Internet als echokamer

Het internet biedt de belofte van een haast onbegrensde pluriformiteit, alle informatie van alle kleuren en gezindten is immers binnen handbereik. De praktijk ontwikkelt zich anders. Internet wordt steeds meer een echokamer, waar netizens hun buurt nauwelijks nog uitkomen. Het enge is dat ze dat vaak niet eens door hebben.

Vandaag presenteert de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO) haar nieuwe, wat inspiratieloos betitelde rapport De nieuwe regels van het spel: internet en het publiek debat. Daarin staan een hoop waarheden en open deuren. De oude media en de overheid zijn hun sturing van het publieke debat kwijtgeraakt, of optimistisch gezien, moeten die delen met nieuwe online spelers. Door het netwerkkarakter kunnen er veenbranden woeden, die af en toe ontaarden in vuurstormen, zoals het redeloze protest tegen de intentingen tegen baarmoederhalskanker van een paar jaar geleden. Het rapport bevestigt vooral wat we allemaal weten: het internet vreet aan machtsposities van intermediairs en leidt tot grotere pluriformiteit.

Interessant wordt het rapport als het gaat over internet als echokamer. De pluriformiteit van internet wordt niet waargemaakt omdat a) mensen elkaar nu eenmaal opzoeken en de discussies daardoor vooral in eigen kring worden gevoerd. En b) de technische en commerciële krachten op internet mensen letterlijk uit elkaar spelen. Hoe zit dat?

De Amerikaanse internetactivist Eli Pariser liet twee vrienden, Scott en Daniel, een zeer simpel experiment uitvoeren. Beide googleden ‘Egypte’. Scott kreeg resultaten terug over de opstand die toen woedde en over de Arabische Lente. Daniel kreeg vooral reissites te zien. Eli Pariser trekt hieruit de conclusie dat er geen standaard Google meer bestaat. Er zijn een hele hoop kleine Google’s die toegesneden zijn op de individuele gebruiker.

Het voorbeeld staat in Pariser’s zeer lezenswaardige boek The Filter Bubble: What The Internet is Hiding From You. Pariser signaleert dat netizens, u en ik online, in een ‘filter bubble’ komen te leven. Een filter bubble is een unieke en persoonlijk informatie-universum waarin je terechtkomt zodra je online gaat. Er is nog nooit zoveel content beschikbaar geweest, maar die content wordt steeds meer gefilterd door bedrijven als Google, Yahoo!, Facebook, Amazon en kranten.

Google gebruikt bijvoorbeeld 57 ‘signals’ om te bepalen welke content je aangeboden krijgt. Die signals behelsen bijvoorbeeld waar je bent, je zoekgeschiedenis, maar ook welke browser je gebruikt. Het idee erachter is om de zoekresultaten zo relevant mogelijk te maken. Google heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze eigenlijk geen zoekmachine wil zijn. Google wil leveren wat je wilt, nog voordat je zoekt.

Nu is informatie altijd gefilterd geweest, bijvoorbeeld door media als kranten en televisie. Die hebben veel van hun macht moeten inleveren de komst van het internet. Maar dat betekent niet dat medierende entiteiten zijn verdwenen. Het zijn nu alleen de grote informatieplatforms, zoals zoekmachines, sociale media, maar ook datagiganten als Lexis Nexis ChoicePoint en DoubleClick die over vrijwel iedere internetter informatie bezit waarmee content gepersonaliseerd kan worden.

De ‘filter bubble’ is dan ook wezenlijk anders dan de oude media, betoogt Pariser. Je bent alleen, de bubble is speciaal voor jou gemaakt. Het filter is onzichtbaar, je ziet niet dat een algoritme voor jou selecteert. En je kiest er niet voor. Als je de wereld door een rechtse bril wilt zien, lees je de telegraaf. Online is dat veel minder duidelijk.

Pariser vreest dat door gepersonaliseerde diensten er schuttingen ontstaan waar je niet meer overheen kunt kijken. Hij merkte dat zelf aan zijn Facebook-timeline. Langzaam aan werden de meer conservatieve ‘vrienden’ uit zijn time-line gefilterd, terwijl Pariser, zelf een liberal, juist ook andere geluiden wilde horen. Het Facebook-algoritme merkte dat hij vaker op zijn progressieve vrienden reageerde en trok daaruit de conclusie dat de conservatieve input minder relevant was.

