumleerlingen hebben geholpen, die nu blijkbaar aan hun peergroep zijn ontsnapt. Zo’n 32.940 leerlingen in ’07/’08.

    Dat kan beter en is te weinig.
    En elk geval zoals Kaj Leers die noemt, is er 1 teveel.

  8. 11

    Zo, een nieuwe knuffelAli. Uit de Diamantbuurt nog wel en ook uit een lage SES-groep. Proberend zich te ontdoen van een naar beneden gerichte peer pressure. Neergestoken en de dader niet aangegeven. Geholpen door een jongerenwerker die weet dat ie daarover zijn mond moet houden. Held.
    Daarna, bijgestaan door een elftal gespecialiseerde straatwerkers, de kunstacademie bereikt.
    Tsjonge, de tranen springen me in de ogen.

  9. 15

    Lijkt me een bak onzin, dit verhaal, klinkt te hollywood.

    En daarmee bedoel ik niet dat er geen zielige, artistieke Ali’s zijn, helemaal niet. Ik bedoel gewoon dat het verhaal ongeloofwaardig is.

  10. 16

    @15: ik vind de scene met de messteek ook wel een tikkeltje ongeloofwaardig. Iemand neersteken, omdat die naar de Havo wil en niet naar het VMBO? Aan de andere kant horen we de laatste paar jaar zo vaak hoe slecht die gasten wel niet zijn, dat je bijna geneigd zou zijn ook dat deel van het verhaal nog te geloven.

  11. 17

    @14: Gewoon een onzinnig tearjerkverhaaltje en dan de ‘peer pressure’ reacties daarop. Beurk. Verder wat #15 schrijft.

    @16: en dan nog jongere- & straatwerkers die een poging tot doodslag angstig onder het tapijt vegen. Ik hoop toch dat dit verzonnen is, zelfs in de diamantbuurt.

  12. 18

    @17: gewoon je ogen er voor sluiten, Kropotkin, dan bestaat peer pressure niet.

    Een poging tot doodslag verzwijgen moet niet aangemoedigd worden, maar om daar meteen de conclusie aan te verbinden, dat iemand, die dat wel doet angstig is en het incident onder het tapijt wil vegen, is wel meteen het andere uiterste. Ik ga er van uit, dat iedereen voor zichzelf een goede afweging maakt, of je bepaalde zaken wel of niet aan moet geven, en dat je daarbij in de eerste plaats rekening houdt met het slachtoffer. Want wie ben jij om aangifte te doen van een strafbaar feit, wanneer het slachtoffer van dat feit je vraagt om dat niet te doen? Zo´n instelling leidt tot een nachtwakersstaat, waar kinderen hun ouders aangeven.

    PS: de Diamantbuurt ligt niet eens in de buurt van Zuideramstel.

  13. 19

    @18: meteen de conclusie aan te verbinden …
    De hoofdrolspelers in ’t stukje stralen een bontkraagjesfobie uit, terecht of onterecht.

    PS: de Diamantbuurt van Antwerpen niet, maar de Smaragdstraat e.a. in A’dam ligt toch echt ‘naast’ Zuideramstel.

  14. 20

    @19: wat de hoofdrolspelers uitstralen is een persoonlijke mening en hangt af van hoe je daar zelf tegenover staat. Op jou maakt het de indruk van bontkraagjesfobie en dat vind ik al naar bontkraagjesfobie ruiken. Op mij maken ze de indruk van hulpverleners, die in de eerste plaats naar anderen en niet naar zichzelf kijken, en het daar waarschijnlijk best moeilijk mee hebben. maar dat is mijn mening, die vast wordt beïnvloed door het feit, dat ik in mijn jongere jaren tot 2 keer toe aan meisjes heb moeten beloven niets tegen de schoften hun vriendjes te zullen doen, die hen verkracht hadden.

    PS: je hebt gelijk. Ik ben blijkbaar in het verleden ooit misleid… In die buurt heb ik nooit gewoond (de kolenkit daarentegen ken ik op mijn duimpje).

  15. 21

    Even om alle twijfel weg te nemen. Dit is woord voor woord gebeurd. Ja, het is allemaal uit de tweede hand, maar nogmaals: het is gebeurd.

    Voorts, de kritiek dat peer pressure niet nieuw is: doh.

    Dat iemand erom wordt neergestoken is iets heel anders.

  16. 22

    @21: geweld als uiterste vorm van peer pressure / sociale controle is ook niet nieuw, maar juist al heel erg oud (waar denk je dat mafia structuren op zijn gebaseerd?) en soms zelfs geïnstitutionaliseerd (stenigen van overspelige vrouwen, bijvoorbeeld). Dat dat geweld in Nederland gelukkig weinig (meer) voorkomt, is een andere zaak. dat iemand hier wordt neergestoken, omdat ie naar de Havo wil, is dus juist uiterst primitief.

  17. 23

    @21 Kaj, de gebeurtenis is zonder meer te gek voor woorden. Dat heeft ook nieand iewr ontkent.
    Dat je het opschrijft ook prima. Wie een Zwitsersleven gevoel wil hebben, moet vooral de ogen sluiten.

    Echter: zoals het er nu stond, interpreteerde ik het alsof er onwikkelingen waren in de peer-sociologie, die nieuw is en gebonden aan een specifieke groep.

