Europa light bevordert Europa-scepsis

Vandaag treedt het Verdrag van Lissabon in werking. Dit verdrag heeft als voornaamste doelstelling de interne democratie van de Europese Unie te bevorderen. Het is dan ook op zijn minst ironisch te noemen, dat veel Europese Burgers voelen alsof de ‘Grondwet’ hen door de strot wordt gedrukt.

De tijdlijn van de 'grondwet'

De tijdlijn van de 'grondwet'

  1. 1. In 2001 wordt de Europese Conventie opgericht die in de jaren die volgde een concept Grondwet opstelde.
  2. 2. Het concept wordt op 29 oktober 2004 te Rome door de 25 regeringsleiders ondertekend. Voordat het van kracht wordt, moet het worden geratificeerd, en die protocollen verschillen per lidstaat.
  3. 3. In de zomer van 2005 verwerpen Nederland en Frankrijk per referendum de Europese Grondwet. In Nederland was er vooral felle oppositie van Europa-haters SP. In Nederland was de opkomst bij het referendum was aanzienlijk hoger (+/-50%) dan bij de Europose Verkiezingen (39,1%).
  4. 4. Omdat het verdrag Unaniem moet worden aangenomen, wordt later dat jaar het ‘Actiecomité voor Europese Democratie’ opgericht, onder leiding van de Italiaanse toppoliticus Giuliano Amato. Dit comité stelt een nieuwe tekst op voor het toekomstige verdrag.
  5. 5. De tekst krijgt na wat gesteggel over de naam (‘Grondwet’ werd afgekeurd, ‘Hervormingsverdrag’, ‘mini-verdrag’ en ‘vereenvoudigd verdrag’ haalden het niet) uiteindelijk de naam ‘Verdrag van Lissabon’.
  6. 6. In 2008 stemt de Ierse bevolking tegen het verdrag. De tekst wordt aangepast.
  7. 7. Dit jaar stemmen de Ieren dan alsnog voor het Verdrag.

Vooral de Nederlandse en de Franse bevolking hebben enigszins recht op dit sentiment. In 2005 stemmen zij tegen de voorgestelde ‘Europese Grondwet’. In reactie hierop wordt de tekst ‘ontdaan van constitutionele verwijzingen’, dat door de oppositie vertaald wordt met ‘Europa krijgt geen vlag en volkslied.’ Dit beeld is onjuist, want inhoudelijk is er door de vele amendementen wel degelijk een hoop afgedaan aan de grondwet.

De macht van de Europese Unie wordt uiteindelijk groter, maar een stuk minder invloedrijk dan in de grondwet was voorzien. Publieke diensten (zoals volkshuisvesting, sociale zekerheid en gezondheidszorg) vallen niet onder de interne markt. Lidstaten houden dus een ruime bevoegdheid op die terreinen. Er komt ook geen Europese Minister van Buitenlandse Zaken, de bepaling uit de Europese Grondwet dat Europese regelgeving voorgaat boven nationale wetgeving, en op verzoek van Nederland wordt er nu in het verdrag verwezen naar de Criteria van Kopenhagen waarin duidelijk staat vermeld waar kandidaat-lidstaten aan moeten voldoen. (Lees: om Turkije in Azië te houden.)

Maar de werkelijke truc van het nieuwe verdrag is dat het inmiddels niet meer gaat om een vervanging voor bestaande verdragen, maar een verdragswijziging. Daaraan hebben de regeringsleiders van landen waar het hoogst onzeker was dat het verdrag er bij een referendum doorheen zou komen (zoals Nederland, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Portugal) de conclusie verbonden dat een volksraadpleging niet nodig is.

In Ierland werd wel een referendum gehouden, en de tekst van het verdrag werd prompt afgekeurd. Uiteindelijk kon het verdrag toch nog doorgang vinden, maar wel weer met een paar amendementen erbij.

Veel mensen voelen zich door deze gang van zaken in het pak genaaid. Het heeft er alle schijn van dat een verdrag dat ten doel heeft ‘transparantie en democratie’ te bevorderen er in de achterkamertjes van de lidstaten is doorgedrukt. Dit is hypocriet en bevordert de toch al wankele geloofwaardigheid van Europa niet.