Dat is de grote makke van algoritmische selectie. Het vaststellen van een algoritme is geen neutraal proces. Een ontwerper bepaalt immers wat een algoritme moet leren, waar die naar moet kijken. De uitkomst van het algoritmische proces kan daarom tamelijk onverwacht zijn.

Als voorbeeld noemt Pariser algoritmen die sollicitanten screenen. In de VS gebruiken grote bedrijven software om een eerste selectie te maken van cv’s. De software leert ook te kijken naar wie uiteindelijk wordt aangenomen, zodat de selectie beter geschiedt. Als blijkt dat iemand met een blanke naam veel vaker wordt aangenomen, zal de algoritme leren dat er meer behoeften is aan sollicitanten met een blanke naam en cv’s van afro-Amerikanen eerder eruit filteren.

Volgens Pariser is dit een gevaarlijke ontwikkeling. ,,Of course, there are some advantages to the rise of the personalized internet. I enjoy using Pandora, Netflix and Facebook as much as the next person. I appreciate Google’s shortcuts throug the information jungle (…). But what’s troubling about this shift toward personalization is that it’s largely invisible to users and, as a result, out of our control. We are not even aware that we’re seeing increasingly divergent images of the internet. The internet may know who we are, but we don’t knwo who it thinks we are ofr how it’s using that information. Technology designed to give us more controle over our lives is actually taking control away.’’

  1. 1

    Zo is het maar net. Google verkoopt geen informatie, maar aandacht van de gebruiker. Dat is een fundamenteel inzicht dat Google tot een der succesvolste bedrijven ter wereld maakt.
    Maar binnen dat kader gaat het er om de klant zo goed mogelijk te bedienen, dus een algemene orde in de informatie bestaat niet, alleen een specifieke, die op jou is toegesneden en die leidt tot verkoop.

    GD Star Rating
    loading...
  2. 7

    Goed verhaal. Domme filters doen je de das om.
    Na een week te hebben rondgestruind op CV-ketelsites besloot ik wat ik wilde aanschaffen.
    Om vervolgens nog zes maanden daarna achtervolgd te worden door Google ads over CV-ketels waarvoor ik geen enkele belangstelling meer had.

    GD Star Rating
    loading...
  3. 8

    Dat filter/iedereen-zijn-eigen-internet-verhaal vind ik erg overtrokken. Als je je cookies opschoont, toont Google weer ‘t zelfde voor beiden. Je moet echt hardnekkig je best doen om in een soort persoonlijke bubbel te blijven op ‘t internet.

    GD Star Rating
    loading...
  4. 11

    @8 Loupe
    Dat denk ik niet. Google houdt alles bij. Ze loggen alle zoekopdrachten serverside, waarschijnlijk gekoppeld aan je IP-adres, browser, besturingsysteem enz.
    Heel veel pagina’s hebben Google Analytics, en daarvan wordt ook ieder bezoek aan Google doorgestuurd. Dan nog ads, maps, Youtube enz. enz.

    GD Star Rating
    loading...
  5. 12

    @11:
    Dat Google een berg over veel internetgebruikers weet, staat buiten kijf. Maar dat dit automatisch leidt tot een soort bijna onontkoombaar gepersonaliseerd internet, daar ben ik verre van overtuigd.

    GD Star Rating
    loading...
  6. 13

    Google op tuinschutting en opeens duiken op andere sites die je bezoekt reclames van tuinhout op. Zit je veel achter de pc dan ben je wellicht alleenstaand en krijg je reclames van datingsites. De echte manipulatie onttrekt zich aan onze waarneming.

    Wie weet wat al die bestanden op je computer precies doen? Big Brother in een kastje?

    Internet over 5 jaar zou wel eens zo dood als een pier kunnen zijn omdat het door overheden en onduidelijke organisaties wordt gecontroleerd.

    GD Star Rating
    loading...
  7. 14

    @13 Klopt, je krijgt heel snel gepersonaliseerde reclame. Welke vaak of pas komt wanneer je hetgeen al hebt gekocht zoals die cv ketel van @7. Of helemaal nergens op slaat zoals bij mij. Ik volg een ict studie en heb laatst voor een opdracht iets voor bejaarden moeten ontwerpen. Conclusie van google: ik ben een alleenstaande bejaarde en nu krijg ik reclame voor daten voor ouderen….

    GD Star Rating
    loading...
  8. 15

    Maar wie kijkt er nu naar google-reclame? Dat staat voor mij op dezelfde plek als de advertenties lezen in het huis-aan-huis-krantje.