    Dan nodig ik je bij deze uit een aantal dagen in andere peergroepen rond te lopen. Je kunt er prima aanvullende voorbeelden vinden voor het genoemde incident.
    Gestoken, bewusteloos gerost, verkracht. Het komt vaker voor dan we willen weten en niet alleen in de contreiten waar jouw verhaal vandaan komt.

  18. 24

    @21:

    Ik ben het dan ook, zoals hopelijk duidelijk wordt uit ’t stuk, meer dan zat dat mijn wijk zo vaak weer uit de kast wordt getrokken als ergens in het land iets misgaat.

  19. 25

    Aanvulling op #23
    Dat het vaker voorkomt wil niet zeggen dat er niets mee gedaan moet worden.
    Juist wel aangifte doen. Natuurlijk op een zorgvuldige manier. Er zijn ook genoeg voorbeelden dat zoiets kan en werkt.

    Het uitgangspunt moet zijn dat zulk gedrag niet gewoon is. Een risico van werken in de maatschappelijke goot is dat je het bij de waan van de dag vind horen en je werkwijze daar dan op aanpast.
    Mijn stelling is (en die van vele collega’s hier) dat je daar voor moet oppassen. Je moet wel begrijpen hoe bepaalde gewoontes en cultuurtjes werken. Niet om dat te accepteren, maar om aanknopingspunten te vinden er de juiste dingen mee te doen.
    Dat klinkt wat wollig, maar de reactieruimte is te klein om er vier dagen lang 20 A4tjes hierover vol te plempen.
    Ik heb wel eerder mensen uitgenodigd een tijdje mee te draaien in de underground. Lijkt me de beste manier om het verder oiver dit soort zaken te hebben met elkaar.

  20. 26

    @20: Dat je de indruk van een bontkraagjesfobie naar een bontkraagjesfobie vindt ruiken, vind ik dan weer naar bontkraagjesfobie ruiken.
    Voor het Droste effect zeg maar.

  21. 27

    @26: Iemand, die overal een bontkraagjesfobie in ontwaard, waar dat feitelijk verder nergens uit blijkt, en waar heel gemakkelijk andere oorzaken voor te vinden zijn dan een bontkraagjesfobie, heeft zelf een bontkraagjesfobie. Die ziet blijkbaar overal bontkraagjesproblemen in.

    Nu jouw uitleg, graag, waarom deze mening door jou als een bontkraagjesfobie gezien wordt. Ik zou dat eerder als een rechts-extremisten-fobie aan willen duiden (op dat gebied wil ik nog wel eens een beetje doorslaan, geef ik volmondig toe).

  22. 28

    @24, de diamantbuurt is eigenlijk een leuk buurtje, aardige woningbouw, met helaas iets teveel marokkaans tuig (tenminste een paar jaar geleden) laag op de ses-ladder en peer-pressured. Tsja wat doe je eraan. Vrienden woonden in de smaragdstraat, verhuisd vanuit de Bijlmer (keken ook studio sport in ’92, wel een paar flats verder) en later, vanwege iets teveel urinelucht en onvriendelijke jeugd vertrokken naar Almere (uiteindelijk nog rampzaliger).

  23. 29

    @28 Lichtelijk of topic: Vanaf 1980 woonde ik aan de Zeedijk, waar toen Surinamers door domme mensen als oorzaak van alle problemen in Amsterdam werden gezien. Peer-pressure noch zelfhypnose kregen het voor elkaar dat ik en mijn referentie groep vandaar verhuisden. In 2001 verhuisde ik naar de Indische buurt, waarvan dezelfde lichtgelovigen als vroega in de Nieuwmarkt buurt verkondigden dat het onmogelijk is beschaafd om te wonen, door het Marokkaanse probleem dit keer. Vanaf 2004 woon ik in de Baarsjes en tegenwoordig willen Wilders en consorten mij geloof ik ook daar weer laten beschermen tegen alles wat vies, voos en buitenlands is.

  24. 31

    @28:

    Tsja wat doe je eraan

    Goede vraag. Daar gaat het artikel over, maar ik denk niet dat de jongerenwerkers, die daar iets mee doen, erg geïnspireerd worden door jouw kwalificatie van hen als mensen met een bontkraagjesfobie.

    Andere dingen, die je kunt doen, zijn bijvoorbeeld grotere spreiding (in Buitenveldert en Amstelveen wonen vrij weinig allochtonen), zorgen voor werk voor de jongeren (zodat ze geen tijd hebben om rond te hangen en wat hoger op de ses ladder kunnen klimmen), enz. Maar ik dacht eigenlijk altijd, dat de vraag ‘wat doe je er aan’ voor jou niet beantwoord moet worden, want dat is allemaal hun eigen verantwoordelijkheid, toch?

  25. 32

    @30: Jij gaat nu de diamantbuurt vergelijken met Pakistaanse talibangebieden? Shock! Zover gaat zelfs onze grote blonde populist niet.

  26. 33

    @32: wel erg populistisch van je om nu net te doen, alsof hier een vergelijking tussen Diamantbuurt en Pakistan gemaakt wordt, want de vergelijking gaat over de peer pressure, niet over het gebied.

    Ik vermoedde al wel, dat je niet erg blij zou zijn met de vergelijking…