  1. 3

    Mag je ook vinden dat het geheel door de strot is geduwd met een twijfelachtige legitimiteit zoals je zelf stelt zonder weggezet te worden als Europa-hater? kthx.

  2. 7

    Bah, nu er geen “neen” wolken meer zijn, is zelfs een expliciete bevoegdheid “communicatie en voorlichting” blijkbaar niet meer nodig in de EC.

  3. 8

    “Publieke diensten (zoals volkshuisvesting, sociale zekerheid en gezondheidszorg) vallen niet onder de interne markt. ”

    Dit is dus aperte onzin. Het staat nergens in de Grondwet/Verdrag van Lissabon dat dergelijke zaken zijn uitgezonderd van de interne markt. Er is alleen een vaag artikel bijgevoegd dat Balkenende op bovenstaande wijze heeft uitgelegd.

    Het is nog steeds zo dat Europese staatssteun en concurrentievervalsingsregels de positie van woningbouwcooperaties ondermijnen. Een Europese richtlijn over vermarkting van gezondheidsdiensten ligt al klaar en zal, verwacht ik, komend jaar gelanceerd worden.

    Maar goed, wat weet ik ervan? Ik ben maar een Europa-hater van de SP.

  4. 10

    Turkije moet een unie met Rusland, de Oekraine en Kazachstan aangaan – als die gaan samenwerken ontstaat opeens een heel groot nieuw machtsblok – tussen Europa en China in – ideaal.

  5. 11

    DrBanner: dat zoeken ze zelf wel uit, het oude verbond de Navo is verleden tijd voor Turkije, pas op dat ze niet met de Arabs gaan samenwerken in ruil voor olie, wat overigens de Russen ook hebben.

  6. 13

    Beste Daniël

    Je schrijft dat veel Europese Burgers voelen alsof de ‘Grondwet’ hen door de strot wordt gedrukt. Waaruit blijkt dat eigenlijk? Ik ben het met je eens dat een Europa-breed referendum over het Verdrag van Lissabon beter was geweest. Maar een referendum is ook geen garantie voor democratie, zie Zwitserland. In het Verdrag zelf staan wel degelijk democratische verbeteringen, zoals het burgerinitiatief, meer bevoegdheden voor het Europese Parlement en ook voor de nationale parlementen. Lees het maar eens door en geef dan ook eens een inhoudelijk commentaar op dit Verdrag.

  7. 14

    Europa is veels te jong om via een referendum te stemmen.
    Geen enkele doorbraak in geen enkele geschiedenis is wat dat betreft er gekomen door een referendum.

    Ik blijf het verbijsterend willen dat er ineens een half miljard mensen zijn die gaan janken dat er ineens gebrek is aan democratie, terwijl het het grootschaligste democratische verschuivingsgebeuren ooit is.
    Precies die aperte geschiedkundige kortzichtigheid alleen al ontneemt elke morele verplichting aan een referendum.

    Ga maar eens in je eigen school of je eigen bedrijf werken volgens referenda. Met een paar honderd raak je er al niet uit, wat denk je dan van een paar honderd miljoen.

  8. 17

    Het was een grapje. Als je serieuze voorbeelden wilt:
    -Het referendum m het Pinochet-regime te verwijderen.
    -Het referendum omechtscheiding te legaliseren in Ierland
    -Diverse referenda voor onafhankelijkheid (Eritrea, Croatie)
    -En gezien je liefde voor Europa moeten de referenda die Denemarken en Zweden deden beslissen lid te worden van de EU je toch ook aanspreken.

  9. 18

    De Verenigde Staten, Kolonialisme, de Lange Mars, Passchendaele, Slavernij, …
    Historisch bezien zijn referenda salonborrels.

    maar daar gaat het niet eens om: het is het ongeduld! Het kinderlijke naïeve nu nu nu. En de naïeviteit van de EU, terecht trots op de verwezenlijkingen – nou, die naïeviteit is ze wel kwijt.

  10. 20

    @18: de meeste van die maatschappelijke veranderingen zijn het gevolg van militair ingrijpen… Of dat nou zo’n geweldig voorbeeld is.