    GD Star Rating
    loading...
  9. 16

    Adblock plus
    Noscript
    /etc/hosts ( of ergens als appdata in win )
    eigen custom filters
    geen facebook/twitter/en zowiezo zo weinig mogelijk accounts waar dan ook.
    ccleaner onder win

    Moet ik nog ff doorgaan? snappen jullie het nog? Privacy heb je zelf in de hand, kost je eenmalig een flinke computersessie om je te informeren en het zaakje te configureren. Daarna ben je al aardig afgeschermd. Voor de die-hards is er tor of een vpn…

    GD Star Rating
    loading...
  10. 17

    Ik hou wel een beetje aandacht, heel attent dat ze mij zo helpen. Zo kom je er achter dat er een goedkopere APK-keuring is voor je auto, een betere zorgverzekering, of je besluit eindelijk gebruik te maken van een dating-site, die telkens voorbijkwam. En lig je binnen drie dagen te krikken met een shemale. Erg verrassend!

    GD Star Rating
    loading...
  11. 18

    @16
    Flashcoockies uitzetten helpt ook. Maar uiteindelijk zullen overheden het internet zo gaan regelen en controleren dat niets meer anoniem is wat er op internet gebeurt. Kwestie van tijd dan is het voorbij met het vrije internet.

    GD Star Rating
    loading...
  12. 21

    Wie weet wat al die bestanden op je computer precies doen? Big Brother in een kastje?

    Als je al van die bestanden op je pc hebt staan, dan werk jezelf dat Big Brother gedoe in de hand. Vaak zijn dit dan ook de mensen wiens pc besmet is met één of meer virii, of zijn een onderdeel van een botnet.

    Adblock Plus
    BetterPrivacy
    Ghostery
    HTTPS-Everywhere
    Keyscrambler (anti-keylogger)
    Long URL Please
    NoScript
    Peerblock + http://iblocklist.com/lists.php

    Om er maar een paar te noemen. Firefox, inderdaad.

    Ccleaner(.com) om je pc eens goed uit te mesten.

    GD Star Rating
    loading...
  13. 22

    @20:
    Je hoeft toch geen email te gebruiken om via ‘t internet te communiceren? En zelfs als je email gebruikt en je wilt niet dat er meegesnuffeld wordt, dan stuur je een password-protected zipje mee ofzo.

    @21:
    Virtualisatie kan ook nog helpen om je internetomgeving schoon te houden, je kunt telkens starten met een vers geladen snapshot.

    GD Star Rating
    loading...
  14. 23

    De filterfuncties en voorkeuren werken soms juist verruimend. Neem bij bol.com of spotify de ‘bekijk ook eens’ (waarbij je andere opties in hetzelfde genre of over hetzelfde onderwerp krijgt) of ‘anderen die dit lazen/luisterden/bestelden lazen/luisterden/bestelden ook…’. Je komt zo dingen tegen die anderen uitkozen waar je zelf nooit op gekomen zou zijn. Het schint zelfs dat muziek die ‘vroeger’ nooit gedraaid of gekocht werd nu wel onder de aandacht komt en dus gedraaid of gekocht wordt. Dit verschijnsel wordt ookwel ‘the long tail’ genoemd. Leuk om ook eens een stukje over te schrijven.

    GD Star Rating
    loading...
  15. 25

    Ik lees Sargasso en een paar van soortgelijke sites nu een jaar of 8 en ik kan niet anders zeggen dan dat ik nog steeds verrassende nieuwe zaken tegenkom. Google helpt me daarbij als ik wil verdiepen. Als ik alleen google – en soortgelijken – als ingang zou gebruiken zou ik altijd door mijn eigen bril kijken. Dat is eng ja.

    Ja, er is veel echo. Maar is die er in de echte wereld niet? Kranten, TV…

    Nee, ik zie internet niet als een echoput al zijn er velen die afwijkende meningen en zichtpunten niet kunnen waarderen en er alles aan doen om slechts een geluid te laten horen.

    GD Star Rating
    loading...
  16. 26

    Ik volg een ict studie en heb laatst voor een opdracht iets voor bejaarden moeten ontwerpen. Conclusie van google: ik ben een alleenstaande bejaarde en nu krijg ik reclame voor daten voor ouderen….

    Ik schreef mijn scriptie over (elektrische) auto’s en krijg standaard Nissan en Renault reclames bij mijn Youtube-filmpje. :D

    GD Star Rating
    loading...